ბს-1204(კ-20) 14 აპრილი, 2022წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გიორგი გოგიაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა ლ. ს-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 10.04.2019წ. განჩინებაზე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. ს-ემ 30.10.2017წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ კომისიის 03.10.2017წ. N1832 განკარგულების ბათილად ცნობის და კომისიისათვის საკითხის სრულყოფილად გამოკვლევის შემდეგ ლ. ს-ის განცხადებასთან დაკავშირებით ახალი გადაწყვეტილების მიღების დავალების მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 25.04.2018წ. განჩინებით, სასკ-ის 16.2 მუხლის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაერთო სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო. სასამართლოს 06.06.2018წ. სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა მოპასუხის დასახელება და მოპასუხედ მიუთითა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია. ამავე სხდომაზე დაზუსტდა სასარჩელო მოთხოვნები და ლ. ს-ემ მოითხოვა: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 03.10.2017წ. N1832 განკარგულების ბათილად ცნობა და კომისიისათვის თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე ლ. ს-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 27.06.2018წ. გადაწყვეტილებით ლ. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 10.04.2019წ. განჩინებით ლ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. პალატამ საქმის მასალების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ არ დადასტურდა ლ. ს-ის მიერ მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების, ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი, აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები ლ. ს-ის მიერ სასამართლოში დავის განხილვის დროსაც ვერ იქნა წარმოდგენილი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 10.04.2019წ. განჩინება ლ. ს-ემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორმა აღნიშნა, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, სასამართლომ არ იმსჯელა ლ. ს-ის არგუმენტებზე და არ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, მათ შორის მეზობელთა ნოტარიალურად დამოწმებული განმარტება მიწის ნაკვეთის ლ. ს-ის მიერ ფლობისა და სარგებლობის შესახებ. კასატორმა ყურადღება გაამახვილა სრულყოფილი ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების, საქმის გარემოებათა ყოველმხრივ გამოკვლევის და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების სათანადო დასაბუთების აუცილებლობის შესახებ. კასატორი თვლის, რომ კომისიაში წარადგინა საკუთრების აღიარების წინაპირობების დამდგენი ყველა საჭირო დოკუმენტი, დოკუმენტაციის არასაკმარისობის შემთხვევაში კომისიას თავადვე შეეძლო მტკიცებულებათა მოძიება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ 11.07.07წ. კანონი ერთმანეთისაგან მიჯნავს ორი ტიპის - მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ და თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთებს. ლ. ს-ე განცხადებით ითხოვს თავის საკუთრებაში არსებული 368 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარე თვითნებურად დაკავებულ 308 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებას, რის გამო საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს ს.კ. ... მიწის ნაკვეთზე ლ. ს-ის საკუთრების უფლების წარმომშობ გარემოებებზე. ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილად არის ცნობილი, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 23.08.2012წ. გადაწყვეტილებით ლ. ს-ეს საკუთრების უფლება უღიარდა 408 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე, რომლის ფართი 2014 წელს, ლ. ს-ის მიმართვის საფუძველზე შემცირდა 368 კვ.მ.-მდე. ამდენად, ლ. ს-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრება რეგისტრირებულია არა მართლზომიერი მფლობელობის საფუძვლით, არამედ მას საკუთრების უფლება უღიარდა თვითნებურად დაკავების საფუძვლით. შესაბამისად სახეზე არ არის დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი. აღნიშნულ ვითარებას არ ცვლის უძრავ ნივთთან დაკავშირებით შემდგომში განხორციელებული ოპერაციები: მისი გასხვისება და ჩუქების ხელშეკრულებით კვლავ ლ. ს-ის საკუთრებაში აღრიცხვა, რადგან ლ. ს-ის საკუთრების წარმოშობის საფუძველი თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების აღიარებაა. მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ ლ. ს-ემ 308 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების მოპოვების მიზნით ადმინისტრაციულ ორგანოს მიმართა 2017 წლის აგვისტოში, ანუ 408 (368) კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებიდან დაახლოებით 5 წლის გასვლის შემდეგ. საკასაციო პალატის მოსაზრებით აღნიშნული თავისთავად გამორიცხავს 2001 წლიდან 308 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტს, რადგან წინააღმდეგ შემთხვევაში გაურკვევლია 2012წ. კომისიაში განცხადების წარდგენისას 408 კვ.მ. მიწის ნაკვეთთან ერთად დამატებით აღნიშნულ 308 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის წარუდგენლობის საფუძვლები. აღნიშნული თავისთავად ნათლად ადასტურებს, რომ მოთხოვნილი ნაკვეთი 2012 წ. არ იმყოფებოდა ლ. ს-ის მფლობელობაში, რაც ნაკვეთზე პირის საკუთრების უფლების აღიარების აუცილებელი პირობაა.

ამასთანავე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კანონის თანახმად დაინტერესებულ ფიზიკურ პირს შეუძლია მოითხოვოს იმ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება, რომელიც მდებარეობს თავის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ და მისი ფართობი ნაკლებია თავის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე. ამასთანავე, უნდა დასტურდებოდეს მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის დაკავების ფაქტი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ 11.07.07წ. კანონის ამოქმედებამდე. ამდენად, მოთხოვნის დაკმაყოფილება დამოკიდებულია კანონის ძალაში შესვლამდე ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტის დადასტურებაზე, რაც განსახილველ შემთხვევაში ვერ იქნა დადგენილი. საქმეში დაცული ორთოფოტოები (აეროფოტოგადაღება) არ ადასტურებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ 11.07.07წ. კანონის ძალაში შესვლის პერიოდამდე სადავო მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაუფლების ფაქტს. 2010 წ. ორთოფოტოზე (ს.ფ. 78) ლ. ს-ის საკუთრებაში რიცხული ნაკვეთის მიმდებარედ არსებული 308 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის კონკრეტული კონფიგურაციით შემოღობვა, მისი ფლობისა და სარგებლობის კვალი არ ფიქსირდება. საკუთრებაში არსებული ნაკვეთისა და ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის ერთ სივრცეში ყოფნის ფაქტი არ დგინდება აგრთვე 2014წ. ორთოფოტოს (ს.ფ. 77) საფუძველზეც. აღიარების მიზნებისთვის ერთიანი სივრცეში მყოფად არ მიიჩნევა თუნდაც მომიჯნავედ მდებარე, მაგრამ ფაქტობრივი ღობით გამიჯნული მიწის ნაკვეთები. რაც შეეხება სარჩელზე თანდართულ საკადასტრო აზომვით ნახაზს (ს.ფ. 24), რომლის მიხედვით ასაღიარებელ და რეგისტრირებულ ნაკვეთს შორის არაფიქსირებული საზღვარი არსებობს, აღნიშნულს არ აქვს მნიშვნელობა განსახილველი დავისათვის, რადგან აზომვითი ნახაზი შედგენილია 2017წ., თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისათვის კი აუცილებელია მისი დაკავების 2007 წლის ივლისამდე დადასტურება. ამავე საფუძვლით აღიარების მიზნებისათვის არარელევანტურია საქმეში დაცული არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობის ამსახველი ფოტოების შეფასებაც, რადგან ისინი არ ასახავენ კანონის ამოქმედებამდე (11.07.07წ.) არსებულ ვითარებას.

კასატორის მოსაზრებით, მისი სარჩელის საფუძვლიანობას და აღიარების კომისიის 03.10.2017წ. განკარგულების უსწორობას ადასტურებს მეზობლების ნოტარიალურად დამოწმებული ახსნა-განმარტება, რომლის თანახმად, ლ. ს-ე სარგებლობს მის დაინტრესებაში მყოფი 308 კვ.მ. მიწის ნაკვეთით 2001 წლიდან. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის 5¹.3 მუხლის, ასევე ერთიანი სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, ნოტარიულად დამოწმებული განცხადებები იმ შემთხვევაში ჩაითვლება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოების დამადასტურებელ მტკიცებულებად, თუ ის დასტურდება საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებებით. სადავო ნაკვეთის მფლობელობის ფაქტი ვერ დადგინდება მხოლოდ ფიზიკურ პირთა განცხადებებით მაშინ, როდესაც საქმეში არსებული მტკიცებულებები განსხვავებულ გარემოებებზე უთითებენ. სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურება შესაძლებელია მეზობლების განმარტებით, თუმცა უკეთუ განმარტებებს არ ეთანხმება მოწინააღმდეგე მხარე, განმარტება მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება ჩაითვალოს სადავო სამართლებრივი ურთიერთობისა თუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებათა დამადასტურებელ მტკიცებულებად, თუ იგი დასტურდება საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებებით, ასეთი მტკიცებულებები განსახილველ შემთხვევაში არ არის სახეზე. მეზობელთა განცხადება ცალკე, დამოუკიდებლად არ შეადგენს 2007 წლამდე კონკრეტული პირის მიერ მიწის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის დამადასტურებელ რელევანტურ მტკიცებულებას, ის შესაძლებელია განხილულ იქნას მხოლოდ სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში, ვინაიდან მეზობელთა განცხადებებს შესაძლოა უმეტესწილად სუბიექტური ხასიათი ჰქონდეს. მეზობელთა თანხმობების ნოტარიალურად დადასტურება მათ მეტ სარწმუნობას არ სძენს, რადგან ნოტარიუსი არ ადასტურებს განცხადების შინაარსს (იხ. სუსგ 23.03.2020წ. Nბს-1338(კ-18)). ამდენად, დაუსაბუთებელია კასატორის მოსაზრება, რომ მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები ქმნიდა მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც ლ. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ. ს-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2.უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 10.04.2019წ. განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

გ. გოგიაშვილი