საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

Nბს-51(კ-22) 4 ივლისი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 21 სექტემბრის განჩინებაზე (მოწინააღმდეგე მხარეები (მოსარჩელეები) - კ. მ-ი, ნ. წ-ი, თ. მ-ი, მოპასუხეები - შპს "...", შპს "დ...ი").

აღწერილობითი ნაწილი:

2020 წლის 12 მარტს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართეს კ. მ-იმა, ნ. წ-იმა და თ. მ-იმა, მოპასუხეების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, შპს "...სა" და შპს "დ...ის" მიმართ. სარჩელის დაზუსტების შემდეგ, მოსარჩელეებმა მოითხოვეს: 1) ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, შპს „...სა“ და შპს „დ...ისათვის“, ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ვნების გამო, მორალური ზიანის სოლიდარულად ანაზღაურების დაკისრება, კ. მ-ის სასარგებლოდ 10 000 ლარის, თ. მ-ის სასარგებლოდ 5000 ლარისა და ნ. წ-ის სასარგებლოდ 2500 ლარის ოდენობით; 2) ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ვნების გამო, მოპასუხეებისათვის მატერიალური ზიანის (მკურნალობისათვის გაწეული ხარჯის) სოლიდარულად ანაზღაურების დაკისრება, კ. მ-ის სასარგებლოდ 481.90 ლარის, თ. მ-ის სასარგებლოდ 160 ლარისა და ნ. წ-ის სასარგებლოდ 165 ლარის ოდენობით; 3) ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ვნების გამო, მოპასუხებისათვის, მოსარჩელე კ. მ-ის სასარგებლოდ, მომავალში გასაწევი სამკურნალო ხარჯის ანაზღაურების დაკისრება, ერთჯერადი კომპენსაციის სახით, 22 700 ლარის ოდენობით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილებით კ. მ-ის, თ. მ-ის და ნ. წ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას დაევალა ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ვნების გამო წარმოშობილი მატერიალური ზიანის (მკურნალობისათვის გაწეული ხარჯის) ანაზღაურება, მოსარჩელე კ. მ-ის სასარგებლოდ 481.90 ლარის, თ. მ-ის სასარგებლოდ 160 ლარის და ნ. წ-ის სასარგებლოდ 165 ლარის ოდენობით; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას დაევალა, ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ვნების გამო, მოსარჩელე კ. მ-ის სასარგებლოდ, მომავალში გასაწევი სამკურნალო ხარჯის ანაზღაურება, ერთჯერადი კომპენსაციის სახით, 15 000 ლარის ოდენობით; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას დაევალა, ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ვნების გამო, მორალური ზიანის ანაზღაურება, მოსარჩელე კ. მ-ის სასარგებლოდ 5 000 ლარის, თ. მ-ის სასარგებლოდ 3000 ლარის და ნ. წ-ის სასარგებლოდ 1000 ლარის ოდენობით. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 21 სექტემბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივარი; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიასთან 2019 წლის 4 მარტს გაფორმებული შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე, თბილისში, ...ის გამზირის სარეაბილიტაციო სამუშაოებს აწარმოებდა შპს „...“.

2019 წლის 22 ოქტომბერს, ...ის გამზირისა და ...ის ქუჩის კუთხეში, ...ის გამზირის სარეაბილიტაციო სამუშაოების უზრუნველყოფის მიზნით მდგარი, მოპასუხე - შპს „დ...ის“ საკუთრებაში არსებული ბეტონმზიდი სატვირთო სატრანსპორტო საშუალების მწყობრიდან გამოსვლის შედეგად, ჯანმრთელობის დაზიანება მიიღეს მის გვერდით მიმავალმა კ. მ-იმა და მისმა არასრულწლოვანმა შვილმა - თ. მ-იმა.

კ. მ-ის ჯანმრთელობის გაუფრთხილებლობით დაზიანების ფაქტზე, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქ. თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის ვაკე-საბურთალოს სამმართველომ დაიწყო გამოძიება, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 124-ე მუხლით.

ჯანმრთელობის დაზიანების გამო, სასწრაფო-სამედიცინო დახმარების სამსახურმა (112), მკურნალობის მიზნით, განახორციელა კ. მ-ისა და თ. მ-ის ჰოსპიტალიზაცია, სამედიცინო დაწესებულება შპს „ნ...ში“. ამავე სამსახურის მეშვეობით, შპს „ნ...ში“ ჰოსპიტალიზებულ იქნა ნ. წ-ი - კ. მ-ის მეუღლე. ამის მიზეზი გახდა შემთხვევის ხილვის შედეგად მიღებული მძიმე სტრესი.

სამედიცინო დაწესებულებაში კ. მ-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამოკვლევის შედეგად, დადგინდა, რომ მას ჰქონდა ქალა-ტვინის დახურული ტრავმა, თავის ტვინის შერყევა, მრავლობითი ექსკორიაციები თავის არეში, ყურის ბაროტრავმა, დაფის აპკის პერფორაცია, ჰიპერგლიკემია, შაქრიანი დიაბეტი, არტერიული ჰიპერტენზია, იმუნიზაციის აუცილებლობა ტეტანუსის წინააღმდეგ. კ. მ-ის ჩაუტარდა გადაუდებელი გამოკვლევა და მკურნალობა - კარდიომონიტორინგი, პერიფერიული ვენის კათეტერიზაცია, ანტიტეტანური იმუნიზაცია, ექსკორიაციების პირველადი ქირურგიული დამუშავება და სხვა, რომლის საერთო ღირებულებამ შეადგინა 481.90 ლარი და რომელიც ასანაზღაურებელია. სტაციონარიდან გაწერისას, სამედიცინო დაწესებულების დასკვნით, კ. მ-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობა საყურადღებო იყო, რჩებოდა თავბრუსხვევა, ვლინდებოდა ორმხრივი ჰორიზონტალური ნისტაგმი, რის გამო, საჭიროებდა კლინიკაში დაყოვნებას და მკურნალობას.

2019 წლის 28 ოქტომბერს ჩატარებული აუდიოგრამის შედეგად, კ. მ-ის დაუდგინდა შერეული ტიპის სმენის დაქვეითება (დაფის აპკის პერპორაცია) და სენსონევრალური სმენის დაქვეითება, რის გამო, მას დაენიშნა შესაბამისი მკურნალობა პერიოდულად (მომავალში - მუდმივად).

სამედიცინო დაწესებულებაში თ. მ-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამოკვლევის შედეგად დადგინდა, რომ მას ჰქონდა მრავლობითი ჭრილობა-ექსკორიაციები მარჯვენა ყურის ნიჟარისა და სახის მარჯვენა თ. მ-ის ჩაუტარდა გადაუდებელი გამოკვლევა და მკურნალობა - კარდიომონიტორინგი, მარჯვენა ყვრიმალის და მარჯვენა თვალბუდის ლატერალური მიდამოდან კანის დონეზე არსებული უცხო სხეულის (ბეტონის ნაწილაკების) ევაკუაცია, არსებული ჭრილობა-ექსკორიაციების ანტისეპტიკური დამუშავება, ანტიტეტანური იმუნიზაცია, რომლის საერთო ღირებულებამ შეადგინა 160 ლარი და ანაზღაურდა პაციენტის მხრიდან. სტაციონარიდან გაწერისას, სამედიცინო დაწესებულების დასკვნით, თ. მ-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელი იყო.

სამედიცინო დაწესებულებაში ნ. წ-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამოკვლევის შედეგად, დადგინდა, რომ მისი დიაგნოზი იყო ნევროტულობა. ნ. წ-ის ჩაუტარდა გადაუდებელი გამოკვლევა და მკურნალობა - კარდიომონიტორინგი, პერიფერიული ვენის კათეტერიზაცია, რომლის საერთო ღირებულებამ შეადგინა 165 ლარი. აღნიშნული თანხა ასანაზღაურებელია. სტაციონარიდან გაწერისას, სამედიცინო დაწესებულების დასკვნით, ნ. წ-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელი იყო.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე და დადგენილად მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, კერძო სამართლის პირები შემთხვევის ადგილზე საქმიანობას ახორციელებდნენ მუნიციპალიტეტის ორგანოს დავალების საფუძველზე. საგზაო-სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობდა მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების შესაბამისად. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ითვალისწინებს მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებლობას იმ ზიანისათვის, რომელიც მართალია, უშუალოდ მის ქმედებას არ გამოუწვევია, მაგრამ ზიანი დადგა მისი დავალებით მოქმედი კერძო პირის ქმედებით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოცემულ საქმეზე მართებულია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელ პირად მიჩნევა.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში ზიანი წარმოშვა ავტოსატრანსპორტო საშუალების აალებამ. საქმეში არსებული მტკიცებულებებისა და მხარეთა განმარტებების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მიმდინარეობდა გამზირის სრული რეაბილიტაცია, რაც ადასტურებს იმას, რომ სამშენებლო მოედნის სრულად შემოვლა, ქვეითებისაგან არაერთი კილომეტრის გავლას მოითხოვდა. მოსარჩელეები არიან ადგილობრივი მაცხოვრებლები, შესაბამისად, მათთვის გადაადგილება იქნებოდა შეზღუდული, მაგრამ ვერ იქნებოდა აკრძალული. კ. მ-ის განმარტებით, მან თავის სამ შვილთან ერთად სწორედ იმ მონაკვეთზე გაიარა, სადაც სხვა ქვეითებიც გადაადგილდებოდნენ. რომ არა ავტოსატრანსპორტო საშუალების აალება, ზიანი არ დადგებოდა.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, მოსარჩელეებისათვის მიყენებული ზიანის ოდენობის განსაზღვრასთან მიმართებაში და მიიჩნია, რომ შესაბამისი თანხების ანაზღაურების აუცილებლობა მოსარჩელეებისათვის, დასტურდება საქმის მასალებით და საქმეზე დადგენილი გარემოებებით: კ. მ-ის ჩაუტარდა გადაუდებელი გამოკვლევა და მკურნალობა -კარდიომონიტორინგი, პერიფერიული ვენის კათეტერიზაცია, ანტიტეტანური იმუნიზაცია, ექსკორიაციების პირველადი ქირურგიული დამუშავება და სხვა, რომლის საერთო ღირებულებამ შეადგინა 481.90 ლარი. თ. მ-ის ჩაუტარდა გადაუდებელი გამოკვლევა და მკურნალობა - კარდიომონიტორინგი, მარჯვენა ყვრიმალის და მარჯვენა თვალბუდის ლატერალური მიდამოდან კანის დონეზე არსებული უცხო სხეულის (ბეტონის ნაწილაკების) ევაკუაცია, არსებული ჭრილობა-ექსკორიაციების ანტისეპტიკური დამუშავება, ანტიტეტანური იმუნიზაცია, რომლის საერთო ღირებულებამ შეადგინა 160 ლარი. ნ. წ-ის, მისთვის დადგენილი დიაგნოზიდან გამომდინარე (ნევროტულობა), ჩაუტარდა გადაუდებელი გამოკვლევა და მკურნალობა - კარდიომონიტორინგი, პერიფერიული ვენის კათეტერიზაცია, რომლის საერთო ღირებულებამ შეადგინა 165 ლარი.

ყოველთვიური სარჩოს ერთიანი კომპენსაციის სახით დაკისრების შესახებ მოთხოვნასთან მიმართებაში, სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლზე და საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ 2019 წლის 28 ოქტომბერს ჩატარებული აუდიოგრამის შედეგად, კ. მ-ის დაუდგინდა შერეული ტიპის სმენის დაქვეითება (დაფის აპკის პერპორაცია) და სენსონევრალური სმენის დაქვეითება, რის გამო, მას დაენიშნა შესაბამისი მკურნალობა პერიოდულად (მომავალში - მუდმივად). სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება იძლევა იმის თქმის საშუალებას, რომ კ. მ-ის, ჯანმრთელობისათვის მიყენებული დაზიანების შედეგად, შეუმცირდა შრომის უნარი და მომავალში საჭიროებს მუდმივად მკურნალობას. ის გარემოება, რომ კ. მ-ი დღეის მდგომარეობით არ არის დასაქმებული, ერთჯერადი კომპენსაციის ანაზღაურებას არ გამორიცხავს. მოსარჩელეს მიღებული აქვს ისეთი სახის დაზიანება, რომლის პირობებშიც, მას მოუწევს უფრო მეტი სამკურნალო ხარჯის გაღება, ვიდრე მოცემული შემთხვევის დადგომამდე გაიღებდა. ამდენად, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ ჩატარებული მკურნალობის ხასიათის გათვალისწინებით, სწორად დადგინდა მომავალში გასაწევი სამკურნალო ხარჯის ანაზღაურება ერთჯერადი კომპენსაციის სახით, 15 000 ლარის ოდენობით.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში, დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც. მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრასთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ მიუთითა სუსგ 30.11.17წ. Nბს-509-506(2კ-17) განმარტებაზე და აღნიშნა, რომ მორალურ ზიანს მატერიალური ექვივალენტი არ გააჩნია, იგი დაკავშირებულია პირის პატივისა და ღირსების შელახვასთან, განცდილ სტრესთან, შიშთან, უარყოფით ემოციებთან და ა.შ. მორალური ზიანის ანაზღაურება ვერ უზრუნველყოფს პირისათვის მიყენებული ფსიქო-ემოციური ზიანის სრულად აღმოფხვრას და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას, მაგრამ მის მიზანს შესაბამისი პირის ფსიქო-ემოციური მდგომარეობის გაუმჯობესება და განცდილი სტრესით, შიშით, უარყოფითი ემოციებით მიღებული მდგომარეობის შემსუბუქება წარმოადგენს. მორალური ზიანის ოდენობას, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, რიგი ფაქტორების გათვალისწინებით, განსაზღვრავს სასამართლო. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, მორალური ზიანის შესაბამისი ოდენობის განსაზღვრის ნაწილში დასაბუთებულია და ამ ნაწილშიც არ არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 21 სექტემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ. კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც სარჩელი არ დაკმაყოფილდება.

კასატორის განმარტებით, დადგენილია, რომ მოსარჩელე ითხოვდა ზიანის ანაზღაურებას სოლიდარულად, იმ გარემოებაზე დაყრდნობით, რომ სადავო შემთხვევა და მისთვის ზიანის მიყენება განაპირობა მოპასუხეთა - ადმინისტრაციული ორგანოსა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეულმა ქმედებამ. მოსარჩელემ დაადასტურა, რომ იგი გადაადგილდებოდა გადათხრილ გზაზე, სადაც გადაკეტილი იყო მოძრაობა, ამასთანავე, ინციდენტის დროს, სამშენებლო მოედანზე მიმდინარეობდა სამუშაო პროცესი, რაც ცხადყოფს მოსარჩელის მხრიდან უსაფრთხოების მანიშნებლების, ბარიერების უგულებელყოფას და გაუფრთხილებლობას. ფოტოსურათებით ასევე დადგენილია, რომ საავტომობილო გზაზე, ისევე, როგორც ქვეითთა გადაადგილებისათვის განკუთვნილ ტროტუარზე, განთავსებული იყო მოძრაობის მმართველი, ამკრძალავი მანიშნებლები და ბარიერები. ასევე დგინდება, თუ როგორი იყო ...ის გამზირზე რეაბილიტაციის პროცესში შემოსაზღვრული სამშენებლო უბნები, უსაფრთხოების მიზნებისათვის. ამასთან, საყურადღებოა, რომ ვაკე-საბურთალოს სამმართველოს პირველ განყოფილებაში მიმდინარე N007221019012 საქმეზე (რომელზეც მიუთითებს სასამართლო), მოსარჩელე არ არის ცნობილი დაზარალებულად და სასამართლოსთვის არ არის ცნობილი ამ საქმის მიმდინარეობასთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები.

კასატორი მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-208-ე მუხლებზე, სამოქალაქო კოდექსის 992-ე, 412-ე მუხლებზე და აღნიშნავს, რომ ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი ქმედების უშუალო შედეგს. უნდა არსებობდეს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობები: ზიანი მიყენებული უნდა იყოს მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, ქმედებასა და ზიანს შორის უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი და ბრალი ზიანის მიმყენებელს უნდა მიუძღვოდეს. ამასთანავე, ქმედება, რომელმაც პირს ზიანი მიაყენა, უნდა გამომდინარეობდეს პირის სამსახურებრივი მოვალეობიდან და უნდა იყოს ბრალეული (კასატორი, აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, მიუთითებს სუს 23.07.2013წ. Nბს-52-47(კ-13) გადაწყვეტილებით გაკეთებულ განმარტებაზე).

კასატორი თვლის, რომ მოსარჩელეებთან მიმართებაში, სახეზე არ არის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევა. საქმეზე არ არის წარმოდგენილი შესაბამისი მტკიცებულებები, რომლებითაც დადასტურდებოდა მოპასუხეთა მართლსაწინააღმდეგო თუ ბრალეული ქმედება.

კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას, თბილისში, ...ის გამზირის სარეაბილიტაციო სამუშაოების განხორციელების მიზნით, სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულება ჰქონდა გაფორმებული შპს „...თან“. ამასთანავე, 2019 წლის 22 ოქტომბერს, ...ის გამზირზე სარეაბილიტაციო სამუშაოების უზრუნველყოფის მიზნით მდგარი ბეტონმზიდი წარმოადგენდა შპს „დ...ის“ საკუთრებას. საქმეში არსებული მასალებით, ასევე შპს „...ს“ შესაგებელით დგინდება, რომ შესაბამის ინციდენტში, შპს „...ს“ ტექნიკა ან პერსონალი, რაიმე ფორმით არ მონაწილეობდა. ტექნიკის მფლობელს არ წარმოადგენდა შპს „...“. ამდენად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრება, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, დაუსაბუთებელია და არ გამომდინარეობს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან. სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია, რომ შესაბამისი ზიანის ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისათვის დასაკისრებლად, სადავო ინციდენტისას, შპს „დ...ის“ მოქმედება დაკავშირებული უნდა ყოფილიყო ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ მისთვის დაკისრებულ უფლებამოსილებასთან.

კასატორის განმარტებით, ადმინისტრაციული ორგანოს ბრალეულობას გარკვეული თავისებურებები ახასიათებს. ორგანო კონკრეტულ ქმედებას ახორციელებს თავისი ორგანოების ან ან ფიზიკური პირების მეშვეობით. ამდენად, ადმინისტრაციული ორგანოს ბრალეულობის შეფასებისას, უნდა დადგინდეს სწორედ შესაბამისი პირის თუ ორგანოს ბრალეულობის საკითხი. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში არსებული მასალებით არ დგინდება, წარმოადგენდა თუ არა შპს „დ...ი“ თვითმმართველობის ორგანოს დავალებით მოქმედ პირს. სასამართლო დაეყრდნო მხოლოდ მხარეთა ახსნა-განმარტებებს, მიიჩნია, რომ შპს „დ...ი“ წარმოადგენდა შპს „...ს“ ქვეკონტრაქტორ კომპანიას და აღნიშნული ჩათვალა საკმარის მტკიცებულებად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დასაკისრებლად. საქმეში არსებული იურიდიული საქალაქო სამსახურის 2020 წლის 22 იანვრის N1001200223223 წერილით ცალსახად დგინდება, რომ შპს „დ...ი“, ქ. თბილისში, ...ის გამზირზე, სამუშაოებს არ ასრულებდა მუნიციპალიტეტის დაკვეთით. ამდენად, დაუსაბუთებელია, რას ეფუძნება სასამართლოს შეფასება აღნიშნულ ნაწილში. სასამართლოს ისიც არ გამოუკვლევია, არსებობდა თუ არა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის თანხმობა, შპს „დ...ის“ მიერ სამუშაოების განხორციელების თაობაზე და მერია დაადგინა შპს „დ...ის“ საკუთრებაში არსებული სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის განხორციელებისას დამდგარ ინციდენტზე პასუხისმგებელ პირად.

კასატორი არ ეთანხმება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისათვის ყოველთვიური სარჩოს ერთიანი კომპენსაციის სახით დაკისრებას. კასატორის განმარტებით, სარჩოს იდეა არის დაზარალებულის ჯანმრთელობის დაზიანებიდან გამომდინარე ფიზიკურ-სოციალური საჭიროებების კომპენსირება. დაზარალებული, შრომის უნარის დაქვეითების, ჯანმრთელობის დაზიანებით გამოწვეული სირთულეების გამო, ვეღარ უნდა ახერხებდეს ნორმალური ცხოვრების წესის გაგრძელებას, საკუთარი ძალებით საჭირო ანაზღაურების გამომუშავებას ან უნდა ეზრდებოდეს დანახარჯები მკურნალობის თუ გარემო პირობებთან დამატებით ადაპტაციის საჭიროების გამო. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეს არ ერთვის სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის დასკვნა შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის მინიჭების თაობაზე ან კანონით განსაზღვრული შესაბამისი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ კ. მ-ი, მომხდარი ინციდენტის გამო, ვეღარ ახერხებს ნორმალური ცხოვრების წესის გაგრძელებას და დიაგნოზი, რაც წარმოდგენილი სამედიცინო ცნობებით დგინდება, დადგა სადავო ინციდენტის გამო. ასევე არ არის ცნობები, რომ კ. მ-ი იყო დასაქმებული და ჯანმრთელობის მდგომარეობის დაზიანების გამო, ვეღარ აგრძელებს მუშაობას, შემოსავლის მიღებას, რაც შესაძლოა საფუძვლად დაედოს სარჩოს დაკისრების მოთხოვნას.

კასატორის განმარტებით, საქმეში არსებული არცერთი სამედიცინო ცნობით არ დგინდება მომავალში მკურნალობის დანახარჯების სავარაუდო ოდენობაც კი. ამასთანავე, საყურადღებოა, რომ სადავო შემთხვევა დადგა 2019 წლის 22 ოქტომბერს და მხარეს არ წარმოუდგენია შესაბამისი მტკიცებულებები, სამედიცინო ცნობებით განსაზღვრული მკურნალობის დანახარჯების თაობაზე. სასამართლომ ადმინისტრაციულ ორგანოს ერთიანი სარჩოს სახით კომპენსაცია დააკისრა აღნიშნული გარემოების გამოკვლევის გარეშე.

კასატორი ასევე არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას, მოსარჩელეთა სასარგებლოდ, მოპასუხეებისათვის მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ნაწილში. კასატორის მითითებით, საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთხელ განმარტა, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურების უმთავრეს მიზანს არ წარმოადგენს ხელყოფილი უფლებების რესტიტუცია, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია და შეუძლებელია მისი სრულად აღდგენა. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დგინდება, არის თუ არა სახეზე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლით გათვალისწინებული გარემოებები, ან რა ხარისხით და რამდენად არის ეს წარმოშობილი სადავო ინციდენტის შედეგად. სასამართლომ გაითვალისწინა გარემოება მოსარჩელის სმენის გაუარესებასთან დაკავშირებით, თუმცა საქმეში არსებული დოკუმენტაციით დგინდება, რომ აღნიშნული პრობლემა არსებობდა ინციდენტის დადგომამდეც. გარდა ამისა, მოსარჩელე, შესაბამისი მტკიცებულებებით ვერ ადასტურებს რეალურად დამდგარ ზიანს, რაც სადავო ინციდენტს უკავშირდება. საქმეზე წარმოდგენილი სამედიცინო ცნობებით დადგენილია პირველადი დახმარების შედეგად გაწეული თანხების ოდენობა, თუმცა მოსარჩელეთა მიერ მოთხოვნილი და სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილებული თანხები ერთჯერადი კომპენსაციისა და მორალური ზიანის ნაწილში არ გამომდინარეოს საქმეში დაცული მტკიცებულებებისა და მოქმედი სამართლებრივი ნორმების სწორი განმარტებიდან. სასამართლოს არ შეუფასებია ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიასა და მოსარჩელის მიერ მითითებულ ზიანს შორის (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის არსებობა, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. ამდენად, ქ. თბილისის მუნიციალიტეტის მერიისთვის მოსარჩელეთა მიმართ მორალური ზიანის დაკისრების წინაპირობებიც არ არსებობს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 იანვრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საჯარო ხელისუფლების მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა წარმოადგენს კონსტიტუციური რანგის უფლებას. ამასთან, ეროვნული თუ ევროპის სასამართლოს არაერთი განმარტებიდან გამომდინარე, ეს უფლება მოიცავს მოთხოვნას როგორც ქონებრივი, ისე არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების თაობაზე. საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან. ამასთან, კონსტიტუციის მითითებული მუხლის დანაწესის დეტალური საკანონმდებლო მოწესრიგება მოცემულია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის და სამოქალაქო კოდექსის შესაბამის ნორმებში.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის (გარდა ამ მუხლის მეორე ნაწილით განსაზღვრული საჯარო მოსამსახურისა) მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, თუ კერძო პირი რაიმე საქმიანობას ახორციელებს სახელმწიფო ორგანოს ან მუნიციპალიტეტის ორგანოს მიერ დელეგირების ან დავალების საფუძველზე, ამ საქმიანობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო ან მუნიციპალიტეტი. ამასთან, კოდექსის 207-ე მუხლი ადგენს, რომ თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი („ადმინისტრაციული ორგანოს ზიანის მიმყენებელი ქმედება არსებითად არ განსხვავდება კერძო პირის ანალოგიური ქმედებისაგან, შესაბამისად, კოდექსის 207-ე მუხლით განსაზღვრულ იქნა კერძო სამართალში დადგენილი პასუხისმგებლობის ფორმებისა და პრინციპების გავრცელება სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის შემთხვევებზეც, რაც გამოიხატა პასუხისმგებლობის სახეების დადგენით სამოქალაქო კოდექსზე მითითებით, იმ გამონაკლისის გარდა, რაც თავად ამ კოდექსით არის გათვალისწინებული..“(სუს 10.04.2014წ. Nბს-648-623(2კ13) გადაწყვეტილება).

ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრებას უკავშირდება სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლი (სახელმწიფოს (მუნიციპალიტეტის) პასუხისმგებლობა სახელმწიფო და საჯარო მოსამსახურეთა მიერ მიყენებული ზიანისათვის). 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების პრინციპი 992-ე მუხლის ზოგადი დანაწესიდან გამომდინარეობს და მოიაზრებს ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრების შესაძლებლობას მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების არსებობის პირობებში, ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის დადგენით. გარდა ამისა, ზიანის გამომწვევი ქმედება კავშირში უნდა იყოს საჯაროსამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელებასთან და ყურადღება უნდა გამახვილდეს არა ქმედების ჩამდენ პირზე, არამედ ფუნქციაზე, რომლის შესრულებასაც შეიძლება ემსახურებოდეს სახელმწიფო ან საჯარო მოსამსახურის მიერ განხორციელებული საქმიანობა ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში.

მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელეების მოთხოვნა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ, ზიანისა და ყოველთვიური სარჩოს ერთიანი კომპენსაციის სახით დაკისრების თაობაზე, წარმოადგენს საჯარო ხელისუფლების ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანიდან გამომდინარე მოთხოვნას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ვინაიდან ადმინისტრაციული ორგანო თავის საქმიანობას ასრულებს ორგანოების ან ფიზიკური პირების მეშვეობით, მისი ბრალეულობის გამოვლენის შესაძლებლობა არსებობს სწორედ შესაბამისი პირისა თუ ორგანოს ქმედებიდან გამომდინარე. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო არ არის, რომ შესაბამისი ხელშეკრულების გაფორმებით, მუნიციპალურმა ორგანომ, კანონით გათვალისწინებული მიზნებიდან გამომდინარე, უზრუნველყო ადგილობრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზის სარეაბილიტაციო სამუშაოს შესრულებასთან დაკავშირებული უფლებამოსილების გადაცემა კერძო კომპანიისათვის. ამდენად, მართალია, მოცემულ შემთხვევაში, უშუალოდ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ქმედებით არ დამდგარა მართლსაწინააღმდეგო შედეგი, თუმცა ზიანი დადგა მისი დავალებით მოქმედი კერძო პირის ქმედებით. შემთხვევის ადგილზე, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის დავალების საფუძველზე ხორციელდებოდა შესაბამისი სარეაბილიტაციო სამუშაოები. შესაბამისად, მოსარჩელეებთან მიმართებაში დამდგარი ზიანის დადასტურების პირობებში, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის მე-3 ნაწილიდან გამომდინარე, სწორედ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას უნდა დაკისრებოდა პასუხისმგებლობა.

კასატორი ადასტურებს, რომ სარეაბილიტაციო სამუშაოების განხორციელების მიზნით, სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულება ნამდვილად ჰქონდა გაფორმებული შპს „...თან“, თუმცა მისთვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების გამომრიცხავად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ 2019 წლის 22 ოქტომბერს, ...ის გამზირზე სარეაბილიტაციო სამუშაოების უზრუნველყოფის მიზნით მდგარი ბეტონმზიდი წარმოადგენდა არა შპს „...ს“, არამედ შპს „დ...ის“ საკუთრებას. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, თავისთავად ის ფაქტი, რომ თვითმმართველობის ორგანოს მიერ კერძო კომპანიისათვის, ხელშეკრულების საფუძველზე მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში, ადგილობრივი მნიშვნელობის გზაზე მიმდინარეობდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები და ამ სამუშაოების შესრულების პროცესში გამოვლინდა მართლსაწინააღმდეგო ქმედება მოსარჩელეებთან მიმართებაში, საკმარის საფუძველს წარმოადგენს შესაბამისი ზიანის ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისათვის დასაკისრებლად.

საკასაციო პალატა უსაფუძვლოდ მიიჩნევს კასატორის მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელეებმა არ გაითვალისწინეს მიმდინარე სამშენებლო სამუშაოები და იმ ადგილას გაიარეს, სადაც აკრძალული იყო გადაადგილება. საქმეში არსებული მტკიცებულებებიდან და მხარეთა განმარტებებიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ სწორად აღნიშნა, რომ ...ის გამზირის სრული რეაბილიტაციის პირობებში, შეუძლებელი იყო ქვეითების მიერ სამშენებლო მოედნის სრულად შემოვლა დიდი მანძილის გავლის გარეშე. მოსარჩელეები ადგილობრივი მაცხოვრებლები არიან. შესაბამისად, მათი გადაადგილება შეიზღუდებოდა, მაგრამ ვერ აიკრძალებოდა. კ. მ-იმა, შვილებთან ერთად, სწორედ იმ მონაკვეთზე გაიარა, სადაც სხვა ქვეითებიც გადაადგილდებოდნენ. რომ არა ავტოსატრანსპორტო საშუალების აალება, ზიანი არ დადგებოდა.

ზემოაღნიშნული მსჯელობის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობას, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სახეზეა ზიანი, რომელიც გამოხატულია მოსარჩელეებისათვის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებაში. ამასთანავე, დასტურდება მიზეზობრივი კავშირის არსებობა მოსარჩელეთათვის ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენებასა და მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს ქმედებას შორის.

საკასაციო პალატა მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებს, მოსარჩელეებისათვის მიყენებული მატერიალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრის ნაწილში და თვლის, რომ შესაბამისი ოდენობების განსაზღვრის მართებულობა დადასატურებულია საქმის მასალებით. კერძოდ, დადგენილია, რომ კ. მ-ის ჩაუტარდა გადაუდებელი გამოკვლევა და მკურნალობა - კარდიომონიტორინგი, პერიფერიული ვენის კათეტერიზაცია, ანტიტეტანური იმუნიზაცია, ექსკორიაციების პირველადი ქირურგიული დამუშავება და სხვა, რომლის საერთო ღირებულებამ შეადგინა 481.90 ლარი; თ. მ-ის ჩაუტარდა გადაუდებელი გამოკვლევა და მკურნალობა - კარდიომონიტორინგი, მარჯვენა ყვრიმალის და მარჯვენა თვალბუდის ლატერალური მიდამოდან კანის დონეზე არსებული უცხო სხეულის (ბეტონის ნაწილაკების) ევაკუაცია, არსებული ჭრილობა-ექსკორიაციების ანტისეპტიკური დამუშავება, ანტიტეტანური იმუნიზაცია, რომლის საერთო ღირებულებამ შეადგინა 160 ლარი. ნ. წ-ის ჩაუტარდა გადაუდებელი გამოკვლევა და მკურნალობა - კარდიომონიტორინგი, პერიფერიული ვენის კათეტერიზაცია, რომლის საერთო ღირებულებამ შეადგინა 165 ლარი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში, გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც. საგულისხმოა, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურების შემთხვევაში, არ ხდება ხელყოფილი უფლების რესტიტუცია, რამდენადაც მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია. მორალური ზიანი მოიაზრებს ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ ტანჯვას, რაც გამოწვეულია არამატერიალურ ფასეულობათა ხელყოფით. ამგვარი ზიანის შეფასებისას, ობიექტურ გარემოებებთან ერთად, მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული დაზარალებულის სუბიექტური დამოკიდებულება ზიანის სიმძიმის მიმართ.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით დასაბუთებული არ არის მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრების კონკრეტული საფუძვლები, ასევე მორალური ზიანის ოდენობის გონივრულობა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამართლის მიერ დაცულ ერთ-ერთ სიკეთეს, რომლის ხელყოფის შედეგად დაზარალებულმა შეიძლება მოითხოვოს არაქონებრივი (მორალური) ზიანისათვის ანაზღაურება, წარმოადგენს ადამიანის ჯანმრთელობა. გასათვალისწინებელია, რომ ჯანმრთელობის ხელყოფით გამოწვეული მორალური ზიანი უშუალოდ სამართალდარღვევიდან შეიძლება არც გამომდინარეობდეს და იყოს მისი თანმდევი შედეგი. „..ასეთ დროს, სავალდებულოა, დასტურდებოდეს, რომ დაზარალებულის მორალური განცდები და სულიერი ტანჯვა სხეულისა თუ ჯანმრთელობის ხელყოფის შედეგია (სუს 2019 წლის 26 ივლისის Nას-645-2019 გადაწყვეტილება). ამასთანავე, ჯანმრთელობის დაზიანებით გამოწვეული არაქონებრივი ზიანის ოდენობის განსაზღვრის დროს, სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს გონივრულობისა და სამართლიანობის კრიტერიუმებით. „..შეუძლებელია, თითოეული ადამიანის ჯანმრთელობის ან სიცოცხლის ფასის განსაზღვრა, ამდენად, მორალური ზიანის ანაზღაურების მიზანი, გარკვეულწილად, განცდილი ტკივილისა და დისკომფორტის შემსუბუქებაა. კომპენსაციის ოდენობას განსაზღვრავს სასამართლო დაზარალებულის მიერ განცდილი სულიერი, ფიზიკური ტანჯვისა და ზიანის მიმყენებლის ბრალის გათვალისწინებით, თუ ზიანის ანაზღაურების მოცემული სახე ბრალეულ მოქმედებაზეა დამოკიდებული..“ (სუს Nას-866-816-2015, 12.02.2016წ.; Nას-95-90-2013, 14.06.13წ.; Nას-594- 562-2015, 06.11.2015წ.; Nას-797-940-2015, 10.09.2015წ.).

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, დადასტურებულია, რომ მოსარჩელეებმა განიცადეს ფიზიკური და სულიერი ტანჯვა, ტკივილები და დისკომფორტი ჯანმრთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე. ამასთან, საგულისხმოა, რომ კომპენსაციის მიზნიდან გამომდინარე, შესაძლებელია უზრუნველყოფილ იქნას მხოლოდ პირის ნეგატიური განცდების შემსუბუქება. საკასაციო პალატა გონივრულად მიიჩნევს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ მოსარჩელეთა სასარგებლოდ განსაზღვრული, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისათვის დაკისრებული მორალური ზიანის ოდენობას, რამდენადაც მხედველობაშია მიღებული დაზარალებულთა ცხოვრების პირობები, ბრალის ხარისხი და სხვა ინდივიდუალური გარემოებები.

რაც შეეხება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისათვის ყოველთვიური სარჩოს დაკისრებას, ერთიანი კომპენსაციის სახით:

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მისი მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით. დაზარალებულს უფლება აქვს მკურნალობის ხარჯები მოითხოვოს წინასწარ.

დადგენილია, რომ კ. მ-იმა და მისმა არასრულწლოვანმა შვილმა, სარეაბილიტაციო სამუშაოების მიმდინარეობის ადგილზე ჯანმრთელობის დაზიანებები მიიღეს 2019 წლის 22 ოქტომბერს, ხოლო შერეული ტიპის სმენის დაქვეითება (დაფის აპკის პერპორაცია) და სენსონევრალური სმენის დაქვეითება, კ. მ-ის დაუდგინდა 2019 წლის 28 ოქტომბერს ჩატარებული აუდიოგრამით და შედეგად, დაენიშნა შესაბამისი მკურნალობა პერიოდულად (მომავალში მუდმივად). ამდენად, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებიდან შესაძლებელია დასკვნის გამოტანა, რომ კ. მ-ის, ჯანმრთელობისათვის მიყენებული დაზიანების შედეგად, შეუმცირდა შრომის უნარი და მომავალში საჭიროებს მუდმივად მკურნალობას. კასატორი ვერ მიუთითებს აღნიშნულის საწინააღმდეგო გარემოების არსებობის დამადასტურებელ სარწმუნო მტკიცებულებებზე.

საკასაციო პალატა მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მიღებული ჯანმრთელობის დაზიანების სახის გათვალისწინებით, კ. მ-ის მოუწევს უფრო მეტი სამკურნალო ხარჯის გაღება, ვიდრე შესაბამისი შემთხვევის დადგომამდე გაიღებდა. საქმეზე წარმოდგენილი სამედიცინო ცნობებით განსაზღვრული მკურნალობის ხასიათის გათვალისწინებით, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა სწორად დაადგინეს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, კ. მ-ითან მიმართებაში, მომავალში გასაწევი სამკურნალო ხარჯის ანაზღაურება ერთჯერადი კომპენსაციის სახით, უნდა განისაზღვროს 15 000 ლარის ოდენობით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 21 სექტემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე

გენადი მაკარიძე