საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-848(კ-20) 24 თებერვალი, 2022 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ქეთევან ცინცაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - თ. ს-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

მესამე პირები - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახური, ბ. ბ-ე

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 15 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

თ. ს-იმა 2019 წლის 20 მაისს სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ და ამავე ადმინისტრაციული ორგანოს 2019 წლის 8 აპრილის №356 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა, იმ ნაწილში, რომლითაც ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ბ. ბ-ეის წარმომადგენლის რ. ა-ეის ადმინისტრაციული საჩივარი და ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2017 წლის 13 მარტის №3140645 ბრძანება საპროექტო შენობის პირველი სართულის ფასადზე, „C-C“ ღერძზე, „2-1“ მონაკვეთში არსებული ფანჯრის ღიობის ლეგალიზების ნაწილში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 27 ივნისის საოქმო განჩინებით საქმეში, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, მესამე პირებად ჩაბმულ იქნენ ბ. ბ-ე და სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახური.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 23 სექტემბრის გადაწყვეტილებით თ. ს-იის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით მანვე გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 15 იანვრის განჩინებით თ. ს-იის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 23 სექტემბრის გადაწყვეტილება. მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ს-იმა.

კასატორი მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელი და უკანონოა, რადგან სააპელაციო სასამართლომ ყურადღების მიღმა დატოვა საქმეში წარმოდგენილი გამიჯვნის ხელშეკრულება, საკადასტრო გეგმა, ასევე საინვენტარიზაციო გეგმა, რითაც დასტურდება, რომ ბ. ბ-ეისა და თ. ს-იის ქონება იყო ზიარი საკუთრება და სწორედ ამ ზიარ საკუთრებაზე იყო ათეული წლების წინ სადავო სარკმელი გაკეთებული. კასატორის მითითებით, ახალი კანონიდან გამომდინარე, სწორედ ეს საძინებლის სარკმელი გახდა ლეგალიზებას დაუქვემდებარებელი ობიექტი და დღეის მდგომარეობით, ბ. ბ-ე წარმოადგენს ინტერესდარღვეულ მოქალაქეს მაშინ, როცა სადავო არ არის ის გარემოება, რომ სარკმელი არსებობდა 2007 წლამდე და ამის შესახებ ცნობილი იყო სახლის მყიდველისთვის, თუმცა მან მაინც შეიძინა იგი. ამასთანავე, კასატორის მითტებით, სადავო აქტი ხელყოფს მისი მრავალსულიანი ოჯახის კანონიერ ინტერესებსა და უფლებებს, რაც სასამართლოებმა არ გაითვალისწინეს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ს-იის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივარში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველ პარაგრაფზე, რაც ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, თუმცა იგი არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, მოცემულ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს თ. ს-იის საკუთრებაში არსებული შენობის პირველი სართულის ფასადზე, „C-C“ ღერძზე, „2-1“ მონაკვეთში არსებული ფანჯრის ღიობის ლეგალიზების ნაწილში, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ ბათილად ცნობის კანონიერება, იმ საფუძვლით, რომ შენობის ლეგალიზებისას არ შეფასებულა მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში, სამეზობლო საზღვრის მხარეს ღიობის არსებობის მართლზომიერება მაშინ, როცა მისი ლეგალიზებისთვის სავალდებულო იყო კანონით განსაზღვრული პირობების, მათ შორის თანხმობის არსებობა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის №660 ბრძანებულებით დამტკიცებულ „პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტის ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესზე“, რომლის მე-3 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ობიექტის ან მისი ნაწილის მესაკუთრე ან სხვა უფლებამოსილი პირი (ხოლო ამ წესის პირველი მუხლის 2¹ პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში - მრავალბინიანი სახლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა) აღნიშნული ობიექტის ლეგალიზების მოთხოვნის შესახებ განცხადებით მიმართავს შესაბამის ორგანოს, რომელიც მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების წესით განიხილავს საკითხს და იღებს გადაწყვეტილებას ობიექტის ან მისი ნაწილის ლეგალიზების ან ლეგალიზებაზე უარის თქმის შესახებ.

საკასაციო სასამართლო, ასევე, მიუთითებს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2014 წლის 22 დეკემბრის №19-58 დადგენილებით დამტკიცებულ „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის დებულებაზე“, რომლის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, თბილისის მერია არის იერარქიული დაქვემდებარების პრინციპით აგებული თბილისის აღმასრულებელი ორგანოების სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს თბილისის აღმასრულებელ-განმკარგულებელ საქმიანობას. იმავე მუხლის მეორე პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტიდან გამომდინარე კი, თბილისის მერია მოიცავს ცენტრალურ ორგანოებს: თბილისის მერს, თბილისის მთავრობას, თბილისის მერიის სტრუქტურულ ერთეულებს.

საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 177-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, დაინტერესებულ მხარეს უფლება აქვს გაასაჩივროს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. მითითებული კოდექსის 201-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებიდან გამომდინარე კი, ადმინისტრაციული ორგანო ამოწმებს ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს კანონიერებისა და მიზანშეწონილობის თვალსაზრისით. ადმინისტრაციული საჩივრის განმხილველი ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია შეამოწმოს, აკმაყოფილებს თუ არა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი კანონის იმ მოთხოვნას, რომელიც ადმინისტრაციული საჩივრის წარმდგენ პირს ანიჭებს რაიმე უფლებას ან უპირატესობას.

ზემოაღნიშნულ ნორმათა საფუძველზე, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები ექვემდებარება ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში გასაჩივრებას. ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენა კი ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების საფუძველს წარმოადგენს. შესაბამისად, ადმინისტრაციული საჩივრის საფუძველზე დაწყებული ადმინისტრაციული წარმოებისას ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა დაიცვას საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე და 96-ე მუხლების მოთხოვნები - უნდა გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება, გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა სრულყოფილად შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე და გამოსცეს დასაბუთებული აქტი. მოცემულ შემთხვევაში, თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ ბათილად ცნო სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2017 წლის 13 მარტის №3140645 ბრძანება საპროექტო შენობის პირველი სართულის ფასადზე, „C-C“ ღერძზე, „2-1“ მონაკვეთში არსებული ფანჯრის ღიობის ლეგალიზების ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2017 წლის 13 მარტის №3140645 ბრძანება დარჩა ძალაში.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს საქმეზე დადასტურებულ გარემოებებზე, კერძოდ, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის მიერ 2017 წლის 13 მარტის №3140645 ბრძანების მიღებისას, რომლითაც, დაკმაყოფილდა თ. ს-იის განცხადება და ლეგალიზებულად ჩათვალა ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №9 (ნაკვეთი №...), უნებართვოდ აშენებული ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლი, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის მიერ არ განხორციელებულა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სათანადოდ გამოკვლევა და შეფასება, რის გამოც ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია უფლებამოსილი იყო 2019 წლის 8 აპრილს გამოეცა №356 ბრძანება „ბ. ბ-ეის წარმომადგენლის რ. ა-ეის ადმინისტრაციული საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების თაობაზე“ და ბათილად ეცნო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2017 წლის 13 მარტის №3140645 ბრძანება ფანჯრის ღიობის ლეგალიზების ნაწილში. ამდენად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვის ფარგლებში თავად გამოიკვლია საქმის მნიშვნელოვანი გარემოებები და მათი ურთიერთშეჯერების საფუძველზე მიიღო კანონიერი და დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სადავო პერიოდში მოქმედ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებული „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესებზე“, რომლის 30-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მიჯნის ზონა წარმოადგენს მიწის ნაკვეთის იმ ნაწილს, რომელიც მიწის ნაკვეთის სამეზობლო საზღვრებიდან დაშორებულია 3,0 მეტრ მანძილზე ნაკლებით, ხოლო ამავე მუხლის მე-10 პუნქტის თანახმად, მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში განთავსებულად ითვლება შენობა ან მისი ნაწილი, რომელიც სამეზობლო საზღვრიდან 3.0 მეტრზე ნაკლები მანძილით არის დაშორებული. მე-11 პუნქტის თანახმად კი, შენობის საანგარიშო ზედაპირის ან მისი ნაწილის განთავსება მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში დასაშვებია სამეზობლო საზღვრის მხარეს ღიობის, ასევე აივნის, ერკერის და ტერასის გარეშე. ეს პირობა არ ეხება ამ მუხლის მე-12, მე-13 და მე-14 პუნქტებით განსაზღვრულ შემთხვევებს. დასახელებული ნორმების საფუძველზე დგინდება, რომ მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში, სამეზობლო საზღვრის მხარეს, შენობის საანგარიშო ზედაპირის ან მისი ნაწილის განთავსებას ღიობის აივნის, ერკერის ან ტერასის საშუალებით, გარდა გამონაკლისი შემთხვევებისა, ხოლო მოცემულ შემთხვევაში, სახეზე არ არის ზემოაღნიშნული საგამონაკლისო შემთხვევები, რის გამოც №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე მდებარე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის პირველი სართულის ფასადზე, კერძოდ „C-C“ ღერძზე, „2-1“ მონაკვეთში მოწყობილი ფანჯრის ღიობის ლეგალიზეზით დაირღვა №14-39 დადგენილების 30-ე მუხლით დადგენილი მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის განთავსების წესები. ამასთანავე, შეილახა მესამე პირის - ბ. ბ-ეის საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლით განმტკიცებულ საკუთრების უფლება. დასახელებული გარემოებები კი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის მიერ გამოცემული ბრძანების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის წინაპირობას ქნიდა.

საქმეზე დადასტურებული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ ვერ გაართვა თავი მასზე დაკისრებულ მტკიცების ტვირთს, ვინაიდან მის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის (გასაჩივრებულ ნაწილში) გამოცემის დროს ადგილი ჰქონდა კანონით დადგენილი ისეთ პროცედურული ნორმების არსებით დარღვევას, რომლის არარსებობის შემთხვევაშიც ზემოაღნიშნულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება, ხოლო მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ დაადასტურა მის მიერ გამოცემული აქტის კანონიერება, რაც გამორიცხავს, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად, გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისა და სარჩელის საფუძვლიანად მიჩნევის შესაძლებლობას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დაადგინა:

1. თ. ს-იის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 15 იანვრის განჩინება;

3. ე. გ-ის (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს თ. ს-იის საკასაციო საჩივარზე 2020 წლის 15 ოქტომბერს №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. გოგიაშვილი

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ნ. სხირტლაძე