საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-124(კ-21) 17 მარტი, 2022 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ქეთევან ცინცაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - შპს „...“

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება

დავის საგანი - თანხის დაკისრება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

შპს „...ს“ წარმომადგენელმა 2016 წლის 24 თებერვალს სარჩელით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს მიმართ და მოსარჩელის სასარგებლოდ 5 000 000 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის მოპასუხისთვის დაკისრება მოითხოვა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 8 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს იუსტიციის სამინისრო. აღნიშნული განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრა საქართველოს იუსტიციის სამინისტრომ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 17 თებერვლის განჩინებით, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა. შესაბამისად, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 8 დეკემბრის განჩინება, საქმეში საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მესამე პირად ჩართვის თაობაზე.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს „...ს“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „...მ“, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 1 ოქტომბრის განჩინებით შპს „...ს“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „...მ“, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის მითითებით, 2007 წლის 12 სექტემბრის №1-9865 ნასყიდობის ხელშეკრულება შეწყდა აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრის 2011 წლის 7 მარტის №57 ბრძანებით. უდავოა, რომ ამ ბრძანების არც სამოტივაციო და არც სარეზოლუციო ნაწილში საერთოდ არ არის საუბარი „ნასყიდობის საფასურის“ დაუბრუნებლობის საკითხზე, ასევე, მასში არაა მოცემული სამინისტროს სასარგებლოდ შპს „...-ზე“ პირგასამტეხლოს დაკისრება. ამდენად, სასამართლომ არასწორად განმარტა, რომ მითითებული ნასყიდობის ხელშეკრულების 5.5 მუხლი: ,,5.2 და 5.4 მუხლით მინიჭებული უფლების გამოყენების შემთხვევაში „მყიდველი“ კარგავს საკუთრების უფლებას ქონებაზე და გამყიდველის სასარგებლოდ ეკისრება პირგასამტეხლო „ნასყიდობის ფასისა“ და განხორციელებული ინვესტიციის 100 %-ის ოდენობით". ამ მუხლში არსად არაა მითითებული, რომ „ნასყიდობის საფასური“ უკან არ ბრუნდება. ამ მუხლით მხოლოდ პირგასამტეხლოს ოდენობაა განსაზღვრული. კასატორის მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 416-ე მუხლის თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფად ხელშეკრულებით გაითვალისწინონ დამატებითი საშუალებებიც: პირგასამტეხლო, ბე და მოვალის გარანტია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პირგასამტეხლო ეს არის ხელშეკრულების შესრულების უზრუნველყოფის საშუალება და მისი გამოყენება წარმოადგენს კრედიტორის უფლებას. კრედიტორს - აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინიტროს კი, ამ უფლების გამოყენება არ მოუხდენია.

კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 44-ე მუხლის თანახმად - ვალდებულებათა გაქვითვა ხორციელდება მეორე მხარისათვის შეტყობინებით. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, თუნდაც მივიჩნიოთ, რომ პირგასამტეხლოს დაკისრება ავტომატურად მოხდა, მაშინ აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინიტრო ვალდებული იყო მოეხდინა შეტყობინება მოსარჩელეზე, რომ ურთიერთგაქვითვის გზით არ ახდენს გადახდილი „ნასყიდობის საფასურის“ უკან დაბრუნებას. მსგავსი სახის შეტყობინება კი არ მომხდარა.

რაც შეეხება მოთხოვნის ხანდაზმულობას, კასატორის მოსაზრებით, გასაჩივრებული განჩინება ამ ნაწილშიც უსაფუძვლოა, ვინაიდან „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქონების მართვისა და განკარგვის შესახებ“ აჭარის ა/რ კანონის მე-11 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად - პრივატიზების გარიგებათა ბათილად ცნობის უფლებრივი და ქონებრივი შედეგები, აგრეთვე პრივატიზებულ ქონებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით. სასამართლოს მიერ გამოყენებული „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ეს კანონი აწესრიგებს საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვასთან, განკარგვასა და სარგებლობაში გადაცემასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს. ამავე კანონის მე-2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად კი, სახელმწიფო ქონება განიმარტება, როგორც სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მოძრავი და უძრავი ნივთები, არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე. განკარგული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებას და არა სახელმწიფო საკუთრებას. შესაბამისად, ასეთი ქონების განკარგვის საკითხებს არ აწესრიგებს „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონი. ამდენად, სასამართლომ არასწორად გამოიყენა ანალოგიის პრინციპი

კასატორი დამატებით აღნიშნავს, რომ თუ სასამართლო მაინც ჩათვლის, რომ სასარჩელო მოთხოვნით გათვალისწინებული 5 000 000 აშშ დოლარი წარმოადგენს პირგასამტეხლოს, მაშინ ითხოვს შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლოს შემცირებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 16 აპრილის განჩინებით შპს „...ს“ საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „...ს“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივარში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

ამასთან, საკასაციო პალატა მიუთითებს, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველ პარაგრაფზე, რაც ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, თუმცა იგი არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ აჭარის ა/რ მთავრობის თავმჯდომარის 2007 წლის 11 სექტემბრის №56 ბრძანებით, პირდაპირი მიყიდვის ფორმით და შესაბამისი პირობებით, 5 000 000 აშშ დოლარის ექვივალენტ ლარად შპს „...ს“ საკუთრებაში გადაეცა, ქალაქ ბათუმში, ...ის ქუჩა №6-ში მდებარე 15070 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული შენობა-ნაგებობები (ს/კ №...). მითითებული ბრძანების შესრულების მიზნით, აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროსა და შპს „...ს“ შორის 2007 წლის 12 სექტემბერს გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, შპს „...“ იღებდა ვალდებულებას, 24 თვის ვადაში საერთაშორისო სტანდარტების მქონე ხუთ ვარსკვლავიანი სასტუმროს მშენებლობისა და ექსპლოატაციაში შეყვანის უზრუნველყოფის შესახებ, არანაკლებ 80 ნომრით, რომელსაც ოპერირებას გაუწევდა სასტუმრო ქსელთა ერთ-ერთი საერთაშორისო ოპერატორი, „...“, „მ..“, ან „ი..“.

აღსანიშნავია, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში შეთანხმების აქტებით რამდენიმეჯერ იქნა შეტანილი ცვლილება. 2009 წლის 17 აგვისტოს შეთანხმების აქტით, 2007 წლის 12 სექტემბრის №1-9865 ნასყიდობის ხელშეკრულების 5.5 პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით: „5.5 გამყიდველის მიერ ხელშეკრულების 5.2. და 5.4. მუხლით მინიჭებული უფლების გამოყენების შემთხვევაში, მყიდველი კარგავს საკუთრების უფლებას ქონებაზე და გამყიდველის სასარგებლოდ ეკისრება პირგასამტეხლო ნასყიდობის ფასისა და განხორციელებული ინვესტიციის (მხარეთა შეთანხმებით შერჩეული აუდიტორული კომპანიის დასკვნით დადასტურებული კაპიტალდაბანდების) 100 %-ის ოდენობით“.

დადგენილია, რომ მიწის ნაკვეთის ღირებულება, 5 000 000 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის ოდენობით „მყიდველის“ - შპს „...ს“ მიერ სრულად იქნა დაფარული. დასტურდება ის გარემოებაც, რომ შპს „...მ“ არ შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, კერძოდ, 2010 წლის 1 აგვისტომდე დაედო სასტუმროს მართვასთან დაკავშირებული ხელშეკრულება აღნიშნულთაგან ერთ-ერთ ოპერატორთან და 2010 წლის 10 აგვისტომდე წარედგინა ეს ხელშეკრულება გამყიდველისათვის. აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს 2011 წლის 17 თებერვლის №57 ბრძანებით, დაიწყო ადმინისტრაციული წარმოება. საქმესთან დაკავშირებით მოსაზრებებისა და მტკიცებულებების წარსადგენად მოსარჩელეს განესაზღვრა 5 დღის ვადა. სადავო არ არის, რომ დადგენილ ვადაში ადმინისტრაციულ ორგანოში არ იქნა წარდგენილი მისი მოსაზრება.

საბოლოოდ, აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს 2011 წლის 7 მარტის №84 ბრძანებით, „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროსა“ და შპს ,,...ს“ შორის 2007 წლის 12 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება მოიშალა. ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლად მიეთითა ნასყიდობის ხელშეკრულების მე-5 მუხლის 5.2 ქვეპუნქტი. ბრძანება შპს ,,...ს“ ჩაბარდა საქართველოს ფოსტის მეშვეობით, 2011 წლის 14 მარტს. ამავე ბრძანების საფუძველზე მიწის ნაკვეთი დაბრუნდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში, ხოლო 2015 წლის 4 დეკემბერს მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს და გადახდილი თანხის უკან დაბრუნება მოითხოვა. აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინიტროს 2015 წლის 10 დეკემბრის №01-10/5258 წერილით არ დაკმაყოფილდა შპს „...ს“ განცხადება და კომპანიას ეცნობა, რომ გადახდილი თანხა - ნასყიდობის საფასური უსაფუძვლობისა და ხანდაზმულობის გამო უკან არ დაუბრუნდებოდა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს ნასყიდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრული მიწის ნაკვეთის საფასურის - 5 000 000 აშშ დოლარის უკან დაბრუნების კანონიერება. შესაბამისად, მოცემული დავის გადაწყვეტისთვის უნდა შეფასდეს, ადმინისტრაციული ხელშეკრულების პირობები, მხარეთა უფლებები და ვალდებულებები, ხელშეკრულებით შეთანხმებული მხარეთა პასუხისმგებლობის საკითხი, ასევე, ხელშეკრულების პირობების დარღვევის შემთხვევაში, გამყიდველის მხრიდან განხორციელებული მოქმედებით /უმოქმედობით მოსარჩელისთვის რაიმე ზიანის მიყენების შესაძლებლობა, თუმცა, მოცემული გარემოებების დადგენამდე და შეფასებამდე, პირველ ყოვლისა, უნდა შემოწმდეს სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხი, ვინაიდან, ზოგადად, „ვადის უფლებაწარმომშობი და უფლებააღმკვეთი თვისება გამოკვეთილია არა მხოლოდ სამოქალაქო საპროცესო სამართალში, არამედ იგი დამახასიათებელია მთელი სამართლისათვის. დრო იწვევს სამართლებრივი სინამდვილის ტრანსფორმაციას, უფლების წარმოშობას, შეწყვეტას, უფლების სუბიექტის შეცვლას. მხარეთა სასარჩელო შესაძლებლობები ხშირად არის ვადით შეზღუდული... სასამართლოსადმი მიმართვის უფლება ვერ იქნება გაგებული აბსოლუტური სახით, პროცესუალურსამართლებრივი წესრიგის გარეშე, რაც უფლების დაცვის მნიშვნელოვან გარანტიას წარმოადგენს“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2003 წლის 30 აპრილის №1/3/161 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – ოლღა სუმბათაშვილი და იგორ ხაპროვი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქონების მართვისა და განკარგვის შესახებ“ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონის მე-11 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის შესაბამისად, უძრავი ქონების მყიდველის პასუხისმგებლობა მის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის ან/და არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში განისაზღვრება საქართველოსა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონმდებლობის შესაბამისად. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, პრივატიზების გარიგებათა ბათილად ცნობის უფლებრივი და ქონებრივი შედეგები, აგრეთვე პრივატიზებულ ქონებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ პრივატიზების გარიგებათა ბათილად ცნობის უფლებრივი და ქონებრივი შედეგების, აგრეთვე პრივატიზებულ ქონებასთან დაკავშირებული სადაო საკითხების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადას განსაზღვრავს „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონი. კერძოდ, მითითებული კანონის 22-ე მუხლის შესაბამისად, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების პრივატიზების შესახებ გარიგების ბათილად ცნობის უფლებრივი და ქონებრივი შედეგები განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით. პრივატიზებულ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადაა 3 წელი. სასარჩელო ხანდაზმულობაში იგულისხმება დრო, რომლის განმავლობაშიც პირს, ვისი უფლებებიც დარღვეულია, შეუძლია მოითხოვოს თავისი უფლებების იძულებით განხორციელება და დაცვა. ხანდაზმულობის ვადის გასვლა იწვევს სასამართლოს მეშვეობით უფლების იძულებით განხორციელების შეუძლებლობას. ნორმატიულად შეიძლება განისაზღვროს სასარჩელო ხანდაზმულობის სპეციალური ვადები, რასაც ადგილი აქვს განსახილველ შემთხვევაში (სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ პრივატიზებული უძრავი ქონების გარიგების ბათილად ცნობის უფლებრივ და ქონებრივ შედეგებთან დაკავშირებული სადავო საკითხების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა სამ წელს შეადგენს).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველი დავა, თავისი შინაარსით სწორედ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ პრივატიზებულ უძრავ ქონებასთან დაკავშირებულ საკითხს მოიცავს, რომელიც შეეხება მოპასუხის მიერ პირგასამტეხლოდ ჩათვლილი ნასყიდობის საფასურის დაუბრუნებლობას, ნასყიდობის საფასურის მთლიანი თანხის უკან დაბრუნების, ან სასამართლოს მიერ პირგასამტეხლოს შემცირებას. ამრიგად, კასატორის პრეტენზია არასწორი კანონის გამოყენებასთან დაკავშირებით საფუძველს მოკლებულია. ამასთანავე, საკასაციო სასამართლოს მითითებით, სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულად მიჩნევისთვის არსებითია მისი ათვლის საკითხი, რომელიც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, უკავშირდება სუბიექტურ ფაქტორს, ანუ იმ მომენტს, როდესაც დაზარალებულმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო თავისი უფლებების დარღვევის თაობაზე.

განსახილველ შემთხვევაში, აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის 2011 წლის 7 მარტის №84 ბრძანებით მოიშალა (გაუქმდა) აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროსა და შპს „...ს“ შორის დადებული 2007 წლის 12 სექტემბრის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლად მიეთითა ნასყიდობის ხელშეკრულების მე-5 მუხლის 5.2 ქვეპუნქტის დარღვევა. აღნიშნული ბრძანების ასლი შპს „...ს“ ჩაბარდა 2011 წლის 14 მარტს. ბათუმის საქალაქო სასამართლოში სარჩელი წარადგინა 2016 წლის 24 თებერვალს და 2007 წლის 12 სექტემბრის ხელშეკრულების მოშლის გამო თანხის აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროსათვის დაკისრება მოითხოვა. საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასაამრთლოს დასკვნას, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის ათვლა დაიწყო 2011 წლის 14 მარტიდან (2007 წლის 12 სექტემბრის ხელშეკრულების მოშლის შესახებ 2011 წლის 7 მარტის №84 ბრძანების ასლის ჩაბარებიდან), რაც განსახილველ შემთხვევაში ამოიწურა 2014 წლის 14 მარტს. მოსარჩელემ კი აჭარის ა-რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს თანხის დაბრუნების მოთხოვნით, თავდაპირველად, 2015 წლის 4 დეკემბერს მიმართა, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ მოსარჩელის მხრიდან გაშვებულია სახელშეკრულებო ურთიერთობისათვის დადგენილი ხანდაზმულობის 3-წლიანი ვადა. ამრიგად, დასტურდება მოსარჩელის მიერ სასამართლოსადმი მიმართვის ხანდაზმულობის ვადის გაშვება და მატერიალური უფლების რეალიზაციის გამოუყენებლობა.

რაც შეეხება სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობას, საკასაციო სასამართლო, იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა განამარტებებს მოცემულ დავასთან მიმართებით, რომ აღნიშნავს, რომ ვინაიდან უდავოდ დასტურდება ნასყიდობის ხელშეკრულების პირობათა დარღვევა, ხოლო ამავე ხელშეკრულების 5.5 პუნქტით განისაზღვრა, რომ გამყიდველის მიერ ხელშეკრულების 5.2. და 5.4. მუხლით მინიჭებული უფლების გამოყენების შემთხვევაში (კრედიტორის უფლებამოსილება გამოიყენოს მყიდველის მიმართ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საჯარიმო სანქციები), მყიდველი კარგავს საკუთრების უფლებას ქონებაზე და გამყიდველის სასარგებლოდ ეკისრება პირგასამტეხლო ნასყიდობის ფასისა და განხორციელებული ინვესტიციის (მხარეთა შეთანხმებით შერჩეული აუდიტორული კომპანიის დასკვნით დადასტურებული კაპიტალდაბანდების) 100 %-ის ოდენობით“, ასევე არ არსებობს სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების წინაპირობა, მისი უსაფუძვლობის გამო. აღსანიშნავია, რომ მხარეს სადავოდ არც გაუხდია აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს 2011 წლის 7 მარტის №84 ბრძანება, „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროსა“ და შპს „...ს“ შორის 2007 წლის 12 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების მოშლის შესახებ.

მიუხედავად სასარჩელო მოთხოვნის უსაფუძვლობისა, საკასაციო სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის დადასტურების პირობებში, არარელევანტურია სარჩელის საფუძვლიანობაზე არსებითი მსჯელობა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც შპს „...ს“ საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დაადგინა:

1. შპს „...ს“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება;

3. ლ .ფ-ეს (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს შპს „...ს“ საკასაციო საჩივარზე 2020 წლის 31 დეკემბერს #0 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარისა და 2021 წლის 14 მაისს #0 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი 7700 ლარის, სულ 8000 ლარის 70% - 5600 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის #200122900, სახაზინო კოდი #300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. გოგიაშვილი

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ნ. სხირტლაძე