საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-145(კ-21) 7 აპრილი, 2022 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ქეთევან ცინცაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - დ. ღ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე)- საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 11 ნოემბრის განჩინება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

დ. ღ-იმა 2019 წლის 14 ნოემბერს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ და მოითხოვა „დისციპლინური წესით დასჯისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროდან დათხოვნის შესახებ“ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2019 წლის 22 ოქტომბრის №MIA 9 19 02813749 ბრძანების ბათილად ცნობა, ასევე, მოპასუხისთვის დ. ღ-ის საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ „112“-ის ინსპექტირების სამსახურის უფროსის ან მის ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენისა და შესაბამისი თანამდებობისათვის დადგენილი ყოველთვიური ოდენობით, იძულებით განაცდური ხელფასის ანაზღაურების დავალება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით დ. ღ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. მოსარჩელემ აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 11 ნოემბრის განჩინებით დ. ღ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. შესაბამისად, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 11 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა დ. ღ-იმა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს იმ ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, რაზეც მიუთითებდა ქვედა ინსტანციის სასამართლოებში და დამატებით აღნიშნავს, რომ სასამართლოებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დააფუძნეს მხოლოდ კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტებსა და შინაგან საქმეთა მინისტრის ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტზე ისე, რომ არ უმსჯელიათ იმ საკანონმდებლო საფუძვლებზე, რომლებიც „ნორმატიული აქტების შესახებ“ კანონითაა დადგენილი. ამდენად, სასამართლომ არსებითი მსჯელობის გარეშე გამოიყენა პასუხისმგებლობის დამდგენი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ვინაიდან „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-8 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი პასუხისმგებლობის დადგენის უფლებამოსილებას დასაშვებად მიიჩნევს მხოლოდ საკანონმდებლო აქტით, კანონით და არა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით. აღსანიშნავია, რომ შინაგან საქმეთა მინისტრის 2018 წლის 15 თებერვლის №01/73 ბრძანება არ არის შეტანილი ნორმატიული აქტების რეესტრში და არ არის გამოქვეყნებული საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეში.

კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ არც „პოლიციის შესახებ“ და არც სხვა საკანონმდებლო აქტით არ არის მოწესრიგებული შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთა დისციპლინური საკითხები და სამსახურიდან დათხოვნის პირობები, რის გამოც გამოყენებული უნდა ყოფილიყო „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის მე-10 თავი. დასახელებული კანონის 98-ე მუხლის შესაბამისად, სამსახურიდან გათავისუფლება შეიძლება მხოლოდ მძიმე დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის შემთხვევაში. აღნიშნულ ვითარებაში კი, სასამართლოებს არ უმსჯელიათ გადაცდომის სიმძიმის ხარისხზე. კასატორის მოსაზრებით, მას თავი არ აურიდებია ნარკოტიკული ნივთიერების მოხმარების შემოწმებისთვის, გამოიყენა კონსტიტუციით გარანტირებული დაცვის უფლება. ამასთან, ადმინისტრაციული დევნიდან მეორე დღესვე მიმართა ლ. სამხარაულის ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს, რომელმაც არ დაადასტურდა მოსარჩელის მიერ ნარკოტიკული ნივთიერების - მარიხუანის მოხმარების ფაქტი, მაშინ, როცა იგი ორგანიზმში მინიმუმ 7 დღე მაინც რჩება.

კასატორის მოსაზრებით, დასახელებული გარემოებები ადასტურებს სამსახურიდან განთავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდური ხელფასის ანაზღაურების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნათა საფუძვლიანობას.

კასატორი ამავე საკასაციო საჩივრით შუამდგომლობს საკასაციო პალატის მიერ საკონსტიტუციო სასამართლოსადმი წარდგინების მიმართვის თაობაზე, „პოლიციის შესახებ“ კანონის მე-60 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“, „დ“ და „ი“ ქვეპუნქტების, აგრეთვე საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2018 წლის 15 თებერვლის №01/73 ბრძანების მე-3 მუხლის კონსტიტუციურობაზე, საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის პირველ პუნქტთან, 25-ე მუხლის პირველ პუნქტთან და 31-ე მუხლის მე-9 პუნქტთან მიმართებით. კასატორი ასევე შუამდგომლობს განსახილველი ადმინისტრაციული საქმის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატისთვის გადაცემასა და საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე.

ამასთან, მოცემულ საქმეზე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატაში დ. ღ-ის მიერ წარმოდგენილ იქნა წერილობითი მოსაზრება. მან მიუთითა სსიპ „112-ის“ დებულებაზე, რომლის შესაბამისად, სსიპ-ის თანამშრომლებს თანამდებობაზე ნიშნავს და ათავისუფლებს სსიპ „112-ის“ დირექტორი. ამდენად, ვინაიდან სადავო აქტი გამოცემულია შინაგან საქმეთა მინისტრის მიერ, ამ დებულების შესაბამისად, იგი წარმოადგენს აქტის გამოცემაზე არაუფლებამოსილ პირს. შესაბამისად, ასეთი არარა აქტი გამოცემისთანავე სამართლებრივი ძალის არმქონეა და სამართლებრივ შედეგებს ვერ წარმოშობს. აღნიშნულ არგუმენტთან დაკავშირებით, კასატორმა მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამარლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკაზე, კერძოდ, 2020 წლის 23 ივლისის გადაწყვეტილებაზე - საქმე №ბს-1037(კ-18) და 2020 წლის 26 თებერვლის განჩინებაზე - საქმე №ბს-26(2კ-20).

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. ღ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივარში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს დ. ღ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერება. შესაბამისად, მოცემული დავის გადაწყვეტისთვის შესაფასებელია, რამდენად არსებობდა დასაქმებულის გათავისუფლების კანონით გათვალისწინებული საფუძველი და მიღებულ იქნა თუ არა დასაბუთებული გადაწყვეტილება. თუმცა, მოცემული გარემოებების დადგენამდე და შეფასებამდე, უნდა შემოწმდეს არსებობს თუ არა სადავო აქტის არარად მიჩნევის წინაპირობა, მისი არაუფლებამოსილი პირის მიერ გამოცემის საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2019 წლის 22 ოქტომბრის №MIA 9 19 02813749 ბრძანებით, სსიპ „112-ის“ ინსპექტირების სამსახურის უფროსი, პოლიციის ვიცე-პოლკოვნიკი დ. ღ-ი დათხოვნილ იქნა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროდან დისციპლინური გადაცდომისათვის, კერძოდ, მოსამსახურისთვის შეუფერებელი ქმედების ჩადენისათვის, რომელიც ლახავდა სამინისტროს სისტემის ავტორიტეტს. აღნიშნული ბრძანების გამოცემას საფუძვლად დაედო საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №989 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთა დისციპლინური წესდების“ მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „ვ“ (მოსამსახურისათვის შეუფერებელი ქმედება, რომელიც ლახავს სამინისტროს სისტემის ავტორიტეტს) ქვეპუნქტი, ამავე წესდების მე-3 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი (სამსახურიდან დათხოვნა) და „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 13 დეკემბრის №337 დადგენილებით დამტკიცებული დებულების მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის „ზ“ და „ნ“ ქვეპუნქტები.

მოსარჩელემ მოითხოვა სადავო აქტის ბათილად ცნობა, თუმცა დამატებით მიუთითა მის არარა აქტად აღიარების შესაძლებლობაზე იმ საფუძვლით, რომ აღნიშნული აქტი გამოცემულია არაუფლებამოსილი პირის მიერ. შესაბამისად, განსახილველი დავის ფარგლებში, თავდაპირველად, შესაფასებელია, იყო თუ არა უფლებამოსილი საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრი დ. ღ-ის მიმართ გამოეცა დისციპლინური წესით დასჯისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროდან დათხოვნის შესახებ ბრძანება.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლზე, რომლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, პოლიცია ფუნქციონირებს სამინისტროს სისტემაში, სადაც დასაქმებული არიან საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული წოდებების მქონე პირები, აგრეთვე სხვა საჯარო მოხელეები. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, პოლიციის სამსახურები სამინისტროს სისტემაში ფუნქციონირებენ სტრუქტურული ქვედანაყოფების, ტერიტორიული ორგანოების, სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების - საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის და სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების სახით. საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 13 დეკემბრის №337 დადგენილებით დამტკიცებული „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დებულების“ მე-9 მუხლის მე-2 პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად კი, სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი ერთ-ერთი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია - „112“. საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №995 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში სამსახურის გავლის წესის“ 74-ე მუხლის (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია) პირველი პუნქტის თანახმად, სსიპ-ის მოსამსახურეთა (გარდა სსიპ-ის უფროსის მოადგილისა) თანამდებობაზე დანიშვნა და თანამდებობიდან გათავისუფლება, თავისი ასიგნებების ფარგლებში შტატგარეშე მოსამსახურეთა დანიშვნა-გათავისუფლება (ხელშეკრულების გაფორმება-შეწყვეტა) ხდება სსიპ-ის ხელმძღვანელის ან მის მიერ საამისოდ უფლებამოსილი პირის მიერ. ამასთან, საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2018 წლის 20 თებერვლის №18 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - „112-ის“ დებულების“ (ძალადაკარგულია 2019 წლის 27 დეკემბრიდან) მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, სსიპ „112-ის“ დირექტორი კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად ნიშნავს და ათავისუფლებს სსიპ „112-ის“ მოსამსახურეებს.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტზე, რომლის შესაბამისად ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი პოლიციელებსა და სამინისტროს მოსამსახურეებზე ვრცელდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამ კანონითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ამავე კანონის 41-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად კი, პოლიციელის სამსახურიდან დათხოვნის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს მინისტრი ან საამისოდ უფლებამოსილი პირი.

„საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 13 დეკემბრის №337 დადგენილების სადავო პერიოდში მოქმედი მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის „ზ” ქვეპუნქტის თანახმად, მინისტრი საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად წაახალისებს და დისციპლინურ პასუხისმგებლობას აკისრებს სამინისტროს თანამშრომლებს, წარადგენს მათ სახელმწიფო ჯილდოზე.

საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №989 ბრძანების საფუძველზე დამტკიცებული „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთა დისციპლინური წესდების“ სადავო პერიოდში მოქმედი პირველი მუხლის შესაბამისად, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთა დისციპლინური წესდება განსაზღვრავს სამინისტროს სისტემის მოსამსახურეთა დისციპლინური პასუხისმგებლობისა და წახალისების საფუძვლებს, სახდელებისა და წახალისების სახეებს, საქმისწარმოებისა და მოსამსახურეთათვის დისციპლინური სახდელების შეფარდებისა და მოხსნის წესს. დასახელებული ბრძანება დისციპლინური პასუხისმგებლობის წესს ადგენს სამინისტროს სისტემის მოსამსახურეთა მიმართ, შესაბამისად, იგი ერთნაირად შეეხება „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში სამსახურის გავლის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №995 ბრძანების მე-2 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ სსიპ-ის მოსამსახურეს.

საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №989 ბრძანების მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტით განმტკიცებულია დისციპლინური გადაცდომის სახეები, მათ შორისაა გადაცდომა - მოსამსახურისათვის შეუფერებელი ქმედება, რომელიც ლახავს სამინისტროს სისტემის ავტორიტეტს. ამავე ბრძანების სადავო პერიოდში მოქმედი მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, მოსამსახურის მიმართ დისციპლინური სახდელის შეფარდების საკითხის დაყენება შეუძლია მის უშუალო უფროსს ან მის ზემდგომ თანამდებობის პირს წერილობითი ფორმით (წარდგინება) დისციპლინური სახდელის შეფარდების შესახებ, რომელშიც ასახული უნდა იყოს გადაცდომის დამადასტურებელი ფაქტი/გარემოება. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, დისციპლინური სახდელის შეფარდებისა და მოხსნის უფლება აქვს: ა) შინაგან საქმეთა მინისტრს; ბ) შინაგან საქმეთა მინისტრის პირველ მოადგილეს და მოადგილეებს; გ) სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფების ხელმძღვანელებს; დ) სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოების უფროსებს; ე) სამინისტროს მმართველობაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების ხელმძღვანელ პირებს; ვ) სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების ხელმძღვანელ პირს. ამავე ბრძანების სადავო პერიოდში მოქმედი მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, წესდების მე–2 მუხლის მე–2 პუნქტის „ა–ზ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული გადაცდომის გამოვლენისას, სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფების, ტერიტორიული ორგანოების, სამინისტროს მმართველობაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირებისა და სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების ხელმძღვანელი პირები სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას შემდგომი რეაგირებისათვის წერილობითი ფორმით (წარდგინება) უგზავნიან გადაცდომის ამსახველ ფაქტებსა და გარემოებებს, რაზედაც დისციპლინური გადაცდომის ამსახველ დასკვნას ადგენს სამინისტროს გენერალური ინსპექცია და სახდელის დადების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს მინისტრი ან მოსამსახურის დანიშვნა–გათავისუფლებაზე უფლებამოსილი პირი.

დასახელებული ნორმების სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, მიუხედავად იმისა, რომ სსიპ „112-ის“ დებულების შესაბამისად, მოსამსახურეთა დანიშვნა-გათავისუფლებაზე უფლებამოსილია დირექტორი, მათ მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის შემთხვევაში, საჯარო სამართლის იურიდიული პირების ხელმძღვანელი პირები გადაცდომის ამსახველ ფაქტებსა და გარემოებებს უგზავნიან სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას, რაზედაც ეს უკანასკნელი ადგენს დასკვნას, ხოლო სახდელის დადების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს მინისტრი ან მოსამსახურის დანიშვნა–გათავისუფლებაზე უფლებამოსილი პირი. ამასთან, ვინაიდან საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №989 ბრძანება არ ახდენს დიფერენცირებას სამინისტროს მოსამსახურესა და სსიპ-ის მოსამსახურეს შორის, დაუსაბუთებელია კასატორის მითითება, რომ მინისტრი არ იყო უფლებამოსილი გამოეცა ბრძანება დისციპლინური სახდელის დადების თაობაზე. შესაბამისად საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ, ვინაიდან დისციპლინური სახდელის დადებაზე უფლებამოსილი პირი არის როგორც მინისტრი, ასევე მოსამსახურის დანიშვნა–გათავისუფლებაზე უფლებამოსილი პირი, გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტი გამოცემულია უფლებამოსილი თანამდებობის პირის მიერ, რის გამოც არ არსებობს „დისციპლინური წესით დასჯისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროდან დათხოვნის შესახებ“ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2019 წლის 22 ოქტომბრის №MIA 9 19 02813749 ბრძანების არარად აღიარების საფუძვლები. ამასთანავე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, არარელევანტურია კასატორის მითითება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე, რადგან მითითებულ გადაწყვეტილებებში სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი გახდა ერთ შემთხვევაში, კადრების განკარგულებაში ყოფნის ვადის გასვლა და მეორე შემთხვევაში, საშტატო-სარეორგანიზაციო ღონისძიებების განხორციელება და არა მოსამსახურის მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენა.

რაც შეეხება დავის ძირითად არსს, „დისციპლინური წესით დასჯისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროდან დათხოვნის შესახებ“ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2019 წლის 22 ოქტომბრის №MIA 9 19 02813749 ბრძანების თანახმად, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი სსიპ „112-ის“ ინსპექტირების სამსახურის უფროსი, პოლიციის პოლკოვნიკი დ. ღ-ი დათხოვნილ იქნა თანამდებობიდან. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმეში წარმოდგენილი მასალებით არ დასტურდება და მოსარჩელე ვერ მიუთითებს სადავო ბრძანების მომზადების/გამოცემის კანონით დადგენილი წესის დარღვევასა და მითითებული აქტით გათვალისწინებული მოწესრიგების კანონსაწინააღმდეგო ხასიათზე.

კასატორი თავის საკასაციო პრეტენზიას ამყარებს იმ გარემოებაზე, რომ 2019 წლის 16 ოქტომბერს ადმინისტრაციული წესით დაკავებისას ადგილი ჰქონდა მის პროვოცირებას, რის გამოც უარი განაცხადა იმავე ღამეს ნარკოლოგიური ექსპერტიზის ჩატარებაზე. ამასთან, იგი დისციპლინური წარმოების ჩატარებისა და ახსნა-განმარტების ჩამორთმევის გარეშე დათხოვნილ იქნა სამსახურიდან. კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ მან მეორე დღესვე თავად მიმართა ექსპერტიზის ბიუროს, თუმცა მის ორგანიზმში ნარკოტიკული ნივთიერება არ აღმოჩნდა.

საკასაციო სასამართლო კვლავ მიუთითებს საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №989 ბრძანების საფუძველზე დამტკიცებულ, სადავო პერიოდში მოქმედ „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთა დისციპლინური წესდების“ შესაბამის ნორმებზე, რომლებიც ითვალისწინებენ დისციპლინური გადაცდომის სახეებსა და მათი ჩადენისთვის პასუხისმგებლობის ზომებს და დამატებით ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2018 წლის 15 თებერვლის №MIA 4 18 00001/73 ბრძანებაზე, რომელიც ითვალისწინებს ამავე სამინისტროს მოსამსახურეთათვის ზოგიერთი ქმედების აკრძალვას. აღნიშნული ბრძანების პირველი პუნქტის საფუძველზე, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეს აეკრძალა ნარკოტიკული საშუალების ან/და ფსიქოტროპული ნივთიერების მოხმარება ექიმის დანიშნულების გარეშე. მითითებული ბრძანების მე-2 პუნქტის თანახმად, ექიმის დანიშნულების გარეშე ნარკოტიკული საშუალების ან/და ფსიქოტროპული ნივთიერების მოხმარების ფაქტის დადგენის შემთხვევაში, სამინისტროს მოსამსახურის მიმართ გამოყენებული იქნებოდა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა - სამსახურიდან დათხოვნა, ხოლო ამავე ბრძანების მე-3 პუნქტის შესაბამისად, სამინისტროს გენერალური ინსპექციის მოსამსახურის მოთხოვნის შემთხვევაში, ნარკოტიკული ან ფსიქოტროპული ნივთიერების მოხმარების დადგენის მიზნით შემოწმებისთვის თავის არიდება, ასევე გამოიწვევდა ამ ბრძანების მე-2 მუხლით გათვალისწინებულ დისციპლინურ პასუხისმგებლობას. ამდენად, დასახელებული ბრძანების მიზნებისთვის ნარკოტიკული საშუალების ან/და ფსიქოტროპული ნივთიერების მოხმარების ფაქტის დადგენა და შემოწმებისთვის თავის არიდება ორივე შემთხვევაში იმპერატიულად, ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ყოველგვარი დისკრეციის მინიჭების გარეშე, ითვალისწინებს ერთსა და იმავე დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომას - სამსახურიდან დათხოვნას.

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელემ უარი განაცხადა ნარკოლოგიური შემოწმების სამსახურში ბიომასალის ჩაბარებაზე. თავად აღნიშნული ფაქტი - ბიოლოგიური მასალის ჩაბარებისა და ნარკოლოგიური შემოწმების გავლისგან თავის არიდება იმ პოლიციელის მიერ, რომელიც (საქმის მასალების მიხედვით) წოდებრივად არის პოლიციის ვიცე-პოლკოვნიკი და ამასთან, სსიპ „112-ის“ ინსპექტირების სამსახურის უფროსი, რომელსაც უფრო მეტად უნდა ჰქონდეს გათვითცნობიერებული მასზე დაკისრებული სამსახურებრივი მოვალეობის მთელი სიმძიმე და პასუხისმგებლობის გრძნობა, თავისთავად, მეორე დღეს ნარკოტიკული საშუალების მოხმარების დაუდასტურებლობის შემთხვევაშიც, წარმოადგენს ისეთი უხეში ხასიათის დისციპლინურ გადაცდომას, რომელიც ქმნის პირის დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების საფუძველს. სწორედ აღნიშნულ გარემოებაზე მიუთითებს საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2018 წლის 15 თებერვლის №MIA 4 18 00001/73 ბრძანების არსებობა, რომელიც ამგვარ შემთხვევებში უპირობოდ ითვალისწინებს მოსამსახურის სამსახურიდან დათხოვნას. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტიზის 2019 წლის 17 ოქტომბრის №007338619 დასკვნა, რომლითაც მოსარჩელეს იმჟამად არ დაუდასტურდა ნარკოტიკული საშუალების მოხმარების ფაქტი, ვერ განაპირობებს მოცემული დავის გადაწყვეტას და არ ქმნის სადავო ბრძანების გაუქმების საფუძველს, ვინაიდან დ. ღ-ის სამსახურიდან განთავისუფლების საფუძველი გახდა არა მის მიერ ნარკოტიკული საშუალების მოხმარების ფაქტის დადასტურება, არამედ - ბიოლოგიური მასალის ჩაბარებისა და ნარკოლოგიური შემოწმების გავლისგან თავის არიდება, რაც მოპასუხის მიერ მართებულად იქნა შეფასებული მოსამსახურისათვის შეუფერებელ ქმედებად, რომელიც ლახავდა სამინისტროს სისტემის ავტორიტეტს.

რაც შეეხება საქმის განსახილველად დიდი პალატისათვის გადაცემას, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 391¹.1 მუხლის თანახმად, საქმის საკასაციო წესით განმხილველ სასამართლოს შეუძლია მოტივირებული განჩინებით საქმე განსახილველად გადასცეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდ პალატას, თუ: საქმე თავისი შინაარსით წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას, საკასაციო პალატა არ იზიარებს სხვა საკასაციო პალატის მიერ ადრე ჩამოყალიბებულ სამართლებრივ შეფასებას (ნორმის განმარტებას), საკასაციო პალატა არ იზიარებს დიდი პალატის მიერ ადრე ჩამოყალიბებულ სამართლებრივ შეფასებას (ნორმის განმარტებას). საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმისადმი დიდი ინტერესის, ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების საჭიროების, იშვიათი სამართლებრივი პრობლემის არსებობის საფუძვლით საქმის დიდი პალატისათვის განხილვისათვის გადაცემის მიზანშეწონილობის საკითხის განხილვა განეკუთვნება საქმის განმხილველი საკასაციო სასამართლოს განსაკუთრებულ, დისკრეციულ უფლებამოსილებას, რომლის მიხედვით სასამართლო თავისი შეხედულებით განსაზღვრავს საქმის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატისათვის გადაცემის საკითხს. საკასაციო პალატა დიდი პალატისათვის საქმის განსახილველად გადაცემის საჭიროებას წყვეტს არა მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე, არამედ - დამოუკიდებლად. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ დ. ღ-ის შუამდგომლობა არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391¹ მუხლის მოთხოვნებს და საქმე განსახილველად არ უნდა გადაეცეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდ პალატას.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, კასატორი ასევე შუამდგომლობს რიგი სამართლებრივი ნორმების არაკონსტიტუციურობის თაობაზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკონსტიტუციო სასამართლოსადმი წარდგინებით მიმართვაზე. ამასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კონსტიტუციური წარდგინების საკითხს საქმის განმხილველი სასამართლო წყვეტს დამოუკიდებლად, საკუთარი ინიციატივით და არა მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე, ხოლო თუ მხარე კონკრეტულ ნორმას არაკონსტიტუციურად, საქართველოს კონსტიტუციის მეორე თავით გათვალისწინებული მისი უფლებების შემზღუდველად მიიჩნევს, იგი ასევე უფლებამოსილია, კანონმდებლობით დადგენილი წესით, თავად მიმართოს საკონსტიტუციო სასამართლოს კონსტიტუციური სარჩელით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დაადგინა:

1. დ. ღ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. დ. ღ-ის შუამდგომლობა საქმის დიდი პალატისთვის გადაცემის შესახებ, არ დაკმაყოფილდეს;

3. დ. ღ-ის შუამდგომლობა საკონსტიტუციო სასამართლოსათვის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ წარდგინებით მიმართვის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდეს;

4. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 11 ნოემბრის განჩინება;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. გოგიაშვილი

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ნ. სხირტლაძე