საქმე ¹12აგ-12 თბილისი
რ-ე ა., ¹12აგ-12 2 ივლისი, 2012 წელი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა
პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:
დავით სულაქველიძე (თავმჯდომარე),
მაია ოშხარელი, პაატა სილაგაძე
ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა მსჯავრდებულ ა. რ-ის საკასაციო საჩივარი ახლად გამოვლენილ გარემოებათა გამო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 მაისის განჩინებაზე.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 2004 წლის 9 ივნისის განაჩენით ა. რ-ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ და მიესაჯა: საქართველოს სსკ-ის 273-ე მუხლით _ 1 წლით, 379-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა”, “ბ” ქვეპუნქტებით _ 7 წლით, 236-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით _ 3 წლით, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით _ 5 წლით, 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა”, “დ” ქვეპუნქტებით _ 10 წლით, 224-ე მუხლით _ 12 წლით, ხოლო 109-ე მუხლის ,,გ”, “ლ” ქვეპუნქტებით _ 18 წლით თავისუფლების აღკვეთა. სსკ-ის 59-ე მუხლის შესაბამისად, სსკ-ის 109-ე მუხლის ,,გ” და “ლ” ქვეპუნქტებით დანიშნულ სასჯელს დაემატა: სსკ-ის 379-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” და “ბ” ქვეპუნქტებით დანიშნული სასჯელიდან _ 1 წლით თავისუფლების აღკვეთა, 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა”, “დ” ქვეპუნქტებით დანიშნული სასჯელიდან _ 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა, 224-ე მუხლით დანიშნული სასჯელიდან _ 4 წლით თავისუფლების აღკვეთა, ხოლო ამ სასჯელმა შთანთქა 273-ე მუხლითა და 236-ე მუხლის 1-ლი, მე-2 ნაწილებით დანიშნული სასჯელები და საბოლოოდ ა. რ-ეს სასჯელის ზომად განესაზღვრა 25 წლით თავისუფლების აღკვეთა. მას სასჯელის ვადაში მოხდილად ჩაეთვალა წინასწარ პატიმრობაში გატარებული 2 წელი, 9 თვე, 10 დღე და საბოლოოდ მოსახდელად დარჩა 22 წელი, 2 თვე და 5 დღე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2005 წლის 12 იანვრის განჩინებით აღნიშნული განაჩენი შეიცვალა, კერძოდ:
ა. რ-ის მიმართ სსკ-ის 224-ე მუხლისა და 109-ე მუხლის “ლ” ქვეპუნქტით წარდგენილი ბრალდების ნაწილში სისხლის სასამართლის საქმე შეწყდა. ა. რ-ეს სასამართლოს მიერ დანიშნული სასჯელი _ 22 წელი, 2 თვე და 5 დღე _ შეუმცირდა და საბოლოოდ განესაზღვრა 20 წლით თავისუფლების აღკვეთა. განაჩენი სხვა ნაწილში დარჩა უცვლელად.
გარდა ამისა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 3 დეკემბრის განაჩენით ა. რ-ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 3782-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტით და მიესაჯა 3 წლით თავისუფლების აღკვეთა, რასაც მთლიანად დაემატა უზენაესი სასამართლოს 2005 წლის 12 იანვრის განჩინებით დანიშნული 20 წლით თავისუფლების აღკვეთის მოუხდელი ნაწილი _ 16 წელი, 6 თვე და 6 დღე და საბოლოოდ მას მოსახდელად განესაზღვრა 19 წლით, 6 თვითა და 6 დღით თავისუფლების აღკვეთა. ა. რ-ეს სასჯელის მოხდა დაეწყო 2007 წლის 3 დეკემბრიდან.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 7 მარტის განაჩენით თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 3 დეკემბრის განაჩენი დარჩა უცვლელად.
უზენაესი სასამართლოს 2008 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებით ა. რ-ის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 7 მარტის განაჩენზე არ იქნა დაშვებული განსახილველად.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 30 იანვრის დადგენილებით თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 7 მარტის განაჩენით ა. რ-ის მიმართ დანიშნული საბოლოო სასჯელი _ თავისუფლების აღკვეთა 19 წლით, 6 თვითა და 6 დღით _ დარჩა უცვლელად.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 28 ნოემბრის დადგენილებით “ამნისტიის შესახებ” საქართველოს 2009 წლის 20 ნოემბრის კანონი ა. რ-ის მიმართ არ იქნა გამოყენებული და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 7 მარტის განაჩენი დარჩა უცვლელად.
უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2010 წლის 14 მაისის განჩინებით მსჯავრდებულ ა. რ-ის საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 7 მარტის განაჩენი ა. რ-ის მიმართ დარჩა უცვლელად, ხოლო უზენაესი სასამართლოს 2005 წლის 12 იანვრის განჩინება შეიცვალა, კერძოდ:
ა. რ-ის ქმედება სსკ-ის 109-ე მუხლის “გ” პუნქტიდან (2000 წლის 5 მაისის რედაქცია) გადაკვალიფიცირდა სსკ-ის 109-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტზე (2010 წლის 16 ივლისამდე მოქმედი რედაქცია) და ამ მუხლით ა. რ-ეს განესაზღვრა 14 წლით თავისუფლების აღკვეთა; სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქმედება (2000 წლის 5 მაისის რედაქცია) გადაკვალიფიცირდა მოქმედი სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტზე და ა. რ-ეს საბოლოოდ მიესაჯა თავისუფლების აღკვეთა 15 წლის, 6 თვისა და 6 დღის ვადით, რომლის ათვლა დაეწყო 2007 წლის 3 დეკემბრიდან.
2012 წლის 30 აპრილს მსჯავრდებულმა ა. რ-ემ შუამდგომლობით მიმართა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს და მოითხოვა ახლად გამოვლენილ გარემოებათა გამო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 2004 წლის 9 ივნისის განაჩენის გადასინჯვა იმ მოტივით, რომ განაჩენი დაადგინა სასამართლოს უკანონო შემადგენლობამ, რადგან საქმის განხილვაში მოსამართლესთან ერთად მონაწილეობდა ორი მსაჯული, იმ დროისათვის კი კანონი ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის შესახებ არ არსებობდა. აღნიშნულის თაობაზე არსებობს სახალხო დამცველის რეკომენდაცია, აგრეთვე _ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე “გ-ე საქართველოს წინააღმდეგ”.
საჩივრის ავტორი ასევე მიუთითებდა, რომ წინასწარ გამოძიებაში გატარებული დრო მას არ ჩაუთვალეს სასჯელის ვადაში, რაც ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციასა და სისხლის სამართლის კოდექსს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 14 მაისის განჩინებით ა. რ-ის შუამდგომლობა ახლად გამოვლენილ გარემოებათა გამო უზენაესი სასამართლოს 2004 წლის 9 ივნისის განაჩენის გადასინჯვის შესახებ დაუშვებლად იქნა ცნობილი.
მსჯავრდებული ა. რ-ე საკასაციო საჩივრით ითხოვს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 14 მაისის განჩინების გაუქმებას იმავე მოტივებით, რაც მითითებული ჰქონდა შუამდგომლობაში. მსჯავრდებული ა. რ-ე საკასაციო საჩივარში ასევე აღნიშნავს, რომ განაჩენის დადგენის დროს მოსამართლემ არ გაითვალისწინა პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი გარემოებები, ის, რომ მას ნასამართლობა გაქარწყლებული ჰქონდა, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ სასამართლო ორიენტირებული იყო მის დასჯაზე. გარდა ამისა, მას არასწორად გამოუთვალეს საბოლოო სასჯელის ზომა და ნაცვლად 24 წლის, 11 თვისა და 15 დღისა, განუსაზღვრეს 25 წლით თავისუფლების აღკვეთა, რაც სამსახურებრივ გულგრილობაზე ან უფლებების გადაჭარბებაზე მიუთითებს.
კასატორის აზრით, საქმის მასალების მიხედვით, ის ერთსა და იმავე დროს იმყოფებოდა სამ სხვადასხვა ადგილზე, რაც ფიზიკურად შეუძლებელია. გარდა ამისა, 2000 წელს არ არსებობდა დაუსწრებლად, ზეპირი მოსმენის გარეშე გასამართლების პრაქტიკა, თუმცა მოსამართლე გ. გ-ის განცხადებით, მან განაჩენი გამოიტანა ერთპიროვნულად, ზეპირი მოსმენის გარეშე; ასე რომ ყოფილიყო, სასამართლოს უნდა მიემართა შსს-ს ძებნის სამსახურისათვის, რაც არ გაუკეთებია.
ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, მსჯავრდებული ა. რ-ე ითხოვს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 მაისის განჩინების გაუქმებასა და მისი საქმის ხელახლა გადასინჯვას.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 313-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო პალატამ შეამოწმა საქმის მასალები, გააანალიზა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 310-ე მუხლის შესაბამისად, განაჩენი გადაისინჯება, თუ:
ა) სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილია, რომ ყალბია მტკიცებულება, რომელიც საფუძვლად დაედო გადასასინჯ განაჩენს;
ბ) არსებობს გარემოება, რომელიც მოწმობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის დამდგენი სასამართლოს უკანონო შემადგენლობას ან იმ მტკიცებულების დაუშვებლობას, რომელიც საფუძვლად დაედო გადასასინჯ განაჩენს;
გ) სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილია, რომ მოსამართლემ, პროკურორმა, გამომძიებელმა, ნაფიცმა მსაჯულმა ან ნაფიცი მსაჯულის მიმართ სხვა პირმა ამ საქმესთან დაკავშირებით ჩაიდინა დანაშაული;
დ) არსებობს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელმაც არაკონსტიტუციურად ცნო ამ საქმეში გამოყენებული სისხლის სამართლის კანონი;
ე) არსებობს ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება), რომელმაც დაადგინა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის ან მისი ოქმების დარღვევა ამ საქმესთან დაკავშირებით და გადასასინჯი განაჩენი ამ დარღვევას ეფუძნება;
ვ) ახალი კანონი აუქმებს ან ამსუბუქებს სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას იმ ქმედებისათვის, რომლის ჩადენისთვისაც პირს გადასასინჯი განაჩენით მსჯავრი დაედო;
ზ) წარდგენილია ახალი ფაქტი ან მტკიცებულება, რომელიც გადასასინჯი განაჩენის გამოტანის დროს არ იყო ცნობილი და თავისთავად, თუ სხვა დადგენილ გარემოებასთან ერთად ამტკიცებს მსჯავრდებულის უდანაშაულობას ან მის მიერ იმ დანაშაულზე უფრო მსუბუქი ან უფრო მძიმე დანაშაულის ჩადენას, რომლისთვისაც მას მსჯავრი დაედო, აგრეთვე ამტკიცებს გამართლებულის ბრალეულობას ან დანაშაულის იმ პირის მიერ ჩადენას, რომლის მიმართაც სისხლისსამართლებრივი დევნა შეწყვეტილი იყო.
საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარში არც ერთი ზემოაღნიშნული გარემოება არ არის მითითებული. სსსკ-ის 4371-ე მუხლი, რომელზეც აპელირებს კასატორი, კანონს დაემატა 2005 წლის 23 ივნისის ცვლილებით, ხოლო 2005 წლის 25 მარტამდე მოქმედი სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 434-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა სასამართლო კოლეგია, როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლო, სისხლის სამართლის საქმეს განიხილავდა ერთი მოსამართლისა და ორიდან ექვსამდე მსაჯულის მონაწილეობით. ამავე კოდექსის 438-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად კი მოსამართლე და მსაჯულები ერთად ქმნიდნენ კოლეგიას. ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელზეც ასევე მიუთითებს კასატორი, სსსკ-ის 310-ე მუხლის “ე” პუნქტის შესაბამისად, გამოტანილი უნდა იყოს ამ საქმესთან დაკავშირებით, რასაც ადგილი არ ჰქონია. რაც შეეხება შუამდგომლობასა და საკასაციო საჩივარში აღნიშნულ სხვა გარემოებებს, ისინი ცნობილი იყო სასამართლოსათვის საქმის არსებითად განხილვისას. ფაქტობრივად, მსჯავრდებული მოითხოვს მტკიცებულებათა ხელახლა შეფასებას, რის თაობაზეც სააპელაციო პალატამ სწორად მიუთითა, რომ არ არსებობდა სასამართლო გადაწყვეტილების გადასინჯვის ახლად გამოვლენილი საფუძველი.
საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოტივებს შუამდგომლობასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს და იგი უნდა დარჩეს უცვლელად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სსსკ-ის 313-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
მსჯავრდებულ ა. რ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 მაისის განჩინება მსჯავრდებულ ა. რ-ის შუამდგომლობის დაუშვებლად ცნობის შესახებ დარჩეს უცვლელად.
განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე დ. სულაქველიძე
მოსამართლეები: მ. ოშხარელი
პ. სილაგაძე
