საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-836(2კ-21) 27 ოქტომბერი, 2022 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ქეთევან ცინცაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია; ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ს. ს-ი

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

აღწერილობითი ნაწილი:

2019 წლის 22 აპრილს ს. ს-იმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელემ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 20 სექტემბრის №002618 დადგენილებისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 2 აპრილის №296 ბრძანების(,,ს. ს-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე’’) ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილებით ს. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს. ს-იმა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ს. ს-ის სააპელაციო საჩივარი; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 20 სექტემბრის №002618 დადგენილება და თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალა, კანონით დადგენილ ვადაში, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემა; ასევე, ბათილად იქნა ცნობილი ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 2 აპრილის №296 ბრძანება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორი - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია მიუთითებს, „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 36-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ დადგენილებით განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა, ხოლო ამავე დადგენილების მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მშენებლობის ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს რეკონსტრუქცია. კასატორი ასევე მიუთითებს, „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 14.2 მუხლზე და აღნიშნავს, რომ სამართალდარღვევის არსებობის შემთხვევაში, პასუხისმგებლობა პირველ რიგში ეკისრება იმ პირს, რომლის ქმედებამაც უშუალოდ გამოიწვია სამშენებლო სამართალდარღვევა, ხოლო ამავე კოდექსის 44-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოება შენობა-ნაგებობის გაბარიტების შეუცვლელად, ან საინჟინრო-კომუნალური ქსელების უნებართვო რეკონსტრუქცია გამოიწვევს დაჯარიმებას - 4 000 ლარით.

კასატორის განმარტებით, სამშენებლო სამუშაოების განხორციელება დასაშვებია მხოლოდ მშენებლობის ნებართვის/დასტურის არსებობის პირობებში. შესაბამისად, ვინაიდან, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებაა, რომ მოსარჩელემ განახორციელა უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები (რეკონსტრუქცია) და სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების ფარგლებში მის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი სარეკონსტრუქციო სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია, არსებობდა მოსარჩელის სამართალდამრღვევ სუბიექტად მიჩნევისა და მისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი არ ეთანხმება გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში განვითარებულ მსჯელობას იმის შესახებ, რომ მერიამ არ გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემობები და არ ჩაატარა ადმინისტრაციული წარმოება უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელი პირის დასადგენად.

კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ სასამართლოს არ გაუთვალისწინებია, სააპელაციო საჩივარში აპელანტის აღიარება, რომლის თანახმად, მან უნებართვოდ ააშენა ახალი კედელი. ამდენად, კასატორს უსაფუძვლოდ მიაჩნია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 თებერვალს მიღებული გადაწყვეტილება და ითხოვს მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ.

კასატორი - ქალაქ თბილისის მერიის მუნიციპალიტეტის მუნიციპალური ინსპექცია მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის პირველი ნაწილზე, რომლის თანახმად, „სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ხელმძღვანელობს ამ კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით“. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, „სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით.

კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ მუნიციპალური ინსპექციის მიერ არ ყოფილა გამოკვლეული სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების ზუსტი დრო და სამშენებლო სამართალდარღვევის უშუალო ჩამდენი პირის ვინაობა და მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე, რომლის თანახმად, სამშენებლო სამართალდარღვევა მიეკუთვნება დენად სამართალდარღვევათა კატეგორიას და იგი ჩადენილად ითვლება მისი გამოვლენის მომენტიდან.

კასატორი აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ს. ს-ი თავადვე აღიარებდა გარკვეული სახის სამშენებლო სამუშაოების მისი მხრიდან განხორციელებას, ხოლო სხვა სამუშაოებზე მიუთითებდა, რომ ისინი განახორციელა მისმა გარდაცვლილმა დედამთილმა, ამ გარემოების მხედველობაში მიღებით, კასატორს მიაჩნია, რომ ს. ს-ი იყო მითითების სუბიექტი და იგი ვალდებული იყო აღმოეფხვრა სამართალდარღვევა. კასატორის მოსაზრებით, იქიდან გამომდინარე, რომ მშენებლობის განმხორციელებელი მხარის მიერ მითითებული პირი, გარდაცვლი იყო სამშენებლო სამართალდარღვევის წარმოების დაწყების დროისთვის, შეუძლებელია იმის დადგენა, მის მიერაა ჩადენილი კონკრეტული სამშენებლო სამართალდარღვევა თუ არა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით კასატორი ითხოვს, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 8 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეზე დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

საქმეში წარმოდგენილი 2016 წლის 05 დეკემბრის საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ უძრავი ქონება, მდებარე: ქ.თბილისი, ქუჩა ...ის №..., მიწის(უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი: №..., თანასაკუთრების უფლებით აღრიცხულია ი. შ-ის(1/4 ნაწილი), ე. ტ-ის(1/4 ნაწილი) და ს. ს-ის(2/4 ნაწილი და 74.73კვ.მეტრი) სახელზე.

