№ბს-691(2კ-22) 21 სექტემბერი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე (მომხსენებელი) - გენადი მაკარიძე

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, თამარ ოქროპირიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 მარტის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. 2021 წლის 17 მაისს შპს „ს...ამ“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ.

დაზუსტებული სარჩელის წარდგენისა და სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების შედეგად მოსარჩელემ მოითხოვა: ა) ბათილად იქნეს ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 11 ოქტომბრის №002-236 საგადასახადო მოთხოვნა, როგორც ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, იმავე სამსახურის მიერ მის მიღებასთან დაკავშირებულ შუალედურ გადაწყვეტილებასთან - 2018 წლის 1 ოქტომბრის შემოწმების აქტთან ერთად; ბ) ბათილად იქნეს ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 10 ოქტომბრის №28743 ბრძანება „გადასახადის/გადასახდელების და საგადასახადო სანქციების თანხების დარიცხვის/შემცირების შესახებ“; გ) ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 16 ოქტომბრის №31257 ბრძანება შპს ,,ს...ას’’ (ს/ნ ...; იურ. მის: ქ. თბილისი, .../ ...ის ქ. №12, ბ. 27; ფაქტ. მის: ქ. თბილისი, ...ას 16, სართ. 11, ოთახი ...) 2020 წლის 23 ივლისის საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე; დ) ბათილად იქნეს ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2020 წლის 12 ნოემბრის №11609/2/2020 გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე; ე) სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, რომლითაც გაუქმდება 2018 წლის 1 ოქტომბრის შემოწმების აქტის საფუძველზე შპს ,,ს...ას‘‘ პირადი აღრიცხვის ბარათებზე დარიცხული ყველა დავალიანება.

დაზუსტებული სარჩელის თანახმად, შპს „ს...ა“ სამეწარმეო საქმიანობის ფარგლებში ახორციელებდა ევროპის ქვეყნებიდან მექანიკური სატრანსპორტო საშუალებების საქართველოში ჩამოყვანას. 2016 წლის ნოემბრის თვიდან, ფინანსური პრობლემების გამო, კომპანიამ შეწყვიტა ფუნქციონირება. დასახელებული პერიოდიდან მას აღარ ჰყავდა დასაქმებული თანამშრომლები და აღარ გააჩნდა სამუშაო ოფისი. სსიპ შემოსავლების სამსახურმა შპს „ს...ას“ შემოწმება დაიწყო 2017 წლის 17 იანვარს, შემოწმების ვადა გაგრძელდა 14-ჯერ და დასრულდა 2018 წლის 30 აგვისტოს. საგადასახადო ორგანომ მოსარჩელე კომპანიას ელექტრონული ფორმით გაუგზავნა შემოწმების შედეგების ამსახველი აქტები, რომელთა გახსნაც დღემდე ვერ ხერხდება. სსიპ შემოსავლების სამსახურმა საბაჟო დეკლარაციით შემოტანილი ტექნიკის ღირებულება არ გაითვალისწინა გამოსაქვით ხარჯებში და ხელოვნურად გაზარდა დასაბეგრი მოგება. მნიშვნელოვანი დარღვევებია ასევე საშემოსავლო გადასახადის დარიცხვაში, რაც გამოიხატება დაბრუნებული ავანსის თანხის უკანონო დაბეგვრაში. შესაბამისად, სსიპ შემოსავლების სამსახურმა შპს „ს...ას“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ 433 601 ლარი არასწორად დაარიცხა.

მოსარჩელემ 2020 წლის 16 ოქტომბერს გაასაჩივრა გადასახადების დარიცხვის შესახებ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი (საგადასახადო მოთხოვნა) შემოსავლების სამსახურში და შემდგომ ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების საბჭოში, თუმცა საჩივრები განუხილველი დარჩა გასაჩივრების ვადის გაშვების საფუძვლით.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს ,,ს...ას’’ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2020 წლის 12 ნოემბრის გადაწყვეტილება №11609/2/2020; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 16 ოქტომბრის ბრძანება №31257 ,,შპს „ს...ას“ (ს/ნ ...; იურ. მის: ქ. თბილისი, .../...ის ქ. №12, ბ. 27; ფაქტ. მის: ქ.თბილისი, ...ას 16, სართ. 11, ოთახი ...) 2020 წლის 23 ივლისის საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე; სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი შპს ,,ს...ას’’ მიერ 2020 წლის 23 ივლისს წარდგენილ ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებით (სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 11 ოქტომბრის №002-236 საგადასახადო მოთხოვნასთან დაკავშირებით) გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში; დანარჩენი მოთხოვნის ნაწილში შპს ,,ს...ას’’ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 მარტის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის მე-2 და მე-4 ნაწილებზე, ამავე კოდექსის 301-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 94.2 მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ მომჩივნის მიერ გასაჩივრების ვადის დარღვევის და მაშასადამე, საგადასახადო დავალიანების აღიარების შესახებ მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა საგადასახადო ორგანოს. უფლებამოსილი ორგანოს მიერ საჩივრის განხილვაზე უსაფუძვლოდ უარის თქმა იწვევდა გადასახადის გადამხდელის უფლებების და კანონიერი ინტერესების შელახვას, ვინაიდან გასაჩივრების უფლება იყო სხვა უფლებების და ინტერესების დაცვის საშუალება, რაც განაპირობებდა გასაჩივრების უფლების მნიშვნელობას. გასაჩივრების ვადის გასვლა ქმნიდა საგადასახადო დავალიანების აღიარებულად მიჩნევის პირობას (8.5 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი), რის გამოც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა გასაჩივრების ვადის ამოწურვის მომენტის დადგენას. ამ უკანასკნელის დასადგენად თავის მხრივ საჭირო იყო გასაჩივრების ვადის ათვლის, ვადის დინების დაწყების, აქტის ძალაში შესვლის მომენტის ზუსტი განსაზღვრა. პალატის განმარტებით, გასაჩივრების უფლება მოიცავდა პრეზიუმირებას იმისა, რომ პირისათვის ცნობილი იყო აქტის შინაარსი, გასაჩივრება გულისხმობდა აქტის გამოცემის მოტივების ცოდნას. ამ თვალსაზრისით აქტის დასაბუთებას მისი გასაჩივრების უფლების უზრუნველყოფის დატვირთვა გააჩნდა. გასაჩივრების ვადის ათვლა შესაძლებელია მოხდეს მხოლოდ იმ მომენტიდან, როდესაც პირს შეექმნება ობიექტური შესაძლებლობა მიიღოს ინფორმაცია აქტის შინაარსის შესახებ. აქტის ოფიციალურად გაცნობით პირისთვის ცნობილი ხდება რა გახდა აქტის გამოცემის საფუძველი და შესაბამისად, ექნება თუ არა პერსპექტივა მის საჩივარს, აგრეთვე ის, თუ რა სამართლებრივი საშუალებებით შეძლებს თავისი უფლებებისა და ინტერესების დაცვას, რა არგუმენტებით უნდა დაუპირისპირდეს გადაწყვეტილებას. ამასთან, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 44.9 მუხლის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირისათვის ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლებოდა ადრესატის მიერ მისი გაცნობისთანავე.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ 2018 წლის 1 ოქტომბერს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი, რომლითაც განხორციელდა შპს ,,ს...ას’’ სამეწარმეო საქმიანობის შემოწმება 2015 წლის ივლისიდან 2016 წლის 1 დეკემბრის ჩათვლით. შემოწმების აქტის საფუძველზე, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ 2018 წლის 10 ოქტომბერს გამოცემული იქნა №28743 ბრძანება, ხოლო, თავის მხრივ, ამავე ბრძანების საფუძველზე, სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ 2018 წლის 11 ოქტომბერს გამოცემული იქნა საგადასახადო მოთხოვნა №002-236, რომლის თანახმადაც შპს ,,ს...ას’’ გადასახდელად დაერიცხა ძირითადი გადასახადი - 283759 ლარის ოდენობით, ჯარიმა - 149842 ლარის ოდენობით, საურავი -143612.14 ლარის ოდენობით, სულ დავალიანება შეადგენდა - 577213.14 ლარს.

2020 წლის 23 ივლისს შპს ,,ს...ას’’ მიერ სსიპ შემოსავლების სამსახურში წარდგენილი იქნა საჩივარი სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 11 ოქტომბრის №002-236 საგადასახადო მოთხოვნასთან დაკავშირებით, რაც სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 16 ოქტომბრის №31259 გადაწყვეტილებით განუხილველად იქნა დატოვებული კანონმდებლობით დადგენილი გასაჩივრების ვადის დარღვევის გამო.

პალატის განმარტებით, საქმეში წარმოდგენილი საინფორმაციო სისტემის მონაცემებით დგინდებოდა, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 1 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტი, 2018 წლის 10 ოქტომბრის №28743 ბრძანება და 2018 წლის 11 ოქტომბრის №002-236 საგადასახადო მოთხოვნა გადასახადის გადამხდელს გაეგზავნა ელექტრონული ვებ-გვერდის საშუალებით 2018 წლის 11 ოქტომბერს, რომელსაც მომჩივანი გაეცნო 2018 წლის 3 ნოემბერს. საქმეში ასევე წარმოდგენილი იყო სანოტარო მოქმედების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტები, რომლითაც დგინდებოდა გარკვეული ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, ირკვეოდა, რომ გადასახადის გადამხდელმა საგადასახადო ორგანოსგან მიიღო ერთი შეტყობინება სათაურით „აუდიტის მოთხოვნა“, სადაც არსებობდა სამი დოკუმენტი, მათ შორის, №002-236 საგადასახადო მოთხოვნა და 2 (ორი) დამატებითი დოკუმენტი, რომლის ჩამოტვირთვაც შეუძლებელი იყო. ამავე სანოტარო მოქმედებების თაობაზე წარმოდგენილი მტკიცებულებების მიხედვით, შეტყობინების გახსნის (გაცნობის) თარიღია 2018 წლის 3 ნოემბერი.

