საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე ბს-№1291(კ-20) 12 ივლისი, 2022 წელი

ქ.თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - სს „...ა“

პროცესუალური მოწინააღმდეგეები - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქონების რეგისტრაციის დეპარტამენტის რეგიონალური რეგისტრაციის მართვის სამცხე ჯავახეთის რეგიონალური ოფისი, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო (მოპასუხეები)

მესამე პირი - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 24 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

სს „...ამ“ 2019 წლის 7 თებერვალს სარჩელით მიმართა ახალციხის რაიონულ სასამართლოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის მოთხოვნით. სასარჩელო მოთხოვნებისა და მოპასუხეთა წრის დაზუსტების შემდეგ, საბოლოოდ, მოპასუხეებად დაასახელა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქონების რეგისტრაციის დეპარტამენტის რეგიონალური რეგისტრაციის მართვის სამცხე-ჯავახეთის რეგიონალური ოფისი, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო და მოითხოვა სს „...ას“ კუთვნილი 270 კვ.მ უძრავი ქონების ნაწილში სახელმწიფო საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის შესახებ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 30 ნოემბრის N1/2-331 ბრძანების, 2018 წლის 30 ნოემბრის N1/2-332 ბრძანების, 2018 წლის 05 დეკემბრის N1/2-337 ბრძანებისა და 2018 წლის 07 დეკემბრის N1/2-341 ბრძანების ბათილად ცნობა, ასევე - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 04 დეკემბრის N..., 2018 წლის 12 დეკემბრის N..., 2018 წლის 14 დეკემბრის N... და 2018 წლის 10 დეკემბრის N... გადაწყვეტილებების სადავო ნაწილში ბათილად ცნობა.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 5 აპრილის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 7 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სს „...ას“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 24 სექტემბრის განჩინებით სს „...ას“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 7 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 24 სექტემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „...ამ“. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ, სახელმწიფოს სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილებების კანონიერად მიჩნევით, ფაქტობრივად უგულებელყო სს „...ას“ საკუთრების უფლების არსებობა დაუზუსტებელი რეგისტრაციის პირობებში და ამით ეჭვქვეშ დააყენა საჯარო რეესტრის მონაცემების მიმართ არსებული უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, რადგან საქმეში არსებული უფლების დამდგენი დოკუმენტებით, კერძოდ, საქართველოს პრეზიდენტის 2008 წლის 04 თებერვლის N982 განკარგულებით (რომელიც სახელმწიფოს სახელზე 2008 წლის 17 აპრილს სადავო უძრავის ქონების რეგისტრაციის დროს წარდგენილი საკადასტრო გეგმებისა და ნახაზების საფუძველს წარმოადგენს), 2008 წლის 02 მაისის ხელშეკრულებითა და N620-3 საკუთრების მოწმობით (რომლებიც 2008 წლის 10 ივნისს სს „...ას“ სახელზე სადავო უძრავის ქონების რეგისტრაციის საფუძველს წარმოადგენს) დადასტურებულია, რომ ენერგოკომპანიამ უძრავი ქონება შეიძინა ოთხ ნაკვეთად, თითოეულ შემთხვევაში 0,027 ჰა ფართობის 270 კვ.მ და არა 27 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტში ასახული მონაცემების საწინააღმდეგოდ, სასამართლომ საჯარო რეესტრის ამონაწერებით, მხოლოდ საკადასტრო აზომვით ნახაზებსა და საკადასტრო გეგმებზე მითითებითა და შესაბამისი მსჯელობით, მართალია, დადგენილად მიიჩნია სს „...ას“ საკუთრების უფლება 27 კვ.მ ფართობზე, თუმცა მიუხედავად იმისა, რომ არსებობდა „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სარეგისტრაციო წარმოების როგორც შეჩერების, ასევე ამავე კანონის 23-ე მუხლის „ვ¹“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სარეგისტრაციო წარმოებაზე უარის თქმის საფუძველი, არათუ სრულად 270 კვ. მ-ზე, არამედ 27 კვ.მ ფართობზეც კი არ ცნო სადავო აქტები ბათილად ამ ნაწილში, რაც კასატორის მოსაზრებით, ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლით დაცულ საკუთრების უფლებას, ასევე, მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 28 თებერვლის ბს-367-363(კ-12) გადაწყვეტილებაში და 2015 წლის 30 აპრილის ბს-585-572(4კ-14) განჩინებაში ჩამოყალიბებულ სამართლებრივ შეფასებებსა და დასკვნებს.

კასატორი „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე–13 მუხლის პირველ პუნქტზე მითითებით ყურადღებას ამახვილებს უფლებათა რეგისტრაციის და რეგისტრირებულ უფლებათა რიგითობაზე და მიიჩნევს, რომ სასამართლომ ყურადღების მიღმა დატოვა ის ფაქტი, რომ სადავო უძრავ ქონებაზე სს „...ას“ საკუთრების უფლების რეგისტრაცია განხორციელდა გაცილებით ადრე (2008 წელს), ვიდრე იმავე უძრავ ქონებაზე დარეგისტრირდებოდა სახელმწიფოს საკუთრების უფლება (2018 წელს). ამ შემთხვევაში, სახელმწიფოს საკუთრების უფლების რეგისტრაცია კი, ცხადია, ეწინააღმდეგება „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლით დადგენილ მოთხოვნებს, რაც ნათლად ადასტურებს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების უზუსტობას და შესაბამისად, ქმნის მათი ბათილობის საფუძველს ენერგოკომპანიის კუთვნილი უძრავი ქონების ნაწილში. ურთიერთდაპირისპირებული ჩანაწერების არსებობასთან მიმართებით, კასატორი მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 17 იანვრის ბს-905(კ-18) გადაწყვეტილებაზე, სადაც აღნიშნულია, რომ „უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრე არის რეგისტრირებული, ვინაიდან წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავს შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას“. ამდენად, კასატორის მოსაზრებით, სადავო გადაწყვეტილებების მიღებამდე, როგორც სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო (რომელმაც არც საჯარო რეესტრში ენერგოკომპანიის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონება და არც ამ მიწის ნაკვეთებზე განთავსებული სატრანსფორმატორო პუნქტების შენობა-ნაგებობები მიიღო მხედველობაში), ისე საჯარო რეესტრის სამსახური, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის შესაბამისად, ვალდებულნი იყვნენ გამოეკვლიათ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიეღოთ ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ამასთან, ამავე კოდექსის 95-ე მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოები ვალდებული იყვნენ დაინტერესებული მხარისათვის - სს „...ასთვის“ ეცნობებინათ წარმოების დაწყების შესახებ, მიეცათ მისთვის აზრის გამოთქმის შესაძლებლობა. სადავო გადაწყვეტილების მიღებისას კი, არც ერთ ადმინისტრაციულ ორგანოს საერთოდ არ გამოუკვლევია საქმის გარემოებები, რითაც ენერგოკომპანიას ფაქტობრივად წაერთვა არაერთი საერთაშორისო ხელშეკრულებითა და კონსტიტუციით გარანტირებული საკუთრების უფლება სადავო ნაკვეთზე.

კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს მიერ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლისა და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 28¹ მუხლის საფუძველზე გაკეთებულ განმარტებას იმის თაობაზე, რომ სასამართლო არ არის უფლებამოსილი გასცდეს სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს და აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ მიუთითებს, რომ ხსენებული საკანონმდებლო დანაწესი არ გამორიცხავს სარჩელის თუნდაც ნაწილობრივ დაკმაყოფილების შესაძლებლობას, რაც სასამართლომ არ განახორციელა. სწორედ მითითებული საკანონმდებლო ნორმების დეფინიციისა და შინაარსობრივი დატვირთვის არასწორი ინტერპრეტირებით სასამართლომ დაარღვია კანონის იმპერატიული მოთხოვნა, თავი აარიდა ენერგოკომპანიის სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში მსჯელობას, რითაც ფაქტობრივად, ეჭვქვეშ დააყენა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული საკუთრების უფლების მიმართ მოქმედი უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია.

საკასაციო საჩივრის მიხედვით, სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები გამოცემულია „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონისა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 183-ე მუხლების მოთხოვნათა დარღვევით, რაც ლახავს კანონიერი მესაკუთრის უფლებას, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც სასამართლომ, მტკიცებულებათა არასრულყოფილი გამოკვლევის გამო, ვერ დაადგინა, რომ ოთხივე შემთხვევაში სადავო მიწის ნაკვეთებზე მდგარი ტრანსფორმატორების შენობა-ნაგებობების ფართობები აღემატება 27 კვ.მ-ს და თითოეულ შემთხვევაში შეადგენს 33 კვ.მ-ს, 36 კვ.მ-ს, 34 კვ.მ-ს და 32,42 კვ.მ-ს. გარდა აღნიშნულისა, მოწინააღმდეგე მხარეები სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ სს „...ამ“ სადავო მიწის ნაკვეთები ტრანსფორმატორებთან ერთად შეიძინა, რაც შესაბამისი ნომრებით მითითებულიც არის 2008 წლის ივნისში საჯარო რეესტრის მიერ ენერგოკომპანიის სახელზე გაცემულ ამონაწერებში, აღნიშნული, კასატორის მოსაზრებით, მხედველობაში არ მიიღო სასამართლომ, შესაბამისად, ითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილების მიღებთ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 7 დეკემბრის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, სს „...ას“ საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „...ას“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

სახელმწიფო ქონების მართვასთან, განკარგვასა და სარგებლობაში გადაცემასთან დაკავშირებული ურთიერთობის სამართლებრივი მოწესრიგების თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა მიუთითებს „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონზე, რომლის პირველი მუხლის მე-6 პუნქტის მიხედვით, სახელმწიფო ქონების მართვისა და განკარგვის უფლებამოსილებით აღჭურვილია საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სისტემაში შემავალი სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო.

საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 17 სექტემბრის №391 დადგენილებით დამტკიცებულ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს დებულების მე-3 მუხლის 1-ლი პუნქტის „ქ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სააგენტო ახორციელებს კანონით დადგენილი წესით ქონების, მათ შორის, უმკვიდრო/მიტოვებული უძრავი ქონების, ასევე, სახელმწიფოსათვის გადმოცემული ქონების სახელმწიფოს საკუთრებად მიღებას ან/და რეგისტრაციასთან დაკავშირებულ ღონისძიებებს. აქედან გამომდინარე, მართალია, სააგენტო უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება დაურეგისტრირებელი/გაუსხვისებელი სახით არსებული ქონების სახელმწიფოს სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის თაობაზე და ამისთვის რაიმე სახის უფლების დადასტურების თვალსაზრისით მტკიცების ვალდებულება არ აქვს, თუმცა სახელმწიფოს სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნა სააგენტოს იმ შემთხვევაში შეუძლია, როდესაც ქონება არ არის განკერძოებული.

რაც შეეხება საჯარო რეესტრში უფლებრივი რეგისტრაციის განხორციელებას, საკასაციო პალატა მოიხმობს „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონს, რომლის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საჯარო რეესტრი არის უძრავ ნივთებზე უფლებათა, საჯარო-სამართლებრივი შეზღუდვის, საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის, მოძრავ ნივთებსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლებათა, მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების და სამისამართო რეესტრების ერთობლიობა. ამავე კანონის მე-5 მუხლის მიხედვით, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ მონაცემთა მიმართ მოქმედებს უტყუარობის პრეზუმფცია, ვიდრე ისინი საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ძალადაკარგულად, ბათილად ან არარად არ იქნება ცნობილი.

პალატა განმარტავს, რომ საჯარო რეესტრი არის საჯარო-სამართლებრივი ინსტიტუტი, რომელშიც ხდება ცალკეულ კერძო-სამართლებრივ უფლებათა რეგისტრაცია, კერძოდ, უძრავ ნივთებზე საკუთრება, იპოთეკა, გირავნობა, ყადაღა და სხვა სამართლებრივი უფლებები. საჯარო რეესტრი არის არა უბრალოდ უფლების ფიქსაციის ინსტიტუტი, არამედ ამ უფლების შექმნის საფუძველი - უფლება წარმოიშობა მხოლოდ საჯარო რეესტრში მისი რეგისტრაციის მომენტიდან. საჯარო რეესტრის მნიშვნელოვანი თვისება მისი საჯარო ხასიათია და იგი არსებითად სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა ინტერესების დაცვას ემსახურება. საჯარო რეესტრის უმთავრესი დანიშნულებაა სწორად ასახოს რეგისტრაციას დაქვემდებარებული ყოველგვარი უფლება, მათ შორის, სახელმწიფოს საკუთრების უფლება და მათი მდგომარეობა, იყოს რეესტრში რეგისტრირებული საკუთრების უფლების დაცვის გარანტი. „რეგისტრაცია წარმოშობს ვარაუდს, რომ რეგისტრირებული უფლება არსებობს და ეკუთვნის კონკრეტულ პირს, რომელიც რეგისტრირებულია რეესტრში (და ვარაუდს, რომ უფლება, რომელიც გაუქმდა, აღარ არსებობს). სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა“ (სუსგ 30.04.2015წ. Nბს-585-572(4კ-14)).

„საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „კ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სარეგისტრაციო დოკუმენტი განმარტებულია, როგორც სამართლებრივი აქტი, რომელიც უშუალოდ წარმოშობს ამ კანონით განსაზღვრული რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლებას, ხოლო „ლ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სარეგისტრაციო დოკუმენტაცია განმარტებულია, როგორც რეგისტრაციის მიზნით მარეგისტრირებელ ორგანოში წარსადგენი სარეგისტრაციო და სხვა დოკუმენტები. ამავე კანონის მე-8 მუხლის შესაბამისად, სარეგისტრაციო წარმოება იწყება სწორედ სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის წარდგენით, რა დროსაც მარეგისტრირებელი ორგანო უფლებამოსილია კონკრეტულ შემთხვევაში დამატებით მოითხოვოს სარეგისტრაციო წარმოებასთან დაკავშირებული ნებისმიერი დოკუმენტის ან ინფორმაციის წარმოდგენა, რომელიც აუცილებელია განცხადებით მოთხოვნილ საკითხზე გადაწყვეტილების მისაღებად.

„საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარმოდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე, თუმცა ისინი ამავე ნორმის თანახმად, პასუხისმგებელნი არიან რეგისტრირებული მონაცემების და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე, რაც მოიაზრებს ადმინისტრაციულ ორგანოში დაცული არა მხოლოდ ელექტრონული, არამედ მატერიალური დოკუმენტების ურთიერთშესაბამისობის დადგენას.

ზემოაღნიშნულ ნორმათა საფუძველზე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სარეგისტრაციო სამსახურმა, მისი საქმიანობის სპეციფიკისა და საჯარო რეესტრის ჩანაწერის მიმართ უტყუარობის პრეზუმფციის არსებობის გამო, სარეგისტრაციო საქმიანობა უნდა განახორციელოს კანონმდებლობით იმპერატიულად დადგენილი მოთხოვნების სრულყოფილად დაცვით; ყოველი რეგისტრაცია, მასში ცვლილების შეტანა თუ სხვა ნებისმიერი სარეგისტრაციო საქმიანობასთან დაკავშირებული ტრანზაქცია აწარმოოს არა აბსტრაქტულად შესაძლო გარემოებასა და ვარაუდზე, არამედ, შესაბამისი ფაქტობრივი გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებების საფუძველზე. შესაბამისად, საკუთრების უფლების რეგისტრაციამდე, მარეგისტრირებელმა ორგანომ სრულყოფილად უნდა შეისწავლოს როგორც საკუთრების უფლების რეგისტრაციის ძირითადი იურიდიული საფუძველი - უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი და სარეგისტრაციოდ წარდგენილი დოკუმენტაცია, მათ შორის, საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზის მონაცემების სისწორე, ასევე - მასთან რეგისტრირებული მონაცემები და დაცული ინფორმაციაც, ერთი მხრივ, საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მხოლოდ სათანადო საფუძვლით განხორციელების, მეორე მხრივ კი, სხვისი საკუთრების უფლების ხელყოფისა და საკადასტრო მონაცემების ზედდების გამორიცხვის საფუძვლით. აღსანიშნავია, რომ, მართალია, საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი არ წარმოადგენს უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს, თუმცა წარმოადგენს უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციისათვის ერთ-ერთ აუცილებელ ინფორმაციას, რადგანაც რეგისტრირებულ მონაცემებში ცვლილება რეგისტრირდება სწორედ მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზის შესაბამისად. ხაზგასასმელია, რომ „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონი (მუხლი 11¹) საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზის შესადგენად უძრავი ნივთის ადგილმდებარეობისა და საზღვრის იდენტიფიცირებისთვის პასუხისმგებლობას ამ ნივთის მესაკუთრეს/მართლზომიერ მფლობელს აკისრებს.

მოცემულ საქმეზე, არსებითი მნიშვნელობისაა იმ გარემოების დადასტურება, გააჩნია თუ არა სს „...ას“ საკუთრების უფლება ...ში მდებარე სადავო 270 კვ.მ ფართობის ოთხ მიწის ნაკვეთზე, მისი ადგილმდებარეობისა და საზღვრის იდენტიფიცირების გათვალისწინებით, რაც გამორიცხავდა სახელმწიფოს სახელზე განხორციელებული სარეგისტრაციო წარმოების კანონიერად მიჩნევის შესაძლებლობას.

განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 30 ნოემბრის N1/2-331 ბრძანების, 2018 წლის 30 ნოემბრის N1/2-332 ბრძანების, 2018 წლის 05 დეკემბრის N1/2-337 ბრძანებისა და 2018 წლის 07 დეკემბრის N1/2-341 ბრძანების საფუძველზე მოთხოვნილია სახელმწიფოს სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია ადიგენის მუნიციპალიტეტში ოთხ სხვადასხვა მისამართზე მდებარე 1703.00 კვ.მ, 327.00 კვ.მ, 29 422.00 კვ.მ და 15305.00 კვ.მ ფართობის მქონე უძრავ ქონებებზე, შესაბამისად, მარეგისტრირებელმა ორგანომ მიიღო 2018 წლის 04 დეკემბრის N..., 2018 წლის 12 დეკემბრის N..., 2018 წლის 14 დეკემბრის N... და 2018 წლის 10 დეკემბრის N... სახელმწიფოს სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილებები.

საქმეში წარმოდგენილი 2008 წლის 17 აპრილს საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის მოადგილის N16/274 მიმართვით, საკადასტრო აზომვითი ნახაზებითა და საჯარო რეესტრიდან ამონაწერებით დადგენილია, რომ შპს „...ს“ საწესდებო კაპიტალიდან ამოღებული ქონება ..., ..., ... და ... საკადასტრო კოდებით დარეგისტრირდა სახელმწიფო საკუთრებად, მათი შემდგომში სს „...ასათვის“ პირდაპირი მიყიდვის ფორმით დამატებით გადაცემის მიზნით. სახელმწიფოს საკუთრების უფლების რეგისტრაციისას წარდგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზების მიხედვით კი, თითოეული საკადასტრო კოდისთვის მიწის ნაკვეთის ფართობი შეადგენდა 27 კვ. მ-ს (ს/კ ... - 5.4X5 (ტ.1, ს.ფ. 52); ს/კ ... - 4.8X5.62 (ტ.3, ს.ფ. 49); ს/კ ... - 5.2X5.2 (ტ.2, ს.ფ.51) და ს/კ ... - 6.75X4.0 ტ.4, ს. ფ. 52).

საქმის მასალებით ისიც დადგენილია, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში 2008 წლის 17 აპრილს სს „...ას“ საკუთრების უფლება ..., ..., ... და ... საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებულია 27 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე (თითოეულ შემთხვევაში ცალ-ცალკე), ანუ იმავე სახით, როგორც რეგისტრირებული იყო სახემწიფოს სახელზე.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებებს როგორც სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს, ასევე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ მიღებული სადავო აქტების კანონიერებასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ სახელმწიფოს სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ მარეგისტრირებელი ორგანოს მიერ გადაწყვეტილებების მიღებისას არ გამოვლენილა სს „...ას“ საკუთრების უფლება 270 კვ.მ ფართობზე, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი მასალებით, მისი საკუთრების უფლება მხოლოდ 27 კვ.მ-ზეა დადასტურებული.

საკასაციო პალატა ადასტურებს, რომ საქმეში დაცული მასალების მიხედვით, კასატორს სახელმწიფოსგან გადაცემულ მხოლოდ 27 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე გააჩნია საკუთრების უფლება, რასთან დაკავშირებით უფლების დამდგენ დოკუმენტთან შესაბამისი საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზის შედგენა უძრავი ნივთის ადგილმდებარეობისა და საზღვრის იდენტიფიცირების თვალსაზრისით მის ვალდებულებას წარმოადგენდა. ამდენად, ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ მართებულად შეფასდა სადავო აქტების კანონიერება სარეგისტრაციო წარმოების ფარგლებში, რაც კასატორს არ ართმევს უფლებას, 27 კვ.მ მიწის ნაკვეთის შესაბამისად, კორექტირებული აზომვითი ნახაზის მარეგისტრირებელ ორგანოში წარდგენითა და ხელახალი სარეგისტრაციო წარმოებით, უზრუნველყოს მისი უფლების სრულყოფილი რეალიზება.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ ამომწურავად იმსჯელა სადავო საკითხთან დაკავშირებით, კასატორი დამატებით ვერ უთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინების არსებით ფაქტობრივ თუ სამართლებრივ უსწორობაზე, შესაბამისად, კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის არც ერთ საფუძველს, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან სს „...ას“ საკასაციო საჩივარზე 19.11.2020წ. №82064001 საგადასახადო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, აღნიშნული თანხის 70 პროცენტი უნდა დაუბრუნდეს კასატორს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „...ას“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 24 სექტემბრის განჩინება;

3. კასატორს - სს „...ას“ (ს/ნ ...) დაუბრუნდეს 19.11.2020წ. №82064001 საგადასახადო დავალებით მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა