საქმე №ბს-40(კ-22) 9 ივნისი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე

ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა მ.ბ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 8 ნოემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2020 წლის 10 ნოემბერს მ.ბ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, მან 2020 წლის 5 აგვისტოს განცხადებით მიმართა ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას და მოითხოვა ქ. რუსთავში, ...ის ქუჩაზე №17-4-ში მდებარე ბინის პრივატიზება. მის მიერ წარდგენილ იქნა ორდერი, რომელიც გაცემულია ო.ბ-ზე და მასთან ერთად ჩაწერილები იყვნენ: ბ-ი ვ. - ცოლი, ბ-ი მ.ო - ქალიშვილი, ბ-ი ჯ.ო - ვაჟი. ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიამ მოსარჩელეს უარი უთხრა განცხადების დაკმაყოფილებაზე იმ საფუძვლით, რომ თუ კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტში მითითებულია რამდენიმე კანონიერი მოსარგებლე, მათ საცხოვრებელი ან/და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული) ფართობი შეიძლება გადაეცეთ საერთო საკუთრებაში, ყველა კანონიერი მოსარგებლის ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე. მოსარჩელე არ ეთანხმება მიღებულ გადაწყვეტილებას და განმარტავს, რომ იგი არის მამის - ო. ბ-ის პირველი რიგის მემკვიდრე, მიღებული აქვს სამკვიდრო, ხოლო მისი ძმიშვილები - ე. და ო. ბ-ები არ აძლევენ უფლებას ბინის ორდერის საფუძველზე განახორციელოს პრივატიზაცია, რაც წარმოადგენს მისი უფლებების დარღვევას. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს სათანადოდ არ გამოუკვლევია ფაქტობრივი გარემოებები, შესაბამისად, მიღებული გადაწყვეტილება უკანონოა და ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

ამდენად, მოსარჩელემ საცხოვრებელი სახლის პრივატიზაციაზე უარის თქმის შესახებ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 12 ოქტომბრის №02/10785 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიისთვის მ.ბ-ისთვის საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციის შესახებ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოითხოვა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქმეში მესამე პირებად ჩართულ იქნენ ე. ბ-ი და ო. ბ-ი.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებით მ.ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ.ბ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 8 ნოემბრის განჩინებით მ.ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელი დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებულ „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესზე“ მითითებით განმარტა, რომ პირის კანონიერ მოსარგებლედ მიჩნევისათვის საჭიროა ორი პირობის არსებობა: 1. პირს უნდა ჰქონდეს უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტი (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) და 2. ამ დოკუმენტის საფუძველზე კანონიერად უნდა სარგებლობდეს სადავო ფართით.

სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ შემთხვევაში დადგენილად მიიჩნია, რომ 2020 წლის 5 აგვისტოს ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას განცხადებით მიმართა მოსარჩელე მ.ბ-მა და ქალაქ რუსთავში, ...ის ქ. №17-4-ში მდებარე ბინის პრივატიზება მოითხოვა ამავე მისამართზე ო. ბ-ის სახელზე 1967 წლის 11 იანვარს გაცემული №8 ორდერის საფუძველზე, რომელშიც ასევე ჩაწერილი იყვნენ ოჯახის წევრები - ბ-ი ვ. - ცოლი; ბ-ი მ.ო - შვილი; ბ-ი დ.ო - შვილი.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 12 ოქტომბრის №02/10785 გადაწყვეტილებით მ.ბ-ს უარი ეთქვა საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციაზე და განემარტა, რომ, თუ კანონიერი სარგებლობის დოკუმენტში მითითებული იყო რამდენიმე კანონიერი მოსარგებლე, მათთვის საცხოვრებელი ან/და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან/და არაიზოლირებული) ფართობის საერთო საკუთრებაში გადაცემა შეიძლებოდა ყველა კანონიერი მოსარგებლის ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე. ამასთან, იმ შემთხვევაში, როდესაც განმცხადებელი ვერ ადასტურებდა სადავო ფართით კანონიერი სარგებლობის ფაქტს, ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანო იღებდა განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილებას.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება მასზედ, რომ მესამე პირები არ წარმოადგენენ სადავო ფართის კანონიერ მოსარგებლეებს, ვინაიდან არ არიან მითითებული ორდერში. პალატამ მიუთითა საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული წესის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის ,,ე“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, კანონიერი მოსარგებლე არის ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი მემკვიდრე. პალატამ აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების მიხედვით, მ.ბ-ი არის მისი მშობლების - ო. და ვ. ბ-ების მემკვიდრე, ხოლო მესამე პირები - ე. და ო. ბ-ები არიან 1967 წლის 11 იანვარს ო. ბ-ის სახელზე გაცემულ №8 ორდერში მითითებული გარდაცვლილი ჯ. ბ-ის მემკვიდრეები.

სადავო უძრავი ქონებით მოსარჩელის მიერ სარგებლობის ფაქტთან დაკავშირებით პალატამ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ რუსთავის სახალხო დეპუტატობის საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 19 აპრილის №280 ორდერზე, რომლითაც მ.ბ-ს მიეცა ქალაქ რუსთავში, მე-... მ/რ-ში, №... სახლში მდებარე №... ბინის დაკავების უფლება, ხოლო საქართველოს რესპუბლიკის რუსთავის პრეფექტურის 1992 წლის 10 სექტემბრის საცხოვრებელ ფართზე გაცვლის №485 ორდერით, მ.ბ-ს უფლება მიეცა გაეცვალა მის სარგებლობაში არსებული ბინა ქ. რუსთავში, მე-8 მ/რ-ში, №... სახლში მდებარე №... საცხოვრებელ ბინაში. ამასთან, სსგს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის 2015 წლის 23 სექტემბრის საინფორმაციო ბარათის მიხედვით, 1995 წლიდან მოსარჩელის რეგისტრაციის მისამართს წარმოადგენდა სწორედ მისთვის რუსთავის პრეფექტურის 1992 წლის 10 სექტემბრის საცხოვრებელ ფართზე გაცვლის №485 ორდერით გადაცემული ბინა (ქ. რუსთავი, მე-8 მ/რ, №... სახლი, №... ბინა). გარდა ამისა, საქმეში წარმოდგენილი ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის ძველი რუსთავის ადმინისტრაციულ ერთეულში მერის წარმომადგენლის 2017 წლის 2 ოქტომბრის აქტში მითითებულია, რომ მ.ბ-ი ქალაქ რუსთავში, ...ის ქუჩა №17-4-ში მდებარე ბინაში ცხოვრობდა 1968 წლიდან 1982 წლამდე. ამდენად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მ.ბ-ი არ იყო რეგისტრირებული და არ სარგებლობდა ო. ბ-ის სახელზე 1967 წლის 11 იანვარს გაცემული №8 ორდერის საფუძველზე მისი ოჯახისთვის გადაცემული საცხოვრებელი ფართით.

სადავო საკითხთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ მნიშვნელოვნად მიაჩნია მიეთითებინა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ გაკეთებულ დასკვნებზე (საქმე №ბს-658-643(კ-14)), სადაც საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ „სადავო ფართში ორდერის საფუძველზე შესახლებული გ. ტ-ე 1988 წლიდან ამოეწერა რა და ფაქტობრივად აღარ სარგებლობდა საპრივატიზაციო ფართით, შეწყვიტა სადავო ბინასთან ყოველგვარი საყოფაცხოვრებო კავშირი და მოშალა კომუნალური საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის ხელშეკრულება, იგი საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის“ საფუძველზე ვეღარ მიიღებდა სადავო ბინის პრივატიზებაში მონაწილეობას, რადგან აღნიშნული წესი პრივატიზაციის უფლებას უკავშირებს საპრივატიზაციო ფართით მართლზომიერ და ფაქტობრივ ფლობა-სარგებლობას. შესაბამისად, გ. ტ-ემ მუდმივ საცხოვრებლად სხვაგან გადასვლით დაკარგა სადავო საცხოვრებელ ფართზე პრივატიზების უფლება. ფიზიკური პირის მხრიდან საპრივატიზაციო ფართის ფლობა-სარგებლობა კი პირის კანონიერ მოსარგებლედ მიჩნევისათვის სავალდებულო პირობას წარმოადგენს.“ ამასთან, საკასაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს განმარტება, რომ „მოქმედი კანონმდებლობა გამორიცხავდა ერთ პირზე ორი ორდერის გაწერის შესაძლებლობას, რამეთუ პირზე ახალი ორდერის გაცემა და სხვა ბინით დაკმაყოფილება ქმნიდა ძველი ორდერის გაუქმების უპირობო საფუძველს. შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც ერთ ოჯახზე საბინაო კოდექსი უშვებდა მხოლოდ ერთი ბინის ქონის შესაძლებლობას, ს. კ-ის მეუღლეზე, ს. კ-ის მონაწილეობით 1991 წლის 17 იანვარს ბინის ორდერის გაცემა, გამორიცხავს იმის დაშვების შესაძლებლობას, რომ საქმეში დაცული 1968 წლის ორდერი წარმოშობს ს. კ-ის მოთხოვნის საფუძველს.“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 16.052.2017წ. №ბს-198-196(კ-17) განჩინება).

მოცემულ შემთხვევაში პალატამ მიიჩნია, რომ მართალია მ.ბ-ი 1967 წლის 11 იანვარს გაცემულ ორდერში მითითებული იყო, როგორც ო. ბ-ის ოჯახის წევრი, რაც ქმნიდა ამავე ორდერით გადაცემულ ბინაში მისი შესახლების საფუძველს, მაგრამ იმავდროულად მ.ბ-ს არ ჰქონდა ორი მუდმივი საცხოვრებელი ადგილის არჩევის შესაძლებლობა, რის გამოც მუდმივ საცხოვრებლად სხვა ადგილზე გადასვლით დაკარგა სადავო ბინასთან ყოველგვარი საყოფაცხოვრებო კავშირი. ამდენად, იმ ვითარებაში, როდესაც უდავოდ დადგენილი იყო, რომ აპელანტ მ.ბ-ს 1982 წლის შემდეგ არასდროს უცხოვრია სადავო ბინაში, მისი კანონიერ მოსარგებლედ მიჩნევა, მხოლოდ სარგებლობის უფლების წარმოშობის დამადასტურებელ დოკუმენტში მითითების გამო, პალატის მოსაზრებით, არ შეესაბამებოდა საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული წესის მოთხოვნებს, მით უფრო, რომ სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე მოქმედი საბინაო კოდექსი ბინის დამქირავებლის მიერ გარკვეული დროის განმავლობაში საცხოვრებლად სხვა ადგილას გადასვლას განიხილავდა საცხოვრებელი ადგილის მიტოვებად და ბინაზე უფლების დაკარგვად, მოცემულ შემთხვევაში კი მოსარჩელისთვის სხვა ბინის სარგებლობაში გადაცემის ფაქტი, რომელშიც დარეგისტრირებულია 1995 წლიდან, უდავოდ დადასტურებულია. პალატის განმარტებით, მართალია, ამჟამად მოქმედი კანონმდებლობა არ იცნობს ჩაწერის ინსტიტუტს, ხოლო რეგისტრაციას არ უკავშირებს იმ სამართლებრივ შედეგებს, რასაც წარმოშობდა ჩაწერის ინსტიტუტი, მაგრამ მ.ბ-ის სადავო ბინიდან ამოწერა და სხვა ბინაში საცხოვრებლად გადასვლა ადასტურებს მის მიერ ბინის მიტოვების ფაქტს, რაც გამორიცხავს საცხოვრებელი ფართის მისთვის, როგორც ორდერში მითითებული პირისთვის, უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის შესაძლებლობას.

რაც შეეხება აპელანტის მოთხოვნას მემკვიდრეობით მიღებული უფლების განხორციელების თაობაზე და მხოლოდ სამკვიდრო მოწმობით განსაზღვრული არასრული ოდენობით ბინის წილობრივად გადაცემას, პალატამ აღნიშნა, რომ ფართობის საერთო საკუთრებაში გადაცემა კანონმდებლობით გათვალისწინებულია ყველა კანონიერი მოსარგებლის ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე, რამეთუ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო არ არის ორ მხარეს შორის წამოჭრილი დავის გადამწყვეტი ორგანო. შესაბამისად, ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის უფლებამოსილებაში არ შედის არც წილების განსაზღვრა. საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზირებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესი“ არ ითვალისწინებს ქონების წილობრივ პრივატიზაციას და არ განსაზღვრავს ბინის რამოდენიმე კანონიერი მოსარგებლის შემთხვევაში, მათი შეუთანხმებლობისას განცხადების გადაწყვეტის სამართლებრივ შედეგს. აღნიშნული გულისხმობს, რომ ამგვარ ვითარებაში ანუ კანონიერ მოსარგებლეთა გარდაცვალების შემთხვევაში, მათ მემკვიდრეებს შორის უთანხმოების პირობებში ადმინისტრაციული ორგანო არ არის უფლებამოსილი მიიღოს გადაწყვეტილება.

პალატის მითითებით, საქმეში მონაწილე ფიზიკური პირების შეუთანხმებლობა სადავო ბინის საკუთრებაში მიღებასთან დაკავშირებით უნდა გადაწყდეს სამოქალაქო წესით, სამოქალაქო კნონმდებლობის საფუძველზე, რის შედეგადაც განისაზღვრება ბინათმფლობელთა სამართლებრივი უფლებები (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 29.01.13წ. გადაწყვეტილება საქმე №ბს-596-585 (კ-12)).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 8 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ.ბ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის მითითებით, წარმოდგენილი სარჩელის გადაწყვეტისას სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა საქართველოს მთავრობის 2014 წლის #189 დადგენილების მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი, ნაცვლად მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტისა, რადგან, კასატორის მოსაზრებით, მოხმობილი ნორმები ეხება ორ სხვადასხვა შემთხვევას, პირველი მიესადაგება სახელდობრ მემკვიდრის მიერ უფლებამოსილების განხორციელებას, მეორე კი ყველა დანარჩენ შემთხვევას. კასატორის მითითებით, სამკვიდრო მოწმობების საფუძველზე მიღებული აქვს მისი მამკვიდრებლების - მშობლების უფლება პრივატიზაციაზე, ხოლო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარი ეთქვა იმ საფუძლით, რომ თითქოს არ უდასტურდებოდა ფაქტობრივი მფლობელობა საპრივატიზებო ქონებაზე, რასაც არ იზიარებს კასატორი. კასატორის მითითებით, მერიისა და სასამართლოს მიერ ირღვევა მისი კონსტიტუციური უფლება მემკვიდრეობის მიღებაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 იანვარის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული მ.ბ-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ.ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე სადავოდ ხდის საცხოვრებელი სახლის პრივატიზაციაზე უარის თქმის შესახებ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 12 ოქტომბრის №02/10785 გადაწყვეტილების კანონიერებას და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიისთვის მ.ბ-ისთვის საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციის შესახებ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალებას მოითხოვს.

დადგენილია, რომ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 12 ოქტომბრის №02/10785 სადავო გადაწყვეტილებით მ.ბ-ს უარი ეთქვა საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციაზე და განემარტა, რომ თუ კანონიერი სარგებლობის დოკუმენტში მითითებული იყო რამდენიმე კანონიერი მოსარგებლე, მათთვის საცხოვრებელი ან/და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან/და არაიზოლირებული) ფართობის საერთო საკუთრებაში გადაცემა შეიძლებოდა ყველა კანონიერი მოსარგებლის ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე. ამასთან, იმ შემთხვევაში, როდესაც განმცხადებელი ვერ ადასტურებდა სადავო ფართით კანონიერი სარგებლობის ფაქტს, ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანო იღებდა განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილებას.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებულ „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესზე“, რომელიც არეგულირებს სახელმწიფო საბინაო ფონდში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებული, მათ შორის 2007 წლის 2 თებერვლამდე დროებით გადაცემული, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესსა და პირობებს, ამ პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს და განსაზღვრავს წესით გათვალისწინებული ურთიერთობის მხარეებსა და მათ უფლებამოსილებებს. მითითებული „წესის“ მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის მიხედვით, კანონიერ მოსარგებლეს წარმოადგენს ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი მემკვიდრე. მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, განცხადებას უნდა დაერთოს: არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი (ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.); კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, აგრეთვე მემკვიდრეობის დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტი. 5.4 მუხლის თანახმად კი, თუ კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტში მითითებულია რამდენიმე კანონიერი მოსარგებლე, მათ საცხოვრებელი ან/და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან/და არაიზოლირებული) ფართობი შეიძლება გადაეცეთ საერთო საკუთრებაში ყველა კანონიერი მოსარგებლის ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე. მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, განცხადებას უნდა დაერთოს ნოტარიულად დამოწმებული თანხმობა (თანხმობები), თუკი კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტში მითითებულია რამდენიმე კანონიერი მოსარგებლე და საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნის უფლების დათმობა ხდება კანონიერი მოსარგებლის (მოსარგებლეების) მიერ ერთი ან რამდენიმე კანონიერი მოსარგებლის სასარგებლოდ.

ამდენად, იმისათვის, რომ პირი ჩაითვალოს კანონიერ მოსარგებლედ, მითითებული „წესი“ მოითხოვს კუმულაციურად ორი პირობის არსებობას - 1. პირს უნდა ჰქონდეს უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტი (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვა) და 2. ამ დოკუმენტის საფუძველზე კანონიერად უნდა სარგებლობდეს სადავო ფართით.

განსახილველ შემთხვევაში, სადავო უძრავი ქონებით მოსარჩელის მიერ სარგებლობის ფაქტთან დაკავშირებით, რაც საცხოვრებელი ფართობის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემისთვის აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს, სააპელაციო პალატამ მართებულად მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ რუსთავის სახალხო დეპუტატობის საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 19 აპრილის №280 ორდერზე, რომლითაც მ.ბ-ს მიეცა ქალაქ რუსთავში, მე-19 მ/რ-ში, №... სახლში მდებარე №... ბინის დაკავების უფლება, ხოლო საქართველოს რესპუბლიკის რუსთავის პრეფექტურის 1992 წლის 10 სექტემბრის საცხოვრებელ ფართზე გაცვლის №485 ორდერით მ.ბ-ს უფლება მიეცა გაეცვალა მის სარგებლობაში არსებული ბინა ქ. რუსთავში, მე-8 მ/რ-ში, №... სახლში მდებარე №... საცხოვრებელ ბინაში. ამასთან, სსგს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის 2015 წლის 23 სექტემბრის საინფორმაციო ბარათის მიხედვით, 1995 წლიდან მოსარჩელის რეგისტრაციის მისამართს წარმოადგენდა სწორედ მისთვის რუსთავის პრეფექტურის 1992 წლის 10 სექტემბრის საცხოვრებელ ფართზე გაცვლის №485 ორდერით გადაცემული ბინა (ქ. რუსთავი, მე-8 მ/რ, №... სახლი, №... ბინა). გარდა ამისა, საქმეში წარმოდგენილი ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის ძველი რუსთავის ადმინისტრაციულ ერთეულში მერის წარმომადგენლის 2017 წლის 2 ოქტომბრის აქტში მითითებულია, რომ მ.ბ-ი ქალაქ რუსთავში, ...ის ქუჩა №17-4-ში მდებარე ბინაში ცხოვრობდა 1968 წლიდან 1982 წლამდე. ამდენად, იმ ვითარებაში, როდესაც დადგენილია, რომ მ.ბ-ი 1982 წლის შემდეგ აღარ სარგებლობდა ო. ბ-ის სახელზე 1967 წლის 11 იანვარს გაცემული №8 ორდერის საფუძველზე მისი ოჯახისთვის გადაცემული საცხოვრებელი ფართით, უფრო მეტიც, მას გადაეცა სხვა ბინა, სადაც 1995 წლიდან არის რეგისტრირებული, მისი კანონიერ მოსარგებლედ მიჩნევა არ შეესაბამება მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული „წესის“ მოთხოვნებს. აღნიშნულის გამომრიცხავი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია კი კასატორს არ წარმოუდგენია.

რაც შეეხება კასატორის მითითებას მემკვიდრეობით მიღებული უფლების განხორციელების თაობაზე და მხოლოდ სამკვიდრო მოწმობით განსაზღვრული არასრული ოდენობით ბინის წილობრივად გადაცემას, საკასაციო სასამართლო დამატებით ხაზს უსვამს იმ გარემოებაზე, რომ სადავო ქონება არ წარმოადგენს სამკვიდრო მასაში შემავალ ქონებას, არამედ იგი განეკუთვნება სახელმწიფო ქონებას. ამასთან, არც საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული მითითებული „წესი“ არ ითვალისწინებს ქონების წილობრივ პრივატიზაციას და განსახილველ შემთხვევაში ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის უფლებამოსილებაში არ შედიოდა წილების განსაზღვრა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა. ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ.ბ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 8 ნოემბრის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა