საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-858(2კ-22) 28 სექტემბერი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, სსიპ შემოსავლების სამსახური

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - ინდივიდუალური მეწარმე „ ა.ქ-ი“

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 6 აპრილის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

ინდივიდუალური მეწარმე „ა.ქ-მა“ 2019 წლის 4 მარტს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 23 ივლისის №007-199 ,,საგადასახადო მოთხოვნის“, 2018 წლის 12 დეკემბრის №35801 ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 23 იანვრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 15 ივლისის გადაწყვეტილებით, ინდივიდუალური მეწარმე „ა.ქ-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 12 დეკემბრის №35801 ბრძანება და მოპასუხე სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალა, საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონით დადგენილ ვადაში, ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა სადავო საკითხთან დაკავშირებით; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 23 იანვრის №7436/2/2019 გადაწყვეტილება; ინდივიდუალური მეწარმე „ა.ქ-ის“ სარჩელი დანარჩენ ნაწილში ამ ეტაპზე არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 6 აპრილის განჩინებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 15 ივლისის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 6 აპრილის განჩინება მისი გაუქმებისა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით, საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა.

კასატორის - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წარმომადგენლის განმარტებით, ინდივიდუალური მეწარმე „ა.ქ-ის“ საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმების შედეგები აისახა 12.07.2018 წლის შემოწმების აქტში, რომლის საფუძველზე მიღებული 23.07.2018 წლის N18965 ბრძანება და 23.07.2018 წლის N007-199 ,,საგადასახადო მოთხოვნა“ მოსარჩელემ საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი, მე-3, მე-4, მე-6, მე-9 ნაწილებით დადგენილი წესით ჩაიბარა 2018 წლის 10 აგვისტოს, ხოლო საჩივარი შემოსავლების სამსახურში წარადგინა გასაჩივრების ვადის დარღვევით 2018 წლის 10 ოქტომბერს, შესაბამისად, შემოსავლების სამსახურის 12.12.2018 წლის N35801 ბრძანებით საჩივარი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე დარჩა განუხილველი. აღნიშნული ბრძანება მოსარჩელემ ასევე გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში, რომელმაც 23.01.2019 წლის N7436/2/2019 გადაწყვეტილებით არ დააკმაყოფილა საჩივარი. კასატორის მოსაზრებით, მოპასუხეთა მიერ გამოცემული აქტები კანონშესაბამისია და არ არსებობს მათი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი, რადგან სადავო აქტები გაგზავნილია გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემაში მოსარჩელის მითითებულ მისამართზე (თბილისი, ...ის რაიონი, ...ის დას. კორპ. N5, ბინა N88) და 10.08.2018 წელს ჩაბარდა მოსარჩელესთან მცხოვრებს პირს, ბიძაშვილს, ქ.კ-ას (პ/ნ ...). ასევე, ზემოაღნიშნულ დოკუმენტაციას გადასახადის გადამხდელი გაეცნო ელექტრონულად შემოსავლების სამსახურის ოფიციალური ვებ-გვერდის (www.rs.ge) საშუალებით 2018 წლის 20 სექტემბერს. ვინაიდან, პირისათვის ერთი და იმავე დოკუმენტის რამდენჯერმე ან რამდენიმე ფორმით წარდგენის შემთხვევაში მისი წარდგენის თარიღად მიიჩნევა ამ დოკუმენტის პირველად ჩაბარების თარიღი, მოცემულ შემთხვევაში, სადავო აქტების მოსარჩელისთვის ჩაბარების თარიღია 2018 წლის 10 აგვისტო, საიდანაც გასაჩივრების 30 დღიანი ვადა ამოიწურა 9.09.2018 წელს. მითითებული ფაქტების საწინაარმდეგოდ, სასამართლომ სრულიად უსაფუძვლოდ აღნიშნა, რომ ქ.კ-ა (ბიძაშვილი), არ წარმოადგენდა მოსარჩელესთან მცხოვრებ ოჯახის სრულწლოვან წევრს ან მის უფლებამოსილ ან კანონიერ წარმომადგენელს, შესაბამისად მიიჩნია, რომ ადგილი ჰქონდა ჩაბარების წესის დარღვევას, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლის მე-6 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, წერილობითი დოკუმენტი ფიზიკური პირისათვის ჩაბარებულად ითვლება, თუ დოკუმენტი ჩაჰბარდა მის საცხოვრებელ ადგილზე ამ პირთან მცხოვრებ ოჯახის რომელიმე სრულწლოვან წევრს. ამდენად, კასატორისთვის გაუგებარია, მოსარჩელის ბიძაშვილი ქ.კ-ა რატომ არ უნდა იქნეს მიჩნეული მითითებული პუნქტით განსაზღვრულ უფლებამოსილ პირად.

კასატორის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის წარმომადგენლის განმარტებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიღებულია საქმის სამართლებრივ და ფაქტობრივ გარემოებათა სრულყოფილი გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, რადგან საქმის მასალების მიხედვით დადასტურებულია, რომ ქ.კ-ა (დაბადებული ... წლის ..., პ/ნ ...) რომელმაც 2018 წლის 10 აგვისტოს ჩაიბარა ინდივიდუალური მეწარმე ,,ა.ქ-ისათვის“ (ს/ნ ...) განკუთვნილი კორესპონდენცია, არის მოსარჩელის ბიძაშვილი და ისინი რეგისტრირებული არიან ერთი და იმავე იურიდიულ მისამართზე, შესაბამისად, საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლის მიზნებისთვის ის წარმოადგენდა ადრესატთან მცხოვრებ სრულწლოვან ოჯახის წევრს. მიუხედავად ამისა, სასამართლომ მტკიცებულებათა არარსებობის პირობებში დაადგინა საწინააღმდეგო გარემოება და სადავო აქტები არ მიიჩნია კანონით დადგენილი წესით ჩაბარებულად. შესაბამისად, გასაჩივრების ვადის ათვლაც დაუკავშირა არა ზემოაღნიშნულ თარიღს, არამედ 2018 წლის 20 სექტემბერს, რა დროსაც აუდიტის დეპარტამენტის მიერ გადასახადის გადამხდელისათვის წარდგენილ სამართლებრივ აქტებს ადრესატი გაეცნო ელექტრონულად.

კასატორის მოსაზრებით, ზემოაღნიშნული გარემოებები ქმნიდა საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, საჩივრის განუხილველად დატოვების წინაპირობას, რის გამოც მიაჩნია, რომ სადავო აქტები კანონიერია და არ არსებობს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით მინიჭებულ უფლებამოსილების გამოყენებით მათი ბათილად ცნობის ფორმალური და მატერიალური საფუძვლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 29 ივლისის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით სასამართლოს მიერ გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადასახადის გადამხდელს მინიჭებული აქვს საგადასახადო ორგანოს მიერ გამოცემული, მისთვის არასასურველი გადაწყვეტილების გასაჩივრების პროცესუალური უფლება. ამავდროულად, ამავე კოდექსის 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ნ“ ქვეპუნქტის შინაარსის გათვალისწინებით, საჩივრის უფლების რეალიზებას უკავშირდება საგადასახადო ორგანოს ვალდებულება, განიხილოს და გადაწყვიტოს წარდგენილი საჩივარი. გასაჩივრების უფლებით სარგებლობას კანონმდებელი ზღუდავს კონკრეტული ვადით, კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო შემოწმების აქტი და მის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება საჩივრდება ამ დოკუმენტის საფუძველზე გამოცემულ საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად. ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, პირს უფლება აქვს, გაასაჩივროს საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში. საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს, თუ გასულია საჩივრის წარდგენის ვადა.

ამრიგად, გასაჩივრების ვადის განსაზღვრის პარალელურად კანონმდებლობა ასევე ადგენს მისი ათვლის მომენტს, რომელიც უკავშირდება ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ადრესატისათვის ჩაბარებას, კანონმდებლობით დადგენილი წესით გაცნობას. „გასაჩივრების ვადის ათვლა შესაძლებელია მოხდეს მხოლოდ იმ მომენტიდან, როდესაც პირს შეექმნება ობიექტური შესაძლებლობა მიიღოს ინფორმაცია აქტის შინაარსის შესახებ. აქტის ოფიციალურად გაცნობით პირისთვის ცნობილი ხდება რა გახდა აქტის გამოცემის საფუძველი და შესაბამისად, ექნება თუ არა პერსპექტივა მის საჩივარს, აგრეთვე ის, თუ რა სამართლებრივი საშუალებებით შეძლებს თავისი უფლებებისა და ინტერესების დაცვას, რა არგუმენტებით უნდა დაუპირისპირდეს გადაწყვეტილებას“ (სუსგ 10.10.13წ. ბს-854-836(კ-12)).

რაც შეეხება უშუალოდ საგადასახადო ორგანოსა და გადასახადის გადამხდელს შორის კომუნიკაციას, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლზე, რომლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანო დოკუმენტს პირს უგზავნის ან/და წარუდგენს წერილობითი ან ელექტრონული ფორმით. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, დოკუმენტის გაგზავნის ან/და წარდგენის ფორმას ირჩევს საგადასახადო ორგანო, ხოლო მე-4 ნაწილის შესაბამისად, პირისათვის ერთი და იმავე დოკუმენტის რამდენჯერმე ან რამდენიმე ფორმით წარდგენის შემთხვევაში მისი წარდგენის თარიღად მიიჩნევა ამ დოკუმენტის პირველად ჩაბარების თარიღი. საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლის მე-6 ნაწილი ითვალისწინებს იმ ჩამონათვალს, რა შემთხვევაშიც წერილობითი დოკუმენტი ფიზიკური პირისათვის ჩაბარებულად ითვლება; კერძოდ, თუ დოკუმენტი ჩაჰბარდა: ა) ადრესატს პირადად; ბ) ამ პირის უფლებამოსილ ან კანონიერ წარმომადგენელს; გ) მის საცხოვრებელ ადგილზე ამ პირთან მცხოვრებ ოჯახის რომელიმე სრულწლოვან წევრს; დ) მეწარმე ფიზიკური პირის საქმიანობის ადგილზე კანცელარიას ან ასეთივე დანიშნულების სტრუქტურულ ერთეულს; ე) საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის, მიმდინარე კონტროლის პროცედურების ან/და საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიებების განხორციელების შესახებ უფლებამოსილი პირის ბრძანების შემთხვევაში − ფიზიკური პირის ეკონომიკური საქმიანობის უშუალოდ განმახორციელებელ პირს. ამავე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირისათვის ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება ადრესატის მიერ მისი გაცნობისთანავე. ამასთან, შემოსავლების სამსახურის ოფიციალური ვებგვერდის www.rs.ge გამოყენებით შემოსავლების სამსახურსა და გადასახადის გადამხდელს შორის ონლაინ რეჟიმში ელექტრონული ფორმით კომუნიკაციის (მათ შორის, დეკლარირება) შესაძლებლობას ითვალისწინებს ,,გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის N996 ბრძანება, რომლის მე-12 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირისათვის ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი ნებისმიერი დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება ადრესატის მიერ მისი სამსახურის ვებგვერდზე ან ელექტრონულ ფოსტაში გაცნობისთანავე, რის თაობაზეც საგადასახადო ორგანოს ინფორმაცია მიეწოდება სამსახურის ვებგვერდიდან.

ზემოაღნიშნულ ნორმათა ანალიზის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ გადასახადის გადამხდელისათვის როგორც წერილობითი, ასევე ელექტრონული სახით კომუნიკაციის შემთხვევაში, სამართლებრივი შედეგები წარმოიშობა მისი ინფორმირების მომენტიდან. კონკრეტულად კი, გადასახადის გადამხდელი ფიზიკური პირისათვის ფოსტით გაგზავნილი დოკუმენტი შესაძლებელია ჩაბარდეს როგორც პირადად ადრესატს, ასევე კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შესაბამის უფლებამოსილ პირს - მოსარჩელის საცხოვრებელ ადგილზე ამ პირთან მცხოვრებ ოჯახის რომელიმე სრულწლოვან წევრს.

განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12516 ბრძანებით დანიშნული ინდივიდუალური მეწარმე „ა.ქ-ის“ საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმების შედეგად, 2018 წლის 12 ივლისს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი. აღნიშნული აქტის საფუძველზეც გამოიცა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 23 ივლისის №18965 ბრძანება და №007-199 ,,საგადასახადო მოთხოვნა“, რაც თავდაპირველად, ფოსტის მეშვეობით გაიგზავნა მოსარჩელის იურიდიულ მისამართზე და 2018 წლის 10 აგვისტოს ჩაჰბარდა ქ.კ-ას. საქართველოს ფოსტის უკუგზავნილზე (ს.ფ. 148) აღნიშნულია, რომ ქ.კ-ა არის ადრესატის ოჯახის წევრი, კერძოდ ბიძაშვილი.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-16 ნაწილის თანახმად, ოჯახში კანონმდებელი მოიაზრებს პირს, მის მეუღლეს, არასრულწლოვან შვილს და გერს, აგრეთვე პირთან მუდმივად მცხოვრებ მშობელს, შვილს და გერს, დას, ძმას, ბებიას, პაპას, შვილიშვილს, რომლებიც საერთო მეურნეობას ეწევიან. ამ კოდექსის მიზნებისათვის თავად გადასახადის გადამხდელი უპირობოდ განსაზღვრავს იმ პირთა წრეს (ზემოაღნიშნულ პირთაგან), რომლებიც მასთან ერთად მუდმივად ცხოვრობენ და საერთო მეურნეობას ეწევიან.

