ბს-991(კ-20) 13 მაისი, 2022წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა ს.ა-ს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 06.06.2019წ. განჩინებაზე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ს.ა-მ 30.11.2017წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ კომისიის 25.10.2017წ. N2073 განკარგულების ბათილად ცნობის და კომისიისათვის ს.ა-ს საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 30.03.2018წ. გადაწყვეტილებით ს.ა-ს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 06.06.2019წ. განჩინებით ს.ა-ს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. პალატამ საქმის მასალების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ არ დადასტურდა ს.ა-ს მიერ მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების, ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი. მიწის ნაკვეთი არ არის მოქცეული ერთიან ღობეში და არ იკვეთება მოსარჩელის მიერ მოვლა - სარგებლობის კვალი, რაც დასტურდება აგრეთვე საქმეში წარმოდგენილი და ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის ვებ-გვერდზე განთავსებული 2005წ. და 2010წ. ორთოფოტოებით. პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო ნაკვეთის ფლობის ფაქტი არ დადგინდა აგრეთვე საქმეში დაცული ფოტოსურათებით, რადგან მართალია მითითებულ ფოტოსურათებზე ჩანს ნარგავები და შემოღობვის კვალი, თუმცა გაურკვეველია, რომელ მიწის ნაკვეთზეა ფოტოები გადაღებული. მხოლოდ მეზობლების თანხმობები არ იქნა მიჩნეული საკუთრების უფლების აღიარების საკმარის წინაპირობად, ამასთანავე, პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სწორედ მითითებული მიწის ნაკვეთის აღიარებაზე ეთქვა უარი მოსარჩელეს ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 02.03.2009 წ. გადაწყვეტილებით, რომელიც უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 20.10.2009 წ. კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 06.06.2019წ. განჩინება ს.ა-მ საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორმა აღნიშნა, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, სასამართლომ არ იმსჯელა ს.ა-ს არგუმენტებზე და არ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, მათ შორის ექსპერტისზის დასკვნა, ფოტოები, საჯარო რეესტრის არქივის გეგმა, 2010წ. ქალაქდაგეგმარების გეგმა, 1947წ. და 1949 წ. ხელშეკრულებები, რომლის თანახმად კასატორის მამამ შეიძინა ქონება. კომისიამ 2008წ. მოახდინა ს.ა-სთვის იმ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება, რომელიც ისედაც ს.ა-ს მამას ეკუთვნოდა და მოსარჩელეს მამისგან ჰქონდა მემკვიდრეობით მიღებული. ს.ა-ს არ ესმის ქართული სამართლებრივი ენა, მართალია იგი იყო კომისიის სხდომაზე, თუმცა ის სათანადოდ ვერ აღიქვამდა დასმული კითხვების შინაარსს. რეგისტრირებული და ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთები ერთ სივრცეშია მოქცეული, რაც ფოტოსურათებითა და შპს „მ...-ის“ დასკვნით დასტურდება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ს.ა-ს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ 11.07.07წ. კანონი ერთმანეთისაგან მიჯნავს ორი ტიპის - მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ და თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთებს. ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 06.10.2008წ. გადაწყვეტილებით ს.ა-ს მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და 450 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე (1049 კვ.მ.-დან) მოხდა საკუთრების აღიარება მართლზომიერი მფლობელობის საფუძვლით. ამდენად, აღნიშნულ 450 კვ.მ. მიწის ნაკვეთთან მიმართებით მოსარჩელის მამის უფლების დამდგენ დოკუმენტებს მიეცა სათანადო შეფასება. განსახილველი საქმის ფარგლებში სადავოა აღნიშნული მიწის ნაკვეთის მეზობლად მდებარე მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების (თვითნებურად დაკავების საფუძვლით) საკითხი.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კანონის თანახმად დაინტერესებულ ფიზიკურ პირს შეუძლია მოითხოვოს იმ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება, რომელიც მდებარეობს თავის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ და მისი ფართობი ნაკლებია თავის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე. ამასთანავე, უნდა დასტურდებოდეს მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის დაკავების ფაქტი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ 11.07.07წ. კანონის ამოქმედებამდე. ამდენად, მოთხოვნის დაკმაყოფილება დამოკიდებულია კანონის ძალაში შესვლამდე ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტის დადასტურებაზე, რაც განსახილველ შემთხვევაში ვერ იქნა დადგენილი. საქმეში დაცული ორთოფოტოები არ ადასტურებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ 11.07.07წ. კანონის ძალაში შესვლის პერიოდამდე სადავო მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაუფლების ფაქტს. 2005წ. და 2010 წ. ორთოფოტოებით არ დგინდება საკუთრებაში მყოფი ნაკვეთისა და ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის როგორც ერთი უფლების ობიექტით სარგებლობა, ერთიანობაში შემოსაზღვრა. ორთოფოტოებზე ასახული ნაგებობები მოქცეულია საკუთრებაში რიცხული მიწის ნაკვეთის საზღვრებში. აღიარების მიზნებისთვის ერთიანი სივრცეში მყოფად არ მიიჩნევა თუნდაც მომიჯნავედ მდებარე, მაგრამ ფაქტობრივი ღობით გამიჯნული მიწის ნაკვეთები. საქმეში დაცული არც ერთი მტკიცებულება, მათ შორის, საკასაციო საჩივარზე თანდართული დასკვნა არ უთითებს ამ ორი ნაკვეთის ერთი ღობის ფარგლებში მოქცევის შესახებ. გასათვალისწინებელია, რომ ს.ა-ს საკუთრების აღიარების საფუძვლები არ დგინდება მათ შორის 2014 წლის ორთოფოტოს მიხედვითაც. მართალია ფოტოზე ჩანს, რომ დაინტერესებაში მყოფი ნაკვეთის გამოყენება ხდება ს.ა-ს საკუთრებაში მყოფ მიწის ნაკვეთამდე მისასვლელად, თუმცა მხოლოდ აღნიშნული გარემობა არ ქმნის საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დაკმაყოფილების საკმარის წინაპირობას. რაც შეეხება საქმეში დაცულ ფოტოსურათებს, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრებას, რომ გაურკვეველია ფოტოებზე ასახული კონკრეტული ტერიტორიის მახასიათებლები, არ გამოირიცხება ფოტოსურათებზე ს.ა-ს საკუთრებაში არსებული ნაკვეთის ასახვა. შპს „მ...-ის“ დასკვნაში იმ გარემოებაზე მითითება, რომ გზის გასწვრის არსებული ნაკვეთი შემოღობილია, ასევე არ ადასტურებს სარჩელის საფუძვლიანობას, რადგან დასკვნა გაცემულ იქნა 2019 წელს, მასში არ არის მითითებული შემოღობვის საორიენტაციო პერიოდი, ხოლო საკუთრების უფლების აღიარებისათვის აუცილებელია ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტის დადასტურება 2007 წლამდე, რაც აღნიშნული დასკვნით არ დასტურდება. ექსპერტის განმარტება, რომ ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობის ხნოვანება არანაკლებ 30-40 წელია, ერთი მხრივ არ ეფუძნება სათანადო დასაბუთებას, ხოლო მეორე მხრივ არ ხდება მითითება შენობა-ნაგებობის კონკრეტულ მდებარეობაზე, გაურკვეველია აღნიშნული შენობა მდებარეობს საკუთრებაში მყოფ თუ ასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს აგრეთვე იმ გარემოებაზე, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე ს.ა-ა საკუთრების უფლების აღიარებას ითხოვდა 2009 წელს, აღიარების კომისიის 02.03.2009წ. N100 საოქმო გადაწყვეტილებით ს.ა-ს უარი ეთქვა საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ საფუძვლით, რომ არ დადასტურდა მიწის ნაკვეთის ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი. აღნიშნული გადაწყვეტილება გასაჩივრდა ს.ა-ს მიერ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 20.10.2009წ. კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებით ს.ა-ს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, სასამართლომ გაიზიარა ადმინისტრაციული ორგანოს მოსაზრება, რომ არ დადგინდა ასაღიარებელი ნაკვეთით ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი. სსკ-ის 266-ე მუხლის თანახმად, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს არ შეუძლიათ სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი.

რაც შეეხება ს.ა-ს მითითებას სამართლებრივი ენის არცოდნის გამო ადმინისტრაციულ წარმოებაში სათანადო მონაწილეობის მიღების შეფერხებასთან მიმართებით, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ს.ა-მ სასამართლოში საქმის განხილვისას სრულფასოვნად მიიღო მონაწილეობა, მას მიეცა როგორც ზეპირი და წერილობითი ახსნა-განმარტებების, ასევე ფოტოსურათებისა და სხვა მტკიცებულებების წარდგენის შესაძლებლობა. ამასთანავე, ს.ა-ს სარჩელის განხილვა როგორც პირველ, ასევე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში განხორციელდა ზეპირი მოსმენით, რომელზეც ს.ა-ა წარმოდგენილი იყო ადვოკატით, საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვისას მის ინტერესებს იცავდა ორი წარმომადგენელი, ს.ა-ა ესწრებოდა სასამართლო სხდომებს, ამასთანავე, სარჩელი და სააპელაციო საჩივარი არ შეიცავდნენ მითითებას თარჯიმნის მოწვევის საჭიროების შესახებ, სარჩელის/სააპელაციო საჩივრის ფორმულარში კითხვაზე: დაგჭირდებათ თუ არა თქვენ ან/და დასაბარებელ პირს თარჯიმანი საქმის ზეპირი განხილვისას, პასუხად მითითებულია - არა. სარჩელისა და სააპელაციო საჩივრის შინაარსობრივი ნაწილი ასევე არ შეიცავს პრეტენზიას ენობრივი ბარიერის გამო ადმინისტრაციულ წარმოებაში სათანადოდ მონაწილეობის შეზღუდვასთან დაკავშირებით. ამდენად, კასატორის მითითებული პრეტენზია ვერ იქნება სარწმუნოდ მიჩნეული, მით უფრო იმის გათვალისწინებით, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 21.03.2018წ. ოქმის მიხედვით, მოსარჩელის წარმომადგენელმა - ი.გ-მა უარი განაცხადა თარჯიმნის დანიშვნაზე, ხოლო ამავე სხდომაზე მოსარჩელემ მისცა ახსნა-განმარტება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც ს.ა-ს საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ს.ა-ს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2.უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 06.06.2019წ. განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ბ. სტურუა