პალატის განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში სახეზე იყო გარემოება, როდესაც გადასახადის გადამხდელი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 11 ოქტომბრის №002-236 საგადასახადო მოთხოვნას მართლაც გაეცნო 2018 წლის 3 ნოემბერს, თუმცა სადავო იყო თუ რამდენად იყო მისთვის ცნობილი აღნიშნული მოთხოვნის გამოცემის საფუძვლად არსებული აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 1 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტისა და 2018 წლის 10 ოქტომბრის №28743 ბრძანების თაობაზე, რომელიც ერთობლივად ექვემდებარებოდა გასაჩივრებას საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლიდან გამომდინარე. პალატის მოსაზრებით, მიუხედავად იმისა, რომ სადავო არ იყო საგადასახადო ორგანოს მიერ მოსარჩელისთვის სამივე დოკუმენტის გაგზავნის ფაქტი, არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებას წარმოადგენდა აღნიშნული დოკუმენტების მხარისთვის დადგენილი წესით გაცნობა. თავის მხრივ, დადგენილი წესით გაცნობად ვერ მიიჩნეოდა ტექნიკური ხარვეზის მქონე დოკუმენტების შემცველი შეტყობინების გახსნა, როდესაც გადასახადის გადამხდელი ვერ ახერხებდა მიღებული დოკუმენტების შინაარსის გაცნობას.

იმ პირობებში, როდესაც სადავო იყო საგადასახადო ორგანოს მიერ გაგზავნილი აქტების გადასახადის გადამხდელისთვის დადგენილი წესით ჩაბარების ფაქტი, ადმინისტრაციულ ორგანოს საკითხის გადაწყვეტისას მტკიცებულებათა მოპოვების გზით, დაინტერესებული მხარის მოსმენის, გადასახადის გადამხდელის გვერდის დათვალიერების და სხვა მასალების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე უნდა დაედგინა საქმისთვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რაც მის მიერ არ განხორციელებულა. პალატის მოსაზრებით, ზემოაღნიშნული გარემოების დადასტურების პირობებში, თუ მხარე მხოლოდ საგადასახადო მოთხოვნას გაეცნო, არ არსებობდა საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძველი, ვინაიდან საგადასახადო მოთხოვნა გამოცემული იყო შემოწმების აქტისა და ბრძანების საფუძველზე, რის გამოც არსებით მნიშვნელობას იძენდა მათი შინაარსის მხარისთვის დადგენილი წესით გაცნობა.

პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება შპს ,,ს...ას“ საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე მიღებული სადავო აქტის საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შეფასების გარეშე გამოცემის შესახებ, რომ ადმინისტრაციული წარმოების დროს მოპასუხე მხარის მიერ არ ყოფილა გამოკვლეული ის ფაქტი, გადასახადის გადამხდელის მიერ ნამდვილად ჰქონდა თუ არა ადგილი გასაჩივრების კანონმდებლობით დადგენილი ვადის დარღვევას, ხოლო შესაბამისი მსჯელობის შედეგად თუკი ადმინისტრაციული ორგანო მივიდოდა დასკვნამდე, რომ დარღვეული იყო გასაჩივრების კანონმდებლობით დადგენილი ვადა, ასეთ შემთხვევაში არ ყოფილა გამოკვლეული ის გარემოება რამდენად არსებობდა დაუძლეველი ძალა ან/და სხვა საპატიო მიზეზი, რამაც გასაჩივრების ვადის დარღვევა გამოიწვია. რაც შეეხება აპელანტების მითითებას იმ გარემოების შესახებ, რომ საწარმო იყო მოქმედი, საჯარო რეესტრის რეგისტრირებული მონაცემების მიხედვით, პალატამ მხოლოდ აღნიშნული მტკიცებულების საფუძველზე დაუსაბუთებლად მიიჩნია და განმარტა, რომ საწარმოს რეგისტრაცია იმთავითვე არ გულისხმობდა შესაბამისი სამეწარმეო აქტივობების განხორციელებას და ფაქტობრივ ფუნქციონირებას. აღნიშნული გარემოებები პირველყოვლისა სწორედ საგადასახადო ორგანოსთვის ხდებოდა ცნობილი თუ რამდენად ახორციელებდა კომპანია რეალურად საქმიანობას. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, სადავო საკითხის ხელახლა გამოკვლევისას სსიპ შემოსავლების სამსახურს ჰქონდა შესაძლებლობა ასევე მოეხდინა გადასახადის გადამხდელის განმარტების შეფასებაც მასზედ, რომ 2016 წლის ნოემბრის თვიდან კომპანიას ფაქტობრივად შეწყვეტილი ჰქონდა ფუნქციონირება, არ ჰყავდა დასაქმებული თანამშრომლები და არ გააჩნდა სამუშაო ოფისი.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა.

4.1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელეს სადავო თანხები დაერიცხა აუდიტის დეპარტამენტის საგადასახადო შემოწმების 01.10.2018 წლის აქტის საფუძველზე. შემოწმების შედეგებზე გამოიცა აუდიტის დეპარტამენტის 10.10.2018 წლის №28743 ბრძანება და 11.10.2018 წლის №002-236 „საგადასახადო მოთხოვნა“. გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემის თანახმად დადგენილია, რომ აუდიტის დეპარტამენტის 11.10.2018 წლის №002-236 „საგადასახადო მოთხოვნა“ გადასახადის გადამხდელს გაეგზავნა ელექტრონულად საკუთარ პორტალზე 2018 წლის 11 ოქტომბერს, რომელსაც იგი გაეცნო 2018 წლის 3 ნოემბერს, ხოლო საჩივარი შემოსავლების სამსახურში წარადგინა 2020 წლის 23 ივლისს, გასაჩივრებისთვის კანონმდებლობით დადგენილი ვადის ამოწურვის შემდეგ. შესაბამისად, დარღვეულია საჩივრის წარდგენის კანონით დადგენილი ვადა.

შპს „ს...ას’’ წარმომადგენელი ადმინისტრაციულ ორგანოებში მოითხოვდა, რომ მისთვის აღედგინათ აქტის გასაჩივრების ვადა, თუმცა რაიმე სახის მტკიცებულება ან არგუმენტაცია შესაბამის ეტაპზე მას არ წარმოუდგენია. ერთადერთი არგუმენტი, რომელიც სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად გამოიყენა, გაჟღერებული იქნა მხოლოდ და მხოლოდ პირველი ინსტანციის სასამართლოში, უფრო მეტიც, შპს „ს...ას“ მიერ შესაბამისი მტკიცებულებები, რასაც გადაწყვეტილების მიღებისას დაეყრდნო სასამართლო, ადმინისტრაციულ ორგანოებში საჩივრის განხილვისას წარდგენილი არ ყოფილა.

სასამართლოს მიერ არ მომხდარა სათანადოდ იმის გამოკვლევა, იყო თუ არა შპს „ს...ა’’ მოქმედი საწარმო და განჩინება ეფუძნება მხოლოდ მოსარჩელის ზეპირ განცხადებას, იმ პირობებში, როცა მოსარჩელე არის აქტიური საწარმო და არ შეუწყვეტია ფუნქციონირება. ასევე არასათანადოდ მოხდა სანოტარო აქტების გამოკვლევა, კერძოდ, ნოტარიუსები ადასტურებენ, რომ შემოსავლების სამსახურის მიერ 3 დოკუმენტი იქნა გადამხდელისთვის გაგზავნილი, რომელთაგან 2 დოკუმენტის ჩამოტვირთვა ვერ მოხერხდა, მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლოსთვის წარდგენილ იყო მტკიცებულება, რომ გადასახადის გადამხდელი გაეცნო სამივე დოკუმენტს. მოსარჩელეს გაეგზავნა სავალდებულოდ წასაკითხი შეტყობინება „აუდიტის მოთხოვნა“, რომელსაც გადასახადის გადამხდელი გაეცნო 2018 წლის 3 ნოემბერს 01:10:59 სთ-ზე, 3 ფაილი.

საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია გადასახადის გადამხდელთან (იურიდიულ ან ფიზიკურ პირთან) აწარმოოს კომუნიკაცია ელექტრონული ფორმით. ამასთან, აღნიშნული უფლებამოსილება ითვალისწინებს ასევე დოკუმენტის (საგადასახადო მოთხოვნის) ელექტრონული წესით წარდგენის შესაძლებლობას, რათა გაუმჯობესდეს გადასახადების ადმინისტრირება და გამარტივდეს საგადასახადო კანონმდებლობის აღსრულების პროცესი. ვინაიდან კანონმდებლობა, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლისა და „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ’’ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის №996 ბრძანების მე-12 მუხლის თანახმად, ელექტრონული ფორმით დოკუმენტის ჩაბარებას უკავშირებს ადრესატის მიერ მისი სამსახურის ვებ-გვერდზე ან ავტორიზებული მომხმარებლის გვერდზე დოკუმენტის გაცნობის ფაქტს, იგულისხმება, რომ აღნიშნული დოკუმენტაციის გაცნობის მომენტიდან გადამხდელს ჩაბარდა დოკუმენტაცია, რაც წარმოშობს მის მიმართ შესაბამის სამართლებრივ შედეგებს (გასაჩივრების უფლება და სხვ). ამასთან, დოკუმენტაციის ელექტრონული ფორმით ჩაბარება გულისხმობს, რომ დოკუმენტი ბარდება გადასახადის გადამხდელს, ანუ ელექტრონული ფორმით დოკუმენტაციის მიღებისას, საწარმოს შემთხვევაში, მიუხედავად იმისა, თუ ვინ ისარგებლა ელექტრონული სერვისით, ივარაუდება, რომ დოკუმენტაცია ჩაბარდა საწარმოს და არა რომელიმე გარეშე პირს.

4.2. კასატორი - სსიპ შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ შპს „ს...ას“ სადავო თანხები დაერიცხა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 1 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტის გათვალისწინებით გამოცემული 2018 წლის 10 ოქტომბრის №28743 ბრძანებისა და 2018 წლის 11 ოქტომბრის №002-236 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე. გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემის მონაცემების თანახმად, ზემოხსენებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები გადასახადის გადამხდელს გაეგზავნა ელექტრონულად საკუთარ პორტალზე 2018 წლის 11 ოქტომბერს, რომელსაც გაეცნო 2018 წლის 3 ნოემბერს, ხოლო საჩივარი შემოსავლების სამსახურში წარადგინა 2020 წლის 23 ივლისს, გასაჩივრებისთვის კანონმდებლობით დადგენილი ვადის ამოწურვის შემდეგ. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 16 ოქტომბრის №31257 ბრძანებით, საჩივრის წარდგენისთვის კანონით დადგენილი ვადის დარღვევის გამო, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „ე“ პუნქტის საფუძველზე, შპს „ს...ას“ საჩივარი დარჩა განუხილველი. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 16 ოქტომბრის №31257 ბრძანება 2020 წლის 2 ნოემბერს გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში. საბჭოს 2020 წლის 12 ნოემბრის №11609/2/2020 გადაწყვეტილებით შპს „ს...ას“ უარი ეთქვა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე, რაც მხარემ გაასაჩივრა სასამართლოში.

კასატორი აღნიშნავს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოში საქმის მიმდინარეობისას სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ წარმოდგენილ შესაგებელს თან ერთვის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემიდან ამოღებული მონაცემები, რომლის მიხედვითაც პირდაპირ ირკვევა, რომ შპს „ს...ა“ სადავო აქტებს გაეცნო 2018 წლის 3 ნოემბერს, ხოლო საჩივარი სსიპ შემოსავლების სამსახურში წარდგენილი აქვს კანონმდებლობით დადგენილი 20-დღიანი ვადის დარღვევით - 2020 წლის 23 ივლისს. ამასთან, სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, სასამართლოს დავალებით დამატებით წარმოადგინა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საინფორმაციო ტექნოლოგიების ცენტრის უფროსის სამსახურებრივი ბარათი და თანდართული დოკუმენტები, რომელთა მიხედვითაც: „შპს „ს...ას“ 2018 წლის 11 ოქტომბერს 16:48:19 გაეგზავნა სავალდებულოდ წასაკითხი შეტყობინება „აუდიტის მოთხოვნა“, რომელსაც გადამხდელი გაეცნო 2018 წლის 3 ნოემბერს 01:10:59. შეტყობინებით გაგზავნილია სამი ფაილი...“.

შპს „ს...ას“ (ს/ნ ...) მიერ ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში დავის მიმდინარეობის არცერთ ეტაპზე, სასამართლოში აღნიშნული არგუმენტები გაჟღერებულიც კი არ ყოფილა და შესაბამისად, მათი დამადასტურებელი მტკიცებულებები გადასახადის გადამხდელს არც სსიპ შემოსავლების სამსახურში და არც ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში არ წარმოუდგენია.

თბილისის საქალაქო სასამართლო თავის გადაწყვეტილებაში აპელირებს სანოტარო აქტებზე, როდესაც ამ აქტების გამოკვლევა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სრულფასოვნად არც მომხდარა, კერძოდ, აღნიშნულ აქტებში ნოტარიუსები ადასტურებენ, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მხრიდან ნამდვილად 3 დოკუმენტი იქნა გაგზავნილი გადამხდელზე, რომელთაგან 2 დოკუმენტის ჩამოტვირთვა ვერ ხდება.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის მხრიდან წარმოდგენილია დოკუმენტაცია, რომლითაც ხდება ნოტარიუსების მიერ დასახელებული დოკუმენტების იდენტიფიცირება და დგინდება, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ ნამდვილად 3 დოკუმენტი იქნა გადამხდელისთვის გაგზავნილი (2018 წლის 1 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტი, 2018 წლის 10 ოქტომბრის ბრძანება №28743 და 2018 წლის 11 ოქტომბრის №002–236 საგადასახადო მოთხოვნა) და მხარე გაგზავნილ დოკუმენტაციას გაეცნო 2018 წლის 3 ნოემბერს.

სსიპ შემოსავლების სამსახური არ იზიარებს შპს „ს...ას“ პოზიციას იმასთან დაკავშირებით, რომ ვინაიდან www.rs.ge-ზე ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი დოკუმენტებს გაეცნო პირი „გაურკვეველი მისამართიდან“, ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი დოკუმენტი შემოსავლების სამსახურის მიერ მითითებულ თარიღში გაცნობილად არ უნდა ჩაითვალოს და აღნიშნული დავის განახლების საფუძველია. სსიპ შემოსავლების სამსახური განმარტავს, რომ გადასახადის გადამხდელის ავტორიზებულ გვერდზე შესასვლელად საჭიროა ელექტრონული ფორმით კომუნიკაციისას გამოყენებული სახელი და პაროლი, რომელიც უნიკალურია და ცნობილია მხოლოდ გადასახადის გადამხდელისთვის (მისი ხელმძღვანელისთვის). შესაბამისად, მხოლოდ გადასახადის გადამხდელია (მისი ხელმძღვანელია) უფლებამოსილი განსაზღვროს აღნიშნული სახელითა და პაროლით მოსარგებლე სხვა პირები და უზრუნველყოს ავტორიზებული მომხმარებლის გვერდის არასანქცირებული გამოყენებისგან დაცვა. უფლებამოსილებასთან ერთად ეს მისი პასუხისმგებლობაცაა. შესაბამისად, თუ მისთვის უცნობია, ვინ გაეცნო დოკუმენტს მისი ავტორიზებული მომხმარებლის გვერდზე, ეს მისი ბიზნეს რისკია და მას არ ათავისუფლებს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი ვალდებულებებისაგან.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ, ისევე როგორც თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ, სრულად არის იგნორირებული ორი საკვანძო ფაქტობრივი გარემოება და ამ გარემოების დასადასტურებლად სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები: 1. გადასახადის გადამხდელისთვის ნამდვილად 3 დოკუმენტია გაგზავნილი, ესენია: 1.1. 2018 წლის 1 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტი; 1.2. 2018 წლის 10 ოქტომბრის ბრძანება №28743; 1.3. 2018 წლის 11 ოქტომბრის №002-236 საგადასახადო მოთხოვნა; 2. მხარე 2018 წლის 11 ოქტომბრის №002–236 საგადასახადო მოთხოვნას გაეცნო 2018 წლის 3 ნოემბერს, ხოლო საჩივარი შემოსავლების სამსახურში წარადგინა 2020 წლის 23 ივლისს.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 23 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

მოცემულ შემთხვევაში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ შპს „ს...ას“ საჩივრის განუხილველად დატოვების კანონიერება.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ 2018 წლის 1 ოქტომბერს შედგა შპს „ს...ას“ საგადასახადო შემოწმების აქტი. აღნიშნული შემოწმების აქტის საფუძველზე სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ 2018 წლის 10 ოქტომბერს გამოცემული იქნა №28743 ბრძანება, რომლის მიხედვითაც შპს „ს...ას“ ბიუჯეტში გადასახდელად დამატებით დაერიცხა სულ 433601 ლარი, მათ შორის: ძირითადი გადასახადი 283759 ლარი, ჯარიმა 149842 ლარი. შპს „ს...ას“ დაერიცხა მიმდინარე გადასახდელები 159045 ლარი და შეუმცირდა მიმდინარე გადასახდელები 159045 ლარით.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ 2018 წლის 11 ოქტომბერს გამოიცა №002-236 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც შპს „ს...ას“ გადასახდელად დაერიცხა ძირითადი გადასახადი - 283759 ლარის ოდენობით, ჯარიმა - 149842 ლარის ოდენობით, საურავი -143612.14 ლარის ოდენობით, სულ - 577213.14 ლარი.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 16 ოქტომბრის №31257 ბრძანებით დგინდება, რომ შემოსავლების სამსახურში განსახილველად წარდგენილ იქნა შპს „ს...ას“ 2020 წლის 23 ივლისის №52143/1/2020 საჩივარი შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 11 ოქტომბრის №002-236 საგადასახადო მოთხოვნასთან დაკავშირებით. ამავე ბრძანების საფუძველზე შპს „ს...ას“ 2020 წლის 23 ივლისის საჩივარი დარჩა განუხილველი საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილების გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი ვადის დარღვევის გამო.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2020 წლის 12 ნოემბრის №11609/2/2020 გადაწყვეტილებით შპს „ს...ას“ საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოთა მითითებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სადავო საკითხის მართებული გადაწყვეტისათვის არსებითია დადგინდეს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ჩაბარებულად მიჩნევის ფაქტობრივ-სამართლებრივი წინაპირობები და განისაზღვროს, განხორციელდა თუ არა ადმინისტრაციულ ორგანოთა მხრიდან გადასახადის გადამხდელისათვის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონით დადგენილი წესით ჩაბარება.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 268-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირი იღებს საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე გადასახადების ან/და სანქციების დარიცხვის ან არდარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილებას, რომლის ასლი წარედგინება გადასახადის გადამხდელს შესაბამის საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო შემოწმების აქტი და მის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება საჩივრდება ამ დოკუმენტების საფუძველზე გამოცემულ საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად. ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, პირს უფლება აქვს, გაასაჩივროს საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის მიხედვით, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს, თუ გასულია საჩივრის წარდგენის ვადა.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად საგადასახადო ორგანო დოკუმენტს პირს უგზავნის ან/და წარუდგენს წერილობითი ან ელექტრონული ფორმით.

„გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანების მე-12 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, საგადასახადო ან/და საბაჟო ორგანოს მიერ პირისათვის ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი ნებისმიერი დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება ადრესატის მიერ მისი სამსახურის ვებგვერდზე ან ავტორიზებული მომხმარებლის გვერდზე გაცნობისთანავე, რის თაობაზეც საგადასახადო ან/და საბაჟო ორგანოს ინფორმაცია მიეწოდება სამსახურის ვებ-გვერდიდან.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ გასაჩივრების ვადის ათვლა შესაძლებელია მოხდეს მხოლოდ იმ მომენტიდან, როდესაც პირს შეექმნება ობიექტური შესაძლებლობა მიიღოს ინფორმაცია აქტის შინაარსის შესახებ. აქტის ოფიციალურად გაცნობით პირისთვის ცნობილი ხდება რა გახდა აქტის გამოცემის საფუძველი და შესაბამისად, ექნება თუ არა პერსპექტივა მის საჩივარს, აგრეთვე ის, თუ რა სამართლებრივი საშუალებებით შეძლებს თავისი უფლებებისა და ინტერესების დაცვას, რა არგუმენტებით უნდა დაუპირისპირდეს გადაწყვეტილებას. იმ მომენტამდე გასაჩივრების ვადის დინების ათვლის დაწყება, ვიდრე პირს არ მისცემია აქტის შინაარსის ოფიციალური წყაროს მეშვეობით გაცნობის შესაძლებლობა, უხეშად არღვევს პირის უფლებას საჩივარზე. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ პირს უნდა ჰქონდეს ფაქტზე რეაგირების ეფექტური, ქმედითი და არა ილუზორული მექანიზმი და საჩივრის განხილვის გამართული პროცედურა ასეთი მექანიზმის არსებობის, ადმინისტრირების მაღალი ხარისხის დადასტურება უნდა იყოს.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დაუშვებელია პირს დაეკისროს გასაჩივრების ვადის ათვლა იმ თარიღიდან, როდესაც მისთვის ჯერ კიდევ ცნობილი არ გამხდარა აქტის შინაარსი და მისი საფუძვლები. თუკი ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან განხორციელდება აქტის ისეთი სახით გაგზავნა, ადმინისტრაციული წარმოების მონაწილე პირისთვის, რომ ცნობილი არ იქნება ამ აქტის საფუძვლების შესახებ, აღნიშნული მიუთითებს მხოლოდ ადმინისტრაციული წარმოების არასრულყოფილებაზე, რაც შედეგობრივად არ უნდა აისახოს დაინტერესებული პირის კანონიერ უფლებებზე, არ უნდა შეიზღუდოს ამ უფლებების რეალიზებით. საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება საგადასახადო დავალიანების ან საჯარიმო სანქციის დაკისრების შესახებ არის საგადასახადო დავალიანების დარიცხვის ბრძანება, რომელიც თავის მხრივ გამოცემულია შემოწმების აქტის საფუძველზე. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საგადასახადო მოთხოვნა შესაძლოა იყოს გადასახადის დარიცხვის ერთადერთი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი იმ შემთხვევაში, როდესაც საგადასახადო მოთხოვნა გამოიცემა არა გადასახადის დარიცხვის შესახებ ბრძანების საფუძველზე, არამედ საგადასახადო დეკლარაციის საფუძველზე ან როდესაც გადასახადის გაანგარიშება საგადასახადო ორგანოს ვალდებულებას შეადგენს. მართალია, საგადასახადო მოთხოვნა შეიცავს მითითებას გადასახდელი თანხის შესახებ, თუმცა შემოწმების აქტი იძლევა საგადასახადო მოთხოვნაში ასახული, გადასახდელად დარიცხული თანხების სისწორის, დავალიანების წარმოშობის გარკვევის დადგენის შესაძლებლობას. საგადასახადო ორგანოს ეკისრება გადასახადის გადამხდელისათვის დარიცხვების შესახებ შემოწმების აქტის, გადაწყვეტილებისა და საგადასახადო მოთხოვნის ერთობლივად გადაცემის ვალდებულება, რამეთუ საგადასახადო შემოწმების აქტი და მის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება (ბრძანება) საჩივრდება ამ დოკუმენტების საფუძველზე გამოცემულ საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად. ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრების კანონით დადგენილი ვადის დენა იწყება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ადმინისტრაციულ ორგანოს დაცული აქვს ამ აქტის ადრესატისათვის წარდგენის კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნები. შესაბამისად, იმის მხედველობაში მიღებით, რომ გადაწყვეტილება საჩივრდება შემოწმების აქტის და გადაწყვეტილების (ბრძანების) საფუძველზე გამოცემულ საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად, საგადასახადო ორგანო ვალდებულია უზრუნველყოს მითითებული დოკუმენტების გადასახადის გადამხდელისათვის ერთდროულად წარდგენა, წინააღმდეგ შემთხვევაში პირის საჩივარი განხილვას უნდა დაექვემდებაროს დოკუმენტის მოგვიანებით ჩაბარებიდან კანონით გათვალისწინებულ ვადაში გასაჩივრების შემთხვევაში.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს საქმეში წარმოდგენილ სანოტარო მოქმედების შესრულების დამადასტურებელ დოკუმენტებზე (ტ. 1 ს.ფ. 200-216). ნოტარიუს ზ. ზ-ის მიერ დამოწმებული დოკუმენტით ნოტარიუსი ადასტურებს, რომ rs.ge-ზე შპს „ს...ას“ ვებ-გვერდზე შეტყობინების გრაფაში შეტყობინება სათაურით „აუდიტის მოთხოვნა“, წერილის ნომერი №..., მიღების თარიღია 11-ოქტ-2018 16:48:19, წაკითხვის თარიღია 03-ნოე-2018 01:10:59. ნოტარიუსი ადასტურებს შეტყობინებაში PDF ფაილის - საგადასახადო მოთხოვნა №002-236 არსებობას (გადმოწერილი, გახსნილი და თანდართული იქნა მის მიერ). ნოტარიუსი ასევე ადასტურებს, რომ შეტყობინებაში არის ორი დამატებითი დოკუმენტი, რომლის ჩამოტვირთვა შეუძლებელია. ნოტარიუს ო. ზ-ის (ნოტარიუს ლ. ი-თან შრომითი ხელშეკრულებით მომუშავე ნოტარიუსი) მიერ დამოწმებული დოკუმენტით ნოტარიუსი ადასტურებს, რომ კომპანიას მიღებული აქვს ერთი საგადასახადო მოთხოვნა (PDF ფორმატი), ორი დამატებითი დოკუმენტი, რომელთაგან არცერთი არ ჩამოიტვირთა.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ კანონით დადგენილი წესით გაცნობად ვერ მიიჩნევა ტექნიკური ხარვეზის მქონე დოკუმენტების შემცველი შეტყობინების გახსნა, როდესაც გადასახადის გადამხდელი ვერ ახერხებს მიღებული დოკუმენტების შინაარსის გაცნობას.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.

მოცემულ შემთხვევაში ადმინისტრაციულ ორგანოს მხრიდან ადგილი არ ჰქონია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების გამოკვლევას და გადაწყვეტილების ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე მიღებას, კერძოდ, არ გამოკვლეულა გარდა საგადასახადო მოთხოვნისა გაეცნო თუ არა მოსარჩელე შემოწმების აქტსა და ბრძანებას, რასაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა გასაჩივრების ვადის ათვლისათვის. ამდენად, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გამოუკვლევია ჰქონდა თუ არა ადგილი მოსარჩელის მხრიდან აქტის გასაჩივრების ვადის დარღვევას, ვადის დარღვევის შემთხვევაში კი რამდენად არსებობდა დაუძლეველი ძალა ან/და სხვა საპატიო მიზეზი, რამაც გასაჩივრების ვადის დარღვევა გამოიწვია.

ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 მარტის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. მაკარიძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

თ. ოქროპირიძე