მითითებული ნორმების მიხედვით ცალსახაა, რომ გადასახადის გადამხდელის ბიძაშვილს კანონმდებელი მის ოჯახის წევრად არ მოიაზრებს, შესაბამისად ფოსტით გაგზავნის შემთხვევაში გზავნილის გადასახადის გადამხდელზე ჩაბარების დასადასტურებლად საგადასახადო ორგანოს უნდა შეეფასებინა კონკრეტული პირი წარმოადგენდა თუ არა დოკუმენტის ჩაბარებაზე უფლებამოსილ პირს, რამდენადაც სწორედ ჩაბარებას უკავშირდება გასაჩივრების საპროცესო უფლებით სარგებლობის უფლება.

საკასაციო პალატა აქვე ყურადღებას მიაქცევს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლის მე-7 ნაწილის ,,ა ქვეპუნქტის დანაწესს, რომლის თანახმად, წერილობითი დოკუმენტი გადასახადის გადამხდელისათვის ჩაბარებულად ითვლება, თუ დოკუმენტი ჩაჰბარდა სარეგისტრაციო დოკუმენტებით იურიდიულ მისამართად განსაზღვრულ საცხოვრებელ ბინაში მცხოვრებ ნებისმიერ სრულწლოვან პირს.

აღსანიშნავია, რომ მართალია ა.ქ-ს მეწარმედ რეგისტრაციისას (... წელი) მის იურიდიულ მისამართად მითითებული აქვს იგივე მისამართი, სადაც ასევე რეგისტრირებულია მისი ბიძაშვილი ქ.კ-ა, თუმცა ხაზგასასმელია ის გარემოება, რომ მითითებული ნორმის მოქმედება არ ვრცელდება ფიზიკურ პირზე, ხოლო ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი ინდივიდუალურ მეწარმეს განიხილავს არა იურიდიულ პირად, არამედ ფიზიკურ პირად.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ინდივიდუალური მეწარმე „ა.ქ-ი“ სადავო აქტებს საგადასახადოს ელექტრონულ პორტალზე უშუალოდ გაეცნო 2018 წლის 20 სექტემბერს, რა დროიდან ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში საჩივარი მის მიერ წარდგენილია კანონით დადგენილ ვადაში. აღსანიშნავია, რომ საგადასახადო ორგანომ სადავო აქტების გასაჩივრების ვადის ათვლა დაუკავშირა მოსარჩელის იურიდიულ მისამართზე მყოფი პირის - ქ.კ-ასათვის გზავნილის ჩაბარების თარიღს, თუმცა მოსარჩელემ გზავნილის კანონით დადგენილი წესით ჩაბარების ფაქტი გახადა სადავოდ, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით კი არ დასტურდება, რომ ქ.კ-ა წარმოადგენდა საგადასახადო კორესპონდენციის ჩაბარებაზე უფლებამოსილ პირს - მოსარჩელის საცხოვრებელ ადგილზე ამ პირთან მცხოვრებ ოჯახის წევრს.

შესაბამისად იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელის ახსნა-განმარტებით ქ.კ-ა არ არის მისი ოჯახის წევრი, საგადასახადო ორგანოს კი საწინააღმდეგოს დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ აქვს, გზავნილზე ხელმომწერი პირი ვერ მიიჩნევა იმ ვალდებულ პირად, რომელსაც უნდა ეცნობებინა მოსარჩელისთვის აღნიშნული გზავნილის შესახებ. ამდენად პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ ინდივიდუალური მეწარმე „ა.ქ-ის“ მიერ ადმინისტრაციული საჩივარი ზემდგომ ორგანოში წარდგენილია კანონით გათვალისწინებული გასაჩივრების ვადის დაცვით, რაც გამორიცხავდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, საჩივრის განუხილველად დატოვების შესაძლებლობას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი წინაპირობა, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 6 აპრილის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა