საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-1224(კ-20) 22 თებერვალი, 2022 წელი

ქ.თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - სსიპ შემოსავლების სამსახური

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ი/მ მ. ჩ-ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 16 ივლისის განჩინება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ქმედების განხორციელების დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2015 წლის 27 ივლისს ი/მ მ. ჩ-იმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელემ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2014 წლის 14 ნოემბრის ი/მ მ. ჩ-ის საგადასახადო შემოწმების აქტის, 2014 წლის 18 სექტემბრის დასკვნის, 2014 წლის 21 იანვრის N3011 ბრძანების, 2014 წლის 19 თებერვლის N9245 ბრძანების, 2014 წლის 23 აპრილის N22008 ბრძანების, 2014 წლის 28 მაისის N27467 ბრძანების, 2014 წლის 02 ივნისის N28357 ბრძანების, 2014 წლის 18 ივნისის N30638 ბრძანების, 2014 წლის 26 სექტემბრის N41152 ბრძანების, 2014 წლის 20 ნოემბრის N47978 ბრძანების, 2014 წლის 21 ნოემბრის N... შეტყობინების, 2015 წლის პირველი აპრილის N10367 ბრძანების, 2015 წლის 29 მაისის დასკვნისა და 2015 წლის 19 ივნისის N21809 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 14 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ი/მ მ. ჩ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 14 ნოემბრის ი/მ მ. ჩ-ის საგადასახადო შემოწმების აქტი, 2014 წლის 18 სექტემბრის დასკვნა, 2014 წლის 20 ნოემბრის №47978 ბრძანება, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2015 წლის პირველი აპრილის №10367 ბრძანება, 2015 წლის 29 მაისის დასკვნა, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2015 წლის 19 ივნისის №21809 ბრძანება და სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა კანონით დადგენილ ვადაში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 14 დეკემბრის განჩინებით დაუშვებლობის გამო შეწყდა საქმის წარმოება სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 21 იანვრის №3011 ბრძანების, 2014 წლის 19 თებერვლის №9245 ბრძანების, 2014 წლის 23 აპრილის №22008 ბრძანების, 2014 წლის 28 მაისის №27467 ბრძანების, 2014 წლის 2 ივნისის №28357 ბრძანების, 2014 წლის 18 ივნისის №30638 ბრძანების, 2014 წლის 26 სექტემბრის №41152 ბრძანებისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2014 წლის 21 ნოემბრის №... შეტყობინების ბათილად ცნობის მოთხოვნის ნაწილში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 14 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 16 ივლისის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 14 დეკემბრის გადაწყვეტილება. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 16 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა და გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით დადგენილი უფლებამოსილება - სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. აღნიშნული ნორმა სასამართლოს უფლებამოსილებას ანიჭებს იმ შემთხვევაში, თუ ის მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე. კონკრეტულ შემთხვევაში კი, საქმეში არ არის გარემოება, რომელიც სსიპ შემოსავლების სამსახურის მხრიდან არ იქნა სრულყოფილად გამოკვლეული და შესწავლილი. სასამართლოს არგუმენტაცია არის მხოლოდ ის, რომ ცალსახად არ დასტურდება, სადავო საკითხი გადაწყდა სასამართლოს გადაწყვეტილების შესაბამისად თუ არა. აღნიშნულის გამოკვლევის ვალდებულება უკვე ეკისრება სასამართლოს და მას საკითხი არა ხელახლა განსახილველად უნდა დაებრუნებინა საგადასახადო ორგანოსთვის, არამედ სასამართლოში საქმის განხილვის პროცესში უნდა გამოეკვლია და შეეფასებინა, რამდენად მოხდა გადაწყვეტილების გაზიარება და ასახვა გადაანგარიშების შედეგებში. აუდიტის დეპარტამენტის დასკვნაში უკვე მითითებულია, რომ აღნიშნული საკითხი ბრძანებისა და მომჩივნის პრეტენზიის შესაბამისად არის გადაწყვეტილი და კასატორის მოსაზრებით, საკითხის ხელახლა შესწავლით განსხვავებული შედეგი ვერ მიიღება. ამასთან, მოსარჩელის მიერ არ არის წარმოდგენილი დასაბუთებული პოზიცია, თუ რატომ არ ეთანხმება გადაანგარიშების შედეგს, რა არ გაითვალისწინა შემმოწმებელმა.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 20 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 21 იანვრის №3011 ბრძანების საფუძველზე ჩატარებული ი/მ მ. ჩ-ის საქმიანობის საგადასახადო შემოწმების შედეგებზე გამოიცა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 27 ივნისის საგადასახადო შემოწმების აქტის პროექტი, რომელთან დაკავშირებითაც ი/მ მ. ჩ-იმა წარადგინა წერილობითი პრეტენზია. ი/მ მ. ჩ-ის პოზიციის განხილვის შემდგომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის სათათბირო საბჭოს 2014 წლის 28 ივლისის გადაწყვეტილებით წარდგენილი პრეტენზია ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და ი/მ მ. ჩ-ის განესაზღვრა დრო დამატებითი მტკიცებულებების წარსადგენად.

ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით გამოიცა აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 18 სექტემბრის დასკვნა, რომლის მიხედვითაც, მ. ჩ-ის მიერ დამატებით წარდგენილ იქნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 12 აპრილის სააღსრულებო ფურცელი, რომლის თანახმადაც, ნ. ჩ-ის მ. ჩ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა სარგებლის სახით 2 000 აშშ დოლარისა და პირგასამტეხლოს სახით 1 095 დოლარის გადახდა, შესაბამისად, დაკორექტირდა საგადასახადო შემოწმების აქტის პროექტის შესაბამისად დასარიცხი თანხები. აქედან გამომდინარე, ი/მ მ. ჩ-ის ბიუჯეტში გადასახდელი ჯამური საგადასახადო ვალდებულება შეუმცირდა 981 ლარით.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 21 იანვრის №3011 ბრძანების საფუძველზე ჩატარებული ი/მ მ. ჩ-ის საქმიანობის საგადასახადო შემოწმების შედეგებზე გამოიცა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 14 ნოემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტი.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 14 ნოემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა 2014 წლის 20 ნოემბერს გამოსცა №47978 ბრძანება გადასახადების/გადასახდელების და საგადასახადო სანქციების თანხების დარიცხვის/შემცირების შესახებ და ი/მ მ. ჩ-ის წარედგინა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 20 ნოემბრის №... საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც მეწარმეს გადასახდელად დაერიცხა სულ 25 052,38 ლარი. აღნიშნული გადაწყვეტილება საჩივრით გაასაჩივრა ი/მ მ. ჩ-იმა.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2015 წლის პირველი აპრილის №10367 ბრძანებით საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. მითითებული ბრძანების აღსრულების მიზნით გამოცემული აუდიტის დეპარტამენტის 2015 წლის 29 მაისის დასკვნაში აღნიშნულია, რომ - "ე. ვ-ესთან დაკავშირებით გადამხდელის მიერ არ მომხდარა ნოტარიული წესით დამოწმებული ახსნა-განმარტების წარდგენა მსესხებლის მხრიდან გადახდილ თანხებთან მიმართებით; ლ. კ-ითან დაკავშირებით გადამხდელის მიერ არ მომხდარა ნოტარიული წესით დამოწმებული ახსნა-განმარტების წარდგენა მსესხებლის მხრიდან გადახდილ თანხებთან მიმართებით". შემოწმებით გაანგარიშებული სარგებელი დაექვემდებარა შემცირებას, კერძოდ, ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების თანახმად, საპროცენტო სარგებლის გაანგარიშება მოხდა თანხის მსესხებელი პირის მხრიდან იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონების რეალიზაციის თარიღამდე. ნ. ჩ-ითან გაფორმებულ ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით საგადასახადო ვალდებულება განსაზღვრული იყო საგადასახადო შემოწმების აქტში თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილებით დადგენილი სარგებლის შესაბამისად. აღნიშნული გადაწყვეტილების თანახმად, ი/მ მ. ჩ-ის ბიუჯეტში გადასახდელი ჯამური საგადასახადო ვალდებულება შეუმცირდა, კერძოდ: საგადასახადო შემოწმების აქტით დარიცხული თანხები დაექვემდებარა კორექტირებას (შემცირებას), შეუმცირდა წლიური საშემოსავლო გადასახადი სულ - 874 ლარი, მათ შორის, ძირითადი გადასახადი - 583 ლარი და ჯარიმა - 291 ლარი. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2015 წლის 19 ივნისის №21809 ბრძანებისა და №... საგადასახადო მოთხოვნის თანახმად, ი/მ მ. ჩ-ის შეუმცირდა დარიცხვა სულ 874 ლარის ოდენობით.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანია სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 14 ნოემბრის ი/მ მ. ჩ-ის საგადასახადო შემოწმების აქტის, 2014 წლის 18 სექტემბრის დასკვნის, 2014 წლის 20 ნოემბრის №47978 ბრძანების, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2015 წლის პირველი აპრილის №10367 ბრძანების, 2015 წლის 29 მაისის დასკვნისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2015 წლის 19 ივნისის №21809 ბრძანების კანონიერების შემოწმება, ვინაიდან, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 21 იანვრის №3011 ბრძანების, 2014 წლის 19 თებერვლის №9245 ბრძანების, 2014 წლის 23 აპრილის №22008 ბრძანების, 2014 წლის 28 მაისის №27467 ბრძანების, 2014 წლის 2 ივნისის №28357 ბრძანების, 2014 წლის 18 ივნისის №30638 ბრძანების, 2014 წლის 26 სექტემბრის №41152 ბრძანებისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2014 წლის 21 ნოემბრის №... შეტყობინების ბათილად ცნობის მოთხოვნის ნაწილში დაუშვებლობის გამო შეწყდა საქმის წარმოება და აღნიშნული შესულია კანონიერ ძალაში.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-6 მუხლის თანახმად, გადასახადი არის ამ კოდექსის მიხედვით სავალდებულო, უპირობო ფულადი შენატანი ბიუჯეტში, რომელსაც იხდის გადასახადის გადამხდელი, გადახდის აუცილებელი, არაეკვივალენტური და უსასყიდლო ხასიათიდან გამომდინარე. ამავე კოდექსის მე-5 მუხლის თანახმად, პირი ვალდებულია გადაიხადოს ამ კოდექსით დაწესებული საერთო-სახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გადასახადები. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, დაუშვებელია ამ კოდექსის დარღვევით დაწესებული ან ამ კოდექსით გაუთვალისწინებელი გადასახადის გადახდის ვალდებულების ვინმესთვის დაკისრება, აგრეთვე გადასახადის გადახდევინება ამ კოდექსით დადგენილ ვადაზე ადრე.

საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში, გადასახადის გადამხდელს ეკისრება საგადასახადო კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა (საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილი). აღნიშნული კოდექსის 61-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გადასახადის დარიცხვა გულისხმობს საგადასახადო ორგანოს მიერ კონკრეტული საგადასახადო პერიოდისათვის გადასახადის თანხის აღრიცხვასა და ასახვას გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე. 268-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, გადასახადების ან/და სანქციების დარიცხვის ან არდარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილებას საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირი იღებს საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველი დავის შინაარსიდან გამომდინარე, მოსარჩელესთან მიმართებაში მნიშვნელოვანია რიგ შემთხვევაში არა ზოგადად დარიცხვის კანონიერება, არამედ დარიცხული გადასახადების ოდენობის კანონიერება, სარგებლის და მიღებული შემოსავლის გაანგარიშების საფუძველი, ხოლო ერთ ეპიზოდში დარიცხული საურავის კანონიერება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა ამტკიცოს გარემოებები, რომლებზედაც ამყარებს თავის მოთხოვნასა და შესაგებელს. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად, უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. მხარეები თავად განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ასევე, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები.

საკასაციო სასამართლო, ნ. ჩ-იის უძრავ ქონებაზე 2010 წლის 14 სექტემბერს გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დაკისრებული თანხის კანონიერებასთან მიმართებით აღნიშნავს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ სადავო აქტში სარგებლის და მიღებული შემოსავლის გაანგარიშების საფუძველად მითითებულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილებაზე, სადავო ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტით ცალსახად და მკაფიოდ არ დგინდება, რომ ამ ეპიზოდთან მიმართებაში მოსარჩელისათვის თანხის დარიცხვა მოხდა ზემოაღნიშნულ გადაწყვეტილებაში მითითებული სარგებლიდან. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ საკითხის ხელახლა განხილვისას უნდა გადამოწმდეს მოსარჩელისათვის თანხების დარიცხვის საფუძველი და საქმის ხელახლა გამოკვლევის შემდგომ გამოცემული აქტი უნდა იყოს იმგვარად დასაბუთებული, რომ გასაგები იყოს ფაქტობრივი გარემოებები და გაანგარიშების განხორციელების პრინციპი, რათა არ მოხდეს მოსარჩელის შეცდომაში შეყვანით მისი უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების ხელყოფა.

რაც შეეხება ე. ვ-ესა და მ. ჩ-ის შორის 2007 წლის 23 თებერვალს დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე დარიცხულ თანხას მოსარჩელის განმარტებით, აღნიშნული უნდა შემცირდეს მხოლოდ სამი თვის საპროცენტო სარგებლის ოდენობამდე, გათვალისწინებულ უნდა იქნეს საგადასახადო შეღავათი და ხარჯები. ვინაიდან, მართალია, 2007 წლის 23 თებერვალს მ. ჩ-ისა და ე. ვ-ეს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომელიც პირგასამტეხლოს გადახდის ვალდებულებასაც მოიცავდა, მაგრამ ხელშეკრულების მონაწილე მხარეების განმარტებით, აღნიშნული ხელშეკრულება დასრულდა სამ თვეში ანუ იმ ვადაში რა ვადითაც იყო ხელშეკრულება დადებული. შესაბამისად, ის გარემოება, რომ ხელშეკრულება გაგრძელდა და მოსარჩელე კვლავ იღებდა ხელშეკრულებიდან გამომდინარე პირგასამტეხლოს საქმის მასალებიდან ცალსახად ვერ დგინდება. საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების განმარტებას, რომ მხოლოდ ის ფაქტი, რომ უძრავ ნივთზე იპოთეკა მოგვიანებით მოიხსნა, არ ქმნის პირგასამტეხლოს გადახდის დამადასტურებელ უპირობო მტკიცებულებას, რადგან შესაძლებელია, რომ მხარეებმა გარკვეული პერიოდის შემდეგ მოხსნეს იპოთეკა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ საკითხის ხელახლა განხილვისას უნდა დაადგინოს 2007 წლის 23 თებერვალს მ. ჩ-ისა და ე. ვ-ეს შორის დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება დასრულდა ხელშეკრულების ვადაში თუ კვლავ გაგრძელდა. მით უფრო იმ პირობებში, როცა ზემოაღნიშნული ხელშეკრულების გაგრძელების თაობაზე ახალი ხელშეკრულება საქმეში არ მოიპოვება და ასევე ე. ვ-ეის განმარტების მოსმენის შემდგომაც ვერ დადგინდა სადავო გარემოებები. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, მხარისათვის დამატებითი დარიცხვის საფუძველი არ შეიძლება გახდეს ეჭვი ან ვარაუდი, რომელიც დადასტურებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებიდან არ გამომდინარეობს.

რაც შეეხება ლ. კ-ისა და ი/მ მ. ჩ-ის შორის 2008 წლის 19 დეკემბერს გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დარიცხული თანხის შემცირებას და საურავის გაუქმებას, საკასაციო სასამართლო კვლავ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურმა სათანადოდ არ გამოიკვლია ფაქტები კერძოდ, მიუხედავად იმისა, რომ 2015 წლის 1 აპრილის ბრძანებაში შემოსავლების სამსახურმა აღნიშნა, რომ სარგებლის ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს რეალიზებული ქონებიდან მიღებულ ამონაგებს, დასკვნაში მითითება კეთდება მხოლოდ ნასყიდობის თარიღზე და არა ამონაგებზე. ამდენად, საჭიროა საკითხის დამატებით გამოკვლევა ასევე, გასათვალისწინებელია, რა პერიოდის განმავლობაში არის გამოანგარიშებული პროცენტი, რამეთუ ხელშეკრულების ვადის გაგრძელებაზე მხარეთა შეთანხმება საქმეში არ მოიპოვება.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას, საქმის განმხილველი სასამართლოს მხრიდან სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის შესაძლებლობაზე, რაც გამორიცხავდა სასკ-ის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე ადმინისტრაციული ორგანოსათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალებას და განმარტავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს სასამართლოს მხრიდან საქმის გარემოებების გამოკვლევისა და სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტის შეუძლებლობა. კონკრეტული გარემოებების გამოკვლევა და შეფასება შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას უნდა წარმოადგენდეს. „..საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს იმ შემთხვევაში, როცა სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება. მათი დადგენა მხოლოდ ადმინისტრაციულ ორგანოს შეუძლია მისთვის კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებიდან გამომდინარე ან აღნიშნული საკითხი მის დისკრეციას განეკუთვნება. შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სასამართლოს მიერ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შეფასება..“ (სუსგ Nბს-681-681(კ-18)). საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასკ-ის მე-4 და მე-19 მუხლების საფუძველზე სასამართლოსათვის მინიჭებული შესაძლებლობა - გამოიკვლიოს ფაქტობრივი გარემოებები, არ ნიშნავს სასამართლოს უფლებას/ვალდებულებას ჩაანაცვლოს ადმინისტრაციული ორგანო და თავად განახორციელოს ადმინისტრაციული წარმოება (სუსგ №ბს-615(3კ-19)). საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ადმინისტრაციული წარმოება არის მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის გამოყენების ანუ გადაწყვეტილების მიღების ორგანიზებული პროცესი, რომლის დროსაც ადმინისტრაციული ორგანო ასრულებს კანონით მასზე დაკისრებულ ამოცანებს და აწესრიგებს სამართალურთიერთობის მონაწილეების უფლება-მოვალეობებს (სუსგ №ბს-1350(2კ-19). ადმინისტრაციული წარმოება მოიცავს რამდენიმე ეტაპს, მათ შორის, ინფორმაციის მოპოვებას, გადაწყვეტილების მომზადებას და გადაწყვეტილების მიღებას. აღნიშნული ემსახურება ადმინისტრაციულ ორგანოს კანონით დაკისრებული ძირითადი ფუნქციის შესრულებას. საქმის გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა სწორად მიუთითეს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის საფუძველზეც, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები და მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს დაევალა საქმის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს წარმატების პერსპექტივა. შესაბამისად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 16 ივლისის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. სტურუა

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე