საქმე #ბს-1171(კ-21) 9 ივნისი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე

ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 ოქტომბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2018 წლის 11 იანვარს შპს „...მა“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოსა და სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის მართვის დეპარტამენტის მიმართ.

მოსარჩელის მითითებით, პაციენტი გ. მ-ე წარმოადგენს საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამის დანართი #1-ის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ მოსარგებლეს (საპენსიო ასაკის მოსახლეობა). სამედიცინო მომსახურების პირობები გათვალისწინებულია ამავე პროგრამის დანართი 1.3-ის მე-2 პუნქტით, რომელიც ასევე მოიცავს I დონის ინტენსიურ მკურნალობა/მოვლასაც. პაციენტის სამედიცინო დოკუმენტაციაში დაფიქსირებულია ძირითადი დაავადებები (I63.5 - თავის ტვინის ინფარქტი, განვითარებული ცერებრული არტერიების დაუზუსტებელი ოკლუზიისა და სტენოზის გამო და R40.0 - სომნოლენციო (ჰიპერსომნია)) გათვალისწინებულია პროგრამის დანართი 1.2-ის I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლის ფარგლებში.

მოსარჩელის განმარტებით, პაციენტს აღნიშნული პრობლემით სამედიცინო დახმარება გაეწია შპს „...ში“, მან გაიარა სამკვირიანი ჰოსპიტალიზაციის კურსი, რის შემდეგაც, მას სხვა მოპასუხისათვის უცნობ კლინიკაში დაესვა თავის ტვინის გარსების ავთვისებიანი სიმსივნის დიაგნოზი და ჩაუტარდა ოპერაციული მკურნალობა.

მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ 2017 წლის 19 სექტემბერს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ მიიღო გადაწყვეტილება საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში გაწეული სამედიცინო მომსახურების ანაზღაურებაზე უარის თქმის შესახებ, რომელიც გასაჩივრდა შპს „...ის“ მიერ, რომელთან დაკავშირებითაც სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ მიიღო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილება.

მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ ზემოხსენებული გადაწყვეტილებები არის უკანონო და დაუსაბუთებელი, ასევე, დარღვეულია მისი მიღებისათვის საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლით გათვალისწინებული მოთხოვნები. მოსარჩელის მითითებით, ანაზღაურებაზე უარის თქმის მიზეზად მითითებულია ორი გარემოება: 1. ინსპექტირების ეტაპზე მიჩნეულ იქნა, რომ წარმოდგენილი სამედიცინო დოკუმენტაციის მიხედვით არ დასტურდებოდა I დონის ინტენსიური მკურნალობა-მოვლის კოდით პაციენტის ჰოსპიტალიზაციის აუცილებლობა; 2. წარდგენილი სამედიცინო დოკუმენტაციის ინსპექტირების შედეგად, განმახორციელებელმა მიიჩნია, რომ მიწოდებული ინფორმაცია არ ემთხვეოდა შეტყობინებაში არსებულ ინფორმაციას და/ან არ აკმაყოფილებდა პროგრამით განსაზღვრულ სამედიცინო მომსახურების პირობებს.

პირველ გარემოებასთან დაკავშირებით, მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ კლინიკის მიერ წარდგენილ იქნა სრული ინფორმაცია პაციენტის მდგომარეობის, მინიჭებული კოდისა და ჩატარებული გამოკვლევების შესახებ. შესაბამისად, მისთვის გაურკვეველია, თუ რა იგულისხმება ტერმინში - „არ დასტურდება“, რა უნდა წარედგინა დამატებით მოსარჩელე მხარეს და რას აფუძნებს ვარაუდს მოპასუხე. მოსარჩელე მიუთითებს, რომ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო უფლებამოსილი არ არის შეიჭრას სტაციონალური დაწესებულების უფლებამოსილებაში და მის ნაცვლად მიიღოს გადაწყვეტილება პაციენტისათვის გასაწევი მომსახურების შესახებ. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის #190/ნ ბრძანებით განისაზღვრება მოპასუხე ორგანოს კომპეტენციის ფარგლები, რომლის თანახმად, მოპასუხე მხარე პასუხს აგებს საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის მხოლოდ პროგრამულ და ფინანსურ უზრუნველყოფაზე, მას არ აქვს არავითარი უფლება სტაციონალური დაწესებულების მიერ ჩატარებული კონკრეტული მომსახურება ან კონკრეტული ექიმის მიერ დასმული დიაგნოზი ეჭქვეშ დააყენოს.

ამასთან, მეორე გარემოებასთან დაკავშირებით, მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ განმახორციელებლისათვის წარდგენილი დოკუმენტაცია სრულად ემთხვეოდა შეტყობინებაში არსებულ ინფორმაციას, კერძოდ, შემთხვევის ტიპი, შემთხვევის სტატუსი, პაციენტის საიდენტიფიკაციო მონაცემები, პაციენტის დაწესებულებაში მისვლის ფორმა, პაციენტის მიღების თარიღი და დრო, სამედიცინო ისტორიის ნომერი, დიაგნოზი (ICD 10 კოდი, ნოზოლოგიის დასახელება, ხელოვნური კოდი), დიაგნოზის დაწყების და დასრულების თარიღი და დრო, ასევე გაწერის თარიღი და დრო.

მოსარჩელის მითითებით, საჩივართან დაკავშირებით მიღებულ 2017 წლის 8 დეკემბრის გადაწყვეტილებაში აღინიშნა, რომ პაციენტისათვის გაწეული ხანგრძლივი ჰოსპიტალიზაცია (3 კვირა) დადასტურებული არ არის, რომ პაციენტი ახლობლების თხოვნით გადაყვანილ იქნა ალტერნატიულ კლინიკაში, სადაც მას არ გაგრძელებია მკურნალობა იმ დიაგნოზით, რომელიც შპს „...ში“ დაესვა.

მოსარჩელე განმარტავს, რომ კლინიკა, რომელიც მოპასუხე მხარეს მოხსენებული აქვს როგორც „ალტერნატიული“, არ არის მითითებული, რის გამოც მისი ალტერნატიულობა ვერ იქნება დადასტურებული. ამასთან, მოსარჩელის მიერ დასმული დიაგნოზი (პირველი დონის ინტენსიური მკურნალობა) არ არის გაქარწყლებული იმ დიაგნოზით, რომელიც პაციენტს სხვა ჰოსპიტალში დაესვა. მოსარჩელის მოსაზრებით, მოპასუხე არ წარმოადგენს იმ ორგანოს, რომელიც უფლებამოსილია პაციენტისათვის დასმული დიაგნოზი დაადასტუროს ან უარყოს, ორ დიაგნოზს შორის სარწმუნოდ მიიჩნიოს ერთი და არასწორად მეორე. ამდენად, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ მოპასუხემ თვითნებურად, ყოველგვარი გამოკვლევისა და დასკვნის გარეშე, თავად გადაწყვიტა, რომ მოსარჩელე მხარის მიერ გაწეული სამედიცინო დახმარება იყო არასწორი, რითიც იგი გასცდა მისი კომპეტენციის ფარგლებს.

ამდენად, მოსარჩელემ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის მართვის დეპარტამენტის უფროსის 2017 წლის 19 სექტემბრის #04/58911 გადაწყვეტილებისა და სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს დირექტორის 2017 წლის 8 დეკემბრის #04/76002 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, ასევე, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოსათვის სადავო აქტებით გათვალისწინებული სამედიცინო შემთხვევის ანაზღაურების დავალება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 21 ოქტომბრის განჩინებით შპს „...ის“ უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა შპს „თ...“.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 14 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს „...ის“ უფლებამონაცვლე შპს „თ...ს“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის მართვის დეპარტამენტის უფროსის 2017 წლის 19 სექტემბრის #04/58911 გადაწყვეტილება და მოპასუხეს, საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევისა და შეფასების შედეგად, ახალი აქტის გამოცემა დაევალა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს დირექტორის 2017 წლის 8 დეკემბრის #04/76002 გადაწყვეტილება; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 14 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულმა სააგენტომ (სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს უფლებამონაცვლემ), რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 7 ივლისის განჩინებით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 14 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ადმინისტრაციულ ორგანოს საკითხის გადაწყვეტისას მტკიცებულებათა გამოკვლევის გზით უნდა დაედგინა საქმისთვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რაც მის მიერ არ განხორციელებულა. მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო შეზღუდული არ იყო სამედიცინო დოკუმენტაციაში არსებული მტკიცებულებებით, მას თავად შეეძლო, ამგვარი საკითხის გადასაწყვეტად, რაც სპეციალურ ცოდნას საჭიროებდა, მოეწვია სპეციალისტი ან განეხორციელებინა სხვა ნებისმიერი კანონით გათვალისწინებული მოქმედება, რაც შესაძლებელს გახდიდა დავის გადაწყვეტისათვის საჭირო ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად დადგენას. სააპელაციო პალატამ შესაძლებლად მიიჩნია, უფლებამოსილი პირის დასკვნის საფუძველზე საქმეში არსებული მტკიცებულებების ურთიერთშესაბამისობისა და სარწმუნოობის გათვალისწინებით, ადმინისტრაციულ ორგანოს დაედგინა სადავო გარემოებები არსებული დიაგნოზისა და მითითებული ხანგრძლივობით I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლის აუცილებლობის შესახებ.

ამასთან, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის“ ფარგლებში გაწეული მომსახურების ანაზღაურებაზე უარის თქმის შესახებ სადავო გადაწყვეტილებაში ზოგადად არის აღნიშნული, რომ ანაზღაურებას არ ექვემდებარება შემთხვევა, როდესაც წარდგენილი სამედიცინო დოკუმენტაციის ინსპექტირების შედეგად, განმახორციელებელი მიიჩნევს, რომ მიწოდებული ინფორმაცია არ ემთხვევა შეტყობინებაში არსებულ ინფორმაციას და/ან არ აკმაყოფილებს პროგრამით განსაზღვრულ სამედიცინო მომსახურების პირობებს, თუმცა კონკრეტულად რა გახდა აღნიშნული პოზიციის დაფიქსირების საფუძველი პალატისათვის უცნობი იყო. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებიდან ვერ დგინდებოდა, თუ რომელ მტკიცებულებებს დაეყრდნო მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო და როგორ შეძლო დადგენილად მიეჩნია ის გარემოება, რომ პაციენტის დიაგნოზს არ წარმოადგენდა თავის ტვინის ინფარქტი განვითარებული ცერებრალური არტერიების დაუზუსტებელი ოკლუზიის ან სტენოზის გამო (I63.5), ასევე, რის საფუძველზე იქნა მიჩნეული, რომ პაციენტს არ ესაჭიროებოდა გადაუდებელი დახმარების გაწევა და I დონის ინტენსიური მოვლა/მკურნალობა მითითებული ხანგრძლივობით, მით უფრო, რომ საქმეში წარმოდგენილი იყო თავის ტვინის კომპიუტერული ტომოგრაფიის დასკვნები, რომელიც, ერთი მხრივ, ადასტურებდა, რომ კტ. მონაცემებით მწვავე კეროვანი პათოლოგია არ გამოვლინდა, ხოლო, მეორე მხრივ, მიუთითებდა მარჯვენა შუა არტერიის საირიგაციო აუზში მწ. იშემიის კერის არსებობაზე გართულებული წითელი დარბილებით. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, საქმეში არსებულ სხვა სამედიცინო დოკუმენტაციასთან ერთად, სწორედ აღნიშნულ დასკვნებზე დაყრდნობით უნდა იქნეს დადგენილი პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის სიმძიმე, რაც განაპირობებდა მისთვის გადაუდებელი დახმარების გაწევის ვალდებულებასა და I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლის აუცილებლობას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულმა სააგენტომ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას, მასში არსებული დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ შეუძლებელია მის სამართლებრივ საფუძვლიანობაზე მსჯელობა. ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეულ იქნა ადმინისტრაციული სამართალწარმოებისათვის დამახასიათებელი ინკვიზიციურობის პრინციპი.

კასატორი აღნიშავს, რომ სადავო სამედიცინო შემთხვევასთან დაკავშირებით, ინსპექტირების ეტაპზე მიჩნეულ იქნა, რომ წარდგენილი საანგარიშგებო დოკუმენტაციის მიხედვით, არ დასტურდებოდა I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლის კოდით პაციენტის ხანგრძლივი ჰოსპიტალიზაციის აუცილებლობა. ამასთან, კასატორი მიუთითებს, რომ პაციენტის ახლობლების თხოვნით, იგი გადაყვანილ იქნა ალტერნატიულ კლინიკაში, სადაც მას არ გაუგრძელდა მკურნალობა ზემოაღნიშნული დიაგნოზით, ვინაიდან მას დაუდგინდა თავის ტვინის გარსების ავთვისებიანი სიმსივნის დიაგნოზი და ჩაუტარდა ოპერაციული მკურნალობა. შპს „...ში“ ჰოსპიტალიზაციის 3 კვირაზე მეტი ხნის განმავლობაში აღნიშნული დიაგნოზის იდენტიფიცირება არ მომხდარა.

ამდენად, კასატორი მიიჩნევს, რომ არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 20 იანვრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები.

განსახილველ შემთხვევაში, წარმოდგენილი სარჩელით მოთხოვნილია სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის მართვის დეპარტამენტის უფროსის 2017 წლის 19 სექტემბრის #04/58911 გადაწყვეტილებისა და სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს დირექტორის 2017 წლის 8 დეკემბრის #04/76002 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, ასევე, მოპასუხისათვის სადავო აქტებით გათვალისწინებული სამედიცინო შემთხვევის ანაზღაურების დავალება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის #36 დადგენილების მე-15 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის მიხედვით, შემთხვევები შეიძლება კლასიფიცირდეს ორ ჯგუფად: ა) ასანაზღაურებელი შემთხვევა; ბ) შემთხვევა, რომელიც არ ექვემდებარება ანაზღაურებას. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, ანაზღაურებას არ ექვემდებარება შემთხვევა, როდესაც წარდგენილი სამედიცინო დოკუმენტაციის ინსპექტირების შედეგად, განმახორციელებელი მიიჩნევს, რომ მიწოდებული ინფორმაცია არ ემთხვევა შეტყობინებაში არსებულ ინფორმაციას და/ან არ აკმაყოფილებს პროგრამით განსაზღვრულ სამედიცინო მომსახურების პირობებს. მოცემულ შემთხვევაში, სწორედ აღნიშნული პირობების დარღვევა გახდა მოსარჩელისთვის „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის“ ფარგლებში გაწეული მომსახურების ანაზღაურებაზე უარის თქმის საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 23 თებერვლის #36 დადგენილების 1.2 დანართის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლა არის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლა პაციენტებისთვის, რომლებიც ვიტალური ფუნქციების მოსალოდნელი გაუარესების გამო, საჭიროებენ მუდმივ ინტენსიურ მეთვალყურეობას და ფარმაკოლოგიურ ან/და მინიმალურ აპარატურულ მხარდაჭერას ან/და თირკმლის ჩანაცვლებით თერაპიას. ეს პაციენტები იმყოფებიან ერთი ან მეტი სასიცოცხლო ფუნქციის უკმარისობის განვითარების რისკის ქვეშ, მათ შორის, არიან პაციენტები, რომელთაც მოეხსნათ ერთი ან მეტი სასიცოცხლო ფუნქციის მწვავე უკმარისობა, მაგრამ მათი მდგომარეობა ჯერ კიდევ არასტაბილურია. თავის მხრივ, გადაუდებელი სტაციონარული სამედიცინო მომსახურების დეფინიცია მოცემულია „სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამების ფარგლებში სამედიცინო და სადაზღვევო მომსახურების მიწოდების წესების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 14 მაისის #177 დადგენილების მე-2 მუხლის „ნ“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად, გადაუდებელი სტაციონარული სამედიცინო მომსახურება არის სამკურნალო და დიაგნოსტიკურ ღონისძიებათა ერთობლიობა, რომლის გადავადების ან განუხორციელებლობის შემთხვევაში გარდაუვალია დაზღვეულის დაუყოვნებელი სიკვდილი, უნარშეზღუდულობა ან ჯანმრთელობის მდგომარეობის მნიშვნელოვანი გაუარესება და რომელიც საჭიროებს სტაციონარულ მომსახურებას.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის #36 დადგენილებით დამტკიცებული საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამით განსაზღვრული სამედიცინო მომსახურების პირობებით მოსარგებლე პაციენტი - გ. მ-ე შპს „...ში“ სამკურნალოდ იმყოფებოდა 2017 წლის 3 აპრილიდან 2017 წლის 28 აპრილის ჩათვლით, ძირითადი დიაგნოზით - თავის ტვინის ინფარქტი განვითარებული ცერებრალური არტერიების დაუზუსტებელი ოკლუზიის ან სტენოზის გამო (I63.5). პაციენტი სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მიერ კლინიკაში იქნა ჰოსპიტალიზებული, ვინაიდან მაღალი არტერიული წნევის ფონზე უჭირდა მეტყველება, გამოხატული ჰქონდა სახის ასიმეტრია და აღენიშნებოდა მარცხენამხრივი ხელ-ფეხის სისუსტე. სამედიცინო ისტორიის მიხედვით, პაციენტი რეანიმაციულ განყოფილებაში გადიოდა მკურნალობას 03.04.3017წ.-11.04.2017წ. პერიოდში, ხოლო 11.04.2017წ. პაციენტის მდგომარეობა მცირედით გაუმჯობესდა, რის გამოც პაციენტი აღარ საჭიროებდა რეანიმაციულ განყოფილებაში მკურნალობას და იგი გადაიყვანეს მკურნალობის გასაგრძელებლად შინაგანი მედიცინის დეპარტამენტში I დონის ინტენსიური მკურნალობა-მოვლის ფარგლებში. აღნიშნული სამედიცინო შემთხვევა სამედიცინო დაწესებულების მიერ გადაცემულ იქნა გადაუდებელი სტაციონარული მომსახურების კომპონენტით და ანაზღაურება მოთხოვნილ იქნა I დონის ინტენსიური მკურნალობა-მოვლის შესაბამისად.

ასევე დადგენილია, რომ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის მართვის დეპარტამენტმა უარი განაცხადა სამედიცინო შემთხვევის სრულად ანაზღაურებაზე იმ საფუძვლით, რომ მიმწოდებლის მიერ შემთხვევის თაობაზე შეტყობინებათა სისტემაში დაფიქსირებული მონაცემები არ ემთხვეოდა საანგარიშგებო დოკუმენტაციით წარდგენილ დიაგნოზსა და მონაცემებს. ინსპექტირების ეტაპზე მიჩნეულ იქნა, რომ წარდგენილი სამედიცინო დოკუმენტაციის მიხედვით, არ დასტურდებოდა I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლის კოდით პაციენტის ჰოსპიტალიზაციის აუცილებლობა, ხოლო საჩივრის განხილვის ფარგლებში მიეთითა, რომ არ არსებობდა ხანგრძლივი ჰოსპიტალიზაციის აუცილებლობა. ამასთან, სადავო აქტში დამატებით აღინიშნა, რომ ახლობლების თხოვნით პაციენტი გადაყვანილ იქნა ალტერნატიულ კლინიკაში, სადაც მას დაუდგინდა თავის ტვინის გარსების ავთვისებიანი სიმსივნის დიაგნოზი და ჩაუტარდა ოპერაციული მკურნალობა, შპს „...ში“ კი ჰოსპიტალიზაციის 3 კვირაზე მეტი ხნის განმავლობაში აღნიშნული დიაგნოზის იდენტიფიცირება არ მომხდარა.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის #36 დადგენილების დანართი #1.2-ით განსაზღვრულია გადაუდებელი ამბულატორიული და სტაციონარული მომსახურების პირობები. აღნიშნული დანართის მიხედვით, გადაუდებელი სტაციონარული მომსახურების ერთ-ერთი ქვეკომპონენტია I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლა, რომლის მე-13 გრაფაში მითითებულია ICD კოდი I63, ხოლო ნოზოლოგიის დასახელებაა - თავის ტვინის ინფარქტი. ამდენად, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მითითებას, რომ პაციენტ გულნაზი მანჯავიძისათვის გაწეული სამედიცინო მომსახურების „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის“ ფარგლებში ანაზღაურების საკითხის გადასაწყვეტად, გამოკვლევას საჭიროებდა ის გარემოება, თუ რამდენად იყო სახეზე დასმული დიაგნოზი - თავის ტვინის ინფარქტი, რამეთუ აღნიშნული უდავოდ საჭიროებდა I დონის ინტენსიურ მკურნალობას, ამგვარი დიაგნოზის დადასტურების შემთხვევაში კი, I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლის კოდით პაციენტის ჰოსპიტალიზაციის საჭიროება მოთხოვნილი ხანგრძლივობით, ასევე, ალტერნატიულ კლინიკაში პაციენტის გადაყვანის შემდგომ დასმული დიაგნოზი და ჩატარებული მკურნალობა რამდენად გამორიცხავდა მოსარჩელე კლინიკაში დასმულ დიაგნოზს და მიუთითებდა შპს „...ში“ (უფლებამონაცვლე - შპს „თ...“) გაწეული მომსახურების არაჯეროვნობაზე. აღნიშნული საკითხების შეფასება სპეციალურ ცოდნას საჭიროებდა, რის გამოც თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 14 იანვრის განჩინებით შპს „...ს“ სარჩელთან დაკავშირებით ადმინისტრაციულ საქმეზე დაინიშნა სასამართლო სამედიცინო ექსპერტიზა, რომლის ჩატარება დაევალა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს, თუმცა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2019 წლის 3 ივლისის #5003983219 წერილით სასამართლოს ეცნობა, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტროს მხრიდან ექიმ-სპეციალისტების კანდიდატურების წარუდგენლობის გამო, ექსპერტიზა ვერ შესრულდა.

საკასაციო პალატა ასევე იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ ისე გამოსცა სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი (სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის მართვის დეპარტამენტის უფროსის 2017 წლის 19 სექტემბრის #04/58911 გადაწყვეტილება), რომ ობიექტურად არ გამოუკვლევია საქმის გარემოებები და საკითხის გადაწყვეტისას დაეყრდნო ვარაუდს იმის შესახებ, რომ სახეზე არ იყო I დონის ინტენსიური მოვლა/მკურნალობის გაწევის საჭიროება მითითებული ხანგრძლივობით, თუმცა საქმეში არ არის წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ პაციენტს არ სჭირდებოდა ის სამედიცინო მომსახურებები, რომელიც ჩაუტარდა. საქმეში, ასევე, არ არის წარმოდგენილი შპს „...ში“ დასმული დიაგნოზის (I63.5 - თავის ტვინის ინფარქტი განვითარებული ცერებრალური არტერიების დაუზუსტებელი ოკლუზიის ან სტენოზის გამო) გამაქარწყლებელი დოკუმენტაცია. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ექიმი თავის საქმიანობაში დამოუკიდებელია, საექიმო საქმიანობის შესახებ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, რაც გულისხმობს იმას, რომ მხოლოდ ექიმს აქვს პაციენტის მდგომარეობის შეფასების, ასევე დიაგნოზისა და მკურნალობის ღონისძიებების განსაზღვრის შესაძლებლობა და უფლებამოსილება. შესაბამისად, მხოლოდ ის გარემოება, რომ ალტერნატიულ კლინიკაში პაციენტს დამატებით დაესვა სხვა დიაგნოზი, რომელიც არ იქნა დაფიქსირებული მოსარჩელე კლინიკაში, ვერ ჩაითვლება შპს „...ში“ არაჯეროვანი მკურნალობის ჩატარების მტკიცებულებად, რამეთუ ერთი დიაგნოზის არსებობა არ გამორიცხავდა სს „...ში“ დასმული დიაგნოზის თანაარსებობას. ამდენად, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, სპეციალური ცოდნის მქონე პირის განმარტებისა და ექსპერტის დასკვნის არარსებობის პირობებში, არ ქმნის იმ დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას, რომ პაციენტს მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის სიმძიმის გათვალისწინებით, არ ესაჭიროებოდა გადაუდებელი სამედიცინო დახმარება მითითებული ხანგრძლივობით ანდა გაეწია არაჯეროვანი სამედიცინო მომსახურება.

ამასთან, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საკითხის გადაწყვეტისას ადმინისტრაციულ ორგანოს მტკიცებულებათა გამოკვლევის გზით უნდა დაედგინა საქმისთვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რაც მის მიერ არ განხორციელებულა. მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო შეზღუდული არ იყო სამედიცინო დოკუმენტაციაში არსებული მტკიცებულებებით, მას თავად შეეძლო, ამგვარი საკითხის გადასაწყვეტად, რაც სპეციალურ ცოდნას საჭიროებდა, მოეწვია სპეციალისტი ან განეხორციელებინა სხვა ნებისმიერი კანონით გათვალისწინებული მოქმედება, რაც შესაძლებელს გახდიდა დავის გადაწყვეტისათვის საჭირო ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად დადგენას. უფლებამოსილი პირის დასკვნის საფუძველზე, საქმეში არსებული მტკიცებულებების ურთიერთშესაბამისობისა და სარწმუნოობის გათვალისწინებით, ადმინისტრაციულ ორგანოს შეეძლო დაედგინა სადავო გარემოებები არსებული დიაგნოზისა და მითითებული ხანგრძლივობით I დონის ინტენსიური მკურნალობა-მოვლის აუცილებლობის შესახებ.

ამასთან, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში გაწეული მომსახურების ანაზღაურებაზე უარის თქმის შესახებ“ სადავო გადაწყვეტილებაში ზოგადად არის აღნიშნული, რომ ანაზღაურებას არ ექვემდებარება შემთხვევა, როდესაც წარდგენილი სამედიცინო დოკუმენტაციის ინსპექტირების შედეგად, განმახორციელებელი მიიჩნევს, რომ მიწოდებული ინფორმაცია არ ემთხვევა შეტყობინებაში არსებულ ინფორმაციას და/ან არ აკმაყოფილებს პროგრამით განსაზღვრულ სამედიცინო მომსახურების პირობებს, თუმცა კონკრეტულად რა გახდა აღნიშნული პოზიციის დაფიქსირების საფუძველი, უცნობია. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებიდან ვერ დგინდება, თუ რომელ მტკიცებულებებს დაეყრდნო მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო და როგორ შეძლო დადგენილად მიეჩნია ის გარემოება, რომ პაციენტის დიაგნოზს არ წარმოადგენდა თავის ტვინის ინფარქტი განვითარებული ცერებრალური არტერიების დაუზუსტებელი ოკლუზიის ან სტენოზის გამო (I63.5), ასევე რის საფუძველზე იქნა მიჩნეული, რომ პაციენტს არ ესაჭიროებოდა გადაუდებელი დახმარების გაწევა და I დონის ინტენსიური მოვლა/მკურნალობა მითითებული ხანგრძლივობით, მით უფრო, რომ საქმეში წარმოდგენილია თავის ტვინის კომპიუტერული ტომოგრაფიის დასკვნები, რომელიც, ერთი მხრივ, ადასტურებს, რომ კტ. მონაცემებით მწვავე კეროვანი პათოლოგია არ გამოვლინდა, ხოლო, მეორე მხრივ, მიუთითებს მარჯვენა შუა არტერიის საირიგაციო აუზში მწ. იშემიის კერის არსებობაზე გართულებული წითელი დარბილებით. საკასაციო სასამართლო, ასევე, ეთანხმება სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ საქმეში არსებულ სხვა სამედიცინო დოკუმენტაციასთან ერთად, სწორედ აღნიშნულ დასკვნებზე დაყრდნობით უნდა იქნეს დადგენილი პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის სიმძიმე, რაც განაპირობებდა მისთვის გადაუდებელი დახმარების გაწევის ვალდებულებასა და I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლის აუცილებლობას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს (ს/კ 200294519) საკასაციო საჩივარზე 29.12.2021წ. #35625 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს (ს/კ 200294519) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის #200122900, სახაზინო კოდი #300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 ოქტომბრის განჩინება;

3. სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს (ს/კ 200294519) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 29.12.2021წ. #35625 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის #200122900, სახაზინო კოდი #300773150;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა