საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-707(კ-21) 12 ივლისი, 2022 წელი

ქ.თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - თ.ა-ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

თ.ა-მა 2017 წლის 7 მარტს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ მისი „თანამდებობიდან გათავისუფლების და კადრების განკარგულებაში აყვანის შესახებ“ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2015 წლის 31 ივლისის №1674681 ბრძანების, „შინაგან საქმეთა სამინისტროდან დათხოვნის შესახებ“ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2015 წლის 03 დეკემბრის №2700936 ბრძანების ბათილად ცნობის, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ...ის ...ის (მთავარი სამმართველოს) ...ის სამმართველოს ...ის განყოფილების ...ის (ან ტოლფას) თანამდებობაზე აღდგენის შესახებ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისა და თ.ა-ის სასარგებლოდ, მისი გათავისუფლების დღიდან სამსახურში აღდგენამდე, შესაბამისი თანამდებობისთვის დადგენილი ხელფასის ყოველთვიური ოდენობით მიუღებელი იძულებითი განაცდურის (მათ შორის, თანამდებობრივი და წოდებრივი სარგოს, ასევე დანამატის (წელთა ნამსახურობის)) შრომითი გასამრჯელოს ანაზღაურების მოთხოვნით.

სარჩელის მიხედვით, თ.ა-ი 2006 წლის 13 მარტიდან 2015 წლის 2 დეკემბრამდე მუშაობდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში. სამსახურებრივი მოვალეობის კეთილსინდისიერი შესრულებისთვის მუშაობის პერიოდში იგი წახალისებულია არაერთხელ ფულადი პრემიით, მადლობით და ფასიანი საჩუქრით. საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2015 წლის 31 ივლისის N1674681 ბრძანებით გათავისუფლდა შსს ...ის ...ის (მთავარი სამმართველო) ...ის სამმართველოს ...ის განყოფილების ...ის თანამდებობიდან და აყვანილ იქნა შსს კადრების მთავარი სამმართველოს განკარგულებაში, ხოლო „შინაგან საქმეთა სამინისტროდან დათხოვნის შესახებ“ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2015 წლის 13 დეკემბრის N2700936 ბრძანებით, შსს კადრების განკარგულებაში მყოფი მოსარჩელე დათხოვნილ იქნა შინაგან საქმეთა სამინისტროდან.

საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2015 წლის 03 დეკემბრის N2700036 ბრძანება მოსარჩელეს გადაეცა მხოლოდ 2017 წლის 25 თებერვალს, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2017 წლის 22 თებერვლის MIA 8 17 00436426 წერილით, ხოლო საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2015 წლის 31 ივლისის N1674681 ბრძანება ჯერ არ გადასცემია, შესაბამისად, მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული ბრძანებები კანონსაწინააღმდეგოა და ითხოვს ბათილად ცნობას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებით თ.ა-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი თ.ა-ის „თანამდებობიდან გათავისუფლების და კადრების განკარგულებაში აყვანის შესახებ“ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2015 წლის 31 ივლისის №1674681 ბრძანება, თ.ა-ის „შინაგან საქმეთა სამინისტროდან დათხოვნის შესახებ“ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2015 წლის 03 დეკემბრის №2700936 ბრძანება; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაევალა თ.ა-ის საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ...ის ...ის (მთავარი სამმართველოს) ...ის სამმართველოს ...ის განყოფილების ...ის (ან ტოლფას) თანამდებობაზე აღდგენის შესახებ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, აგრეთვე, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაევალა თ.ა-ის გათავისუფლების დღიდან მის სამსახურში აღდგენამდე, შესაბამისი თანამდებობისთვის დადგენილი ხელფასის ყოველთვიური ოდენობით მიუღებელი იძულებითი განაცდურის (მათ შორის, თანამდებობრივი და წოდებრივი სარგოს, ასევე დანამატის (წელთა ნამსახურობის)) შრომითი გასამრჯელოს ანაზღაურება.

საქალაქო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი სამსახურის გავლის ნუსხითა და (ს.ფ. 23-32) საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2017 წლის 21 თებერვლის MIA 4 17 00429862 ცნობით (ს.ფ. 22) დადგენილად მიიჩნია, რომ თ.ა-ი (პ/ნ...) საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში მსახურობდა 2006 წლის 13 მარტიდან (შსს-ს დანიშვნის ბრძ. №1670-პშ, 13.03.2006წ.) 2015 წლის 2 დეკემბრამდე (შსს-ს დათხოვნის ბრძ. №2700936, 03.12.2015წ.). შინაგან საქმეთა მინისტრის 2015 წლის 31 ივლისის №069 საშტატო-საორგანიზაციო ბრძანების საფუძველზე, მინისტრის 2015 წლის 31 ივლისის №1674681 ბრძანებით, „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის 42-ე მუხლის I პუნქტის „ბ“ (შტატების შემცირებისას ან რეორგანიზაციის დროს, რომელსაც თან სდევს შტატების შემცირება) ქვეპუნქტის, ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის და „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 13 დეკემბრის №337 დადგენილების მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“, „ე“ და „ნ“ ქვეპუნქტების შესაბამისად, შსს ...ის ...ის (მთავარი სამმართველოს) ...ის სამმართველოს ...ის განყოფილების ..., პოლიციის მაიორი - თ.ა-ი (პ/ნ...) გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან და აყვანილ იქნა შსს კადრების მთავარი სამმართველოს განყოფილებაში 2015 წლის 1 აგვისტოდან, ხოლო საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2015 წლის 3 დეკემბრის №2700936 ბრძანებით, შსს კადრების განყოფილებაში მყოფი, შსს ...ის ...ის (მთავარი სამმართველოს) მონაცემთა განყოფილების ..., პოლიციის მაიორი - თ.ა-ი დათხოვნილ იქნა შინაგან საქმეთა სამინისტროდან.

