საქმე #ბს-381(კ-21) 14 აპრილი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) – შპს „...“

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 ნოემბრის განჩინება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2019 წლის 17 ოქტომბერს სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - შპს „...ის“ მიმართ.

მოსარჩელის მითითებით, ქალაქ თბილისში, ...ში, მე-... კვარტალში, #...-#... კორპუსებს შორის მდებარე უძრავი ქონება წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას, რომლის ნაწილით (შენობა #1-ის 58 კვ.მ) არამართლზომიერად სარგებლობდა და უძრავ ქონებას სამეწარმეო საქმიანობისთვის იყენებდა შპს „...“, რაც დასტურდებოდა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2019 წლის 18 თებერვლის აქტითა და ფოტომასალით.

მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს #5001319019 დასკვნის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ში, მე-... კვარტალში, #...-#... კორპუსებს შორის მდებარე ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული #1 შენობა-ნაგებობის მთლიანი ყოველთვიური საიჯარო ქირის საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 696 ლარს.

მოსარჩელის მითითებით, მოპასუხეს არაერთხელ გაეგზავნა გაფრთხილების წერილები, რომლითაც განესაზღვრა ვადა ვალდებულების შესასრულებლად, თუმცა უშედეგოდ. სააგენტო აღნიშნავს, რომ მოპასუხეს ეკისრება სამეწარმეო საქმიანობისათვის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ფართით არამართლზომიერად სარგებლობის საფასურის გადახდა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში 2018 წლის 13 ივნისიდან 2018 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით 4 581 ლარის ოდენობით და 2019 წლის იანვრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე თვეში 696 ლარის ოდენობით.

ამდენად, მოსარჩელემ შპს „...ისთვის“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სამეწარმეო საქმიანობისთვის სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული ფართით არამართლზომიერად სარგებლობისათვის 2018 წლის 13 ივნისიდან 2018 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით 4 581 ლარის ოდენობით და 2019 წლის იანვრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე თვეში 696 ლარის ოდენობით საფასურის გადახდის დაკისრება და ქ. თბილისში, ...ში, მე-3 კვარტალში, #...-#... კორპუსებს შორის მიმდებარედ (ს.კ. ...) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების შპს „...ის“ უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 22 ოქტომბრის განჩინებით სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს სარჩელი შპს „...ის“ მიმართ, უკანონო მფლობელობიდან სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გამოთხოვის ნაწილში განსახილველად გადაეგზავნა განსჯად სასამართლოს - თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილებით სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს სარჩელი დაკმაყოფილდა; შპს „...ს“ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების არამართლზომიერად ფლობისა და სამეწარმეო მიზნით გამოყენების გამო, 2018 წლის 13 ივნისიდან 2018 წლის 31 დეკემბრამდე, სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 4 581 (ოთხი ათას ხუთას ოთხმოცდაერთი) ლარის ანაზღაურება; შპს „...ს“ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების არამართლზომიერად ფლობისა და სამეწარმეო მიზნით გამოყენების გამო, 2019 წლის იანვრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა ყოველთვიურად 696 (ექვსას ოთხმოცდათექვსმეტი) ლარის გადახდა.

სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, უძრავი ქონება, ქ. თბილისში, ...ში, მე-3 კვარტალში, #... და #... კორპუსებს შორის მდებარე 335 კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთი (საკადასტრო კოდი: ...; შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი #1, #2) 2017 წლის 21 სექტემბრიდან საკუთრების უფლებით აღრიცხულია სახელმწიფოს სახელზე.

სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 18 თებერვლის აქტის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ში, მე-3 კვარტალში, #... და #... კორპუსებს შორის მდებარე სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებით (საკადასტრო კოდი: ...) სარგებლობს და უძრავ ქონებას სამეწარმეო საქმიანობისათვის (კომერციული მიზნით) იყენებს შპს „...“, შენობა #1 - 58 კვ.მ.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ 2019 წლის 21 თებერვალს #7/10710 წერილით მიმართა შპს „...ს“ და მოითხოვა უზრუნველეყო სამეწარმეო საქმიანობისათვის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებით არამართლზომიერად სარგებლობის საფასურის გადახდა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში 2018 წლის 13 ივნისიდან არამართლზომიერი სარგებლობს მთელი პერიოდისათვის.

სასამართლომ ასევე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2019 წლის 4 მარტის #001319019 დასკვნის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ში, მე-... კვარტალში, #... და #... კორპუსებს შორის არსებული, #... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა #1-ის (განაშენიანების ფართობი 58 კვ.მ) მთლიანი ყოველთვიური საიჯარო ქირის საბაზრო ღირებულება 2018 წლის 13 ივნისიდან დეკემბრის ჩათვლით შეადგენს 696 ლარს, 2019 წლის იანვრიდან - 696 ლარს.

სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ 2019 წლის 6 მარტის #7/13537 წერილით მიმართა შპს „...ს“ და მოითხოვა უზრუნველეყო სამეწარმეო საქმიანობისათვის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ფართით არამართლზომიერად სარგებლობის საფასურის გადახდა 2018 წლის 13 ივნისიდან დეკემბრის ჩათვლით თვეში 696 ლარის, 2019 წლის იანვრიდან თვეში 696 ლარის ოდენობით საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში არამართლზომიერი სარგებლობის მთელი პერიოდისათვის.

სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ 2019 წლის 25 ივლისს #7/44441 წერილით განმეორებით მიმართა შპს „...ს“ და მოითხოვა აღნიშნული წერილის/შეტყობინების მიღებიდან (20) ოცი კალენდარული დღის ვადაში უზრუნველეყო სამეწარმეო საქმიანობისათვის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ფართით არამართლზომიერად სარგებლობის საფასურის გადახდა 2018 წლის 13 ივნისიდან თვეში 696 ლარის ოდენობით საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში არამართლზომიერი სარგებლობის მთელი პერიოდისათვის.

სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ შპს „...“ ქ. თბილისში, ...ში, მე-3 კვარტალში, #... და #... კორპუსებს შორის მდებარე სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე არსებულ უძრავ ქონებას, კერძოდ, #... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობა #1-ს (განაშენიანების ფართობი - 58 კვ.მ) 2018 წლის 13 ივნისიდან იყენებდა სამეწარმეო საქმიანობისათვის.

მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრის ამონაწერის თანახმად, შპს „...“ (ს/კ ...), რეგისტრირებულია 2018 წლის 13 ივნისს, ქ. თბილისში, ...ში, მე-3 კვარტალში, კორპუსი #..., ბინა #53-ში; დირექტორი - ... (პ/ნ ...).

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის დანაწესებზე და განმარტა, რომ კანონი არეგულირებს საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვასთან, განკარგვასა და სარგებლობაში გადაცემასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს. დასახელებული კანონის 36-ე მუხლის 1³ პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ქონებით მოსარგებლე, რომელსაც არ აქვს ამ ქონებით მართლზომიერად სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი და რომელიც ქონებას სამეწარმეო საქმიანობისათვის (კომერციული მიზნით) იყენებს, ვალდებულია, ქონების მმართველის წერილობითი მოთხოვნის თანახმად, საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში გადაიხადოს სარგებლობაში გადაცემის საფასური, საბაზრო ღირებულების შესაბამისად (საექსპერტო/აუდიტორული დასკვნის საფუძველზე), საჯარო რეესტრში სახელმწიფოს საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მომენტიდან სარგებლობის მთელი პერიოდისათვის.

სასამართლომ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 18 თებერვლის აქტის მიხედვით დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში, ...ში, მე-3 კვარტალში, #... და #... კორპუსებს შორის მდებარე სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებით (საკადასტრო კოდი: ..., შენობა #1, 58.კვ.მ) სარგებლობდა და უძრავ ქონებას სამეწარმეო საქმიანობისათვის (კომერციული მიზნით) იყენებდა შპს „...“.

სასამარლომ მიუთითა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2019 წლის 4 მარტის #001319019 დასკვნაზე და განმარტა, რომ ქ. თბილისში, ...ში, მე-... კვარტალში, #... და #... კორპუსებს შორის არსებული, #... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა #1-ის (განაშენიანების ფართობი - 58 კვ.მ) მთლიანი ყოველთვიური საიჯარო ქირის საბაზრო ღირებულება 2018 წლის 13 ივნისიდან დეკემბრის ჩათვლით შეადგენდა 696 ლარს, 2019 წლის იანვრიდან კი - 696 ლარს. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახეზე იყო სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „...მ“, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით შპს „...ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; ძალაში დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას არ დარღვეულა მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და სწორი შეფასება მისცა საქმის მასალებს. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები დადგენილი იყო სრულყოფილად, რაც არ იძლეოდა გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველს.

სააპელაციო პალატამ უპირველესად აღნიშნა, რომ დავის საგანს წარმოადგენდა მოპასუხე შპს „...ისათვის“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სამეწარმეო საქმიანობისათვის სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების არამართლზომიერი სარგებლობის გამო თანხის დაკისრება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის 36-ე მუხლის 1³ პუნქტზე, რომლის თანახმად, სახელმწიფო ქონებით მოსარგებლე, რომელსაც არ აქვს ამ ქონებით მართლზომიერად სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი და რომელიც ქონებას სამეწარმეო საქმიანობისათვის (კომერციული მიზნით) იყენებს, ვალდებულია, ქონების მმართველის წერილობითი მოთხოვნის თანახმად, საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში გადაიხადოს სარგებლობაში გადაცემის საფასური, საბაზრო ღირებულების შესაბამისად (საექსპერტო/აუდიტორული დასკვნის საფუძველზე), საჯარო რეესტრში სახელმწიფოს საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მომენტიდან სარგებლობის მთელი პერიოდისათვის.

ზემოაღნიშნული ნორმის სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სახელმწიფო ქონების სარგებლობაში გადაცემა რეგულირდება კონკრეტული წესებით და მოითხოვს მოსარგებლისაგან სარგებლობის სანაცვლოდ გარკვეული საზღაურის გადახდას. კანონი ამავე ვალდებულებას აკისრებს ასევე იმ პირებს, რომლებიც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული სარგებლობის ფორმების (მაგ., იჯარის ხელშეკრულება), ანუ სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სამეწარმეო მიზნებისათვის სარგებლობენ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონებით.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე, 102-ე მუხლზე და დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და ზემოხსენებულ სამართლებრივ ნორმათა გათვალისწინებით, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს სასარგებლოდ მოპასუხე შპს „...ს“ 2018 წლის 13 ივნისიდან 2018 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდისათვის სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა 4581 ლარის, ხოლო 2019 წლის იანვრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე თვეში 696 ლარის გადახდა. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სარჩელის დაკმაყოფილებზე უარის თქმის საფუძველი ვერ გახდებოდა მოპასუხის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ აღნიშნული შენობა აშენებული იყო ...ის მიერ, რადგან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, 58 კვ.მ ფართის მქონე შენობა-ნაგებობა წარმოადგენს სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს, რომელზეც ამავე კოდექსის 171-ე მუხლის (ნივთზე საკუთრების უფლება ვრცელდება, ასევე, ამ ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილებზედაც) საფუძველზე, ასევე ვრცელდება სახელმწიფოს საკუთრების უფლება და სანამ საპირისპირო არ იქნება დადასტურებული, შპს „...“ ითვლება სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების არამართლზომიერ მფლობელად.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კოდექსის 312-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. სააპელაციო პალატამ აპელანტის მიერ წარდგენილ დასაბუთებასთან მიმართებით განმარტა, რომ საქმის განხილვის დროისათვის უძრავი ქონება ეკუთვნოდა სახელმწიფოს და განსახილველი დავის საგანს წარმოადგენდა წარსულში ამ ქონებით არამართლზომიერი სარგებლობის გამო თანხის დაკისრება. ამდენად, დავის გადაწყვეტისთვის არარელევანტური იყო, სამომავლოდ, აღიარების კომისიის მიერ მოხდებოდა თუ არა აპელანტის სასარგებლოდ საკუთრების უფლების დადგენა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა დავა, აპელანტის მიერ არ ყოფილა მითითებული გარემოებებზე, რომლებიც გააბათილებდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით გაკეთებულ სამართლებრივ დასკვნებს. შესაბამისად, სახეზე არ იყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებული გარემოებები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „...მ“, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 5 ივლისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი.

კასატორის მითითებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან შპს „...“ არ იყო სადავო ფართის მართლზომიერი მფლობელი, იგი ვალდებული იყო გადაეხადა სარგებლობაში გადაცემის საფასური, თუმცა სასამართლოებს ყურადღების მიღმა დარჩათ ის გარემოება, რომ ფართი, რომლით სარგებლობის საფასურსაც სახელმწიფო ითხოვს, მოპასუხის აშენებულია, რასაც ადასტურებდა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებიც. კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ სახელმწიფოს წარმომადგენელი უწყებისთვის ბოლო დრომდე ცნობილიც კი არ იყო ამ შენობის არსებობის ფაქტი. აღიარების კომისიაც მას სწორედ იმ მიზეზით ეუბნებოდა უარს აღიარებაზე, რომ იქ არ იყო შენობა განთავსებული. კასატორი მიუთითებს, რომ სახელმწიფოს წარმომადგენელი უწყებებისათვის შენობის აშენების ფაქტი ცნობილი გახდა მხოლოდ აღიარების კომისიისათვის პირველი მიმართვის შემდეგ - 2017 წლის 30 ოქტომბერს, თუმცა უარის გასაჩივრების შემდგომ, დავის სასამართლოში განხილვისას კასატორისათვის არც თანხის გადახდის და არც შენობის გამოთავისუფლების მოთხოვნით არავის მიუმართავს.

კასატორის მითითებით, ორგანიზაციის დირექტორი - ..., 1994 წლიდან დაუფლებულია ქალაქ თბილისში, ...ში, მე-3 კვარტალში, #... კორპუსის მიმდებარედ არსებულ 58 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ ნაგებობებს (ნაგებობები არსებობს 1996 წლიდან). მოგვიანებით კი, იქ ფუნქციონირება დაიწყო შპს „...მ“. კასატორი აღნიშნავს, რომ შპს „...“ კომერციული მიზნებისთვის იყენებს არა სახელმწიფოს, არამედ მისი დამფუძნებლისა და დირექტორის - ...ის მიერ აშენებულ ქონებას.

გარდა ამისა, კასატორი მიუთითებს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიაში იხილება განცხადება სადავო შენობის და მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ. სარეგისტრაციო წარმოება ამჟამადაც მიმდინარეობს და აღმოფხვრილია წინა წარმოებებში არსებული ხარვეზები, შესაბამისად, დიდი ალბათობით, აღიარების კომისია მიიღებს კასატორის სასარგებლო გადაწყვეტილებას, რაც ამჟამინდელ სარჩელს აზრს და საფუძველს უკარგავს. აქედან გამომდინარე, კასატორი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, შუამდგომლობს საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიაში სადავო შენობისა და მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ განცხადების განხილვამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 23 დეკემბრის განჩინებით შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 აპრილის სასამართლო სხდომიდან შპს „...ის“ საკასაციო საჩივრის განხილვა გადაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე, 2022 წლის 14 აპრილს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 ნოემბრის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლო უპირველესად ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს შპს „...ისთვის“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სამეწარმეო საქმიანობისთვის სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული ფართით არამართლზომიერად სარგებლობისათვის საფასურის გადახდის დაკისრება. კასატორი წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიაში იხილება განცხადება შპს „...ის“ მიერ დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე. კასატორის მოსაზრებით, საკუთრების უფლების აღიარების კომისია, დიდი ალბათობით, მიიღებს განმცხადებლის სასარგებლო გადაწყვეტილებას, რაც აზრს უკარგავს სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს სარჩელს. ამდენად, კასატორი მიიჩნევს, რომ არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიაში სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ განცხადების განხილვამდე საქმის წარმოების შეჩერების საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, სასამართლო ვალდებულია შეაჩეროს საქმის წარმოება, თუ საქმის განხილვა შეუძლებელია სხვა საქმის გადაწყვეტამდე, რომელიც განხილულ უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართლის ან ადმინისტრაციული წესით.

მითითებულ სამართლებრივ დანაწესზე დაყრდნობით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქმის წარმოების შეჩერების საფუძველს ქმნის სხვა საქმის დასრულებამდე საქმის განხილვის შეუძლებლობა, კერძოდ, საფუძვლიანი დასაშვებობა იმისა, რომ სხვა საქმეზე დამდგარმა ფაქტობრივმა მდგომარეობამ, შესაძლოა, გავლენა იქონიოს განსახილველი დავის გადაწყვეტაზე, მისი კონკრეტული შედეგით დასრულებაზე. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის წარმოების შეჩერების საფუძვლად კასატორი მიიჩნევს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიაში განცხადებაზე ადმინისტრაციული წარმოების მიმდინარეობას და აღნიშნავს, რომ მიწის ნაკვეთზე განმცხადებლის საკუთრების უფლების აღიარებით აზრს დაკარგავს წარმოდგენილი სარჩელი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველ მუხლზე, რომლის თანახმად, ამ კანონის მიზანია მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით (შემდგომში – საკუთრების უფლების აღიარება) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა.

მითითებული კანონის მე-2 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარება არის ფიზიკური ან კერძო სამართლის იურიდიული პირისათვის ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზებული წარმონაქმნისათვის სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის, მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან მის გარეშე, ამ კანონითა და საქართველოს მთავრობის შესაბამისი დადგენილებით დამტკიცებული ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესით განსაზღვრული პირობებისა და პროცედურის შესაბამისად საკუთრებაში სასყიდლიანი ან უსასყიდლო ფორმით გადაცემა.

ამავე კანონის 5¹ მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვის საფუძველია დაინტერესებული პირის მიერ წერილობითი განცხადების წარდგენა კომისიაში. ამავე მუხლის მე-5 პუნქტის მიხედვით კი, თუ დაინტერესებული პირის მოთხოვნა თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მთლიანად ან ნაწილობრივ აკმაყოფილებს ამ კანონით განსაზღვრულ პირობებს და კომისია დადებით გადაწყვეტილებას მიიღებს, კომისია დაინტერესებულ პირს უგზავნის წერილობით შეტყობინებას საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის შესაბამისი ოდენობისა და მისი სრულად გადახდის ვალდებულების თაობაზე. თუ დაინტერესებული პირი გადაიხდის საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის წერილობითი შეტყობინებით დადგენილ ოდენობას, კომისია გასცემს საკუთრების უფლების მოწმობას და დამოწმებულ საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზს, რომელზედაც სხვა საკადასტრო მონაცემებთან ერთად ასახული უნდა იყოს საკუთრებისუფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობის საზღვრები და ფართობი.

ზემოხსენებული სამართლებრივი საფუძვლების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე შუამდგომლობის საფუძვლიანობის მტკიცების მიზნით კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარში მითითებულ მოსაზრებას და მის საწინააღმდეგოდ განმარტავს, რომ საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ წარდგენილ განცხადებაზე განმცხადებლისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომის შემთხვევაშიც კი, საკუთრების უფლება წარმოიშობა განცხადების დაკმაყოფილების, საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემისა და მისი წარდგენით საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების რეგისტრაციის გზით. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ცხადია, სამომავლოდ დამდგარი სამართლებრივი შედეგი - უძრავ ქონებაზე კერძო პირის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია, გავლენას ვერ იქონიებს იმ ფაქტობრივ-სამართლებრივ მდგომარეობაზე, რომელიც საკუთრების უფლების წარმოშობის მომენტამდე არსებობდა. უფრო კონკრეტულად, განსახილველი დავა შეეხება კონკრეტული პერიოდისათვის სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებით სამეწარმეო საქმიანობისათვის სარგებლობის საფასურის მოპასუხისათვის დაკისრებას. აღნიშნული უძრავი ქონების შემდგომში კერძო საკუთრებაში მოქცევით კი ვერ იქნება უარყოფილი ის ფაქტი, რომ ქონების განკერძოებამდე ადგილი ჰქონდა კერძო პირის მხრიდან სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების სამეწარმეო (კომერციული) მიზნებისათვის გამოყენებას. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე განცხადების დაკმაყოფილება განაპირობებს საკუთრების უფლების შემდგომში წარმოშობას, თუმცა არა რეტროსპექტულად იმის დადასტურებას, რომ აღნიშნული უძრავი ქონება განცხადების განხილვამდე და მის დაკმაყოფილებამდე კერძო პირის საკუთრებას წარმოადგენდა. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიაში წარდგენილ განცხადებაზე დამდგარი შედეგი გავლენას ვერ მოახდენს განსახილველი საქმის ბედზე, რისი გათვალისწინებითაც არ არსებობს ამ საფუძვლით საკასაციო საჩივარში დაყენებული შუამდგომლობის დაკმაყოფილებისა და საქმის წარმოების შეჩერების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.

რაც შეეხება წარმოდგენილი სარჩელის საფუძვლიანობას, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, ეს კანონი აწესრიგებს საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვასთან, განკარგვასა და სარგებლობაში გადაცემასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს. მითითებული კანონის 36-ე მუხლის 1³ პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ქონებით მოსარგებლე, რომელსაც არ აქვს ამ ქონებით მართლზომიერად სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი და რომელიც ქონებას სამეწარმეო საქმიანობისათვის (კომერციული მიზნით) იყენებს, ვალდებულია, ქონების მმართველის წერილობითი მოთხოვნის თანახმად, საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში გადაიხადოს სარგებლობაში გადაცემის საფასური, საბაზრო ღირებულების შესაბამისად (საექსპერტო/აუდიტორული დასკვნის საფუძველზე), საჯარო რეესტრში სახელმწიფოს საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მომენტიდან სარგებლობის მთელი პერიოდისათვის.

საჯარო რეესტრის ამონაწერით დგინდება, რომ უძრავი ქონება - ქ. თბილისში, ...ში, მე-... კვარტალში, #... და #... კორპუსებს შორის მდებარე 335 კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთი (საკადასტრო კოდი: ...; შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი #1, #2) 2017 წლის 21 სექტემბრიდან საკუთრების უფლებით აღრიცხულია სახელმწიფოს სახელზე.

სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 18 თებერვლის აქტის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ში, მე-... კვარტალში, #... და #... კორპუსებს შორის მდებარე სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებით (საკადასტრო კოდი: ...) სარგებლობს და უძრავ ქონებას სამეწარმეო საქმიანობისათვის (კომერციული მიზნით) იყენებს შპს „...“, შენობა #1 - 58.კვ.მ.

საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ 2019 წლის 21 თებერვალს #7/10710 წერილით მიმართა შპს „...ს“ და მოითხოვა უზრუნველეყო სამეწარმეო საქმიანობისათვის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებით არამართლზომიერად სარგებლობის საფასურის გადახდა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში 2018 წლის 13 ივნისიდან არამართლზომიერი სარგებლობს მთელი პერიოდისათვის.

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2019 წლის 4 მარტის #001319019 დასკვნის თანახმად კი, ქ. თბილისში, ...ში, მე-3 კვარტალში, #... და #... კორპუსებს შორის არსებული, #... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა #1-ის (განაშენიანების ფართობი 58 კვ.მ) მთლიანი ყოველთვიური საიჯარო ქირის საბაზრო ღირებულება 2018 წლის 13 ივნისიდან დეკემბრის ჩათვლით შეადგენს 696 ლარს, 2019 წლის იანვრიდან კი - 696 ლარს.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მითითებულ პერიოდზე მოსარჩელე ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან მოთხოვნილია მხოლოდ შენობა-ნაგებობის კომერციული მიზნებისათვის გამოყენების სრული საიჯარო ღირებულების მოპასუხისათვის დაკისრება. შესაბამისად, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2019 წლის 4 მარტის #001319019 დასკვნით გაანგარიშებულია მხოლოდ შენობა-ნაგებობის საიჯარო ქირის საბაზრო ღირებულება და იგი არ მოიცავს იმ მიწის ნაკვეთის საიჯარო ქირის საბაზრო ღირებულებას, რომელზედაც განთავსებულია შენობა-ნაგებობა. აღნიშნული გარემოება მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენლის მიერ ასევე დადასტურებულ იქნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში გამართულ სასამართლო სხდომაზე.

ამასთან, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კასატორი - შპს „...“ ჯერ კიდევ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებში საქმის განხილვის დროიდან მიუთითებდა, რომ სახელმწიფო საკუთრებაში მოქცეულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა მისი დამფუძნებლისა და დირექტორის - ...ის მიერ იქნა აშენებული. საგულისხმოა, რომ აღნიშნული გარემოება ქვედა ინსტანციის სასამართლოებში კვლევის საგნად არ ქცეულა, ხოლო საქართველოს უზენაეს სასამართლოში გამართულ სასამართლო სხდომაზე სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული ორგანო უდავოდ არ მიიჩნევდა დასახელებულ ფაქტს და თვლიდა, რომ შესაძლოა, შენობა-ნაგებობა ...ის მიერ არ ყოფილიყო აშენებული. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან კასატორის მიერ დასახელებული გარემოება არ ყოფილა უარყოფილი საკმარის ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითებითა და მტკიცებით, არ ყოფილა დასაბუთებული და დადასტურებული ის გარემოება, რომ საჯარო რეესტრში #... საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთის სახელმწიფო საკუთრებაში რეგისტრაციის მომენტამდე (2017 წლის 21 სექტემბერი), მასზე დატანილი #1 შენობა-ნაგებობა სახელმწიფოს საკუთრებას წარმოადგენდა ან იგი კანონიერი საფუძვლებით რომელიმე სხვა პირის მიერ იქნა აშენებული.

საკასაციო პალატა, ასევე, აღნიშნავს, რომ #... საკადასტრო კოდით სახელმწიფო საკუთრებაში რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე არსებული 58 კვ.მ ფართის მქონე #1 შენობა-ნაგებობა განთავსებულია უკანონოდ (უნებართვოდ), ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს განეკუთვნება შენობა-ნაგებობანი და ნივთები, რომლებიც მყარადაა დაკავშირებული მიწასთან და არ არის გამიზნული დროებითი სარგებლობისათვის, რაც ხელშეკრულებითაც შეიძლება განისაზღვროს.

საკასაციო სასამართლო, მართალია, იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა შეფასებას, რომ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული 58 კვ.მ შენობა-ნაგებობა არის მიწის ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, თუმცა ის გარემოება, რომ იგი აგებულია უკანონოდ და არ არის ლეგალიზებული თუ სხვაგვარად სამართლებრივ ჩარჩოებში მოქცეული, გამორიცხავს მისი სამოქალაქო ბრუნვის ობიექტად განხილვის შესაძლებლობას. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საჯარო რეესტრში სახელმწიფო საკუთრებაში რეგისტრირებულია მიწის ნაკვეთი (ს.კ. ...), ხოლო რამდენადაც მასზე განთავსებული #1 შენობა-ნაგებობა არის უკანონოდ აგებული, ამონაწერში იგი ფიქსირდება მხოლოდ ჩამონათვლის სახით, რაც ახდენს იმ ფაქტობრივი მდგომარეობის ასახვასა და დადასტურებას, რომელიც სარეგისტრაციოდ წარდგენილ საკადასტრო აზომვით ნახაზზეა მითითებული. თუმცა საჯარო რეესტრში მიწის ნაკვეთზე უკანონოდ განთავსებული შენობა-ნაგებობის დატანა ავტომატურად არ წარმოშობს შენობა-ნაგებობის არსებობის კანონიერ საფუძველს, რეესტრში უკანონო ნაგებობის ასახვა არ გადააქცევს მას სამართლებრივი საფუძვლით აგებულ შენობა-ნაგებობად, რაც გულისხმობს იმას, რომ იგი შესაძლებელია, ლეგალიზაციისა თუ სხვაგვარად კანონიერ ფარგლებში მოქცევის გარეშე, დაექვემდებაროს დემონტაჟს. ამასთან, საგულისხმოა ის გარემოებაც, რომ მოსარჩელის მტკიცებით, #1 შენობა-ნაგებობა აგებულია შპს „...ის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის - ...ის მიერ, რომელსაც, საწინააღმდეგოს დაუდასტურებლობის შემთხვევაში, შეუძლია თავადვე უზრუნვეყოს მის მიერ აგებული შენობის დემონტაჟი და მისი გატანა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთიდან. ამდენად, ზემოხსენებული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მარტოოდენ ის ფაქტი, რომ საჯარო რეესტრში სახელმწიფო საკუთრებაში რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე #1 შენობა-ნაგებობა სარეგისტრაციო მონაცემებშია მითითებული, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს არ აძლევდა საკმარის ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძველს შპს „...ისათვის“ მოეთხოვა მისი (შენობა-ნაგებობის) სამეწარმეო (კომერციული) მიზნებით გამოყენების საიჯარო ქირის საბაზრო ღირებულების ჯამური საფასურის გადახდა. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გაუთვალისწინებია ის გარემოება, რომ შენობა-ნაგებობა არასდროს ყოფილა სახელმწიფოს საკუთრებაში, როგორც მოპასუხე მიუთითებს, იგი არის შპს „...ის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის მიერ აგებული. უკანონოდ აგებული შენობა-ნაგებობა კი არ წარმოადგენს სამოქალაქო ბრუნვის ობიექტს, ამგვარი ტიპის შენობა-ნაგებობას არ აქვს არსებობის სამართლებრივი საფუძველი, ხოლო დაუშვებელი და საქმიანობის მიმართულებებთან და მიზნებთან წინააღმდეგობრივია სახელმწიფო, ერთი მხრივ, პრევენციულად შესაბამისი სამართლებრივი მოთხოვნების დაწესების გზით, მოითხოვდეს შენობა-ნაგებობის მხოლოდ კანონიერი გზებით განთავსებას და რეპრესიულად ცდილობდეს აღკვეთოს უკანონო შენობა-ნაგებობის სახელმწიფოს მასშტაბით არსებობა, ხოლო, მეორე მხრივ, საიჯარო ქირას აკისრებდეს კერძო სამართლის სუბიექტს ამგვარი ტიპის შენობა-ნაგებობით სარგებლობისათვის, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც ხსენებული შენობა უშუალოდ ამ კერძო სამართლის სუბიექტის მიერ არის აგებული.

ამასთან, საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს დამატებით ყურადღება გაამახვილოს „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის 36-ე მუხლის 1³ პუნქტის არსებობის მიზნებზე. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დასახელებული სამართლებრივი დანაწესის მიზანია, უზრუნველყოს სახელმწიფოსთვის შესაძლებლობის მინიჭება კომპენსირდეს იმ ფინანსური სახსრებით (სარგებლობაში გადაცემის საფასურით), რომლის მიღებაც სახელმწიფომ ვერ შეძლო ქონებით მოსარგებლის მიერ სახელმწიფო ქონების თვითნებურად, მართლზომიერად სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის არსებობის გარეშე, მისი სამეწარმეო (კომერციული) მიზნებით გამოყენების გამო. განსახილველ შემთხვევაში, იმის გათვალისწინებით, რომ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული #1 შენობა-ნაგებობა (ფართით 58 კვ.მ) არ წარმოადგენს სამოქალაქო ბრუნვის ობიექტს, სახელმწიფოს ფინანსური დანაკლისი გამოიხატა მხოლოდ მიწის ნაკვეთის ღირებულების მიუღებლობაში. თავის მხრივ, საგულისხმოა ის გარემოებაც, რომ როგორც შპს „...ის“ დირექტორი და დამფუძნებელი - ... განმარტავს, შენობა-ნაგებობა აღიმართა ჯერ კიდევ იმ პერიოდში, როდესაც იგი ექცეოდა კორპუსის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის წითელ ხაზებში, ხოლო შემდგომში, წითელი ხაზების კორექტირების შედეგად, შენობა-ნაგებობა მოექცა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის საზღვრებში.

შესაბამისად, საკასაციო პალატა ადასტურებს, რომ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს უფლება აქვს შპს „...ს“ მოსთხოვოს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული იმ მიწის ნაკვეთის (58 კვ.მ) საიჯარო ქირის საბაზრო ღირებულების ანაზღაურება, რომელზედაც უკანონოდ (უნებართვოდ) განთავსებულია #1 შენობა-ნაგებობა. ამ შესაძლებლობის გათვალისწინებით, მხარეებს მიეცათ შესაძლებლობა ეწარმოებინათ მორიგება მხოლოდ მიწის ნაკვეთის საიჯარო ქირის ღირებულების ანაზღაურებაზე შეთანხმების მისაღწევად. საგულისხმოა, რომ კასატორმა განაცხადა თანხმობა შენობა-ნაგებობით დაკავებული მხოლოდ მიწის ნაკვეთის ღირებულების ანაზღაურებაზე, კერძოდ, საქართველოს უზენაეს სასამართლოში გამართულ სასამართლო სხდომაზე მან დაადასტურა შპს „...ის“ მხრიდან მიწის ნაკვეთის საიჯარო ქირის ღირებულების გადახდის ვალდებულების არსებობა, თუმცა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს მიერ ასეთ პირობებზე მორიგების მზაობა არ იქნა გამოხატული, რის გამოც საქმეზე მორიგება ვერ შედგა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროსათვის მიმართვის შედეგად, მოთხოვნილ იქნა მხოლოდ შენობა-ნაგებობის საიჯარო ქირის საერთო საბაზრო ღირებულების დაანგარიშება. შესაბამისად, წარმოდგენილ საექსპერტო დასკვნაში ასახულია მხოლოდ #1 შენობა-ნაგებობის საიჯარო ქირის ღირებულება, რაც ცხადია, შეუძლებელს ხდის სარჩელით მოთხოვნილი თანხის მხოლოდ მიწის ნაკვეთის ნაწილში გამოყოფას და შედეგად, სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილებას. მიუხედავად აღნიშნულისა, საკასაციო პალატა ხაზგასმით მიუთითებს, რომ არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს უფლება აქვს მოპასუხე შპს „...ისაგან“ მოითხოვოს ზემოხსენებული #1 შენობა-ნაგებობით დაკავებული 58 კვ.მ მიწის ნაკვეთის სამეწარმეო საქმიანობისათვის გამოყენების საიჯარო ქირის ღირებულება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 ნოემბრის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა.

ამდენად, ზემოაღნიშნული სამართლებრივი საფუძვლის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეს - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს მოპასუხის - შპს „...ის“ სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს მოპასუხის მიერ სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოებში საქმის განხილვისათვის სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 450 (150+300) ლარის ანაზღაურება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. შპს „...ის“ შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეჩერების შესახებ არ დაკმაყოფილდეს;

2. შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

3. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 ნოემბრის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

4. სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

5. მოსარჩელეს - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს მოპასუხის - შპს „...ის“ სასარგებლოდ დაეკისროს მოპასუხის მიერ სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოებში საქმის განხილვისათვის სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 450 (ოთხას ორმოცდაათი) ლარის ანაზღაურება;

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა