საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-594(2კ-21) 30 სექტემბერი, 2022 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ქეთევან ცინცაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - ვ. ბ-ა

კასატორი (მოპასუხე) - სენაკის მუნიციპალიტეტის მერია

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

ვ. ბ-ამ 2018 წლის 4 ივნისს სარჩელით მიმართა სენაკის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხის - სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ და სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების შედეგად, მოითხოვა „სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიის პირველადი სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელის - განათლების, კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამსახურის უფროსის თანამდებობიდან ვ. ბ-ას გათავისუფლების შესახებ“ სენაკის მუნიციპალიტეტის მერის 2018 წლის 10 მაისის №686 ბრძანების ბათილად ცნობა, ასევე, სამუშაოზე აღდგენა იმავე ან ტოლფას თანამდებობაზე და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

სარჩელის მიხედვით, ვ. ბ-ა სენაკის მუნიციპალიტეტის მერის ბრძანებით გათავისუფლდა სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიის განათლების, კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამსახურის უფროსის თანამდებობიდან, მერიაში განხორციელებული რეორგანიზაციის საფუძველზე. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მისი გათავისუფლების შესახებ სადავო აქტი გამოცემული იყო ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით, კერძოდ, გადაწყვეტილება არ იყო სათანადოდ დასაბუთებული. მოსარჩელის მოსაზრებით, რეორგანიზაცია განხორციელდა კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, რადგან კომისია დაკომპლექტებული იყო არაუფლებამოსილი პირებით, კერძოდ, კომისიას თავმჯდომარეობდა მერის პირველი მოადგილე, რაც კანონით დაუშვებელი იყო. ამასთან, მოსარჩელეს, როგორც გამოცდილ სპეციალისტს, მობილობის წესით არ შესთავაზეს მისი კვალიფიკაციის შესაბამისი თანამდებობა. მოსარჩელემ ასევე მიუთითა მის მიმართ დისკრიმინაციის არსებობაზე. დასახელებულ გარემოებებზე მითითებით კი, მოითხოვა სადავო აქტის ბათილად ცნობა, იმავე ან ტოლფას სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

სენაკის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ბ-ამ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილებით ვ. ბ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა სენაკის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ვ. ბ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი „სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიის პირველადი სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელის - განათლების, კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამსახურის უფროსის თანამდებობიდან ვ. ბ-ას გათავისუფლების შესახებ“ სენაკის მუნიციპალიტეტის მერის 2018 წლის 10 მაისის №686 ბრძანება; მოპასუხეს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლისა და გამოკვლევის შემდეგ, კანონით დადგენილ ვადაში, ვ. ბ-ასთან მიმართებით ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. სარჩელი დანარჩენი მოთხოვნების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა.

კასატორი - ვ. ბ-ა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ბათილად ცნო მისი თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ აქტი და ადმინისტრაციულ ორგანოს, საქმის გარემოებების ყოველმხრივ გამოკვლევის შედეგად, ახალი აქტის გამოცემა დაავალა, თუმცა განაცდურის ანაზღაურების ნაწილში მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა. კასატორი მიუთითებს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 112-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სამსახურიდან უკანონოდ გათავისუფლებული მოხელე უფლებამოსილია მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს გათავისუფლების უკანონოდ ცნობა და თანამდებობრივი სარგოს ანაზღაურება. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს მიერ შესაბამისი აქტის ბათილად ცნობა უკანონოდ გათავისუფლებული მოხელისთვის განაცდურის ანაზღაურების საკმარის საფუძველს წარმოადგენს, ვინაიდან ადმინისტრაციული კანონმდებლობის შესაბამისად, აქტის უკანონობა დგინდება სწორედ მისი ბათილად ცნობით, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა.

კასატორი ასევე მიუთითებს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებაზე, რომლის საფუძველზეც „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 112-ე მუხლის ნორმატიული შინაარსი არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი. ამავე გადაწყვეტილებით გაკეთდა მნიშვნელოვანი განმარტება ზიანის ანაზღაურების მოცულობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ განიმარტა, რომ „უკანონოდ გათავისუფლებული მოხელისთვის მიყენებული ზარალი, შესაძლოა, სხვადასხვა სახით იყოს გამოხატული, მათ შორის, არამატერიალური ფორმით. უკანონოდ გათავისუფლებული პირი, გარადა იმისა, რომ ვერ იღებს იძულებითი გაცდენის პერიოდში ნავარაუდებ ანაზღაურებას, განიცდის მის მიმართ განხორციელებული უკანონობის თანმხლებ უარყოფით შედეგებსაც, რაც ცალკეულ შემთხვევებში, შესაძლოა, გამოხატულ იქნეს საზოგადოების ან/და პოტენციური დამსაქმებლის მხრიდან მის მიმართ უარყოფით დამოკიდებულებაში, რაც ნეგატიურად აისახება გათავისუფლებული მოხელის როგორც ქონებრივ მდგომარეობაზე, ასევე მის სამსახურებრივ რეპუტაციაზე. შესაბამისად, უკანონოდ გათავისუფლება, შესაძლოა, პირს აყენებდეს როგორც ქონებრივ, ასევე მორალურ ზიანს, რაც წარმოადგენს ზარალს, რომლის ანაზღაურებაც გარანტირებულია კონსტიტუციით“.

დასახელებულ გარემოებებზე მითითებით კასატორი აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უკანონო აქტის გამოცემით დამდგარი მატერიალური ზიანი სახეზეა, შესაბამისად, მოცემული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებაც დამდგარია.

კასატორი - სენაკის მუნიციპალიტეტის მერია აღნიშნავს, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 102, 104-ე, 110-ე მუხლები და სენაკის მუნიციპალიტეტის მერის 2018 წლის 5 მარტის №307 ბრძანების საფუძველზე სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიაში განხორციელებული რეორგანიზაცია, რასაც თან სდევდა შტატების შემცირება. სასამართლომ ასევე არასწორად განმარტა, რომ ვ. ბ-ას სამსახურიდან გათავისუფლებისას არ იქნა გათვალისწინებული დასახელებული კანონის 52-ე მუხლით გათვალისწინებული მობილობის წესი. სასამართლომ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიამ 2018 წლის 16 აპრილს, საჯარო სამსახურის ბიუროს მეშვეობით, მოიძია ინფორმაცია საჯარო სამსახურის სისტემაში არსებული შესაბამისი ვაკანტური თანამდებობების არსებობის შესახებ, აგრეთვე, ის გარემოება, რომ მობილობის განხორციელების შეუძლებლობის გამო ვ. ბ-ამ 2018 წლის 10 მაისს განაცხადა თანხმობა მოხელეთა რეზერვში ჩარიცხვაზე, რისთვისაც მიიღო 3 თვის კომპენსაცია ბოლო თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით.

კასატორი დამატებით მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გამოიკვლია და არ შეაფასა სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ რეორგანიზაციის პროცესში მობილობის წესით გადაყვანილი საჯარო მოხელეების მაღალი კვალიფიკაცია და კომპეტენცია, ასევე ის გარემოება, რომ ვ. ბ-ა ვერ აკმაყოფილებდა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ ახალი კანონიდან გამომდინარე, საქართველოს მთავრობის 2017 წლის 28 აპრილის №218 დადგენილებით და სენაკის მუნიციპალიტეტის მერის 2018 წლის 2 აპრილის №477 ბრძანებით განსაზღვრულ სპეციალურ და დამატებით საკვალიფიკაციო მოთხოვნებს.

ამრიგად, კასატორი აღნიშნავს, რომ რეორგანიზაცია არ ატარებდა ფორმალურ ხასიათს, აღნიშნულ პროცესში, თავისი უფლებამოსილების ფარგლებში, ჩართული იყო საჯარო სამსახურის ბიურო. ვ. ბ-ას სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე მერიის მიერ გამოცემული ბრძანება მიღებულ იქნა კანონიერად, ყველა პროცედურისა და ვადების დაცვით. მოსარჩელე თავისივე თანხმობით იქნა ჩარიცხული მოხელეთა რეზერვში და მიიღო სათანადო კომპენსაცია. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ არ არსებობდა დავის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე გადაწყვეტის წინაპირობა, რადგან სააპელაციო სასამართლო ვერ მიუთითებს კონკრეტულ გარემოებათა გამოკვლევის აუცილებლობაზე, რის გამოც კასატორი ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას მოითხოვს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 2 და 19 ივლისის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ვ. ბ-ასა და სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ბ-ასა და სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივრებში მითითებული პოზიციები ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრების განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, განსახილველ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს ვ. ბ-ას სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერება, სამსახურში ჩატარებული რეორგანიზაციის გამო, გარკვეული სამსახურების გაერთიანების შედეგად შტატების შემცირების საფუძვლით. ამასთანავე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამართლიანი სასამართლოს უფლება ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, თუმცა აღნიშნული არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ §71; ყუფარაძე საქართველოს წინააღმდეგ §76; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად მიუთითებს საქმის მასალებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომელთა შესაბამისად, სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიაში განხორციელებული რეორგანიზაცია შეეხო ყველა სამსახურს, რის საფუძველზეც შემცირდა სხვადასხვა განყოფილებებში მომუშავე პირთა რიცხოვნობა. რაც შეეხება განათლების, კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამსახურსა და სპორტისა და ახალგაზრდობის სამსახურს, დასახელებულ განყოფილებებში რეორგანიზაცია განხორციელდა არა სამსახურების მიხედვით - ამა თუ იმ ცალკეული საშტატო ერთეულის შემცირებით, არამედ მათი გაერთიანების საფუძველზე შეიქმნა ახალი, პირველადი სტრუქტურული ერთეული - განათლების, კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამსახური. ამდენად, რეორგანიზაციის შედეგად ამ ორი სამსახურის შერწყმის საფუძველზე გაუქმდა 12 ძველი საშტატო ერთეული და შეიქმნა 6 ახალი საშტატო ერთეული, რომლებიც გადანაწილდა შემდეგნაირად; I რანგი - პირველადი სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელი - განათლების, კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამსახურის უფროსი - 1 საშტატო ერთეული, III რანგი-პირველი კატეგორიის უფროსი სპეციალისტი - 1 საშტატო ერთეული; III რანგი - მეორე კატეგორიის უფროსი სპეციალისტი - 3 საშტატო ერთეული; III რანგი - მესამე კატეგორიის უფროსი სპეციალისტი - 1 საშტატო ერთეული.

საქმის მასალებით ასევე დასტურდება, რომ სენაკის მუნიციპალიტეტის მერის 2018 წლის 9 მარტის №342 ბრძანებით დამტკიცებული რეორგანიზაციის გეგმის მიხედვით, სენაკის მუნიციპალიტეტის მერის საჯარო მოხელეთა დამატებითი საკვალიფიკაციო მოთხოვნების პროექტის VII თავის შესაბამისად, დასახელებულ საშტატო ერთეულებზე დასანიშნ საჯარო მოხელეებს განესაზღვრათ დამატებითი საკვალიფიკაციო მოთხოვნები, კერძოდ, პირველადი სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელს - განათლების, კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამსახურის უფროსს მთელი რიგი საკანონმდებლო აქტების ცოდნის გარდა ასევე მოეთხოვებოდა უმაღლესი განათლების ქონა, 5 წლის სამუშაო გამოცდილება კულტურის, განათლების, ან სპორტის, ან ახალგაზრდობის სფეროში, მათ შორის, 2 წელი ხელმძღვანელ თანამდებობაზე, კომპიუტერული პროგრამების ცოდნის კარგი დონე.

სენაკის მუნიციპალიტეტის მერის 2018 წლის 10 მაისის №686 ბრძანებით ვ. ბ-ა გათავისუფლდა სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიის პირველადი სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელის - განათლების, კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამსახურის უფროსის თანამდებობიდან რეორგანიზაციის საფუძვლით.

ასევე დასტურდება, რომ სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიას რეორგანიზაციის შედეგად შექმნილ ვაკანტურ თანამდებობებზე (ტოლფასი, რანგით დაბალი) ვ. ბ-ასთან მიმართებით, მისი მრავალმხრივი კომპეტენციისა და გამოცდილების მიუხედავად, შიდა მობილობის წესით გადაყვანის თაობაზე შეთავაზება არ განუხორციელებია.

საქმეში წარმოდგენილი სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიის რეორგანიზაციის გამო შტატების შემცირებასა და გადაადგილებასთან დაკავშირებით გასათავისუფლებელ და გადასაადგილებელ საჯარო მოხელეთა გამოვლენის თაობაზე დროებითი კომისიის 2018 წლის 5 აპრილის №1 სხდომის ოქმით დასტურდება, რომ აღნიშნული დოკუმენტი არ იძლევა იმ პროცედურის ანალიზის შეფასების შესაძლებლობას, თუ როგორ დაასკვნა საჯარო მოხელეებთან შეხვედრა-გასაუბრების შემდეგ „თითოეული საჯარო მოხელის მიმართ დაფიქსირებული შეჯერებული პოზიციით“ (როგორც მითითებულია სხდომის ოქმში), რომ გასაუბრებაგავლილ 37 საჯარო მოხელიდან 25 პირი მიჩნეულიყო გადასაადგილებელ პირად, ხოლო გასათავისუფლებელ პირთა სია კი განსაზღვრულიყო 12 კაცის შემადგენლობით, რომელთა შორისაც აღმოჩნდა ვ. ბ-აც. თუმცა ფაქტობრივად გასათავისუფლებელ პირთა სიაში აღმოჩენის შემდეგ გათავისუფლებული აღმოჩნდა 11 პირი, რადგან გ. მ-ი მობილობის წესით გადაყვანილ იქნა რეორგანიზაციის შედეგად შექმნილი პირველადი სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელის, კერძოდ, განათლების, კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელის პოზიციაზე.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონზე, რომლის 102-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, საჯარო დაწესებულების რეორგანიზაცია, ლიკვიდაცია ან/და მისი სხვა საჯარო დაწესებულებასთან შერწყმა არ შეიძლება გახდეს მოხელის სტატუსის შეწყვეტის საფუძველი, გარდა ამ კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე კანონის 110-ე მუხლი ასევე ადგენს, რომ მოხელე შესაძლებელია სამსახურიდან გათავისუფლდეს საჯარო დაწესებულების რეორგანიზაციის, ლიკვიდაციის ან/და მისი სხვა საჯარო დაწესებულებასთან შერწყმის გამო შტატების შემცირებასთან დაკავშირებით, თუ მოხელის ამ კანონის 52-ე მუხლით გათვალისწინებული მობილობა შეუძლებელია. ამდენად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ რეორგანიზაციამ მხოლოდ შტატის შემცირების შემთხვევაში შეიძლება გამოიწვიოს პირის სამსახურიდან გათავისუფლება, ამასთან, შტატების შემცირების მოტივით დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლებისას „ერთმანეთისგან უნდა გაიმიჯნოს, ერთი მხრივ, შემთხვევა, როდესაც დაწესებულებაში განხორციელებულ რეორგანიზაციას თან სდევს შტატების შემცირება, რა დროსაც ადმინისტრაციული ორგანო უკეთესის/საუკეთესოს, უპირატესის ამორჩევის პრინციპზე დაყრდნობით უნდა იღებდეს გადაწყვეტილებას ცალკეულ მოხელეთა გათავისუფლების თუ სამსახურში დატოვებასთან დაკავშირებით, ხოლო, მეორე მხრივ, შემთხვევა, როდესაც რეორგანიზაციის დროს უქმდება კონკრეტული საშტატო ერთეული“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 14 ივლისის გადაწყვეტილება საქმეზე №ბს-166-165(კ-16)).

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არ მომხდარა მუშაკთა პროფესიული უნარ-ჩვევების, კვალიფიკაციის, შრომის დისციპლინის და ა.შ. ადეკვატური, ობიექტური შეფასება. ვ. ბ-ას სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანება ფაქტობრივად დაეფუძნა მხოლოდ იმ გარემოებას, რომ რეორგანიზაციის საფუძველზე განათლების, კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამსახურისა და სპორტისა და ახალგაზრდობის სამსახურის გაერთიანების შედეგად გაუქმდა ვ. ბ-ას საშტატო ერთეული და ის ვერ დაინიშნა გაერთიანების შედეგად ახლადშექმნილი სამსახურის უფროსად, რადგან არ ჰქონდა შესაბამის დარგში მუშაობის 5 წლის გამოცდილება და ამდენად, ვერ აკმაყოფილებდა პირველი იერარქიული რანგისთვის დადგენილ სპეციალურ მოთხოვნას. როგორც ზემოთ აღინიშნა, კონკრეტულ შემთხვევაში განხორციელდა არა ცალკეულ სამსახურებში შტატების შემცირება, არამედ ორი სამსახურის გაერთიანების შედეგად შეიქმნა ერთი სამსახური, გაუქმდა 12 და შეიქმნა 6 ახალი საშტატო ერთეული. ამრიგად, დაისვა საკითხი - ადმინისტრაციულ ორგანოს 12 თანამშრომლიდან რომელი 6 თანამშრომელი უნდა გაეთავისუფლებინა სამსახურიდან, რაც მას უნდა განეხორციელებინა არა ზედაპირული და ფორმალური ადმინისტრაციული წარმოებით, არამედ თანამშრომელთა კვალიფიკაციის, პროფესიონალიზმის, უნარ-ჩვევების და სხვ. სიღრმისეული შესწავლა-გამოკვლევის, საუკეთესოს, უკეთესის ამორჩევის გზით, რის შესაძლებლობასაც მას აძლევდა ამ საკითხის მომწესრიგებელი ნორმის - „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 52-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, საჯარო დაწესებულების რეორგანიზაციის, ლიკვიდაციის ან/და მისი სხვა საჯარო დაწესებულებასთან შერწყმის გამო შტატის შემცირებისას შესაბამისი მოხელე შესაძლებელია მისი თანხმობით გადაყვანილ იქნეს იმავე ან სხვა საჯარო დაწესებულებაში მისი თანამდებობის ტოლფას თანამდებობაზე, ხოლო ასეთი თანამდებობის არარსებობისას - დაბალ თანამდებობაზე, მისი კომპეტენციის გათვალისწინებით. განსახილველ შემთხვევაში უდავოდ დადგენილია, რომ ვ. ბ-ას სურვილის, მისი მრავალმხრივი კომპეტენციისა და გამოცდილების მიუხედავად, სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიას რეორგანიზაციის შედეგად შექმნილ ვაკანტურ თანამდებობებზე (ტოლფასი, რანგით დაბალი) მასთან მიმართებით, შიდა მობილობის წესით არც ამ ახლადშექმნილ 6 საშტატო ერთეულზე და არც სხვა ვაკანტურ თანამდებობებზე მობილობით გადაყვანის თაობაზე შეთავაზება არ განუხორციელებია.

საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ, მართალია, ვ. ბ-ას სამსახურიდან გათავისუფლება დაეფუძნა რეორგანიზაციის საფუძვლით შტატების შემცირებას, თუმცა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არ განხორციელებულა მუშაკთა პროფესიული უნარ-ჩვევების, კვალიფიკაციის, შრომის დისციპლინისა და სხვა საჭირო ინფორმაციის ადეკვატური, ობიექტური შეფასება, რაც ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას წარმოადგენდა. საქმის მასალებში წარმოდგენილი არ არის იმ გარემოებების დამადასტურებელი შესაბამისი მტკიცებულებები, რომელიც დაადგენდა, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ სწორედ ზემოხსენებული კრიტერიუმების საფუძველზე, ყველა მოხელის მონაცემების ურთიერთშედარებისა და ანალიზის პირობებში, უკეთესისა და საუკეთესოს, უპირატესის ამორჩევის პრინციპზე დაყრდნობით მიიღო გადაწყვეტილება ცალკეულ მოხელთა გათავისუფლების, თუ სამსახურში დატოვებასთან დაკავშირებით. შესაბამისად, საკითხის ხელახლა კვლევისას უნდა შეფასდეს, ადმინისტრაციულმა ორგანომ უკეთესის/საუკეთესოს, უპირატესის ამორჩევის პრინციპზე დაყრდნობით მიიღო თუ არა გადაწყვეტილება, რადგან გათავისუფლებულ პირს უნდა ეძლეოდეს შესაძლებლობა, სრულად აღიქვას მისი გათავისუფლების, ასევე, მასთან შედარებით სხვა კონკრეტულ პირთათვის უპირატესობის მინიჭების საფუძვლები. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიიჩნია, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, არჩევანის გასაკეთებლად, ანუ დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში გადაწყვეტილების მისაღებად, მოხელეთა უპირატესობების გამოვლენის მიზნით ჩაატაროს სხვა საჯარო მოხელეებისა და მოსარჩელეების კვალიფიკაციისა და პროფესიული უნარ-ჩვევების შედარებითი (ანალიტიკური) კვლევა.

საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ განსახილველ საკითხზე ხელახლა მსჯელობისას ადმინისტრაციულმა ორგანომ ასევე უნდა გაითვალისწინოს ის ფაქტი, რომ რეორგანიზაციის შედეგად გაუქმდა არა მხოლოდ კონკრეტულად ვ. ბ-ას საშტატო ერთეული, არამედ სამსახურების გაერთიანების შედეგად გაუქმდა ორივე სამსახურის ყველა საშტატო ერთეული და შეიქმნა ახალი საშტატო ერთეულები. გაუქმებამდეც და გაუქმების შემდეგაც ყველა მათგანზე დასაქმებულ პირებს ერთი და იგივე ფუნქციური უფლება-მოვალეობები გააჩნდათ, რაც გულისხმობს იმას, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ საკითხი უნდა გადაწყვიტოს უკეთესის/საუკეთესოს, უპირატესის ამორჩევის პრინციპის საფუძველზე.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მართებულია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე სადავო აქტის ბათილად ცნობის შესახებ, რადგან ადმინისტრაციულ პროცესში მოქმედი ინკვიზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით (საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლები) მართალია, სასამართლოს აქვს შესაძლებლობა ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის მიზნით შეაგროვოს დამატებითი მტკიცებულებები, თუმცა აღნიშნული უზრუნველყოფს ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში დაშვებული ხარვეზების აღმოფხვრას და არა ორგანოში განსახორციელებელი წარმოების ჩანაცვლებას. განსახილველ შემთხვევაში გამოკვლევას საჭიროებს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე რიგი გარემოებები. ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია სრულად გამოიკვლიოს საქმეზე გარემოებები და მიიღოს სათანადოდ დასაბუთებული გადაწყვეტილება. მოცემულ შემთხვევაში სადავო აქტი ვერ აკმაყოფილებს აღნიშნულ პირობებს. ამრიგად, საკითხზე თავიდან მსჯელობისას ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა გაითვალისწინოს, რომ გაუქმდა არა მხოლოდ კონკრეტულად ვ. ბ-ას საშტატო ერთეული, არამედ სამსახურების გაერთიანების შედეგად გაუქმდა ორივე სამსახურის ყველა საშტატო ერთეული და შეიქმნა ახალი საშტატო ერთეულები. გაუქმებამდეც და გაუქმების შემდეგაც ყველა მათგანზე დასაქმებულ პირებს ერთი და იგივე ფუნქციური უფლება-მოვალეობები გააჩნდათ, რაც გულისხმობს იმას, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ საკითხი უნდა გადაწყვიტოს უკეთესის/საუკეთესოს, უპირატესის ამორჩევის პრინციპის საფუძველზე, რაც უნდა განხორციელდეს შესაბამისი სამართლებრივი, ობიექტური მექანიზმის გამოყენებით. ყოველივე ზემოაღნიშნული სადავო ბრძანების ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენს. ამდენად, კასატორის სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიის მოსაზრება ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენების საფუძვლის არარსებობასთან დაკავშირებით არის უსაფუძვლო.

ასევე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სასამართლოს მიერ აღნიშნული ნორმით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენება გამორიცხავს მოცემულ სტადიაზე მოსარჩელის დანარჩენი მოთხოვნების საფუძვლიანობის განხილვისა და გადაწყვეტის პროცესუალურ შესაძლებლობას. აღნიშნული კი კასატორის - ვ. ბ-ას საკასაციო პრეტენზიების არარელევანტურობაზე მიუთითებს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დაადგინა:

1. ვ. ბ-ასა და სენაკის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. გოგიაშვილი

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ნ. სხირტლაძე