ბს-954(კ-21) 16 მარტი, 2022წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გიორგი გოგიაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 09.06.2021წ. განჩინებაზე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. გ-ემ 02.06.2020წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ და მოითხოვა მის სასარგებლოდ 9550 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 08.06.2020წ. განჩინებით დ. გ-ეის სარჩელი განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 24.11.2020წ. გადაწყვეტილებით დ. გ-ეის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაეკისრა დ. გ-ეის სასარგებლოდ 9550 ლარის გადახდა. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ თუკი ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი. სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის ფაქტობრივი გარემოებებით დგინდებოდა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული დელიქტური ურთიერთობის წარმოშობის საფუძვლები, კერძოდ, სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ 2016 წლის 8 ივნისიდან 2018 წლის 28 ოქტომბრამდე პერიოდში მიმდინარე სააღსრულებო საქმიანობის შედეგად დ. გ-ეის შემოსავლებიდან 9550 ლარის დაკავება და სახელმწიფო ბიუჯეტში მიქცევა აკმაყოფილებდა მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად ასანაზღაურებელი ზიანის პირობებს, რამეთუ იკვეთებოდა საკანონმდებლო პროცედურებით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული წარმოება, რომელიც სასამართლოს მიერ მართლსაწინააღმდეგოდ იქნა ცნობილი, რამაც განზრახვისა და გაუფრთხილებლობის მიუხედავად, გამოიწვია მატერიალური ზიანი. სასამართლომ აღნიშნა, რომ თუკი არსებობს ადმინისტრაციული ორგანოსთვის კონკრეტულ ვალდებულებათა დამდგენი სამართლებრივი ნორმები, არსებობს ასევე ამ ნორმათა სწორად გაგების, განმარტებისა და გამოყენების ვალდებულებაც. სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამართლებრივი ნორმები არ იქმნება იმ მიზნით, რომ მათგან გამომდინარე ყველა სამართლებრივი საკითხი უპირობოდ გადაიზარდოს დავაში და გახდეს სასამართლო განხილვის საგანი, ადმინისტრაციული სამართლის კონკრეტული ნორმები ადმინისტრაციულ ორგანოებს აკისრებს კონკრეტული საკითხების ადმინისტრირების, მოგვარებისა და გადაწყვეტის უფლებამოსილებას, რაც თავისთავად გულისხმობს ამ უფლებამოსილების კეთილსინდისიერად, კანონის მიზნების შესაბამისად გამოყენების ვალდებულებას და როდესაც ადმინისტრაციული ორგანო არ ასრულებს ამ ვალდებულებას, იგულისხმება, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილი თანამდებობის პირი მოქმედებს ბრალეულ-განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა ამტკიცოს, რომ იგი არაბრალეულია და რომ არ იკვეთება მისი მხრიდან განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის შემთხვევა. სასამართლომ არ გაიზირა მოპასუხე სსიპ შემოსავლების სამსახურის პოზიცია მასზედ, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა ვალდებულ პირს, რათა სადავო პერიოდში მიმდინარე სააღსრულებო პროცესის შეჩერების მექანიზმები გამოეყენებინა, რაც არ გამოიწვევდა სააღსრულებო პროცესის შედეგად დაკავებული თანხების სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ მიქცევას, სასამართლომ აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული წარმოების შედეგად მიღებული გადაწყვეტილებები არა მხოლოდ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე უნდა გამოიცეს, არამედ უნდა ეფუძნებოდეს საერთაშორისო სტანდარტს და უნდა ითვალისწინებდეს საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრულ სამართლებრივ ინსტიტუტებსა და სტანდარტებს, ადმინისტრაციული ორგანო გადაწყვეტილების მიღების პროცესში არ უნდა ეყრდნობოდეს მხოლოდ კანონის სიტყვასიტყვით განმარტებას, არამედ ჩატარებული ადმინისტრაციული წარმოების შედეგად უნდა მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება. სასამართლომ აღნიშნა, რომ სწორედ მოპასუხე იყო ვალდებული „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 34.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე აღსრულების პროცესი შეეწყვიტა, აღნიშნული ვალდებულების მოსარჩელეზე გადაკისრება ეწინააღმდეგება ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილ სამართლიანი ადმინისტრაციული წარმოების პრინციპებს. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 24.11.2020წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 09.06.2021წ. განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატა სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებებსა და დასკვნებს და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სრულად და ყოველმხრივ გამოიკვლია დავასთან დაკავშირებული ყველა ფაქტობრივი გარემოება. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა სამოქალაქო კოდქსის 992-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ დელიქტით მიყენებული ზიანი მხოლოდ მაშინ ანაზღაურდება, თუკი პირი მოქმედებს მართლსაწინააღმდეგოდ, პირის მოქმედება იყო განზრახი ან გაუფრთხილებელი, ანუ ბრალეული, რომელმაც უშუალო ზიანი მიაყენა სხვა პირს, კერძოდ შელახა პირის ქონებრივი ან/და არაქონებრივი უფლებები ან/და კანონით დაცული ინტერესები. დელიქტით გამოწვეული ზიანის ასანაზღაურებლად აუცილებელია, რომ ზემოთხსენებული სამივე პირობა არსებობდეს ერთდროულად, ერთობლიობაში. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ საკითხზე კუმულატიურად, ერთობლიობაში იკვეთებოდა დელიქტური პასუხისმგებლობის სამივე აუცილებელი ელემენტი, რამაც სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად უშუალოდ გამოიწვია ასანაზღაურებელი ზიანი. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 28.09.2018წ. გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილების პირობებში იგულისხმება, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს ადმინისტრაციული წარმოების პირობებში ჰქონდა შესაძლებლობა სწორად გადაეწყვიტა აღსრულების შეწყვეტის საკითხი სააღსრულებო ფურცლის გამოთხოვის გზით, პალატის მოსაზრებით, ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში საქმეზე არსებული ფაქტები იმაზე მიუთითებენ, რომ მოპასუხე მოქმედებდა ბრალეულად, ზიანის ანაზღაურების მიზნებისთვის განზრახვის ელემენტის დადგენა არსებითი მნიშვნელობის მატარებელი არ არის, რადგან როგორც განზრახვის, ისე - უხეში გაუფრთხილებლობის დროს ზიანი უნდა ანაზღაურდეს და თანაც სრულად. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხე - სსიპ შემოსავლების სამსახური იყო ვალდებული პირი „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 34.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე მოეთხოვა აღსრულების შეწყვეტა და აღნიშნული ვალდებულების მოსარჩელეზე გადაკისრება ეწინააღმდეგება ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილ სამართლიანი ადმინისტრაციული წარმოების პრინციპებს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 09.06.2021წ. განჩინება სსიპ შემოსავლების სამსახურმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა.

კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლოა, რის გამოც უნდა გაუქმდეს. კასატორი აღნიშნავს, სსიპ რომ შემოსავლების სამსახურის 16.06.2016წ. N... დასკვნით შპს „...ს“, რომელიც აკმაყოფილებდა საგადასახადო კოდექსის 309.37 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის მოთხოვნებს, სრულად ჩამოეწერა 09.06.2016წ. მდგომარეობით არსებული საგადასახადო დავალიანება 589 137,50 ლარის ოდენობით, ამდენად, უსაფუძვლოა სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებული ფაქტობრივი გარემოება, რომ არ დაკმაყოფილდა დ. გ-ეის მოთხოვნა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 309.37 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად ჩამოწერის თაობაზე. კასატორმა აღნიშნა, რომ ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში მიმდინარე დავის პირობებში მიღებული გადაწყვეტილება, რითიც არ დაკმაყოფილდა საჩივრები, ეყრდნობოდა იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელე დ. გ-ეის მოთხოვნა სააღსრულებო წარმოების შეწყვეტის შესახებ, რომლის კომპეტენციაც გააჩნდა საგადასახადო ორგანოს, მიმდინარეობდა სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებული განაჩენით დაკისრებული ზიანის ანაზღაურების მიზნით და არა საგადასახადო დავალიანების თაობაზე, ამდენად, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 34.1 მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად მოსარჩელეს თავად შეეძლო მიემართა სააღსრულებო დაწესებულებისთვის საქართველოს კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებების შედეგად გადაწყვეტილების აღსრულების შეუძლებლობის საფუძვლით და მოეთხოვა სააღსრულებო წარმოების შეწყვეტა. გარდა ამისა, საგადასახადო დავალიანების ჩამოწერის შესახებ საქმის განხილვის პროცესში არც სასამართლოში იქნა მიმართული დავის განხილვის პროცესში აღსრულების შეჩერების შუამდგომლობით „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 35.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სააღსრულებო წარმოების შეწყვეტის საფუძვლით. კასატორი აღნიშნავს, რომ სააღსრულებო წარმოების პირობებში აღსრულების შეწყვეტისა და შეჩერების თაობაზე მიმართვა კრედიტორის უფლებას წარმოადგენს და არა ვალდებულებას. კასატორი აგრეთვე მიიჩნევს, რომ უსაფუძვლოა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ განჩინებაში მითითებული არგუმენტი, რომ თითქოს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 28.09.2018წ გადაწყვეტილებიდან გამომდინარე, საქმის სასამართლო წესით გადაწყვეტამდე ადმინისტრაციულ ორგანოს თავად შეეძლო სწორად გადაეწყვიტა სადავო საკითხი და სწორედ შემოსავლების სამსახური იყო ვალდებული დავის არსებით გადაწყვეტამდე თავად შეეჩერებინა სადავო საკითხზე მიმდინარე აღსრულება, კასატორი მიუთითებს, რომ ვალდებულების ჩამოწერის შესახებ სარჩელის მოპასუხე მხარედ მოსარჩელე მხარის მიერ არ იქნა დასახელებული აღსრულების ბიურო, რომელიც უშუალოდ ახორციელებდა გადაწყვეტილების აღსრულებას, ამდენად, აღნიშნული ვალდებულების სსიპ შემოსავლების სამსახურზე დაკისრება უსაფუძვლოა. კასატორი აგრეთვე მიიჩნევს, რომ სადავო საკითხი არ მიეკუთვნება სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით გადასაწყვეტ საკითხს, რამეთუ არ იკვეთება დელიქტური პასუხისმგებლობისთვის წარმოშობის აუცილებელი საფუძვლები, ვინაიდან სსიპ შემოსავლების სამსახურის მხრიდან არ დგინდება განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობით სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევა, რის გამოც დ. გ-ეს შესაძლოა მისდგომოდა ზიანი. ამასთან, კანონმდებლობის შესაბამისად სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ შპს „...ისთვის“ ჩამოწერილი იქნა დავალიანება. ამდენად, სასამართლოს მიერ კანონიერი ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში მიღებული გადაწყვეტილების ბათილობა არ შეიძლება გახდეს მართლწინააღმდეგობის საფუძველი, ვინაიდან დ. გ-ეისთვის გათვალისწინებული ვალდებულება გათვალისწინებული იქნა სასამართლოს განაჩენით, რომლის თანახმად, გარდა საგადასახადო ვალდებულებისა, სასჯელის სახედ გამოყენებული იქნა პატიმრობა და ჯარიმა, შესაბამისად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის ღონისძიებები ემსახურებოდა კანონიერი განაჩენით გათვალისწინებულ საფუძვლებს. კასატორმა აღნიშნა, რომ გარდა დელიქტური ვალდებულებისა, სადავო საკითხზე არ არსებობს კონდიქციური ვალდებულების სახით თანხის უკან დაბრუნების ვალდებულება, რამეთუ სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლი ამომწურავად განსაზღვრავს მიღებული თანხის უკან დაბრუნების პირობებს და სახელმწიფოს მიერ დავალიანების ჩამოწერა არ წარმოშობს უსაფუძვლოდ მიღებულის უკან დაბრუნების წინაპირობას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 48.1 მუხლზე, რომლის თანახმად საქართველოს საგადასახადო ორგანოები არიან შემოსავლების სამსახური და მის შემადგენლობაში შემავალი, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ განსაზღვრული სტრუქტურული ერთეულები. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქართველოში საგადასახადო კონტროლს ახორციელებენ საქართველოს საგადასახადო ორგანოები, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ამ კოდექსით ასეთი უფლებამოსილება სხვა ორგანოს აქვს მინიჭებული. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 49.2 მუხლის თანახმად, საგადასახადო ორგანოებს უფლება აქვთ განახორციელონ საგადასახადო კოდექსითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრული უფლებები. ამდენად, 2016 წელს მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 309.37 მუხლის თანახმად, სწორედ საგადასახადო ორგანოები წარმოადგენდნენ უფლებამოსილ პირებს, რომელნიც ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად ახორციელებდნენ 2011 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და ამ ქვეპუნქტის ამოქმედებამდე გადაუხდელი აღიარებული საგადასახადო დავალიანებისა და მასზე დარიცხული საურავის ჩამოწერას ნორმის დისპოზიციით განსაზღვრული პირობების არსებობის შემთხვევაში. ამასთანავე, სზაკ-ის 80.1 მუხლის მიხედვით, თუ განცხადებით მოთხოვნილი საკითხის გადაწყვეტა მიეკუთვნება სხვა ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილებას, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია არა უგვიანეს 5 დღისა გადაუგზავნოს განცხადება და მასზე დართული საბუთები უფლებამოსილ ადმინისტრაციულ ორგანოს. შესაბამისად, დ. გ-ეის მიმართ პასუხისმგებლობის გადატანა იმ საფუძვლით, რომ მან არ მიმართა სააღსრულებო დაწესებულებას, ეწინააღმდეგება კანონიერი ადმინისტრაციული წარმოების პირობებს და უსაფუძვლოდ ზღუდავს მხარის უფლებებს. რაც შეეხება სასამართლო სამართალწარმოების დროს მოსარჩელის მხრიდან სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიებად აღსრულების შეჩერების ღონისძიების ინიცირების შესაძლებლობის გამოუყენებლობას, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოსარჩელის მხრიდან ამგვარი ღონისძიების გამოყენებას შესაძლოა თავიდან აეცილებინა პოტენციური ქონებრივი დანაკლისის წარმოშობის შესაძლებლობა, თუმცა მიმდინარე სამართლებრივი დავის მიზნებისათვის არ წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს, რამეთუ ნებისმიერი საჯაროსამართლებრივი იძულების ღონისძიების მართლზომიერებისა და მიზანშეწონილობის კვლევა ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებაა. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მართალია სისხლის სამართლის პროცესში აღძრული ზიანის ანაზღაურების სარჩელი წარმოადგენდა დანაშაულებრივი ქმედებიდან მომდინარე ზიანის ანაზღაურების დაკმაყოფილების საკითხს, რომელიც განისაზღვრებოდა განაჩენის ფორმით, თუმცა მიუხედავად განაჩენის სისხლისსამართლებრივი დანიშნულებისა, მასში გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების კრედიტორისა და მოვალის განსაზღვრა ვალდებულების მხარეებს სძენს, როგორც უფლებებს, ისე მოვალეობებს, ამდენად, განაჩენით სსიპ შემოსავლების სამსახურისთვის ასანაზღაურებელი ზიანის მოცულობის დადგენა განიხილებოდა კონკრეტული ვალდებულების მხარეების განსაზღვრის შემთხვევად და არა სასჯელის სახედ, შესაბამისად, არ გააჩნია სასჯელის მიზნები, რაც ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 28.09.2018წ. გადაწყვეტილებით განისაზღვრა ჩამოსაწერ დავალიანებად. ამდენად, სსიპ შემოსავლების სამსახური განაჩენით დაკისრებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების ჩამოწერის პროცესში წარმოადგენდა უფლებამოსილ კრედიტორს, ხოლო განსახილველი დავის მიზნებისათვის, პასუხისმგებელ პირს. საკასაციო საამართლო ყურადღებას ამახვილებს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი, ამდენად, დავის გადაწყვეტის მიზნებისათვის აუცილებელია არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის სამოქალაქოსამართლებრივი შინაარსის განსაზღვრა. საგადასახადო ორგანოების მიერ დ. გ-ეის განცხადების და საჩივრების დაუკმაყოფილებლობის შედეგად მიმდინარე სააღსრულებო პროცესის გამო დ. გ-ეის შემოსავლებიდან თანხის დაკავებამ და სახელმწიფო ბიუჯეტში გადარიცხვამ, შესაბამისად, დ. გ-ეის ფულადი აქტივების შემცირებამ გამოიწვია აღიარებული საგადასახადო დავალიანების ჩამოწერით სარგებლობის უფლების შეზღუდვა, რამაც გამოიწვია კონკრეტული მატერიალური ზიანი. ზემოთხსენებულმა სადავო სამართლებრივმა ურთიერთობამ, კერძოდ ამნისტირებული აღიარებული საგადასახადო დავალიანების იძულებითმა აღსრულებამ წარმოშვა სახელმწიფო ბიუჯეტის უსაფუძვლო გამდიდრება დ. გ-ეის ფულადი აქტივის საფუძველზე, ამდენად, წარმოიშვა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლით გათვალისწინებული ურთიერთობა, კერძოდ 1. პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ: ა) ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში; ბ) ვალდებულების საწინააღმდეგოდ ისეთი შესაგებელი იქნა წარდგენილი, რომ ხანგრძლივი დროის განმავლობაში გამორიცხულია მოთხოვნის წარდგენა. განსახილველ შემთხვევაში დ. გ-ეის ვალდებულება ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 28.09.2018წ. გადაწყვეტილებით დაექვემდებარა ჩამოწერას, ამდენად აღნიშნული მუხლის მიზნებისათვის, დ. გ-ეის ფინანსური დავალიანება, რომლის საფუძველზეც გაიცა სააღსრულებო ფურცელი და წარიმართა სააღსრულებო პროცედურები, სასამართლოს მიერ უკანონოდ იქნა ცნობილი მთელს სადავო პერიოდზე, შესაბამისად, სახელმწიფო ბიუჯეტს წარმოეშვა დ. გ-ეის სასარგებლოდ 9550 ლარის დაბრულების ვალდებულება. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ სადავო სამართალურთიერთობის ფარგლებში უსაფუძვლოდ მიღებულის უკან დაბრუნება გამორიცხულია 976.2 მუხლის საფუძველზე და სახელმწიფოს კეთილი ნება დავალიანების ჩამოწერის შესახებ არ წარმოშობს უკან დაბრუნების შესაძლებლობას. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ აღნიშნული საფუძველი არ ექცევა სამოქალაქო კოდექსის 976.2 მუხლის არცერთ საფუძველში, რომელიც ამომწურავად განსაზღვრავს უსაფუძვლოდ მიღებულის უკან დაბრუნების საფუძვლებს. კერძოდ, უკან დაბრუნება გამორიცხულია თუ: ა) შესრულება შეესაბამება ზნეობრივ მოვალეობებს, ან ბ) გავიდა ხანდაზმულობის ვადა, ან გ) მიმღებს შეეძლო ევარაუდა, რომ შემსრულებელს სურდა გადაცემა, მიუხედავად იმისა, არსებობს თუ არა ამ მუხლის პირველი ნაწილის პირობები, ანდა დ) მოთხოვნა დაბრუნების თაობაზე ბათილი სავალო ხელშეკრულების შესრულებისას ეწინააღმდეგება ბათილობის შესახებ ნორმათა დაცვით ფუნქციას. განსახილველი სადავო სამართალურთიერთობა წარმოიშვა იძულებითი სააღსრულებო საქმიანობის შედეგად, ამდენად, არ იკვეთება არც ზნეობრივი ვალდებულების შესრულების შემთხვევა და არც საგადასახადო ორგანოს ვარაუდი, რომ დ. გ-ეს სურდა ნივთის გადაცემა, რამეთუ სააღსრულებო ღონისძიებანი წარიმართა იმ პირობებში, როცა მოსარჩელის საგადასახადო დავალიანების ჩამოწერის საკითხი წარმოადგენდა დავის საგანს და იქნა კანონის შესაბამისად შეცილებული. ამასთანავე, არ იკვეთება ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემთხვევა. საკასაციო პალატა არ ეთანხმება კასატორის მოსაზრებას, რომ იძულებითი აღსრულების შედეგად მიღებული თანხის უკან დაბრუნების აკრძალვას შესაძლოა ჰქონდეს ნორმათა დაცვითი ფუნქცია, რამეთუ საგადასახადო ვალებულებების შესრულება და მისგან მომდინარე მეორადი ღონისძიებები წარმოადგენს საჯაროსამართლებრივ იმპერატივს, რომელიც არ შეიძლება გათანაბრებული იქნეს გარიგებისმიერ ურთიერთობასთან. ამდენად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების შედეგად განხორციელებული სააღსრულებო ღონისძიებანი, რომელმაც გამოიწვია დ. გ-ეის კუთვნილი 9550 ლარის სახელმწიფოს სასარგებლოდ მიქცევა, წარმოადგენს არანამდვილი საგადასახადო ვალდებულებით მიღებულ აქტივს, რომელიც უსაფუძვლო გამდიდრების წესით უნდა დაუბრუნდეს მოსარჩელეს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც სსიპ შემოსავლების სამსახურისა საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 09.06.2021წ. განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

გ. გოგიაშვილი