საქმე N:ბს-937(3კ-19)

№ბს-937(3კ-19) 10 მარტი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ქეთევან ცინცაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - ნ. პ-ი

კასატორები (მოპასუხეები) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია; ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 თებერვლის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2017 წლის 8 სექტემბერს ნ. პ-იმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელემ, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 09 მარტის №002403 მითითების, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 05 ივნისის №002403 ბრძანების (სამართალდარღვევის საქმის განხილვის ვადის გაგრძელების შესახებ), ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 04 აგვისტოს №002407 დადგენილებისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2017 წლის 23 ოქტომბრის №1-2265 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ. პ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2017 წლის 23 ოქტომბრის №1-2265 ბრძანება ნ. პ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 05 ივნისის №002403 დადგენილების პირველი პუნქტი, ნ. პ-ის 8000 (რვა ათასი) ლარით დაჯარიმების თაობაზე და ამ ნაწილში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე კანონით დადგენილ ვადაში ნ. პ-ის მიმართ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. პ-იმა, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 თებერვლის საოქმო განჩინებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ დადგენილი იქნა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 თებერვლის განჩინებით ნ. პ-ის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2017 წლის 23 მარტის საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთი (მდ: ქ. თბილისი, ...ის გამზ №..., კორ.4, ს.კ. ...) საკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო ნ. პ-ის სახელზე. უფლების რეგისტრაციის თარიღი - 2017 წლის 23 მარტი.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ მ. კ-ეის მიმართ 2017 წლის 09 მარტს შედგენილ იქნა მითითება №002403, ქ. 3 თბილისში, ...ის გამზ. №..., კორ.4-ის მიმდებარედ ს.კ. ... მიწის ნაკვეთზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მსუბუქი ტიპის კონსტრუქციის (ავტოფარეხი) მოწყობისათვის. ნ. პ-ის დარღვევის გამოსწორების მიზნით დაევალა ქ. თბილისში, ...ის გამზ. №..., კორპუსი №4-ის მიმდებარედ ს.კ. ... მიწის ნაკვეთზე მდებარე უძრავი ნივთის - ავტოფარეხის დემონტაჟი. დარღვევის გამოსასწორებლად განესაზღვრა 25 (ოცდახუთი) კალენდარული დღე.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ ნ. პ-ის მიმართ 2017 წლის 05 აპრილს შედგენილ იქნა შემოწმების აქტი №002403, რომლითაც დადგინდა, რომ ნ. პ-ის მიერ არ იქნა შესრულებული №002403 მითითებით გათვალისწინებული პირობები.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2017 წლის 04 მაისის №3206702 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა ნ. პ-ის №AR1493757 განცხადება და მას უარი ეთქვა ქ. თბილისში, ..., ...ის გამზ. №..., ს.კ. ... მიწის ნაკვეთზე უნებართვოდ აშენებული, მის პირად საკუთრებაში არსებულ შენობა №5-ის (ავტოსადგომი) ლეგალიზებაზე.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2017 წლის 05 ივნისს მიღებულ იქნა №0002403 დადგენილება ,,სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე’’, რომლის თანახმადაც ნ. პ-ი დაჯარიმდა 8000 (რვა ათასი) ლარით ქ. თბილისში, დ. ...ის გამზ. №..., კორპუსი №4, ს.კ. ...-ში, მსუბუქი კონსტრუქციის ნაგებობის ავტოფარეხის (შენობა №5, ს.კ. ...) უნებართვოდ მშენებლობისთვის. ამავე დადგენილებით ნ. პ-ის დაევალა ქ. თბილისში, ... ...ის გამზ. №..., კორპუსი №..., ს.კ. ...-ში მდებარე უნებართვო ობიექტის (შენობა №5, ს.კ. .......) დემონტაჟი. ჯარიმის გადახდა ნ. პ-ის დაევალა დადგენილების ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში.

ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 29 მაისის №002962117 ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ის გამზირი №..., კორპუსი №4-ის მიმდებარედ 2017 წლის 13 მარტს შპს ,,...ის“ მიერ შესრულებულ საკადასტრო აზომვით ნახაზზე არსებული შენობა №5 ფიქსირდებოდა საჯარო რეესტრში დაცულ 2005 წლის ორთოფოტოზე, შესაბამისად აღნიშნული შენობა-ნაგებობა 2005 წლამდე ან მიმდინარე პერიოდისათვის იყო აგებული.

2017 წლის 22 ივნისს ნ. პ-ის წარმომადგენელმა №19/01171733343-01 ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას და მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 09 მარტის №002403 მითითების და 2017 წლის 05 ივნისის №002403 დადგენილების ბათილად ცნობა. 2017 წლის 10 ივლისს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში გაიმართა ზეპირი მოსმენის სხდომა.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2017 წლის 23 ოქტომბრის №1-2265 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა ნ. პ-ის წარმომადგენლის 2017 წლის 22 ივნისის №19/01171733343-01 ადმინისტრაციული საჩივარი და ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 05 ივნისის №002403 დადგენილება.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში არ არის მითითებული რა კონკრეტული მტკიცებულება იქნა შეფასებული და გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ იმის დასადგენად თუ ვინ წარმოადგენდა, სამართალდამრღვევს - მშენებლობის მწარმოებელ პირს. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ ნ. პ-ის მიმართ 2017 წლის 09 მარტს №002403 მითითების შედგენისას აღნიშნული ქონება წარმოადგენდა ამხანაგობის საკუთრებას, სააპელაციო პალატის მითითებით ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უნდა მომხდარიყო ამხანაგობის ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩართვა და მშენებლობის განმახორციელებელი სუბიექტის დადგენა. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის სამსახურის მიერ გამოსაკვლევი იყო სწორად იქნა თუ არა მიჩნეული ნ. პ-ი ობიექტის მშენებლობის განმახორციელებელ პირად, რაც მისთვის ჯარიმის დაკისრების საფუძველს წარმოადგენდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. პ-იმა, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ.

ნ. პ-ის საკასაციო საჩივრის თანახმად, შენობა-ნაგებობა №5 (...) მან შეიძინა 2017 წელს. საქმის მასალებით კი დასტურდება, რომ მიწის ნაკვეთზე შენობა იდგა 2007 წლის მდგომარეობითაც. შესაბამისად, იგი ვერ იქნება უნებართვო მშენებლობის მწარმოებელი და შესაბამისად სამართალდამრღვევი. ამდენად, კასატორი მიიჩნევს, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ, ნ. პ-ი სამართალდამრღვევად მიიჩნია და დააჯარიმა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სათანადოდ შესწავლისა და შეფასების გარეშე.

კასატორი აღნიშნავს, რომ როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სადავო აქტი, მოსარჩელის დაჯარიმების ნაწილში, ხოლო დამონტაჟის საკითხზე არ უმსჯელია არც პირველი ინსტანციის და ასევე არც სააპელაციო სასამართლოს. შენობა ნაგებობის დემონტაჟთან დაკავშირებით, კასატორი მიუთითებს, რომ მისთვის, საკუთრებაში არსებული შენობა-ნაგებობის დემონტაჟის დავალება წარმოადგენს კანონის უხეშ დარღვევას და კასატორის საკუთრების უფლების შელახვას.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრის თანახმად, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე უდავოდ დგინდება, რომ ავტოფარეხის უნებართვო, უკანონო მშენებლობა განხორციელებულია მოსარჩელე ნ. პ-ის მიერ.

კასატორი მიუთითებს, რომ სახეზე იყო სადავო გადაწყვეტილების მიღების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები და გაუგებარია სასამართლოს პოზიცია, თუ დამატებით რა გარემოებები უნდა გამოეკვლია და შეეფასებინა მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკას, რადგან, უნებართვოდ, უკანონოდ აშენებული ნაგებობის მესაკუთრე ითვლება სამართალდამრღვევად იმ შემთხვევაშიც, თუკი ვერ დგინდება უშუალოდ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩამდენი პირი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 15 ივლისის განჩინებით (მოსამართლე - ვასილ როინიშვილი), საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 აგვისტოს განჩინებით (მოსამართლე - ვასილ როინიშვილი), საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ნ. პ-ის საკასაციო საჩივარი.

მოსამართლე - ვასილ როინიშვილის საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრად არჩევის გამო, 2020 წლის 24 ივნისს ზემოაღნიშნული ადმინისტრაციული საქმე ელექტრონული პროგრამის მეშვეობით განაწილდა მოსამართლე - ქეთევან ცინცაძეზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 10 სექტემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, დასაშვებად იქნა მიჩნეული ნ. პ-ის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. პ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, ხოლო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2017 წლის 05 ივნისს მიღებულ იქნა №0002403 დადგენილება ,,სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე’’, რომლის თანახმადაც ნ. პ-ი დაჯარიმდა 8000 (რვა ათასი) ლარით ქ. თბილისში, ... ...ის გამზ. №..., კორპუსი №4, ს.კ. ...-ში, მსუბუქი კონსტრუქციის ნაგებობის ავტოფარეხის (შენობა №5, ს.კ. ...) უნებართვოდ მშენებლობისთვის. ამავე დადგენილებით ნ. პ-ის დაევალა ქ. თბილისში, ... ...ის გამზ. №..., კორპუსი №4, ს.კ. ...-ში მდებარე უნებართვო ობიექტის (შენობა №5, ს.კ. .......) დემონტაჟი. ჯარიმის გადახდა ნ. პ-ის დაევალა დადგენილების ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში.

საკასაციო სასამართლო პირველ რიგში მიუთითებს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი, „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების (ძალადაკარგულია - საქართველოს მთავრობის 02.03.2020 წ. №139 დადგენილება) პირველი მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, ეს დადგენილება მოიცავს საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვასთან დაკავშირებულ საჯარო სამართლებრივ ურთიერთობათა რეგულირების სფეროს. კერძოდ, არეგულირებს საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვის გაცემის, სანებართვო პირობების შესრულებისა და შენობა - ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების პროცესს

მითითებული დადგენილების მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მშენებლობის სახეობებია: ა) ახალი მშენებლობა (მათ შორის, მონტაჟი); ბ) რეკონსტრუქცია; გ) რემონტი-შეკეთება, მოპირკეთება/აღჭურვა (არ საჭიროებს ნებართვას); დ) დემონტაჟი; ე) ლანდშაფტური მშენებლობა; ვ) დროებითი შენობა-ნაგებობების მონტაჟი/განთავსება. 36-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ დადგენილებით განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა. მე-3 მუხლის 74-ე პუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობა არის მშენებლობის ნებართვას დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობების მშენებლობა მშენებლობის ნებართვის გარეშე, ან/და დროებითი შენობა-ნაგებობის განთავსება სანებართვო მოწმობით განსაზღვრული გამოყენების პერიოდის გასვლის შემდეგ.

უდავოდ არის დადგენილი ის გარემოება, რომ ქ. თბილისი, ...ის გამზირი №..., კორპუსი №4-ში მდებარე ავტოფარეხი №11-ის მშენებლობა ნაწარმოებია შესაბამისი ნებართვის გარეშე.

საქართველოს კანონის „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ პირველი მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კოდექსის მიზანია სამშენებლო საქმიანობის განხორციელების უზრუნველყოფა სამშენებლო სფეროს ტექნიკური რეგლამენტებითა და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების სრული დაცვით. მე-14 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ეს თავი არეგულირებს მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველ ობიექტებს და მათთან დაკავშირებულ პროცესებს, რომელთა წარმოება, მშენებლობა, მონტაჟი, შენახვა, ტრანსპორტირება, ბრუნვა, გამოყენება და განადგურება შეიცავს ნგრევის, აფეთქების, ემისიისა და ინტოქსიკაციის შესაძლებლობას და არის მომეტებული რისკი ადამიანის სიცოცხლის, ჯანმრთელობის, საკუთრებისა და გარემოსთვის. ხოლო, მე-2 ნაწილის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ამ თავის მოქმედება ვრცელდება: ა) პირების, აგრეთვე ამხანაგობების საქმიანობაზე, რომლის დროსაც ხორციელდება შენობა-ნაგებობის, მისი ელემენტების, კონსტრუქციული სისტემების ან კვანძების მშენებლობა, მონტაჟი, დემონტაჟი და სხვა სამშენებლო სამუშაოები; ბ) დამკვეთზე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები სამშენებლო საქმიანობაში; გ) სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი; დ) შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მრავალბინიანი სახლის მშენებლობის მწარმოებელი პირი; ე) მესაკუთრეზე, რომლის სარეკონსტრუქციო ან სადემონტაჟო ავარიული შენობა-ნაგებობის ავარიულობის ხარისხი უშუალო საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას. ამავე კოდექსის მე-15 მუხლის „ნ“ ქვეპუნქტის თანახმად კი, დამკვეთი არის ფიზიკური ან იურიდიული პირი, აგრეთვე კანონით განსაზღვრული სხვა ორგანიზაციული ფორმის მქონე პირი, რომელიც სამუშაოს სამშენებლო ორგანიზაციას უკვეთავს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები. მოპასუხე ვალდებულია წარადგინოს წერილობითი პასუხი (შესაგებელი) და შესაბამისი მტკიცებულებები. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომელიც ადგენს, რომ სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. ხოლო, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურში 2017 წლის 04 მაისს გამართულ ზეპირი მოსმენის სხდომაზე გამოცხადდა ნ. პ-ი, რომელმაც დაადასტურა მითითებისა და შემოწმების აქტის ჩაბარება და განმარტა, რომ 1990-იან წლებში მის მიერ განხორციელდა ობიექტის მშენებლობა. ასევე განაცხადა, რომ ობიექტი იყო კაპიტალური, არ იყო მსუბუქი კონსტრუქციის, უბრალოდ მოპირკეთებული იყო გარედან მსუბუქი კონსტრუქციებით. ვინაიდან ობიექტი აშენებული იყო 2007 წლამდე, არ გეგმავდა დემონტაჟს და აპირებდა ლეგალიზებას (ს.ფ. 178).