საქმეში წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 19 ნოემბრის №007300018 დასკვნით სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შსს ადამიანური რესურსების მართვის დეპარტამენტის დირექტორის - ზ.ჩ-ის სახელზე, თ.ა-ის სახელით, 2015 წლის 1 დეკემბერს შედგენილი განცხადების ხელნაწერი ტექსტი და ხელმოწერა, რომლითაც განმცხადებელი ითხოვდა ცნობის გაცემას იმის თაობაზე, რომ 2015 წლის 1 დეკემბრიდან აღარ მუშაობდა შინაგან საქმეთა სამინისტროში, შესრულებული იყო არა თ.ა-ის, არამედ სხვა პირის მიერ.

ამასთან, სასამართლოს მიერ დადგინდა, რომ 2017 წლის 17 თებერვალს, თ.ა-მა განცხადებით მიმართა შსს ადამიანური რესურსების მართვის დეპარტამენტის დირექტორს და სხვა დოკუმენტებთან ერთად მოითხოვა მისი სამსახურიდან დათხოვნის შესახებ შინაგან საქმეთა მინისტრის 2015 წლის 3 დეკემბრის №2700936 ბრძანებიდან ამონაწერის გადაცემა. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ადამიანური რესურსების მართვის დეპარტამენტის II სამმართველოს უფროსის 2017 წლის 22 თებერვლის წერილით თ.ა-ს გაეგზავნა ზემოაღნიშნული განცხადებით მოთხოვნილი დოკუმენტები და ჩაჰბარდა პირადად 2017 წლის 25 თებერვალს.

სასამართლომ მიუთითა „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტსა და 42-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტზე, აგრეთვე, საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №995 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში სამსახურის გავლის წესის“ 34-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტსა და 35-ე, 37-ე მუხლებზე და უკანონოდ მიიჩნია მოსარჩელის მიერ დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლებისა და კადრების განკარგულებაში აყვანის შესახებ ბრძანება, ასევე, მის საფუძველზე გამოცემული საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროდან დათხოვნის შესახებ ბრძანება, ვინაიდან საქმის მასალების მიხედვით დადასტურდა, რომ „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ...ის საშტატო განრიგის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2012 წლის 7 დეკემბრის №1658074 ბრძანებით (ს.ფ. 46-58), ასევე საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2014 წლის 20 მარტის №538605 ბრძანებით (ს.ფ. 59-73) ...ის სამმართველოს ...ის განყოფილებაში გათვალისწინებული იყო ...ის 10 საშტატო ერთეული; საშტატო განრიგში საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2014 წლის 20 მარტის №538605 ბრძანებით შესული ცვლილებით კი, ...ის რაოდენობა განისაზღვრა 11 საშტატო ერთეულით, ამასთან, ...ში (მთავარი სამმართველო) შემავალ ...ის განყოფილებაში არ მომხდარა საერთოდ შტატების შემცირება და როგორც რეორგანიზაციამდე, ისე რეორგანიზაციის შემდეგაც დარჩა 21 საშტატო ერთეული - ...ის შტატების რაოდენობა კი, საიდანაც განთავისუფლდა მოსარჩელე, პირიქით გაიზარდა და 10-ის ნაცვლად განისაზღვრა 11 ერთეულით, შესაბამისად, განხორციელებულ რეორგანიზაციას, რის საფუძველზეც თ.ა-ი გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან, არ მოჰყოლია შტატების შემცირება.

თანამდებობაზე აღდგენის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად სასამართლომ გამოიყენა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 118-ე მუხლის მე-3 პუნქტი, რომლის თანახმად, ზემდგომი ორგანოს ან სასამართლოს მიერ მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების გაუქმების შემთხვევაში საჯარო დაწესებულება ვალდებულია მოხელე დაუყოვნებლივ აღადგინოს იმავე თანამდებობაზე, ხოლო ასეთი თანამდებობის არარსებობისას - ტოლფას თანამდებობაზე იმავე საჯარო დაწესებულების სისტემაში. აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, მოხელე აღდგენილი უნდა იქნეს გათავისუფლებამდე დაკავებულ თანამდებობაზე.

სასამართლოს მოსაზრებით, ნებისმიერ შემთხვევაში პირის თანამდებობაზე აღდგენა თავისთავში გულისხმობს პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას, ანუ პირის იმ თანამდებობაზე დაბრუნებას, საიდანაც ის გათავისუფლდა. შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ ბათილად იქნა ცნობილი მოსარჩელის დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლებისა და კადრების განკარგულებაში აყვანის შესახებ ბრძანება და მის საფუძველზე გამოცემული საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროდან დათხოვნის შესახებ ბრძანება, სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის თ.ა-ის საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ...ის ...ის (მთავარი სამმართველოს) ...ის სამმართველოს ...ის განყოფილების ...ის (ან ტოლფას) თანამდებობაზე აღდგენის შესახებ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების წინაპირობები, რაც, თავის მხრივ, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 118-ე მუხლის მე-4 პუნქტის გათვალისწინებით, მიჩნეულ იქნა მიუღებელი იძულებითი განაცდურის (მათ შორის თანამდებობრივი და წოდებრივი სარგოს, ასევე დანამატის (წელთა ნამსახურობის)) შრომითი გასამრჯელოს ანაზღაურების დაკისრების საფუძვლად, მოსარჩელის გათავისუფლების დღიდან მის სამსახურში აღდგენამდე, შესაბამისი თანამდებობისათვის დადგენილი ხელფასის ყოველთვიური ოდენობით.

სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია მოსარჩელის მიერ აქტის გასაჩივრების კანონმდებლობით დადგენილი ვადის გაშვებისა და სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე და განმარტა, რომ კანონმდებლობა ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილების გასაჩივრების შესაძლებლობას ვადებით ზღუდავს და ყოველ კონკრეტულ სამართალურთიერთობასთან დაკავშირებით უფლების დაცვის ხანდაზმულობის შესაბამის ვადებს განსაზღვრავს. უფლების დაცვის - სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა გულისხმობს დროის გარკვეულ მონაკვეთს, რომლის განმავლობაშიც პირს, რომლის უფლებაც დაირღვა, შესაძლებლობა აქვს მოითხოვოს საკუთარი უფლებების დაცვა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით. ხანდაზმულობის ვადის გასვლა აზრს უკარგავს მოთხოვნის საფუძვლიანობას და პირს ართმევს სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას, რის შედეგადაც განსახილველი უფლების ჭრილში სასამართლოსადმი ხელმისაწვდომობა მხოლოდ ფორმალურ ხასიათს ინარჩუნებს. სასამართლომ თავისი მოსაზრების გასამყარებლად მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 ოქტომბრის ბს-312-308(კ-14) განჩინებაზე, სადაც განიმარტა, რომ „…საკასაციო სასამართლო საჭიროდ მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს ხანდაზმულობის ინსტიტუტის არსებობის მიზნებზე, რაც უმთავრესად სამართლებრივი სტაბილურობის ხელშეწყობასა და პირის უფლებების დროულად განხორციელებაში გამოიხატება. ხანდაზმულობის ვადების არარსებობის პირობებში უფლება უსასრულოდ იქნებოდა გაურკვეველ მდგომარეობაში და მისი არა მარტო დაცვა, არამედ არსებობაც ეჭვის ქვეშ დადგებოდა. ხანდაზმულობის ვადების არსებობა კი სამართალურთიერთობის მონაწილეებს აიძულებს დროულად იზრუნონ საკუთარი უფლებების განხორციელებასა და დაცვაზე, ხოლო სასამართლოს - შესაძლებლობას აძლევს შედარებით გონივრულ დროში გადაწყვიტოს დავა. ამასთან საყურადღებოა, რომ ხანდაზმულობის ვადების არსებობა გამორიცხავს პირის შესაძლებლობას მისთვის ხელსაყრელ დროს მიმართოს სასამართლოს. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ხანდაზმულობის ვადა არ გულისხმობს დროის გაურკვეველ პერიოდს. მას აქვს დასაწყისი და დასასრული. ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისას კი მნიშვნელოვანია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა.“

სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 54-ე, 55-ე მუხლებზე და 58-ე მუხლის პირველი ნაწილის დეფინიციებზე და აღნიშნა, რომ ვინაიდან სამსახურიდან დათხოვნის შესახებ შინაგან საქმეთა მინისტრის 2015 წლის 3 დეკემბრის №2700936 ბრძანებიდან ამონაწერი თ.ა-ს პირადად ჩაჰბარდა 2017 წლის 25 თებერვალს მის მიერ 17 თებერვალს წარდგენილი განცხადების საფუძველზე (ს.ფ. 93-97), ამასთან, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 19 ნოემბრის №007300018 დასკვნის მიხედვით დადგენილია, რომ შსს ადამიანური რესურსების მართვის დეპარტამენტის დირექტორის - ზ.ჩ-ის სახელზე 2015 წლის 1 დეკემბერს შედგენილი განცხადების ხელნაწერი ტექსტი და ხელმოწერა ( თ.ა-ი) შესრულებული იყო არა თ.ა-ის, არამედ სხვა პირის მიერ, არ არსებობდა სარჩელის ხანდაზმულად მიჩნევის საფუძველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 ივლისის განჩინებით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასებები როგორც საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2015 წლის 31 ივლისის №1674681 ბრძანებისა და 2015 წლის 3 დეკემბრის №2700936 ბრძანების ბათილად ცნობის, თანამდებობაზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნის საფუძვლიანად მიჩნევასთან დაკავშირებით, ასევე სარჩელის ხანდაზმულობის არარსებობის თაობაზე. საქალაქო სასამართლოს მსგავსად, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 19 ნოემბრის №007300018 დასკვნასა და იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომ სამსახურიდან დათხოვნის შესახებ შინაგან საქმეთა მინისტრის 2015 წლის 3 დეკემბრის №2700936 ბრძანებიდან ამონაწერი თ.ა-ს პირადად ჩაჰბარდა 2017 წლის 25 თებერვალს. აქედან გამომდინარე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 54-ე, 55-ე და 58 მუხლებით განსაზღვრული კანონისმიერი მოთხოვნებისა და ასევე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებაში (საქმე Nბს-312-308(კ-14)) ჩამოყალიბებული განმარტების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ მართებულად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის ხანდაზმულად მიჩნევის უსაფუძვლობის თაობაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ.

კასატორის განმარტებით, საქმეში არსებული მასალებით და საქმის განხილვის დროს მხარეების ახსნა-განმარტებებით დადგენილია, რომ თ.ა-ი შინაგან საქმეთა სამინისტროდან გათავისუფლდა 2015 წლის 31 ივლისს, ხოლო დათხოვნილ იქნა შსს რიგებიდან 2015 წლის 3 დეკემბრის ბრძანებით, ამრიგად, მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ, ვინაიდან აღარ დადიოდა სამსახურში, აღარ ასრულებდა სამსახურებრივ მოვალეობას, შესაბამისად, ცნობილი იყო, რომ აღარ იმყოფებოდა შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობაში სამინისტროსთან, ამასთან აღარ იღებდა ხელფასს. აქედან გამომდინარე, მოცემულ პირობებში მოსარჩელისათვის სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ჩაბარებას მხოლოდ და მხოლოდ ფორმალური ხასიათი გააჩნდა.

კასატორის მოსაზრებით, იმ პირობებში, როდესაც თ.ა-მა კადრების განკარგულებაში აყვანის ბრძანება გაასაჩივრა 1 წლის და 8 თვის, ხოლო დათხოვნის ბრძანება 1 წლის 4 თვის შემდეგ, ცალსახად დარღვეულია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისათვის კანონმდებლობით გათვალისწინებული ვადები, ამდენად, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26² მუხლის მე-6 პუნქტის მოთხოვნათა გათვალისწინებითა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 4 სექტემბრის Nბს-352-348 (კ-15) განჩინებაზე მითითებით, მოითხოვა სარჩელის დასაშვებობის შემოწმება.

კასატორი დამატებით მიუთითებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 6 მარტის განჩინებაზე (საქმე N3გ/150-18), რომლითაც უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს განჩინება საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ დაუშვებლობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულ საქმეზე განმარტა, რომ „ხანდაზმულობის ვადის დენის დაწყება უკავშირდება როგორც სუბიექტურ მომენტს, როცა პირმა შეიტყო დარღვეული უფლებების შესახებ, ისე ობიექტურ მომენტს, როცა პირს უნდა შეეტყო ასეთის შესახებ; სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა ხანდაზმულობის ვადის დენის დაწყების ობიექტური მომენტი მოსარჩელესთან მიმართებაში, ვინაიდან მოსარჩელე ნ.ყ.-სთვის ცნობილი იყო, რომ იგი ჯერ კადრების განკარგულებაში აიყვანეს, ხოლო შემდგომ დაითხოვეს სამსახურიდან, იგი აღარ დადიოდა სამსახურში, აღარ იღებდა ხელფასს, რაც თავის მხრით მოსარჩელემაც დაადასტურა სხდომაზე. შესაბამისად, მისთვის აღნიშნული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ჩაბარებას მხოლოდ ფორმალური ხასიათი გააჩნდა. ამასთან, მოსარჩელე ნ.ყ-მა სასამართლოს კადრების განკარგულებაში აყვანიდან ექვს თვეზე მეტი ხნის, ხოლო დათხოვნიდან ორ თვეზე მეტი ხნის დაგვიანებით მიმართა სასამართლოს“.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ სარჩელი დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი, ამასთან დამატებით მიუთითებს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება არის დაუსაბუთებელი და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მოტივაცია აბსოლუტურად შეუსაბამო სამართლებრივი ნორმებით და სასამართლო პრაქტიკით არის გამყარებული, რადგან შს მინისტრის სადავო ბრძანებების გამოცემისას არ დარღვეულა ადმინისტრაციული აქტის მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები. ისინი მიღებულია საქმის ყოველმხრივი შესწავლის, შესაბამისი გარემოებების მოკვლევის, შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, რაც ადასტურებს, რომ მოსარჩელე სათანადო საფუძვლით გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან, საქმეში კი არ არსებობს მტკიცებულება, რომელიც საწინააღმდეგოს დაადასტურებდა.

კასატორი მიუთითებს „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის 42–ე მუხლის პირველი პუნქტზე, რომლის თანახმად, სამინისტროს მოსამსახურე შეიძლება აყვანილ იქნეს კადრების განკარგულებაში არა უმეტეს ოთხი თვისა. კადრების განკარგულებაში ყოფნის პერიოდში სამინისტროს მოსამსახურეს ორი თვის განმავლობაში უნარჩუნდება ხელფასი (ფულადი სარგო) ბოლო დაკავებული თანამდებობის შესაბამისად. ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, კადრების განკარგულებაში აყვანილი მოსამსახურე განკარგულებაში აყვანის დღიდან ითვლება სამსახურიდან დათხოვნის შესახებ გაფრთხილებულად. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს მსჯელობისას არ არის დაკონკრეტებული შინაგან საქმეთა სამინისტროს რომელი ქმედება (ან უმოქმედობა) ეწინააღმდეგება საქართველოს ზოგად ადმინისტრაციულ თუ საპროცესო კოდექსს ან რომელი კონკრეტული მტკიცებულებით დასტურდება გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილობისათვის კანონმდებლობით გათვალისწინებული დარღვევების არსებობა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 28 ივლისის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დასაშვებობის გადალახვის პირობებში სასარჩელო მოთხოვნის უარყოფა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 15 თებერვლის განჩინებით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მიღებულ იქნა არსებითად განსახილველად. საკასაციო საჩივარი განხილული იქნა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს; გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 ივლისის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება თ.ა-ის სარჩელის უარყოფის შესახებ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის 25-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლითაც საქართველოს ყოველ მოქალაქეს აქვს უფლება დაიკავოს ნებისმიერი საჯარო თანამდებობა, თუ იგი აკმაყოფილებს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს. საჯარო სამსახურის პირობები განისაზღვრება კანონით. საქართველოს კონსტიტუციის ზემოხსენებული ნორმით გარანტირებული შრომის უფლება გულისხმობს მოქალაქის უფლებას, გააჩნდეს წვდომა საჯარო სამსახურზე და სახელმწიფოს ვალდებულებას - არ დაუშვას პირის საჯარო სამსახურიდან უკანონოდ გათავისუფლება. აღსანიშნავია, რომ შრომის უფლება არ არის აბსოლუტური უფლება და ექვემდებარება შეზღუდვას კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში ლეგიტიმური მიზნითა და თანაზომიერების პრინციპის დაცვით. მნიშვნელოვანია, რომ მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი უნდა იყოს დამაჯერებლად დასაბუთებული. აღსანიშნავია, რომ საჯარო მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ კონკრეტულ ბრძანებას თავისი საფუძველი გააჩნია, რაც ამართლებს ან არ ამართლებს მის გამოცემას. ასეთ დროს სასამართლოს როლი სწორედ ბრძანების საფუძვლის კანონიერების გამორკვევაა, რაც სარჩელის იურიდიული ბედის განმსაზღვრელია.

მნიშვნელოვანია, რომ გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მატერიალური საფუძვლიანობის შემოწმებამდე თავდაპირველად უნდა შეფასდეს სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხი, მისი მნიშვნელობა და გავლენა უფლების რეალიზაციაზე, რამეთუ სარჩელის ხანდაზმულად მიჩნევა გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ყოველ ადამიანს აქვს უფლება თავის უფლებათა დასაცავად მიმართოს სასამართლოს. „სასამართლოს ხელმისაწვდომობის უფლება ინდივიდის უფლებების და თავისუფლებების დაცვის, სამართლებრივი სახელმწიფოსა და ხელისუფლების დანაწილების პრინციპების უზრუნველყოფის უმნიშვნელოვანესი კონსტიტუციური გარანტიაა. ის ინსტრუმენტული უფლებაა, რომელიც ... წარმოადგენს სხვა უფლებებისა და ინტერესების დაცვის საშუალებას...“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 10 ნოემბრის გადაწყვეტილება №1/3/421,422 საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები - გიორგი ყიფიანი და ავთანდილ უნგიაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II, 1).

აღსანიშნავია, რომ უფლება სამართლიან სასამართლოზე უპირველესად გულისხმობს პირის მიერ ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილებების სასამართლო წესით გასაჩივრებისა და უფლების სასამართლო წესით დაცვის შესაძლებლობას. თუმცა, აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ „მიუხედავად სამართლიანი სასამართლოს უფლების უდავოდ დიდი მნიშვნელობისა, ის არ არის აბსოლუტური უფლება“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილება №3/1/531 საქმეზე „ისრაელის მოქალაქეები – თამაზ ჯანაშვილი, ნანა ჯანაშვილი და ირმა ჯანაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II, 3).

სასამართლო წესით უფლების დაცვა და განხორციელება განუყოფლადაა დაკავშირებული ვადების ფაქტორთან; კერძოდ, კანონმდებლობა ვადებით ზღუდავს ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილების გასაჩივრების შესაძლებლობას და ყოველ კონკრეტულ სამართალურთიერთობასთან დაკავშირებით განსაზღვრავს უფლების დაცვის ხანდაზმულობის ვადებს. შესაბამისად, უფლება სამართლიან სასამართლოზე დროში შეზღუდული უფლებაა და მისი განხორციელება დამოკიდებულია კანონმდებლობით დადგენილ ხანდაზმულობის ვადებზე. თავის მხრივ, უფლების დაცვის ვადა, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა გულისხმობს დროის გარკვეულ მონაკვეთს, რომლის განმავლობაშიც პირს, რომლის უფლებაც დაირღვა, შესაძლებლობა აქვს, მოითხოვოს საკუთარი უფლებების დაცვა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით (სუსგ 25.03.2021 წ. №ბს-1322(კ-19)).

„ვადის უფლებაწარმომშობი და უფლებააღმკვეთი თვისება გამოკვეთილია არა მხოლოდ სამოქალაქო საპროცესო სამართალში, არამედ იგი დამახასიათებელია მთელი სამართლისათვის. დრო იწვევს სამართლებრივი სინამდვილის ტრანსფორმაციას, უფლების წარმოშობას, შეწყვეტას, უფლების სუბიექტის შეცვლას. მხარეთა სასარჩელო შესაძლებლობები ხშირად არის ვადით შეზღუდული... სასამართლოსადმი მიმართვის უფლება ვერ იქნება გაგებული აბსოლუტური სახით, პროცესუალურსამართლებრივი წესრიგის გარეშე, რაც უფლების დაცვის მნიშვნელოვან გარანტიას წარმოადგენს“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2003 წლის 30 აპრილის №1/3/161 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – ოლღა სუმბათაშვილი და იგორ ხაპროვი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“).

„ზოგადად, ვადებს დიდი მნიშვნელობა აქვს სამართლებრივ ურთიერთობებში წესრიგის შეტანისთვის. დროის ფაქტორი ერთ-ერთ მთავარ როლს ასრულებს პირთა შორის ურთიერთობების სამართლებრივ მოწესრიგებაში. გარკვეული დროის დადგომას ან ვადის გასვლას უკავშირდება კონკრეტული იურიდიული შედეგები – სამართლებრივი ურთიერთობების (შესაბამისად, პირთა უფლებებისა ან/და მოვალეობების) წარმოშობა, შეცვლა ან შეწყვეტა“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 5 ნოემბრის №3/1/531 გადაწყვეტილება საქმეზე „ისრაელის მოქალაქეები – თამაზ ჯანაშვილი, ნანა ჯანაშვილი და ირმა ჯანაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-16).

ხანდაზმულობის ვადის გასვლას უკავშირდება კონკრეტული იურიდიული შედეგი - სასამართლოს მეშვეობით უფლების იძულებითი განხორციელების შეუძლებლობა. ამასთან, ვინაიდან, ხანდაზმულობა არსებით გავლენას ახდენს პირის უფლება-მოვალეობებზე, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მნიშვნელოვანია ზუსტად განისაზღვროს მისი ათვლის საწყისი, ვინაიდან ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემთხვევაში პირი, მართალია, არ კარგავს სასამართლოსადმი მიმართვის უფლებას, მაგრამ სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობა გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე და 23-ე მუხლებით გათვალისწინებული შეცილებითი და მავალდებულებელი სარჩელის სასამართლოში აღძვრის უფლებას კანონმდებლობა ზღუდავს სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადით (სარჩელი სასამართლოს უნდა წარედგინოს ერთი თვის ვადაში), რომლის დენის დაწყებას ადმინისტრაციული სამართალი უკავშირებს უფლებამოსილი პირისთვის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გაცნობას. შესაბამისად, ადმინისტრაციული საქმის განმხილველი სასამართლო ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, მათ შორის, სამსახურიდან უკანონო გათავისუფლების საკითხებზე წარდგენილი სარჩელის საფუძვლიანობაზე მსჯელობისას, ვალდებულია, შეამოწმოს მითითებული ვადების მხარეთა მიერ დაცვის ფაქტი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 54-ე მუხლზე, რომლითაც განსაზღვრულია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ძალაში შესვლის სამართლებრივი საფუძვლები. კერძოდ, აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ძალაში შედის მხარისათვის კანონით დადგენილი წესით გაცნობისთანავე ან გამოქვეყნების დღეს. ამავე კოდექსის 58-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, დაინტერესებული მხარისათვის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ოფიციალური გაცნობა ნიშნავს მისთვის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გადაცემას ან ფოსტის მეშვეობით გაგზავნას.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებაზე (საქმე Nბს-312-308(კ-14)), რომლითაც საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრების ვადის ათვლის დასაწყისს კანონმდებლობა უსაფუძვლოდ არ უკავშირებს დაინტერესებული მხარის მიერ აქტის გაცნობის ფაქტს. ბუნებრივია, შეუძლებელია პირს მოეთხოვოს მისთვის ჯერ კიდევ უცნობი აქტის გასაჩივრება. აქტის არცოდნა მისი გასაჩივრების შესაძლებლობას გამორიცხავს. თუმცა, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის დაინტერესებული მხარისათვის გაცნობა, უპირველეს ყოვლისა, გულისხმობს ამ აქტით მიღებული გადაწყვეტილების მიღების ფაქტისა და გადაწყვეტილების შინაარსის მხარისათვის გაცნობას და არა მარტო იმას, რომ პირმა მხოლოდ და მხოლოდ მატერიალურად ჩაიბაროს გადაწყვეტილება. აღსანიშნავია, რომ აქტის ოფიციალური გაცნობის სამართლებრივი მნიშვნელობა სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ მხარე ადასტურებს მისი შინაარსის გაცნობას.“

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრების უფლების რეალიზებასთან დაკავშირებული ხანდაზმულობის ვადები მხოლოდ ამგვარი გასაჩივრების ფორმალურ წინაპირობებს არ უკავშირდება; კერძოდ, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განხორციელებული საქმიანობის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილების გასაჩივრების უფლება ფორმალურად არ არის მიბმული მხოლოდ აღნიშნული აქტის ადრესატისათვის ჩაბარების და მისი გაცნობის საკითხზე. მართალია, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 54-ე და 58-ე მუხლების საფუძველზე, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ძალაში სწორედ მხარისათვის მისი გაცნობის შედეგად შედის, თუმცა აღსრულებული აქტების გასაჩივრების უფლების რეალიზებისათვის სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მხოლოდ ჩაუბარებლობისა და მათი გამოცემისათვის ჩატარებულ ადმინისტრაციულ წარმოებაში დაინტერესებული პირის, შემდგომში კი - საჩივრის ავტორისა თუ მოსარჩელის მიუწვევლობის საკითხი, ვერ განაპირობებს მოთხოვნის საფუძვლიანობას, რამდენადაც ასეთ ვითარებაში, გასაჩივრების უფლების ხანდაზმულობის შეფასებისას უნდა დადგინდეს, დაინტერესებული პირი რამდენად იყო ან უნდა ყოფილიყო ინფორმირებული სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის აღსრულებისა და ამგვარი აღსრულების შედეგების თაობაზე (სუსგ 13.12.2018 წ. №ბს-708-708(კ-18)).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სადავო პერიოდში მოქმედ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 127-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, მოხელეს უფლება ჰქონდა კანონმდებლობით დადგენილი წესით ერთი თვის განმავლობაში გაესაჩივრებინა სასამართლოში სამსახურებრივ საკითხებზე გამოცემული ბრძანება, განკარგულება, გადაწყვეტილება, აგრეთვე მოქმედება. იმავე მუხლის 2¹ პუნქტის მიხედვით, სამართლებრივი აქტების გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა აითვლებოდა კანონმდებლობით დადგენილი წესით აქტის გაცნობიდან. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად კი, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, სარჩელი სასამართლოს უნდა წარედგინოს შესაბამისად ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ან ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებული გადაწყვეტილების გაცნობიდან, ასევე ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებული გადაწყვეტილების გამოტანისათვის დადგენილი ვადის გასვლიდან 1 თვის ვადაში. ამრიგად, კანონმდებლობით იმპერატიულად დადგენილია ერთი თვის ვადა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისთვის და მისი ათვლის საწყისად განსაზღვრულია მისი გაცნობა.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, სადავო არაა ის გარემოება, რომ თ.ა-ისათვის ცნობილი იყო საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საინფორმაციო-ანალიტიკურ დეპარტამენტში მიმდინარე რეორგანიზაციის შესახებ, რადგანაც საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №995 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში სამსახურის გავლის წესის“ 34-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,ბ“ ქვეპუნქტის დანაწესი რეორგანიზაციას, რასაც თან სდევს შტატების შემცირება, უკავშირებს პოლიციელის შესაძლო თანამდებობიდან გათავისუფლებას (არა სამსახურიდან დათხოვნას) და არა უმეტეს 4 თვის ვადით კადრების განკარგულებაში აყვანას. ამავე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად კი, კადრების განკარგულებაში აყვანილი პოლიციელი კადრების განკარგულებაში აყვანის დღიდან ითვლება სამსახურიდან შესაძლო დათხოვნის შესახებ გაფრთხილებულად. მითითებული წესის 35-ე მუხლის მე-2 პუნქტის ,,დ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სამინისტროს მოსამსახურე შეიძლება დათხოვნილ/თანამდებობიდან გათავისუფლებულ იქნეს კადრების განკარგულებაში ყოფნის ვადის გასვლის გამო.

საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ აღსრულებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი (მაგ. სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება და სხვ.) თავისთავად იწვევს მისი ადრესატისათვის კონკრეტულ სამართლებრივ შედეგს. შესაბამისად, ამგვარი აქტების თაობაზე ინფორმირებულობის ხარისხი უფრო მაღალია, რაც ცალსახად იწვევს ადრესატისათვის უფლებების დარღვევის ობიექტურად შეცნობას. კონკრეტულ შემთხვევაში კი, სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემის შესახებ თ.ა-ის ინფორმირებულობა გამოიხატა მასთან სამსახურებრივი ურთიერთობის ფაქტობრივად შეწყვეტით, სახელფასო ანაზღაურების გადაუხდელობით, მოვალეობათა შეუსრულებლობით და სხვ. დასახელებული ფაქტის დასადასტურებლად აღსანიშნავია ისიც, რომ თ.ა-ი იძულებითი განაცდურის მოპასუხისთვის დაკისრების მოთხოვნას უკავშირებს სწორედ იმ გარემოებას, რომ მას შრომის ანაზღაურება მისი გათავისუფლების დღიდან არ მიუღია. მითითებული გარემოება საკასაციო სასამართლოს აძლევს საფუძველს დაასკვნას, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს კადრების განკარგულებაში მყოფი თ.ა-ისთვის არა 2017 წლის 25 თებერვლიდან, არამედ 2015 წლის 3 დეკემბრიდან ცნობილი იყო მისი სამსახურიდან გათავისუფლების ფაქტი, რა დროიდანაც მოსარჩელესა და ადმინისტრაციულ ორგანოს შორის სამსახურებრივი ურთიერთობა ფაქტობრივად შეწყდა და მიუხედავად ადრესატისთვის აქტის ჩაუბარებლობისა, მას შეეძლო, საკუთარი დარღვეული უფლების დასაცავად სასამართლოსათვის მიმართვა, რაც განახორციელა სამსახურებრივი ურთიერთობის შეწყვეტიდან არაგონივრულ ვადაში - ერთ წელზე მეტი ვადის გასვლის შემდეგ, ამდენად საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სარჩელი სასამართლოში წარდგენილია ხანდაზმულობის 1-თვიანი ვადის დარღვევით, 2017 წლის 7 მარტს, აღნიშნული კი, ხანდაზმულობის საფუძვლით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

რაც შეეხება დაკავებულ ან მის ტოლფას თანამდებობაზე მოსარჩელის აღდგენისა და განაცდურის მოპასუხეზე დაკისრების შესახებ მოთხოვნის საფუძვლიანობას, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას მისი დაკმაყოფილების წინაპირობების არსებობის შესახებ, რადგან სადავო პერიოდში მოქმედი „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 127-ე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, მოხელე ექვემდებარებოდა დაუყოვნებლივ აღდგენას სასამართლოს მიერ სამსახურიდან გათავისუფლებაზე ან გადაყვანაზე გაცემული ბრძანების, განკარგულების ან გადაწყვეტილების არაკანონიერად აღიარების შემთხვევაში. იმავე კანონის 112-ე მუხლის მიხედვით კი, სამსახურიდან უკანონოდ განთავისუფლებული მოხელე უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა განთავისუფლების უკანონოდ ცნობა, განთავისუფლების საფუძვლის შეცვლა და თანამდებობრივი სარგო.

ამრიგად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი საკანონმდებლო რეგულაციები მოსამსახურის სამსახურში აღდგენას და მისთვის განაცდური ხელფასის ანაზღაურებას, მხოლოდ მისი გათავისუფლების შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სასამართლოს მიერ ბათილად ცნობას უკავშირებს. მოცემულ შემთხვევაში, თ.ა-ის სამსახურიდან დათხოვნის შესახებ აქტი ბათილად არ არის ცნობილი სასამართლოს მიერ, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო, მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო მისი უფლების დროული რეალიზება, შესაბამისად, არ არსებობს მოსარჩელის პირვანდელ ან ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენასთან დაკავშირებით თანმდევი მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი, რაც ასევე გამორიცხავს განაცდური ხელფასის ანაზღაურების, როგორც უკანონოდ გათავისუფლების თანმდევი შედეგის მოთხოვნის საფუძვლიანობას.

ზემოაღნიშნული მსჯელობისა და მითითებული სამართლებრივი ნორმების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 ივლისის განჩინება და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის საფუძველზე საქმეზე მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება თ.ა-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ხანდაზმულობის საფუძვლით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 ივლისის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. თ.ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა