საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-132(კ-21) 1 ივნისი, 2022 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ქეთევან ცინცაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - შპს „...ა“

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო

მესამე პირი - ქ. გ-ის კანონიერი წარმომადგენელი - ა. გ-ი

დავის საგანი - თანხის დაკისრება

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტომ 2017 წლის 9 აგვისტოს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - შპს „...ის“ მიმართ და მოპასუხისათვის სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ 168 ლარის გადახდის დაკისრება მოითხოვა.

სარჩელის თანახმად, სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტომ შპს „...აში“ შეისწავლა ა. გ-ის განცხადებაში მოყვანილი ფაქტები, რომელიც ეხებოდა დასახელებულ სამედიცინო დაწესებულებაში პაციენტ ქ. გ-ის სამედიცინო მომსახურებაზე გადახდილი თანხის მართლზომიერების საკითხს. საკითხის შესწავლით დადგინდა, რომ 2015 წლის 12 აგვისტოს, პაციენტი ქ. გ-ი (11 წლის და 11 თვის), მშობლებმა მიიყვანეს შპს „...ის“ ანტირაბიულ კაბინეტში. ანტირაბიული ქირურგიული დახმარების და აცრების ბარათის მიხედვით, პაციენტს აღენიშნებოდა ნაკაწრები ორივე მტევანზე (კატის ნაკაწრი), რის გამოც პაციენტს ჩაუტარდა ვაქცინაცია. ანტირაბიული ხელმძღვანელის ახსნა-განმარტებით, პაციენტი კლინიკაში შევიდა 2015 წლის 12 აგვისტოს. მშობელმა აღნიშნა, რომ ბავშვი იყო ბელგიის მოქალაქე. ელექტრონულ პორტალზე გადამოწმებულ იქნა პაციენტ ქ. გ-ის მონაცემები და დადგინდა, რომ იმ მომენტისთვის ქ. გ-ი არ ფლობდა საქართველოს მოქალაქის პირად ნომერს, რის გამოც მომსახურება გაეწია კლინიკაში არსებული შიდა სტანდარტით. პირველ ვიზიტზე პაციენტს გადახილი აქვს 56 ლარი. 2015 წლის 17 აგვისტოს, სამედიცინო დაწესებულებაში წარდგენილ იქნა პაციენტის „არასრულწლოვნის რეგისტრაციის ბარათი“, რომელიც ადასტურებდა ქ. გ-ისთვის პირადი ნომრის მინიჭებას, რის საფუძველზეც, მეორე და მომდევნო ვიზიტი განხორციელდა საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში. კასატორის მოსაზრებით, სსიპ სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს ინფორმაციით, პაციენტი ითვლება საქართველოს მოქალაქედ, შესაბამისად, სამედიცინო დაწესებულებისთვის მიმართვის დროს - 2015 წლის 12 აგვისტოს იყო საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის მოსარგებლე და პირველი ვიზიტის თანხა (56 ლარი) არ უნდა გადაეხადა, რადგან მოცემულ თანხას მთლიანად დაფარავდა პროგრამა. შპს „...ას“, 2015 წლის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის“ დანართი 1-ის მე-19 მუხლის მე-13 პუნქტის შესაბამისად, დაეკისრა ჯარიმა შემთხვევის ღირებულების (56 ლარი) სამმაგი ოდენობით, სულ 168.00 ლარი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 27 დეკემბრის საოქმო განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაერთო ქ. გ-ის კანონიერი წარმომადგენელი - ა. გ-ი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ა. გ-მა 2015 წლის 17 აგვისტოს განცხადებით მიმართა სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს და აღნიშნა, რომ იმავე წლის 12 აგვისტოს შპს „...აში“ მის შვილს - ქ. გ-ს გაუკეთდა ცოფის საწინააღმდეგო აცრა. მიუხედავად იმისა, რომ ის სარგებლობდა საყოველთაო დაზღვევით, მაინც გადაიხადა 56 ლარი. განმცხადებელმა ითხოვა თანხის გადახდის მართებულობის შესწავლა და ასევე ამავე თანხის უკან დაბრუნება.

საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს 2016 წლის 8 აპრილის რევიზიის №12 აქტის თანახმად, დასტურდება, რომ 2015 წლის 12 აგვისტოს, პაციენტი ქ. გ-ი (11 წლის და 11 თვის), მშობლებმა მიიყვანეს შპს „...ის“ ანტირაბიულ კაბინეტში. ცხოველის ნაკაწრების გამო ჩაუტარდა ვაქცინაცია. კლინიკის ანტირაბიული კაბინეტის ხელმძღვანელის ახსნა-განმარტებით, პაციენტი კლინიკაში შევიდა 2015 წლის 12 აგვისტოს. მშობლის განმარტებით, ბავშვი იყო ბელგიის მოქალაქე. ელექტრონულ პორტალზე გადამოწმდა პაციენტ ქ. გ-ის მონაცემები და დადგინდა, რომ იმ მომენტისთვის ქ. გ-ი არ ფლობდა საქართველოს მოქალაქის პირად ნომერს, რის გამოც მომსახურება გაეწია კლინიკაში არსებული შიდა სტანდარტით. პირველ ვიზიტზე პაციენტს გადახდილი აქვს 56 ლარი. 2015 წლის 17 აგვისტოს, სამედიცინო დაწესებულებაში წარდგენილ იქნა პაციენტის „არასრულწლოვნის რეგისტრაციის ბარათი“, რომელიც ადასტურებდა ქ. გ-ისთვის პირადი ნომრის მინიჭებას, რის საფუძველზეც, მეორე და მომდევნო ვიზიტი განხორციელდა საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში.

სსიპ სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს ინფორმაციით კი, პაციენტი ითვლება საქართველოს მოქალაქედ, შესაბამისად, სამედიცინო დაწესებულებისთვის მიმართვის დროს - 2015 წლის 12 აგვისტოს იყო საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის მოსარგებლე. „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის N36 დადგენილებით დამტკიცებული 2015 წლის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის’’ დანართი 1-ის მე-19 მუხლის მე-13 პუნქტის შესაბამისად, შპს „...ას“ დაეკისრა ჯარიმა შემთხვევის ღირებულების (56 ლარი) სამმაგი ოდენობით - 168.00 ლარი.

შპს „...ის“ გენერალური დირექტორის 2015 წლის 21 დეკემბრის №2/261 ახსნა-განმარტებითი ბარათით დასტურდება, რომ ქ. გ-ის კანონიერი წარმომადგენლის მიერ შპს „...აში“ წარდგენილი იყო ქ. გ-ის ბელგიის მოქალაქეობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, ამასთან, პაციენტის კანონიერმა წარმომადგენელმა არ იცოდა, ჰქონდა თუ არა ბავშვს პირადი ნომერი და განმარტავდა, რომ ბავშვი იყო ბელგიის მოქალაქე. შესაბამისად, ხსენებულ პერიოდში კლინიკა მოკლებული იყო შესაძლებლობას, დაედგინა 2015 წლის 12 აგვისტოს ჰქონდა თუ არა ქ. გ-ს პირადი ნომერი და იყო თუ არა იგი საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის მონაწილე.

სსიპ სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს 2016 წლის 22 მარტის №01/68229 წერილის თანახმად, ქ. გ-ს (პ/ნ ..., დაბ. ...) საქართველოს პრეზიდენტის 2015 წლის 28 ოქტომბრის №342 ბრძანებულებით შეუწყდა და იმავდროულად მიენიჭა საქართველოს მოქალაქეობა. შესაბამისად, სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოში დაცული მონაცემებით იგი ითვლებოდა საქართველოს მოქალაქედ.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლზე, „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ 2013 წლის 21 თებერვლის საქართველოს მთავრობის №36 დადგენილების მე-2 თავის. მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტზე და დასახელებულ ნორმათა საფუძველზე, საქალაქო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოსარჩელის მითითება, რომ სსიპ სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს ინფორმაციით, პაციენტი ითვლებოდა საქართველოს მოქალაქედ. შესაბამისად, სამედიცინო დაწესებულებისთვის მიმართვის დროს - 2015 წლის 12 აგვისტოს იყო საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის მოსარგებლე და პირველი ვიზიტის თანხა (56 ლარი) არ უნდა გადაეხადა, რადგა მოცემულ თანხას მთლიანად დაფარავდა პროგრამა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ქ. გ-ის კანონიერი წარმომადგენლის მიერ შპს „...აში“ წარდგენილი იყო ქ. გ-ის ბელგიის მოქალაქეობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, ამასთან, პაციენტის კანონიერი წარმომადგენელი აღნიშნავდა, რომ არ იცის ბავშვს აქვს თუ არა პირადი ნომერი და განმარტავდა, რომ ბავშვი იყო ბელგიის მოქალაქე. შესაბამისად, ვინაიდან ხსენებულ პერიოდში შეუძლებელი იყო იმის დადგენა, იყო თუ არა ქ. გ-ი საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის მონაწილე, კლინიკა მოკლებული იყო შესაძლებლობას, დაედგინა 2015 წლის 12 აგვისტოს ჰქონდა თუ არა ქ. გ-ს პირადი ნომერი. ამასთან, საქმის მასალებით დგინდება, პაციენტის მეორე და მომდევნო ვიზიტი განხორციელდა საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში და პაციენტის კანონიერი წარმომადგენლის გაწეულ სამედიცინო მომსახურებაში საფასური არ გადაუხდია, ვინაიდან 17 აგვისტოს კლინიკაში წარდგენილ იქნა არასრულწლოვანის რეგისტრაციის ბარათი, რომელიც ადასტურდებდა ქ. გ-ისათვისათვის პირადი ნომრის მინიჭებას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლოს მიერ სამედიცინო დაწესებულების ქმედება კანონიერად იქნა მიჩნეული, რის გამოც სასამართლომ მიიჩნია, რომ სსიპ სამედიცინო საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს სარჩელი უსაფუძვლო იყო და არ არსებობდა მისი დაკმაყოფილების წინაპირობები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილება სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტომ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებით სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს სარჩელი დაკმაყოფილდა; შპს „...ას“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ 168 ლარის გადახდა დაეკისრა; მასვე დაეკისრა სააპელაციო საჩივარზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის - 150 ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებები, კერძოდ, პალატამ მიუთითა „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონსა და საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის №36 დადგენილებაზე და აღნიშნული ნორმატიული აქტებიდან გამომდინარე, სარჩელი საფუძვლიანად და დასაბუთებულად მიიჩნია.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს 2016 წლის 8 აპრილის რევიზიის №12 აქტი წარმოადგენდა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, რომელიც კლინიკის გენერალურმა დირექტორმა ჩაიბარა. აღნიშნული აქტი, კანონმდებლობით დადგენილი წესით, მოწინააღმდეგე მხარის მიერ არ გასაჩივრებულა. სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის №36 დადგენილების მე-20 მუხლის მე-5 პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, მიმწოდებელი ვალდებული იყო ზედამხედველობის შედეგად დაკისრებული საჯარიმო სანქციების შესრულება უზრუნველეყო აღიარებიდან არაუგვიანეს 60 კალენდარული დღისა. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ აღიარება უკავშირდება აქტის გასაჩივრების კანონით დადგენილი ვადის გასვლას. მოცემულ შემთხვევაში კლინიკას არ გამოუყენებია აქტის გასაჩივრების უფლება, შესაბამისად აქტის აღიარებიდან 60 დღის ვადაში დაწესებულება ვალდებული იყო გადაეხადა აქტით დარიცხული თანხა, რაც არ განუხორციელებია.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ კვლავ მიუთითა ზემოაღნიშნული დადგენილების მე-2 თავის, მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტზე და განმარტა, რომ იმ შემთხვევაში, თუ ვერ ხდება პაციენტის იდენტიფიცირება, მიმწოდებელი მაინც აკეთებს შეტყობინებას და პაციენტი დროებით ფიქსირდება, როგორც „უცნობი“. პაციენტის საბოლოო იდენტიფიცირება უნდა მოხდეს არა უგვიანეს შემთხვევის დასრულებისა ან საანგარიშგებო დოკუმენტაციის წარმოდგენისა. წინააღმდეგ შემთხვევაში არ მოხდება მომსახურების ანაზღაურება. ამდენად, საკანონმდებლო რეგულაციით დადგენილი ქცევის ზოგადი წესის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კლინიკა ვალდებული იყო განეხორციელებინა შეტყობინება, რამდენადაც პაციენტის კანონიერი წარმომადგენელი განმარტავდა, რომ არ იცოდა, ჰქონდა თუ არა მის შვილს პირადი ნომერი. ამასთან, პალატა მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკითხების შეფასება და მასზე სამართლებრივი რეაგირება მომხდარიყო 2016 წლის 8 აპრილის რევიზიის №12 აქტით, რომელიც, როგორც უკვე აღინიშნა, შპს „...ის“ მიერ არ გასაჩივრებულა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ საფუძვლიანად მიიჩნია სასარჩელო მოთხოვნა და დააკმაყოფილა იგი. შესაბამისად, შპს „...ას“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 168 ლარის გადახდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „...ამ“, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“’ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის №36 დადგენილების დანართი №1-ის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, დადგენილებით დამტკიცებული პირობების მოსარგებლეები არიან საქართველოს მოქალაქეობის დამადასტურებელი დოკუმენტის მქონე პირები. განსახილველ შემთხვევაში, პაციენტის კანონიერი წარმომადგენლის მიერ კლინიკაში წარდგენილ იქნა ბელგიის სამეფოს პირადობის და მოქალაქეობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, რის გამოც მასზე ვერ გავრცელდებოდა საყოველთაო ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამა.

კასატორის მოსაზრებით, ასევე უსაფუძვლოა სააპელაციო პალატის მითითება, რომ პაციენტის იდენტიფიცირების შეუძლებლობის შემთხვევაში, ის დროებით უნდა დაფიქსირებულიყო როგორც „უცნობი“, რადგან საქმეში არსებული მასალებით დასტურდება, რომ კლინიკაში შესვლისას პაციენტის ყველა მონაცემი იყო ცნობილი, კერძოდ: სახელი, გვარი, დაბადების თარიღი, დაბადების ადგილი და მოქალაქეობა. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ პაციენტი არ ფლობდა კანონმდებლობით გათვალისწინებულ საქართველოს მოქალაქეობის დამადასტურებელ არცერთ დოკუმენტს, რაც შეუძლებელს ხდიდა მისი საქართველს მოქალაქეობისადმი კუთვნილების დადგენას. დასახელებული გარემოებების გათვალისწინებით, კასატორი მიიჩნევს, რომ კონკრეტული პაციენტის მიმართ სამედიცინო მომსახურება ვერ განხორციელდებოდა საყოველთაო ჯანდაცვის სახელწიფო პროგრამის ფარგლებში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 15 აპრილის განჩინებით შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა მიჩნეული. მხარეებს განემარტათ, რომ საკასაციო საჩივარი არსებითად განხილულ იქნებოდა მათი დასწრების გარეშე.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო, საქმის მასალებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის შედეგად, მიიჩნევს, რომ შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში მთავარ სადავო საკითხს სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს მიერ ჩატარებული რევიზიისას გამოვლენილი დარღვევის გამო, სამედიცინო დაწესებულებისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ თანხის - 168 ლარის დაკისრების კანონიერება წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად მიუთითებს 2013 წლის 21 თებერვლის საქართველოს მთავრობის №36 დადგენილებით დამტკიცებული საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის დანართ №1-ზე, რომლითაც განსაზღვრულია საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის მიზანი და ამ პროგრამის მოსარგებლე პირები. ამავე დანართის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ამ დადგენილებით დამტკიცებული დანართი №1.1-ით განსაზღვრული პირობების მოსარგებლეები არიან საქართველოს მოქალაქეობის დამადასტურებელი დოკუმენტის მქონე პირები. ამრიგად, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საყოველთაო ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამა არ ვრცელდება უცხო ქვეყნის მოქალაქის მიმართ, ამასთანავე, პროგრამით სარგებლობისთვის აუცილებელია საქართველოს მოქალაქეობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ფლობა.

საკასაციო სასამართლო საქართველოს მოქალაქეობის ცნების განსაზღვრებასთან დაკავშირებით მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის სადავო პერიოდში მოქმედ მე-12 მუხლის მე-2 პუნქტზე, რომლის თანახმად, საქართველოს მოქალაქე იმავდროულად არ შეიძლება იყოს სხვა სახელმწიფო მოქალაქე, გარდა ამ პუნქტით გათვალისწინებული გამონაკლისი შემთხვევებისა. საქართველოს პრეზიდენტის მიერ საქართველოს მოქალაქეობა შეიძლება მიენიჭოს უცხო ქვეყნის მოქალაქეს, რომელსაც საქართველოს წინაშე აქვს განსაკუთრებული დამსახურება ან მისთვის საქართველოს მოქალაქეობის მინიჭება გამომდინარეობს სახელმწიფო ინტერესებიდან. ამავე მუხლის მე-3 პუნქტით კი განსაზღვრულია, რომ საქართველოს მოქალაქეობის მოპოვებისა და დაკარგვის წესი განისაზღვრება ორგანული კანონით.

განახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებში წარმოდგენილი სსიპ სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს 2016 წლის 22 მარტის №01/68229 წერილით დასტურდება, რომ ქ. გ-ას (პ/ნ ..., დაბ. ...) საქართველოს პრეზიდენტის 2015 წლის 28 ოქტომბრის N342 ბრძანებულებით შეუწყდა და იმავდროულად მიენიჭა საქართველოს მოქალაქეობა. შესაბამისად, სამედიცინო დაწესებულებაში პირველადი ვიზიტის დროს - 2015 წლის 12 აგვისტოს, პაციენტი იყო ბელგიის მოქალაქე, რასაც ამავდროულად ადასტურებდა კლინიკაში ქ. გ-ის მშობლის მიერ წარდგენილი ბელგიის მოქალაქის პასპორტი. ამრიგად, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მართებულია კასატორის მითითება, რომ კლინიკაში ვიზიტის დროს პაციენტს საქართველოს მოქალაქეობა არ ჰქონდა, რამეთუ კლინიკაში პირველადი მიმართვის დროს ბელგიის მოქალაქეობის ფაქტის დადასტურება, გამორიცხავს ამავდროულად საქართველოს მოქალაქეობის ქონასაც. საქმის მასალებით ასევე დასტურდება, რომ სამედიცინო დაწესებულებაში მიმართვის დროს და მანამდეც ქ. გ-ის მიმართ საქართველოს მოქალაქეობის დამადასტურებელი, კანონმდებლობით გათვალისწინებული რაიმე დოკუმენტი გაცემული არ ყოფილა. შესაბამისად, სამედიცინო დაწესებულება არ იყო უფლებამოსილი უცხო ქვეყნის მოქალაქის მიმართ გაევრცელებინა საყოველთაო ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამა, რის გამოც სამედიცინო მომსახურება განახორციელა შიდა სტანდარტით დამტკიცებული ტარიფის საფუძველზე.

რაც შეეხება სააპელაციო პალატის მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ კლინიკა ვალდებული იყო განეხორციელებინა შეტყობინება და პაციენტი დაერეგისტრირებინა როგორც „უცნობი“, რამდენადაც არ დასტურდებოდა ქ. გ-ისთვის პირადი ნომრის მინიჭება, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს და კვლავ მიუთითებს „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის №36 დადგენილების მე-2 თავის, მე-11 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის მიხედვით (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია), მიმწოდებელი ვალდებულია შემთხვევის (განმახორციელებლის მიერ განსაზღვრული კოდირების შესაბამისად) შესახებ შეტყობინება გააკეთოს დაუყოვნებლივ, მაგრამ არა უგვიანეს 24 საათისა, ან შემთხვევის დასრულებამდე (თუ პაციენტი ეწერება 24 საათზე ადრე, გარდა გარდაცვალებისა) განმახორციელებლის მიერ განსაზღვრული სპეციალური კომპიუტერული პროგრამის საშუალებით. აღნიშნული მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, შეტყობინების გაკეთებისას მიმწოდებელი ვალდებულია დააფიქსიროს შემდეგი ინფორმაცია: ა) მოსარგებლის სახელი, გვარი, პირადი ნომერი და დაბადების თარიღი; ბ) წინასწარი დიაგნოზი დადგენილი კლასიფიკატორის შესაბამისად; გ) შემთხვევის დაწყებისა და დასრულების ზუსტი დრო. ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად კი იმ შემთხვევაში, თუ ვერ ხდება პაციენტის იდენტიფიცირება, მიმწოდებელი მაინც აკეთებს შეტყობინებას და პაციენტი დროებით ფიქსირდება, როგორც „უცნობი“. პაციენტის საბოლოო იდენტიფიცირება უნდა მოხდეს არა უგვიანეს შემთხვევის დასრულებისა ან საანგარიშგებო დოკუმენტაციის წარმოდგენისა. წინააღმდეგ შემთხვევაში არ მოხდება მომსახურების ანაზღაურება. დასახელებული ნორმის ანალიზის შედეგად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ პაციენტის დროებით „უცნობად“ დარეგისტრირება შესაძლებელია განხორციელდეს მხოლოდ მაშინ, როცა გარკვეული მიზეზების გამო პაციენტს თან არ აქვს საქართველოს მოქალაქეობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, რის გამოც ვერ ხორციელედება პიროვნების იდენტიფიცირება. ამასთან, პიროვნების საბოლოო იდენტიფიცირებამდე ელექტრონულ პროგრამაში იგი მიეთითება როგორც „უცნობი“. განსახილველ შემთხვევაში კი, არ არსებობდა პაციენტ ქ. გ-ის „უცნობად“ რეგისტრირების კანონისმიერი წინაპირობა.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, აღნიშნულ ნაწილშიც დასაბუთებულია საკასაციო პრეტენზია, ვინაიდან საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის №36 დადგენილებით დამტკიცებული საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის დანართი №1-ის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ამ დადგენილებით დამტკიცებული დანართი №1.1-ით განსაზღვრული პირობების მოსარგებლეები არიან საქართველოს მოქალაქეობის დამადასტურებელი დოკუმენტის მქონე პირები. აღნიშნულ დოკუმენტს კი, პაციენტი კლინიკაში ვიზიტის დროს არ ფლობდა, ამასთანვე, საქმის მასალებით უპირობოდ დასტურდება, რომ კლინიკისთვის ცნობილი იყო პაციენტის ყველა მონაცემი, სახელი, გვარი, დაბადების თარიღი, დაბადების ადგილი, მათ შორის მოქალაქეობა. სწორედ ამიტომ, მოცემულ ვითარებაში, სამედიცინო დაწესებულება პაციენტის მიმართ სამედიცინო მომსახურებას ვერ განახორციელებდა საყოველთაო ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, რადგან დადასტურებული გარემოებების მიხედვით, ქ. გ-ი არ წარმოადგენდა ამავე პროგრამით მოსარგებლე პირს, ამასთანავე, არ არსებობდა მისი როგოც „უცნობად“ დარეგისტრირების არავითარი წინაპირობა.

ამრიგად, საკასაციო სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მათი სამართლებრივი შეფასების გათვალისწინებით, ასკვნის, რომ სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს სარჩელი უსაფუძვლოა და არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების საფუძველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სახეზეა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებული ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები, რის გამოც უნდა გაუქმდეს სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ.

საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების მიხედვით კი, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, შესაბამისად, იგი შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

განსახილველ შემთხვევაში, სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს მიერ სარჩელსა და სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 250 (100+150) ლარის ოდენობით უნდა ჩაითვალოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდილად; მასვე შპს „...ის“ სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს საკასაციო საჩივარზე მოპასუხის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის ანაზღაურება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 394-ე, 411-ე მუხლით და

გადაწყვიტა:

1. შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს შპს „...ის“ (ს/ნ ...) სასარგებლოდ დაეკისროს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 (სამასი) ლარის ანაზღაურება;

5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. გოგიაშვილი

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ნ. სხირტლაძე