საქმეში წარმოდგენილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 7 თებერვლის №4-6/ო277-17 დათვალიერების ოქმის თანახმად, ნ. პ-იმა განმარტა, რომ ავტოფარეხს ფლობდა დაახლოებით 1986 წლიდან (ს.ფ. 83-84).

საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს, რომ „უნებართვო მშენებლობა თავისი ბუნებით წარმოადგენს დენად სამართალდარღვევას. იგი უწყვეტად გრძელდება დროში და ითვლება დენადად მანამ, სანამ არ მოხდება მისი აღმოფხვრა, სამართლებრივ ჩარჩოებში მოქცევა“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის ბს-126-125(კ-12) გადაწყვეტილება; 2014 წლის 17 ივნისის ბს-306-302(3კ-12) განჩინება). შესაბამისად, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორების ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის შეფასებას, რომ სამართალდამრღვევ პირს ნამდვილად წარმოადგენდა ნ. პ-ი.

თუმცა, საკასაციო სასამართლო აქვე ყურადღებას ამახვილებს „ადმინისტრაციული სახდელისგან გათავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონზე (18 სექტემბერი 2019 წ. №4964-Iს), რომლის პირველი მუხლის თანახმად, ამ კანონის მიზანია ერთჯერადი ხასიათის დროებითი და განსაკუთრებული ღონისძიების სახით ამავე კანონით განსაზღვრული იმ ფიზიკური პირების ადმინისტრაციული სახდელისგან − ჯარიმისგან და შესაბამისი საურავისგან გათავისუფლება, რომლებმაც საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა 2019 წლის 15 იანვრამდე ჩაიდინეს და რომელთა მიმართაც ადმინისტრაციული სახდელის დადების შესახებ დადგენილება ამ კანონის ამოქმედებამდე არ აღსრულებულა.

მითითებული კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ამ კანონით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სახდელისგან თავისუფლდება: ა) სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული პირი, რომლის ოჯახის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის მაჩვენებელი 100 001 ქულაზე ნაკლებია; ბ) ამ კანონის ამოქმედების დროისთვის ასაკით პენსიონერი (ქალი − 60 წლის ასაკიდან, მამაკაცი − 65 წლის ასაკიდან); გ) ამ კანონის ამოქმედების დროისთვის 16 წლიდან 18 წლამდე ასაკის არასრულწლოვანი; დ) შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირი; ე) ომისა და თავდაცვის ძალების ვეტერანი; ვ) მარტოხელა მშობლის სტატუსის მქონე პირი; ზ) საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებული პირი − დევნილი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ, შესაბამისი მტკიცებულებების მოძიებისა და გარემოებების დადგენის შედეგად, უნდა შეაფასოს მოსარჩელის ადმინისტრაციული სახდელისგან გათავისუფლების საფუძვლების არსებობა, რისი სამართლებრივი შესაძლებლობაც საკასაციო სასამართლოს (დამატებითი მტკიცებულებების მოპოვების დაუშვებლობის გამო) არ გააჩნია.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო, ნ. პ-ის საკუთრებაში მყოფი შენობა-ნაგებობის დემონტაჟის შესახებ მისაღებ გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ საკუთრების უფლების შეზღუდვის საზომი პროპორციულობის პრინციპია, რომლის თანახმად რეგულირება უნდა წარმოადგენდეს ღირებული, ლეგიტიმური მიზნის მიღწევის გამოსადეგ და აუცილებელ საშუალებას, ამასთანავე, უფლების შეზღუდვის ინტენსივობა მისაღწევი საჯარო მიზნის პროპორციული, მისი თანაზომიერი უნდა იყოს. დაუშვებელია ლეგიტიმური მიზნის მიღწევა უფლების მომეტებული შეზღუდვის ხარჯზე, შეზღუდვა უნდა იყოს კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული, უნდა ემსახურებოდეს ლეგიტიმურ მიზანს - აუცილებელ საზოგადოებრივ საჭიროებას და უნდა იყოს პროპორციული. ლეგიტიმური მიზნის არსებობა თავისთავად არ ნიშნავს, რომ უფლებაში ჩარევა გამართლებულია. საჯარო და კერძო ინტერესების ბალანსის დაცვის შემოწმების ერთ-ერთი ეტაპი არის აუცილებლობა. მმართველობითი ღონისძიება აუცილებელია მაშინ, როდესაც არ არსებობს მიზნის მიღწევის სხვა ისეთი საშუალება, რომელიც უფრო ნაკლებ ზიანს მიაყენებს კერძო ინტერესს (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მიერ 2021 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილება, საქმე №ბს-1112(კ-18)) .

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების თანახმად, უდავოდ დასტურდება მოსარჩელის სურვილი და განზრახვა, რომ არ მომხდარიყო შენობის დემონტაჟი და განხორციელებულიყო მისი ლეგალიზება. საქმეზე ასევე დადგენილია, რომ სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2017 წლის 4 მაისის №3206702 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა მოქალაქე ნ. პ-ის №AR1493757 განცხადება და მას უარი ეთქვა ქ. თბილისში, ...ში, ...ის გამზ. №...-ში №... მიწის ნაკვეთზე უნებართვოდ აშენებული, მის საკუთრებაში არსებული შენობა №5-ის (ავტოფარეხი) ლეგალიზებაზე. ლეგალიზებაზე უარს საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ არ დასტურდებოდა მშენებლობის 2007 წლის 1 იანვრამდე დასრულება (იხ. ს.ფ. 102-106), რაც ბრძანების გამოცემის დროს მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, ლეგალიზებისათვის აუცილებელ საფუძველს წარმოადგენდა (საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის №660 ბრძანებულებით დამტკიცებული „პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესი“, მუხლი 1.2.)

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მართალია სადავო ავტოფარეხის ნ. პ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრაციას საფუძვლად დაედო არა ნასყიდობის ხელშეკრულება (როგორც ამას კასატორი მხარე მიუთითებს), არამედ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის კრების ოქმი (გაფორმებული მითითების შედგენის შემდეგ), რაც თავის მხრივ საფუძველს აცლის ნ. პ-ის სახელზე საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მიმართ კეთილსინდისიერების პრინციპის გავრცელების შესაძლებლობას, მაგრამ საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განმარტებაზე (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 29 დეკემბრის №ბს-160(კ-19) განჩინება), რომლის თანახმადაც, „შენობის დემონტაჟი, როგორც სამშენებლო წესრიგის დაცვის ინსტრუმენტის გამოყენების საფუძველი შეიძლება გახდეს ფორმალურად და მატერიალურად უკანონო მშენებლობა. ფორმალურად და მატერიალურად არალეგალური შენობა-ნაგებობა წინააღმდეგობაში მოდის საჯარო-სამართლებრივ სამშენებლო წესრიგთან და ქმნის შენობის დემონტაჟის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების საფუძველს. ამასთან, მართლწესრიგის დაცვის ღონისძიების შერჩევა უნდა მოხდეს თანაზომიერების პრინციპის საფუძველზე. თითოეული შემზღუდავი ხასიათის ღონისძიება უნდა იყოს თანაზომიერი, რაც კრძალავს მმართველობითი ღონისძიების ადრესატის შეუსაბამო შეზღუდვას. თანაზომიერების პრინციპის საფუძველზე მოწმდება ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოყენებულ საშუალებასა და მისაღწევ მიზანს შორის არსებული დამოკიდებულება.“

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში არც ადმინისტრაციული წარმოების და არც სასამართლო წარმოების პროცესში არ შეფასებულა ობიექტის შესაბამისობა კანონმდებლობის მატერიალურ მოთხოვნებთან. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს კანონმდებლობა 2021 წლის 12 ივლისს განხორციელებული ცვლილებების შედეგად ითვალისწინებს ნორმებს, რომლებიც შედეგად იწვევენ დემონტაჟის ვალდებულებისგან დამრღვევის გათავისუფლებას. საკითხის გადაწყვეტისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებას წარმოადგენს შენობა-ნაგებობის სამართლებრივი მდგომარეობა. „საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ 12.07.2021 წ. კანონით კოდექსს დაემატა 141³ მუხლი, რომელიც ითვალისწინებს შენობის ექსპლუატაციაში მიღების დროებით წესს. „საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსში“ 12.07.2021 წ. კანონით შეტანილი დამატებების თანახმად, ექპლუატაციაში მიღება არის ობიექტზე დარღვევით ნაწარმოები სამშენებლო სამუშაოებისათვის დაკისრებული/დასაკისრებელი პასუხისმგებლობის მოხსნის პირობა (141³ მუხ.). ექსპლუატაციაში მიღება ეხება იმ ობიექტს, რომელზედაც გაცემულია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში მშენებლობის ნებართვა და რომლის მშენებლობა, 2020 წლის 18 აგვისტოს მდგომარეობით, დამთავრებულია, აგრეთვე იმ ობიექტებს, რომელზედაც მშენებლობის ნებართვა გაცემული არ არის, თუმცა იგი დამკვიდრებული განაშენიანების გეგმის არეალშია განთავსებული და მისი მშენებლობა 18.08.2020 წ. მდგომარეობით, დამთავრებულია (141³ მუხ. მე-2 ნაწ.). ობიექტის ექსპლუატაციაში მიღების მიზნით დაინტერესებული პირი მიმართავს განცხადებით მშენებლობის საჯარო ზედამხედველობის ორგანოს ამ მუხლის ამოქმედებიდან 2 წლის ვადაში და წარუდგენს კანონმდებლობით განსაზღვრულ ინფორმაციას (141³ მუხ. მე-4 და მე-5 ნაწ.).

ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სადავო საკითხის გადაწყვეტა, შენობა-ნაგებობის დემონტაჟის შესახებ, საჭიროებს, მითითებული კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ნ. პ-ის მიერ მისთვის მინიჭებული სამართლებრივი შესაძლებლობების გამოყენების საკითხის გარკვევას, რაც სცდება სასამართლოს კომპეტენციას და წარმოადგენს მშენებლობის საჯარო ზედამხედველობის ორგანოს უფლებამოსილებას მიკუთვნებულ საკითხს. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, უფლებამოსილია, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ცნოს იგი და ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. აღნიშნული დანაწესის გამოყენების აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს სასამართლოს მხრიდან საქმის გარემოებების გამოკვლევისა და სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტის შეუძლებლობა. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს იმ შემთხვევაში, როცა სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება. მათი დადგენა მხოლოდ ადმინისტრაციულ ორგანოს შეუძლია მისთვის კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებიდან გამომდინარე ან აღნიშნული საკითხი მის დისკრეციას განეკუთვნება. შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სასამართლოს მიერ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შეფასება (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 13 დეკემბრის №ბს-681-681(კ-18) გადაწყვეტილება).

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ნ. პ-ის დაჯარიმებისა და შენობა-ნაგებობის დემონტაჟის ნაწილში არსებობს გასაჩივრებული აქტის (დაჯარიმების/დემონტაჟის შესახებ) სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობის საფუძველი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან, მოცემულ საქმეზე არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის შესაბამისად ახალი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი.

ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, ამავე კოდექსის მე-10 მუხლის მე-2 ნაწილით და 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე და 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ნ. პ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

3. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 თებერვლის განჩინება და საქმეზე მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

4. ნ. პ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

5. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 04 აგვისტოს №002407 დადგენილება და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალოს საქმის გარემოებათა სრულყოფილი გამოკვლევის შემდეგ, კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა;

6. ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2017 წლის 23 ოქტომბრის №1-2265 ბრძანება (ნ. პ-ის წარმომადგენლის დ. მ-ეის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე);

7. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიასა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას ნ. პ-ის სასარგებლოდ დაეკისროთ სახელმწიფო ბაჟის სახით პირველი ინსტანციის სასამართლოში გადახდილი 100 ლარის, სააპელაციო სასამართლოში გადახდილი 150 ლარის და საკასაციო სასამართლოში გადახდილი 300 ლარის, სულ - 550 ლარის ანაზღაურება;

8. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ქ. ცინცაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

გ. აბუსერიძე