საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე Nბს-1169(2კ-19) 19 ოქტომბერი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები - ზ. მ-ე (მოსარჩელე), ფ. ს-ი (მესამე პირი)

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოპასუხები) – ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის კრწანისის რაიონის გამგეობა, ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის დიდუბის რაიონის გამგეობა, ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

მესამე პირები - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო; სსიპ ქონების მართვის სააგენტო

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

ზ. მ-ემ 2015 წლის 6 იანვარს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების: ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის კრწანისისა და დიდუბის რაიონის გამგეობების, ასევე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ ქ. თბილისში, ...ის მე-... მ/რ, კორპ. ...-ში მდებარე N2 ბინის გამოყოფის შესახებ ქ. თბილისის დიდუბის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომის სახელით 1991 წლის 12 მარტს ფ. ა.ე ს-ის სახელზე გაცემული N004355 ორდერის, ქალაქ თბილისის კრწანისის რაიონის გამგეობის 2014 წლის 24 მარტის N24 განკარგულების და მის საფუძველზე გაცემული 2014 წლის 27 მარტის N33 საკუთრების უფლების მოწმობისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2014 წლის 9 დეკემბრის N137 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 იანვრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება ფ. ს-ი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 26 თებერვლის განჩინებით, ზ. მ-ეის განცხადება დაკმაყოფილდა; სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით ყადაღა დაედო ფ. ს-ის საკუთრებაში რიცხულ უძრავ ქონებას (მდებარე ქ. თბილისი, ...ის დასახლება, მე-... ა მ/რ, კორპ. ..., ბინა 2, საკადასტრო კოდი №...).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, ზ. მ-ეის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 26 თებერვლის განჩინებით გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიება და ფ. ს-ის საკუთრებაში რიცხულ უძრავ ქონებაზე დადებული ყადაღა მოიხსნა; აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, ზ. მ-ეის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ზ. მ-ეის სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის კრწანისის რაიონის გამგეობის 2014 წლის 24 მარტის N24 განკარგულება, ქალაქ თბილისის კრწანისის რაიონის გამგეობის 2014 წლის 27 მარტს გაცემული N33 საკუთრების უფლების მოწმობა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2014 წლის 9 დეკემბრის N137 ბრძანება. ზ. მ-ეის სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით ნაწილობრივ გაასაჩივრეს როგორც ზ. მ-ემ, ასევე ფ. ს-იმა, კერძოდ, გადაწყვეტილება ქ.თბილისის დიდუბის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომის სახელით 1991 წლის 12 მარტს ფ. ა.ე ს-ის სახელზე გაცემული N004355 ორდერის ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გაასაჩივრა ზ. მ-ემ, ხოლო გადაწყვეტილება ქალაქ თბილისის კრწანისის რაიონის გამგეობის 2014 წლის 24 მარტის N24 განკარგულების და მის საფუძველზე გაცემული 2014 წლის 27 მარტის N33 საკუთრების უფლების მოწმობისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2014 წლის 9 დეკემბრის N137 ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილების ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრა ფ. ს-იმა.

კასატორი ზ. მ-ეის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად შეაფასა ორდერის სამართლებრივი არსი და არამართებულად მიიჩნია იგი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად, შესაბამისად, დაუსაბუთებლად მიუთითა, რომ ვინაიდან იგი საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ამოქმედებამდე იყო გაცემული, იმავე კოდექსის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მისი ბათილად ცნობა იყო დაუშვებელი. კასატორი აღნიშნავს, რომ სახელმწიფო (ადგილობრივ) საბინაო ფონდში არსებული ბინების მოქალაქეებზე გაცემა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე (25.11.1997) არსებული საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის საფუძველზე ხორციელდებოდა, რომლის თანახმად, სახელმწიფოს შესაბამის უწყებასა და მოქალაქეს შორის დაკავშირებული ურთიერთობა ქირავნობის ხელშეკრულებად განიხილებოდა, შესაბამისად, იმაჟამად მოქმედი საბინაო კოდექსით დადგენილი რეგულაციების თანახმად, ორდერი ქირავნობის ხელშეკრულების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს და არა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, რის გამოც იგი საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლის არეალში ვერ მოექცევა.

რაც შეეხება ორდერის ხელმომწერი პირის უფლებამოსილების დადებითად გადაწყვეტას, კასატორი დიდუბის რაიონის გამგეობის 2018 წლის 17 აგვისტოს წერილს არ მიიჩნევს სათანადო მტკიცებულებად და სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებს ასევე არ იზიარებს, რადგან აღნიშნული წერილი 2018 წელს არის გაცემული, ანუ სადავო ორდერის შედგენის თარიღიდან 26 წლის შემდეგ და მითითებულ წერილში განმარტების სახით არის მოცემული, რომ კონკრეტული მოხელე ორდერის გაცემის საკითხს კურირებდა, თუმცა ასეთი განმარტება არ ეფუძნება შესაბამის მონაცემებზე დამყარებულ რაიმე ოფიციალურ ინფორმაციას და მხოლოდ გამგეობის დღევანდელი თანამშრომლის სუბიექტური განმარტებაა, რომელიც ორდერის გაცემის დროს არ იყო გამგეობაში დასაქმებული პირი.

კასატორის ფ. ს-ის საკასაციო საჩივრის მიხედვით, სადავო საკითხის მიმართ ზ. მ-ე არ წარმოადგენს დაინტერესებულ მხარეს, ვინაიდან მის მიერ წარმოდგენილი და საქმეში არსებული დოკუმენტაციით არ დასტურდება მისი კანონიერი ინტერესი სადავო ბინასთან მიმართებაში. ზ. მ-ეის სარჩელით დასტურდება, რომ ყოველგვარი დოკუმენტის გარეშე ის უკანონოდ, თვითნებურად არის შეჭრილი და არამართლზომიერად ფლობს ფ. ს-ის საკუთრებაში არსებულ ქონებას, შესაბამისად, კასატორი მიიჩნევს, რომ საკასაციო სასამართლომ დაუშვებლობის მოტივით უნდა შეწყვიტოს საქმის წარმოება საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლების გამოვლენის გამო.

კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ საქმეზე არასრულად და არასწორად იქნა დადგენილი და გამოკვლეული არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ სასამართლომ მიუთითა, რომ მესამე პირის - ფ. ს-ის მიერ სადავო ბინით სარგებლობა შეუძლებელი იყო მისი საქართველოში არ ყოფნის გამო, რაც არ შეესაბამება სინამდვილეს, რადგან იმყოფებოდა საქართველოში და დაუფლებული იყო სადავო ბინას. რაც შეეხება საზღვარგარეთ ცხოვრებას, კასატორი აღნიშნავს, რომ მან საქართველოს საზღვარი გადაკვეთა პირველად 1995 წელს, შემდეგ- 1996, 1998 და 2000 წელს, მისი პასპორტის მოქმედების ვადა გაგრძელებული იყო საქართველოში 2005 წლამდე. ზ. მ-ე კი, სადავო ბინაში შეიჭრა სწორედ იმ პერიოდში, როდესაც ფ. ს-ი საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესების მიზნით დროებით გადიოდა საზღვარგარეთ ციტრუსის გასაყიდად. საზღვრის კვეთასთან დაკავშირებით კასატორი აღნიშნავს, რომ რადგან შინაგან საქმეთა სამინისტროს მონაცემთა ბაზა 1997 წლიდან გააჩნიათ ნაწილობრივ, საზღვრის კვეთის ფაქტები არ არის ასახული შინაგან საქმეთა სამინისტროს მონაცემებში, აღნიშნული გარემოება გახდა სასამართლოს შეცდომაში შეყვანის საფუძველი და სასამართლოს დავალების შემთხვევაში უზრუნველყოფდა შინაგან საქმეთა სამინისტროდან განახლებული ინფორმაციის წარმოდგენას. გარდა ამისა, საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ სადავო ბინის დაუფლების ფაქტი დადასტურებულია სასამართლო სხდომაზე კასატორის წარმომადგენლის მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებებით, თუმცა სასამართლომ ნაცვლად იმისა, ახსნა-განმარტება გაეზიარებინა ბინის ფლობის ფაქტის დასადასტურებლად, სრულიად უსაფუძვლოდ მიიჩნია, რომ ფ. ს-ი 1995 წლიდან იმყოფებოდა საფრანგეთში, რა გარემოებებიც კასატორის მოსაზრებით გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სასარჩელო მოთხოვნის უარყოფის წინაპირობაა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 2 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზ. მ-ეისა და ფ. ს-ის საკასაციო საჩივრები დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

სამოტივაციო ნაწილი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ზ. მ-ეისა და ფ. ს-ის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს, შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრების განსახილველად დაშვების წინაპირობა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო არსებითად იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

განსახილველ საქმეზე, ვინაიდან კასატორი ფ. ს-ი აღნიშნავს, რომ ზ. მ-ე არ წარმოადგენს დაინტერესებულ მხარეს და მიუთითებს საქმის დაუშვებლობის მოტივით შეწყვეტის თაობაზე, საკასაციო პალატა უპირველეს ყოვლისა იმსჯელებს მისი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლზე (სარჩელი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე), რომლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, სარჩელი შეიძლება აღიძრას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების მოთხოვნით. თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას. ამავე კოდექსის 26² მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად კი, საქმის საკასაციო წესით განხილვისას, დაუშვებლობის მოტივით საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლების გამოვლენისას სასამართლო უფლებამოსილია, მიიღოს საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ განჩინება, რომელიც არ საჩივრდება. ზემოაღნიშნული ნორმების ანალიზიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული სარჩელის განხილვის საპროცესო სტადიები მოიცავს სარჩელის დასაშვებობას და დასაბუთებულობას. დასაშვებობის, კერძოდ, მოსარჩელის უფლებებისათვის პირდაპირი და უშუალო ზიანის მიყენების ან/და კანონიერი ინტერესების ხელყოფის ფაქტის დადასტურება განაპირობებს სარჩელის დასაბუთებულობის შემოწმების ეტაპზე გადასვლას. სარჩელის დასაშვებობის ეტაპზე ინტერესის არსებობა, როგორც სარჩელის დასაშვებობის ერთ-ერთი პირობა, გულისხმობს დავისადმი მოსარჩელის ინდივიდუალური, პერსონალური ინტერესის არსებობას. ამდენად, შეცილებითი სარჩელის შემთხვევაში, სარჩელის დასაშვებობის ეტაპზე უნდა შეფასდეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის პირდაპირი და უშუალო გავლენა მოსარჩელის უფლებაზე ან ინტერესებზე, ანუ სარჩელის შემტან პირს უნდა ჰქონდეს სარჩელში დასმული საკითხისადმი უშუალო უფლებადამცავი ინტერესი. მოსარჩელის ინტერესი უნდა ეფუძნებოდეს ობიექტურ მონაცემებზე დაფუძნებულ კანონმდებლობით დაცული უფლების დარღვევის ან დარღვევის საშიშროების ფაქტებს და აქტის ბათილობა უნდა იძლეოდეს პირის უფლებებში აღდგენის შესაძლებლობას.

განსახილველ შემთხვევაში ზაქრო მავანაძის მიერ აღძრულია სწორედ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლით გათვალისწინებული შეცილებითი სარჩელი, შესაბამისად, დასაშვებობის ეპატის გადასალახად აუცილებელია მოსარჩელისთვის პირდაპირი და უშუალო (ინდივიდუალური) ზიანისა და მისი კანონიერი უფლების ან ინტერესის არსებობის დადასტურება.

მოცემულ საქმეზე დავის საგანს შეადგენს არა ზ. მ-ეის მიერ სადავო ფართით სარგებლობა ან მის სახელზე საცხოვრებელ ბინაზე პრივატიზება, არამედ ფ. ს-ის სახელზე ფართის განკერძოების შესახებ გამოცემული აქტების კანონიერება. ზ. მ-ეის ინტერესია მის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ბინის სახელმწიფო საკუთრებაში დაბრუნება, იმ მიზნით, რომ სარგებლობის კანონიერი საფუძვლის მტკიცებით შესძლოს სახელმწიფოსგან უძრავი ნივთის საკუთრებაში მიღება. აღსანიშნავია, რომ ,,კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ'' საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით (შემდეგში - ,,წესი''), იმ დოკუმენტების ჩამონათვალი, რომლებითაც უნდა იქნეს დადასტურებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი სარგებლობის ფაქტი, არ არის ამომწურავი და ადმინისტრაციულ ორგანოს ანიჭებს უფლებამოსილებას დაეყრდნოს უძრავი ქონების კანონიერი სარგებლობის ფაქტის დამადასტურებელ სხვა მტკიცებულებებსაც. შესაბამისად, პალატას მიაჩნია, რომ იმ პირობებში, როდესაც ადმინისტრაციულ ორგანოს არ განუხილავს და შეუფასებია სადავო უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით მოსარჩელის ნამდვილი ინტერესი, მოცემული ეტაპისთვის სახეზეა სარჩელის აღძვრის საბაბისთვის განმსაზღვრელი ფაქტები (უფლების დარღვევა, დარღვევის საშიშროება), შესაბამისად სარჩელი პასუხობს ამ სახის სარჩელთა დასაშვებობისთვის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლით დადგენილ მოთხოვნებს და მოსარჩელის ინტერესის არარსებობაზე მითითებით, საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ მოსაზრებას საკასაციო პალატა მიიჩნევს დაუსაბუთებლად.

საკასაციო პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილების მიხედვით, იმისათვის, რომ პირი მიჩნეულ იქნეს კანონიერ მოსარგებლედ, აუცილებელია შემდეგი ორი პირობის კუმულატიურად არსებობა: 1. პირს უნდა გააჩნდეს უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული კანონიერი სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) და 2. აღნიშნული დოკუმენტის საფუძველზე, იგი კანონიერად უნდა სარგებლობდეს ფართით. ამდენად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული ,,წესით'' კანონიერი მოსარგებლისათვის მოთხოვნილი ფართის პრივატიზების პროცესში კანონიერი სარგებლობის უფლების წარმომშობი სათანადო დოკუმენტაციის არსებობის შემთხვევაშიც კი, აუცილებელია არსებობდეს ,,წესით'' განსაზღვრული მეორე წინაპირობაც - ფართით ფაქტობრივი სარგებლობა. შესაბამისად, საკუთრების უფლების მოპოვებისათვის აუცილებელია არა მხოლოდ კანონიერი სარგებლობის უფლების წარმოშობა, არამედ ამ უფლების რეალიზაციაც - ფართის ფაქტობრივი დაუფლება.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ფაქტობრივი ფლობის ზემოხსენებული კომპონენტი არ შემოიფარგლება მარტოოდენ ფართით რეალური სარგებლობით. რამდენადაც კანონიერი სარგებლობის უფლების რეალიზაცია არსებითად უკავშირდება მოსარგებლის მხრიდან ფართის ფლობის ნების გამოვლენას - რიგ შემთხვევებში, გარკვეულ ფაქტობრივ გარემოებათა არსებობამ შესაძლოა შეზღუდოს პირის შესაძლებლობა, ნების არსებობის მიუხედავად, ისარგებლოს კანონიერი სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის საფუძველზე გადაცემული უძრავი ქონებით. ასეთ შემთხვევაში, შესაძლოა პირს გააჩნდეს ფართით სარგებლობის ცხადად გამოხატული სურვილი, თუმცა მის მიმართ არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობა, მისი ნების საწინააღმდეგოდ, შეუძლებელს ხდიდეს მინიჭებული უფლების რეალიზაციას. ფაქტობრივი ფლობის გამომრიცხველი მდგომარეობა დაუშვებელს ხდის ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან აღნიშნული კომპონენტის არარსებობის საფუძვლით პირისათვის ფართის პრივატიზაციაზე უარის თქმას (დამატებით იხილეთ სუსგ საქმეზე №ბს-250-246(კ-15), 10.12.2015წ). ამდენად, განმცხადებლის მიმართ კანონიერი სარგებლობის უფლების მიმნიჭებელი დოკუმენტის საფუძველზე სარგებლობის, როგორც პრივატიზაციისათვის აუცილებელი ერთ-ერთი კომპონენტის არარსებობის დასასაბუთებლად მხოლოდ ფართის რეალური ფლობის ფაქტის გამორიცხვა არ კმარა. არსებითია დადასტურდეს, რომ პირი შესაბამისი დოკუმენტის საფუძველზე გადაცემული ფართით არ სარგებლობს მისივე ნებით. სარგებლობის კომპონენტის გამორიცხვისათვის გადამწყვეტია ის მიზეზი, რის გამოც პირისათვის მინიჭებული უფლება საბოლოო ჯამში ფაქტობრივად ვერ რეალიზდა.

ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით ფ. ს-ისათვის საკუთრებაში გადაცემული საცხოვრებელი ფართი ფაქტობრივად დაკავებული ჰქონდა ზ. მ-ეს, ამ ფართთან დაკავშირებით მისი კანონიერი ინტერესის შემოწმებისა და ადმინისტრაციულ წარმოებაში მისი ჩაბმის გარეშე ფ. ს-ის მოთხოვნის დაკმაყოფილება იყო დაუშვებელი, რამეთუ ზ. მ-ეს სადავო ფართში ხანგრძლივი ცხოვრების გათვალისწინებით გააჩნდა ფ. ს-ის მოთხოვნისათვის სამართლებრივი პრეტენზიის წარდგენის უფლება, რაც საბოლოო ჯამში უნდა გამხდარიყო ადმინისტრაციული ორგანოს მსჯელობისა და შეფასების საგანი. ამდენად პალატა მიიჩნევს, რომ ფ. ს-ის საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია.