2017 წლის 22 ივნისს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ ს. ს-ის მიმართ შედგენილ იქნა მითითება №002618, რომლის თანახმადაც, ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №...- ში მოქალაქე ს. ს-ის მიერ, მის კუთვნილი ფართის ფასადზე განხორციელებულია რეკონსტრუქცია, კერძოდ, დემონტირებულია შუშაბანდი, დამატებულია კაპიტალური კედელი და შეცვლილია ფანჯრის ღიობის გაბარიტი. დარღვევის გამოსწორების მიზნით ს. ს-ის დაევალა წარედგინა სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია ან ობიექტი მოეყვანა შენობის საინვენტარიზაციო გეგმასთან შესაბამისობაში, წინააღმდეგ შემთხვევაში მის მიმართ გატარდებოდა კანონით გათვალისწინებული ზომები. ამავე მითითებით, მას დარღვევის გამოსასწორებლად განესაზღვრა 20 (ოცი) კალენდარული დღე.

2017 წლის 21 ივლისს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ შედგენილ იქნა №002618 შემოწმების აქტი, რომლითაც დგინდება, რომ ს. ს-ის მიერ არ იქნა შესრულებული 2017 წლის 22 ივნისის №002618 მითითების პირობები. შემოწმების მომენტისათვის ფასადზე დამატებული იყო კონდიციონერის აგრეგატი და ღიობში მოწყობილი ფანჯრები.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის ინსპექტირების სამმართველოს მიერ 2017 წლის 20 სექტემბერს მიღებულ იქნა დადგენილება №002618 ,,სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე’’, რომლის თანახმადაც, ს. ს-ი დაჯარიმა 4000 (ოთხი ათასი) ლარით ქ.თბილისში, ...ის ქუჩა №...-ში (ს/კ №...), შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, მისი კუთვნილი ფართის ფასადის რეკონსტრუქციისათვის, ამავე დადგენილებით ს. ს-ის დაევალა ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №...-ში(ს/კ №...), უნებართვოდ რეკონსტრუირებული ფასადის რეკონსტრუქციისათვის საინვენტარიზაციო გეგმასთან შესაბამისობაში მოყვანა. ს. ს-იმა აღნიშნული დადგენილება 2017 წლის 6 ოქტომბერს №19/01172792568-01 ადმინისტრაციული საჩივრით გაასაჩივრა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში და მოითხოვა მისი ბათილად ცნობა.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 2 აპრილის №296 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა ს. ს-ის 2017 წლის 6 ოქტომბრის №19/01172792568-01 ადმინისტრაციული საჩივარი და ძალაში დარჩა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 20 სექტემბრის №002618 დადგენილება ,,სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე“.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო პერიოდში სამშენებლო სამართალდარღვევების საკითხებს აწესრიგებდა ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ’’ საქართველოს მთავრობის 24.03.2009წ. №57 დადგენილება, რომლის მიხედვით, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ დადგენილებით განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა (დადგენილების 36.1 მუხლი). აღნიშნული დადგენილების მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მშენებლობის ერთ-ერთ სახეობას წარმოადგენს რეკონსტრუქცია.

ამავე დადგენილების 65-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, I კლასის შენობა-ნაგებობების მშენებლობას არ ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა (გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა). 66-ე მუხლის თანახმად, I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობა წარმოებს ნებართვის მიღების გარეშე, მშენებლობის მწარმოებელი ვალდებულია დაიცვას კანონმდებლობით, მათ შორის, სამშენებლო რეგლამენტებით გათვალისწინებული მოთხოვნები. მე-3 მუხლის 74-ე პუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობა არის მშენებლობის ნებართვას დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობების მშენებლობა მშენებლობის ნებართვის გარეშე, ან/და დროებითი შენობა-ნაგებობის განთავსება სანებართვო მოწმობით განსაზღვრული გამოყენების პერიოდის გასვლის შემდეგ. დადგენილების 66-ე მუხლის მე-10 პუნქტის თანახმად კი, ამ დადგენილების მოთხოვნათა დარღვევით I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის განხორციელება განიხილება როგორც უნებართვო მშენებლობა.

სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების წესები მოწესრიგებულია აგრეთვე პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსით, რომლის 25-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა, ბ) მითითება არ შესრულდა, გ) მითითება არადროულად სრულდება. 25-ე მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად კი, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ. გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ. ამავე კოდექსის, 44-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოება შენობა-ნაგებობის გაბარიტების შეუცვლელად, ან საინჟინრო-კომუნალური ქსელების უნებართვო რეკონსტრუქცია გამოიწვევს დაჯარიმებას 4 000 ლარით.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეში სადავო საკითხს, უნებართვო მშენებლობის განხორციელების საფუძვლით, მოსარჩელის ქმედების სამშენებლო სამართალდარღვევად მიჩნევისა და მისთვის სანქციის დაკისრების კანონიერების შეფასება წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს სრულყოფილად არ გამოუკვლევია საქმის მასალები, კასატორების მიერ არაა შეფასებული კონკრეტულ შემთხვევასთან დაკავშირებულ ინდივიდუალური გარემოებები. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს მოსარჩელის განმარტებაზე, რომ სამშენებლო სამუშაოები, რომლებიც არ შეესაბამება საინვენტარიზაციო გეგმას, განხორციელებულია 1990 წელს მისი გარდაცვლილი დედამთილის მიერ, ხოლო მან მხოლოდ ფანჯრები და კარი შეცვალა (ხის ფანჯარა შეიცვალა მეტალოპლასტმასის ფანჯრით, ძველი კარი შეიცვლა ახლით), რაც, დასტურდება მოსარჩელის მიერ საქმეში წარმოდგენილი ფოტოსურათებით. კაპიტალური კედლის აშენებასთან დაკავშირებით, მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ კედელი არსებობდა, თუმცა ავარიულ მდგომარეობაში და უსაფრთხოების მიზნებიდან გამომდინარე, მას მოუწია კედლის აღდგენა იქამდე არსებულ ფარგლებში.

ამავდროულად, საყურადღებოა, რომ ს. ს-იმა ერთხელ უკვე მიმართა არქიტექტურის სამსახურს და მოითხოვა არქიტექტურის სამსახურს ნებართვა მიეცა, მის კუთვნილ ფართში ძველი გაფუჭებული ხის ფანჯრის შეცვლისათვის, ვინაიდან, ფანჯრები იშლებოდა. ასევე, ნებართვა ითხოვა ფასადის რეკონსტრუქციისათვის, არსებული გაბარიტების შეუცვლელად. საბოლოოდ, არქიტექტურის სამსახურის გადაწყვეტილებით, ს. ს-ის განცხადება განუხილველად დარჩა, რადგან მან ვერ წარადგინა თანამესაკუთრეთა თანხმობა სამუშაოების განხორციელებასთან დაკავშირებით. მოსარჩელის განმარტებით, ვინაიდან ერთი თანამესაკუთრე გარდაცვლილია, ხოლო მეორე საზღვარგარეთ იმყოფება, შეუძლებელი იყო მათი თანხმობის მოპოვება და ამის გათვალისწინებით, მან მიმართა სასამართლოს. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 21 მაისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ს. ს-ის ნება დაერთო თანამესაკუთრეების თანხმობის გარეშე მიემართა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურისთვის უძრავ ნივთზე, მდებარე: ქ.თბილისში, ...ის ქუჩა №... (ს.კ ...), სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განსახორციელებლად. ს. ს-იმა ასევე აღნიშნა, რომ სანამ სასამართლოში სამართალწარმოება დასრულდებოდა, იგი იძულებული გახდა ჩაეტარებინა სამშენებლო სამუშაოები, რადგან მის ჯანმრთელობას საფრთხე ექმნებოდა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ შესაბამისად, სამშენებლო სამართალდარღვევებთან დაკავშირებული საქმის წარმოებისა და ცალკეული სამართალდარღვევებისათვის პასუხისმგებლობის ზომის განსაზღვრა, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით დადგენილ ზოგად პრინციპებს, მათ შორის, აღნიშნული კოდექსის მე-8 მუხლით განსაზღვრულ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევებისათვის ზემოქმედების ზომათა შეფარდებისას კანონიერების უზრუნველყოფის პრინციპს ემყარება. ამავე კოდექსის 264-ე მუხლი განსაზღვრავს, რომ ორგანო (თანამდებობის პირი) ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების განხილვისას მოვალეა, დაადგინოს: ჩადენილი იყო თუ არა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, ბრალეულია თუ არა პირი მის ჩადენაში, ექვემდებარება თუ არა იგი ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას, არის თუ არა პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები, აგრეთვე გამოარკვიოს სხვა გარემოებანი, რომელთაც მნიშვნელობა აქვთ საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის. ამდენად, როგორც სამართალდამრღვევის, ასევე დარღვევის დადგენის მიზანი მდგომარეობს იმაში, რომ სანქციის შემფარდებელმა ორგანომ, სამართალდარღვევა ყველა შემთხვევაში შეაფასოს ინდივიდუალურად, რა დროსაც ასევე ყურადღება უნდა მიექცეს იმის გამოკვლევას, ხომ არ არსებობს შემამსუბუქებელი ან დამამძიმებელი გარემოებები.

მოცემულ შემთხვევაში, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების ერთობლივი ანალიზის საფუძველზე არ დასტურდება, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოებს ს. ს-ის დაჯარიმებამდე მცდელობა ჰქონდათ დაედგინათ უშუალოდ სამართალდარღვევის განმახორციელებელი პირის ვინაობა, უკანონოდ განხორციელებული კონკრეტული სამუშაოების სახე, მოცულობა და განხორციელების დრო, რათა განსაზღვრულიყო, მშენებლობის ეტაპზე განხორციელებული სამუშაოები/რეკონსტრუქცია წარმოადგენდა თუ არა სამართალდარღვევას, იმ დროს მოქმედი სამშენებლო კანონმდებლობის შესაბამისად. ადმინისტრაციულ ორგანოებს არ დაუსაბუთებიათ, რამ განაპირობა ს. ს-ის სამუშაოების მწარმოებელ პირად მიჩნევა და კანონით გათვალისწინებული სანქციის დაკისრება. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემული გარემოებების დადგენასა და შეფასებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმეზე მისაღები გადაწყვეტილებისთვის. მითითებული გარემოებების ცოდნა აუცილებელია მოსარჩელისათვის როგორც საკუთარი უფლებების დასაცავად, ასევე შესაძლო სამართალდარღვევის გამოსწორების მიზნისათვის.

აღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში, ს. ს-ის სამართალდამრღვევ პირად მიჩნევის საკითხის შესწავლისას, მტკიცებულებებისა და გარემოებების ერთობლივი შეფასების საფუძველზე, კასატორმა, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, უნდა გამოიკვლიოს-როდის და ვის მიერ განხორციელდა სადავო სამშენებლო სამუშაოები. ასევე, მნიშვნელოვანია იმის გათვალისწინება, სამუშაოების განხორციელების დროისათვის წარმოადგენდა თუ არა აღნიშნული სამართალდარღვევას.

გარდა ამისა, ს. ს-ისათვის დაკისრებულ ჯარიმასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „ადმინისტრაციული სახდელისაგან გათავისუფლების შესახებ“ 2019 წლის 18 სექტემბრის საქართველოს კანონის პირველ მუხლზე, რომლის თანახმად, ამ კანონის მიზანია ერთჯერადი ხასიათის დროებითი და განსაკუთრებული ღონისძიების სახით ამავე კანონით განსაზღვრული იმ ფიზიკური პირების ადმინისტრაციული სახდელისგან − ჯარიმისგან და შესაბამისი საურავისგან გათავისუფლება, რომლებმაც საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა 2019 წლის 15 იანვრამდე ჩაიდინეს და რომელთა მიმართაც ადმინისტრაციული სახდელის დადების შესახებ დადგენილება ამ კანონის ამოქმედებამდე არ აღსრულებულა.

მითითებული კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კანონით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სახდელისგან თავისუფლდება: ამ კანონის ამოქმედების დროისთვის ასაკით პენსიონერი (ქალი − 60 წლის ასაკიდან, მამაკაცი − 65 წლის ასაკიდან).

ამდენად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საკითხის ხელახლა კვლევის შედეგად, ს. ს-ის სამართალდამრღვევად მიჩნევის შემთხვევაში, ყურადღება უნდა მიექცეს იმ გარემოებას, მასზე უნდა გავრცელდეს თუ არა აღნიშნული კანონით გათვალისწინებული შეღავათი. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სავარაუდო სამშენებლო სამართალდარღვევა ჩადენილია 2019 წლის 15 იანვრამდე. საქმის მასალებით, აგრეთვე, დადგენილია, რომ ს. ს-ი, დაბადებული ... წელს (პ/ნ ...), არის პენსიონერი.

ამრიგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ სადავო აქტები გამოცემულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე და 96-ე მუხლებით გათვალისწინებული, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად დადგენის, შესწავლისა და შეფასების ვალდებულების დარღვევით. სწორედ ამიტომ, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, ვინაიდან სადავო საკითხი საჭიროებს დამატებით შესწავლას, მტკიცებულებების მოკვლევასა და შეფასებას, საჭიროების შემთხვევაში ადმინისტრაციული სახდელისგან გათავისუფლების შესახებ კანონის გამოყენებას, რაც სასამართლოს მიერ ამ ეტაპზე საკითხის არსებითად გადაწყვეტას გამორიცხავს.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დაადგინა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ.გოგიაშვილი

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ნ. სხირტლაძე