რაც შეეხება ზ. მ-ეის საკასაციო საჩივრის (N004355 ორდერის ბათილად ცნობა) საფუძვლიანობას, საკასაციო პალატა მიუთითებს ორდერის გაცემის დროს მოქმედ „საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს სსრ 1983 წლის 4 ივნისის კანონზე (ძალადაკარგულია 1997 წლის 25 ნოემბრიდან, სსსკ 1505-ე მუხლი), რომლის 35-ე მუხლი ითვალისწინებდა მოქალაქეთა უფლებას საცხოვრებელი სადგომის მიღებაზე, კერძოდ, საბინაო პირობებგასაუმჯობესებელ მოქალაქეებს უფლება ჰქონდათ სარგებლობისათვის მიეღოთ საცხოვრებელი სადგომი სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის სახლებში იმ წესით, რომელიც გათვალისწინებული იყო სსრ კავშირის კანონმდებლობით, ამ კოდექსით და საქართველოს სსრ სხვა კანონმდებლობით. საცხოვრებელი სადგომები ეძლეოდათ მოცემულ დასახლებულ პუნქტში მუდმივად მცხოვრებ აღნიშნულ მოქალაქეებს (თუ სხვა რამ არ არის (დადგენილი სსრ კავშირისა და საქართველოს სსრ კანონმდებლობით), როგორც წესი, ოჯახისათვის ცალკე ბინის სახით. მითითებული კოდექსის 57-ე მუხლის თანახმად, სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის სახლებში საცხოვრებელი სადგომის მიცემის გადაწყვეტილების საფუძველზე სახალხო დეპუტატთა რაიონული, საქალაქო, ქალაქის რაიონული, სადაბო, სასოფლო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტი აღჭურვილი იყო უფლებამოსილებით გაეცა ორდერი, რომელიც მიცემულ საცხოვრებელ სადგომში შესახლების ერთადერთ საფუძველს წარმოადგენდა. ორდერის გაცემა ხდებოდა მხოლოდ თავისუფალ იზოლირებულ საცხოვრებელ სადგომზე. ამავე მუხლის თანახმად, ორდერის ფორმას აწესებდა საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭო. ამავე კოდექსის 58-ე მუხლი ადგენდა საცხოვრებელ სადგომზე ორდერის ბათილად ცნობის საფუძვლებს, სასამართლო წესით ორდერის გაცემის დღიდან სამი წლის განმავლობაში.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ საბინაო მეურნეობის სამმართველოს 1990 წლის 27 ივლისის N46 ოქმის საფუძველზე, დიდუბის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს მიერ 1991 წლის 12 მარტს გაცემული N004355 ორდერით, ფ. ს-ისა და მისი 4 წევრისაგან შემდგარ ოჯახს (თვითონ - ფ. ს-ი, მეუღლე - მ. უ-ი, შვილი - ა. ს-ი და შვილი - მ. ს-ი) გადაეცა ოროთახიანი ბინა, მდებარე ...ა, მე-... მ/რ, კორპუსი N..., პირველი სადარბაზო, პირველი სართული, ბინა N2 (29.61 კვ.მ. სამომსახურეო ფართი). აღნიშნული ორდერი გაცემულია 1991 წლის 12 მარტს, რა პერიოდშიც ზ. მ-ეს რაიმე სამართლებრივი კავშირი მითითებულ უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით არ გააჩნდა. მეტიც, დადასტურებულია, რომ ორდერის გამოცემით, მისი გამოცემისას არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით, არ მომხდარა სხვისი კანონიერი უფლების ხელყოფა, ასევე არ დასტურდება საბინაო კოდექსის 58-ე მუხლით გათვალისწინებული საბინაო ორდერის გაუქმების წინაპირობების არსებობა, შესაბამისად, გამოირიცხება ზ. მ-ეის მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობა. იმის შეფასება კი, თუ რომელ მხარეს გააჩნია სადავო უძრავ ქონებაზე უკეთესი სამართლებრივი მდგომარეობა, მოცემული ეტაპისთვის არ წარმოადგენს სასამართლოს კვლევის საგანს.

ზემოაღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

სარეზოლუციო ნაწილი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ზ. მ-ეისა და ფ. ს-ის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 30 ნოემბრის განჩინება;

3.1. ზ. მ-ეს (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს 22.11.2019წ. №8713490467 საგადახდო დავალებით მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ფაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

3.2. ფ. ს-ის (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს 28.11.2019წ. №0 საგადასახადო დავალებით მ. ფ-ის (პ/ნ...) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა