საქმე №ბს-549(კ-22) 13 ოქტომბერი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე

ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა მ. მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 28 ოქტომბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2018 წლის 20 დეკემბერს მ. მ-იმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შიდა ქართლის რეგიონული ოფისის მიმართ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 25 დეკემბრის განჩინებით მ. მ-ის სარჩელი განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა გორის რაიონულ სასამართლოს.

გორის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 21 მარტის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე საქმეში მესამე პირებად ჩართულ იქნენ ლ. ა-ე და სს „თ...“.

მოსარჩელემ მოითხოვა უფლების დამდგენი დოკუმენტისა და საკადასტრო აზომვითი ნახაზის წარდგენის მოთხოვნის შესახებ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შიდა ქართლის რეგიონული ოფისის 2018 წლის 18 ივლისის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, უფლების დამდგენი დოკუმენტისა და კორექტირებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის წარდგენის მოთხოვნის შესახებ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შიდა ქართლის რეგიონული ოფისის 2018 წლის 17 სექტემბრის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 19 ნოემბრის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, ასევე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შიდა ქართლის რეგიონული ოფისისთვის კასპში, ...ის ქ. №2-ში მდებარე ხუთსართულიან შენობაში არსებული 283,20 კვ.მ სარდაფის, მე-4 სართულზე მდებარე 302,39 კვ.მ სხვენის, მე-5 სართულზე მდებარე 47,49 კვ.მ ფართისა და შენობის გვერდით მდებარე 8,25 კვ.მ საქვაბის ფართის მ. მ-ის სახელზე დარეგისტრირების შესახებ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება და კასპში, ...ის ქ. №2-ში მდებარე 140 კვ.მ მიწის ნაკვეთის 506 კვ.მ მიწის ნაკვეთისთვის დამატება (საკადასტრო კოდით - ...) და მ. მ-ის, ლ. ა-ეისა და სს „ბ...ს“ (უფლებამონაცვლე სს „თ...“) სახელზე საერთო საკუთრების უფლებით დარეგისტრირება.

სარჩელის თანახმად, მ. მ-იმა 2000 წლის დეკემბერში სახელმწიფოსაგან შეიძინა 700 კვ.მ მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული 5-სართულიანი შენობით, მდებარე - ქ. კასპში, ...ის ქ. № 2-ში, თუმცა 2002 წლის 8 აგვისტოს თავის სახელზე დაარეგისტრირა ამ ქონების მხოლოდ ნაწილი - პირველი, მე-2 და მე-3 სართულები. ამ ქონების ნაწილი, კერძოდ, პირველ და მე-2 სართულებზე არსებული 181,64 კვ.მ ფართი 2007 წლის მარტში საკუთრებაში გადასცა ფ...ს“ (უფლებამონაცვლე სს „თ...“). 2007 წლის 7 ივნისს, ყალბი განცხადების საფუძველზე, ამ ქონების დარეგისტრირებული ნაწილიდან დარჩენილი ნაწილი საკუთრების უფლებით აღირიცხა შპს „ჰ...ს“ სახელზე, თუმცა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული 700 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან კომპანიის სახელზე აღირიცხა 506 კვ.მ ფართი, ხოლო დარჩენილი 194 კვ.მ ფართის შესახებ ჩანაწერი აღარსად ფიქსირდება. შპს „ჰ...ს“ დირექტორმა პ. ც-ემ 2012 წლის 19 ივნისს ფიქტიურად გააფორმა ნასყიდობის ხელშეკრულება მეუღლის დისშვილზე, მ. მ-ის დეიდაშვილზე - ლ. ა-ეზე, რის საფუძველზეც ეს ქონება საკუთრების უფლებით აღირიცხა ამ უკანასკნელის სახელზე. კასპში, ...ის ქ. №2-ში მდებარე უძრავი ქონების ნაწილი აღრიცხულია სს „ბ...ს“ (უფლებამონაცვლე სს „თ...“) და ლ. ა-ეის სახელზე, თუმცა კიდევ არსებობს თავისუფალი ფართი, რაც მ. მ-იმა ერთიან, მთლიან ფართად შეიძინა სახელმწიფოსაგან, კერძოდ: 283,20 კვ.მ სარდაფის, მე-4 სართულზე მდებარე 302,39 კვ.მ სხვენის, მე-5 სართულზე მდებარე 47,49 კვ.მ ფართისა და შენობის გვერდით მდებარე 8,25 კვ.მ საქვაბის ფართი (მოსარჩელის მითითებით, საქვაბე მისი მიშენებულია ძირითად შენობაზე). ეს ფართები მას საჯარო რეესტრში არ დაურეგისტრირებია. მან მიმართა შესაბამისი განცხადებით საჯარო რეესტრის სამსახურს შენობის დარჩენილი ნაწილის ინდივიდუალურ, ხოლო მიწის ნაკვეთის თანასაკუთრებაში რეგისტრაციის მოთხოვნით, თუმცა უარი ეთქვა იმ საფუძვლით, რომ უძრავი ქონება ირიცხება სს „ბ...სა“ და ლ. ა-ეის სახელზე. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოპასუხეს დაევალა საკითხის ხელახლა შესწავლა, მაგრამ მან კვლავ არ მოახდინა დასახელებული ფართების მის სახელზე, ხოლო მიწის ნაკვეთის თანასაკუთრებაში რეგისტრაცია.

მოპასუხემ შესაგებლით სარჩელი არ სცნო, მიუთითა და განმარტა, რომ რეესტრის ჩანაწერების მიხედვით, კასპში, ...ის ქ. №2-ში მდებარე მთლიანი უძრავი ქონება - მიწა და შენობა-ნაგებობა - საკუთრების უფლებით ირიცხება სს „ბ...სა“ და ლ. ა-ეის სახელზე. ამავე მონაცემების მიხედვით, სხვა თავისუფალი ფართის შესახებ მონაცემები საჯარო რეესტრში დაცული არ არის. ექსპერტიზის დასკვნით დადგენილია, რომ სადავო უძრავ ქონებაში არსებობს დაურეგისტრირებელი სხვა ფართებიც, მაგრამ ამ ფართებზე მ. მ-ის არ წარუდგენია უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი. გარდა ამისა, მითითებული ფართები წარმოადგენს რეგისტრირებული ფართების არსებით შემადგენელ ნაწილს და ისინი ცალკე უფლების ობიექტები არ არიან. სადავო შენობა წარმოადგენს 3 და არა 5-სართულიან ნაგებობას. მიწის ნაკვეთის 140 კვ.მ-ით გაზრდა და მთლიან (646 კვ.მ) ფართზე თანამესაკუთრედ რეგისტრაციის მოთხოვნა ასევე უსაფუძვლოა, რადგან სადავო უძრავი ქონების მიწის ფართი შეადგენს 506 კვ.მ-ს, სხვა ფართის არსებობის შესახებ კი მტკიცებულება არ მოიპოვება.

მესამე პირების მითითებით, ისინი არიან სადავო ქონების კეთილსინდისიერი მესაკუთრეები, შენობა-ნაგებობაში არ არის სხვა თავისუფალი ფართი, რის გამოც მ. მ-ის საკუთრება ამ ქონებაზე არ უნდა დარეგისტრირდეს. მოსარჩელეს სადავო ქონებიდან არაფერი ეკუთვნის, რადგან ნაწილი საკუთრებაში თვითონ გადასცა „ფ...ს“, ხოლო დარჩენილი ნაწილი შპს „ჰ...საგან“ შეიძინა ლ. ა-ემ. მ. მ-იმა თვითონ შეიმცირა მიწის ფართი: 2007 წლის თებერვალში მას ერიცხებოდა 700 კვ.მ, ხოლო 2007 წლის 7 მარტს - 506 კვ.მ.

გორის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილებით მ. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

გორის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. მ-იმა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 16 ნოემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად საქმეში მესამე პირებად ჩაბმულ იქნენ ლ. თ-ი და ე. გ-ი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 25 მარტის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა კობა ჟივიძე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებით მ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა გორის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ მ. მ-იმა სახელმწიფოსაგან 2000 წლის 26 დეკემბერს აუქციონზე შეიძინა ქ. კასპში, ...ის ქ. №2-ში მდებარე შენობა-ნაგებობა; მის სახელზე აღირიცხა პირველ სართულზე - 259,2 კვ.მ, მე-2 სართულზე - 281,84 კვ.მ, მე-3 სართულზე - 274,87 კვ.მ, სულ - 815,91 კვ.მ. კასპში, ...ის ქ. №2-ში მდებარე შენობა-ნაგებობის დაურეგისტრირებელი ფართები (283.20 კვ.მ სარდაფი, 302.39 კვ.მ სხვენი, სახურავზე განთავსებული 47.49 კვ.მ დამხმარე ფართი) მ. მ-იზე არასდროს აღრიცხულა და ამ ფართების მესაკუთრე, მხოლოდ საკუთრების უფლების რეგისტრაციის (ფორმალური) თვალსაზრისით, არ ყოფილა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტსა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლზე და განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლი ნივთს მიწასთან მყარად დაკავშირებულად განიხილავს იმ შემთხვევაში, თუ მისი განცალკევება შეუძლებელია სუნსტანციის ან დანიშნულების მოსპობის გარეშე.

ამდენად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება მასზედ, რომ კასპში, ...ის ქ. №2-ში მდებარე შენობა-ნაგებობა არის ერთი მთლიანი უძრავი ნივთი, რომელიც 2000 წელს აუქციონზე გასხვისდა სწორედ როგორც ერთი მთლიანი უძრავი ქონება. მ. მ-იმა 2000 წელს შეიძინა რა სადავო შენობა და შენობის გარკვეული ფართები აღირიცხა მის სახელზე, იმავდროულად მან მოიპოვა საკუთრების უფლება ამ შენობის არსებით შემადგენელ ნაწილზე - დაურეგისტრირებელ ფართებზეც, მიუხედავად იმისა, რომ მასზე ეს ფართები საჯარო რეესტრში არ აღრიცხულა, რამდენადაც ეს ფართები აუქციონზე ცალკე უფლების ობიექტად არ გაყიდულა. მითითებული დაურეგისტრირებელი ფართები წარმოადგენს სწორედ ამ შენობა-ნაგებობის არსებით შემადგენელ ნაწილს, ცალკე უფლების ობიექტები ეს ფართები არ ყოფილა და შესაბამისად, როგორც დარეგისტრირებული, ასევე დაურეგისტრირებელი ფართების მესაკუთრეს მ. მ-ი წარმოადგენდა. შესაბამისად, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ დაურეგისტრირებელი ფართები ცალკე უფლების ობიექტებს არ წარმოადგენდა, შემდგომში მ. მ-ის მიერ ფ...სა“ და შპს „ჰ...ზე“ რეგისტრირებული ფართების გასხისებასთან ერთად, გასხვისდა დაურეგისტრირებელი ფართებიც (შენობა-ნაგებობის არსებითი შემადგენელი ნაწილი), ანუ მთლიანი შენობა-ნაგებობა და შესაბამისად, მ. მ-ი ამ უძრავი ქონების მესაკუთრეს აღარ წარმოადგენდა. ამდენად, უსაფუძვლო იყო მ. მ-ის მსჯელობა და მტკიცება, რომ რადგან გაასხვისა მხოლოდ მის სახელზე რეგისტრირებული ფართები, ეს ნიშნავს, რომ არ გაუსხვისებია დაურეგისტრირებელი ფართები და ამ ფართების მესაკუთრედ ის დარჩა.

რაც შეეხება აპელანტის მითითებას გორის რაიონული სასამართლოს განაჩენზე, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 1 ნოემბრის №ბს-358-353(კ-16) განჩინებაზე, რომლითაც საკასაციო სასამართლო ცალსახად მიუთითებს, რომ იმის ვარაუდი, რომ მ. მ-ისთვის თუ ცნობილი იქნებოდა 2017 წლის 7 ივნისს წარდგენილი განცხადების შესახებ, იგი არ გააფორმებდა 2007 წლის 27 ივნისს წილის დათმობის შესახებ ხელშეკრულებას, წარმოადგენს მხარის ჰიპოთეტურ მოსაზრებას და სასამართლოს მიერ ვერ განიხილება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით გათვალისწინებულ გარემობად, რამდენადაც დადგენილია, რომ მ. მ-იმა 2001 წლის 23 მარტს შპს „ჰ...ს“ ერთპიროვნულად დაფუძნებისა და რეგისტრაციისას, საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში განახორციელა ქონებრივი შენატანი, რომელიც შეფასებულია აუდიტის მიერ. მათ შორის აუდიტის დასკვნით შეფასებულია ის უძრავი ქონება, რომელიც შემდეგ 90% წილის სახით დაუთმო პ. ც-ეს. შესაბამისად, ეს ქონება შპს ,,ჰ...ს“ საწესდებო კაპიტალში შეტანის მომენტისათვის უკვე წარმოადგენდა შპს ,,ჰ...ს“ საკუთრებას. 2007 წელს, წილის დათმობის ხელშეკრულებით განხორციელდა ცვლილებები, რაც აისახა როგორც სამეწარმეო რეესტრში, ისე საჯარო რეესტრში.

აპელანტი იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ შენობა-ნაგებობა 5-სართულიანია, მიუთითებდა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 12 აპრილის დასკვნაზე. აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლზე, რომლის მიხედვითაც, ექსპერტის დასკვნა სასამართლოსათვის სავალდებულო არ არის და მისი შეფასება ხდება 105-ე მუხლით დადგენილი წესით, მაგრამ სასამართლოს უარი დასკვნის მიღებაზე დასაბუთებული უნდა იქნეს საქმეზე გამოტანილი გადაწყვეტილებაში.

ხსენებულ ექსპერტის დასკვნასთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლომ საგულისხმოდ მიიჩნია ის გარემოება, რომ დასკვნის შესაბამისად, შენობა-ნაგებობა შედგება სარდაფის, პირველი, მე-2, მე-3 სართულებისაგან, სხვენისა და სახურავზე განთავსებული დამხმარე ფართებისაგან, ხოლო შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი შეადგენს 1474.23 კვ.მ.-ს. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მითითებული დასკვნა ვერ იქნება მიჩნეული იმ გარემოების დამადასტურებელ მტკიცებულებად, რომ შენობა-ნაგებობა 5-სართულიანია. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს პოზიცია, რომ სარდაფი, სხვენი და სახურავი წარმოადგენს არა სართულებს, არამედ ძირითადი შენობის დამხმარე ფართებს. შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ კასპში, ...ის ქ. №2-ში მდებარე შენობა-ნაგებობაში არსებულ დაურეგისტრირებელ ფართებზე, როგორც ცალკე უფლების ობიექტებზე, მ. მ-ის საკუთრების უფლება არ დასტურდება, აღნიშნულ ნაწილში აპელანტის მოთხოვნა უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელი იყო.

განსახილველ შემთხვევაში სადავო საკითხს ასევე წარმოადგენდა 140 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე აპელანტს გააჩნდა თუ არა საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის საფუძველი. აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ ასევე მოიხმო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 1 ნოემბრის №ბს-358-353(კ-16) განჩინება, რომლითაც საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ „ცალკე შენობა და ცალკე მიწის ნაკვეთი, რომელზეც ეს შენობა დგას, არ არსებობს, რადგან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის თანახმად შენობა-ნაგებობა წარმოადგენს იმ მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს, რომელზედაც იგი არის განლაგებული. აღნიშნული ურთიერთკავშირის გამო, საკუთრების უფლება პროპორციულად ვრცელდება აგრეთვე შენობის მიერ დაკავებულ მიწის ნაკვეთზეც, რაც არაა დამოკიდებული ურთიერთობის მონაწილეთა ნებაზე. დამოუკიდებელი სანივთო უფლება არსებით შემადგენელ ნაწილზე შეუძლებელია არსებობდეს, გარდა სკ-ის 234-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევისა. ამავე კოდექსის 171-ე მუხლით განსაზღვრულია საკუთრების უფლება ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ნივთზე საკუთრების უფლება ვრცელდება ასევე ამ ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილებზედაც. აღნიშნულის გათვალისწინებით, მ. მ-იმა დათმობის ხელშეკრულებაში მითითებული შენობა-ნაგებობის შესაბამისი ფართის დათმობისას, დათმო მიწის ნაკვეთიც, რაზეც ის არის განთავსებული.“

ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ აპელანტის მიერ შენობა-ნაგებობასთან ერთად ასევე გასხვისდა მიწის ნაკვეთი, როგორც ერთიანი უძრავი ქონება, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ მიწის ნაკვეთის ფართის შემცირების (140 კვ.მ) კანონიერების საკითხი აპელანტის ინტერესზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას არ ახდენდა.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე, ამავე კოდექსის 102-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში აპელანტი იმ გარემოებას, რომ შენობის (მდებარე - კასპი, ...ის ქ. №2) დაურეგისტრირებელ ფართებსა და მოთხოვნილ 140 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე არსებობს მისი საკუთრების უფლების რეგისტრაციის საფუძველი ასაბუთებდა ზეპირი ახსნა-განმარტებით, რაც საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებების ერთობლიობაში შეფასების საფუძველზე არ იქნა გაზიარებული.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება, რომ მ. მ-ი ითხოვს არა მხოლოდ იმ ფართებზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციას, რაც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილებით დაურეგისტრირებელ ფართებად არის მიჩნეული (283.20 კვ.მ სარდაფი, 302.39 კვ.მ სხვენი, სახურავზე განთავსებული 47.49 კვ.მ დამხმარე ფართი), არამედ შენობის გვერდით მდებარე 8,25 კვ.მ საქვაბის ფართზეც, რაც ამ გადაწყვეტილებით დაურეგისტრირებელ ფართად არ არის მიჩნეული. შესაბამისად, გაურკვეველი იყო ამ ნაწილში მისი მოთხოვნის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. მ-იმა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის მითითებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, თუმცა, გაიზიარა სრულიად სხვა სასამართლო გადაწყვეტილებები, რომლებიც არსებით კავშირში არ არის მოცემულ სარჩელთან. სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა გორის რაიონული სასამართლოს განაჩენი რეგისტრაციის გაყალბების თაობაზე.

კასატორი აღნიშნავს, რომ მან სახელმწიფოსგან შეიძინა ქ. კასპში საყოფაცხოვრებო მომსახურების სამმართველოს შენობა მთლიანად და არა შენობის რომელიმე ნაწილი ან/და სართული, მაგრამ წილის დათმობის ხელშეკრულების თანახმად, პირველი, მე-2 და მე-3 სართულების გარდა მას არაფერი დაუთმია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 16 მაისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული მ. მ-ის საკასაციო საჩივარი. ამავე განჩინებით კასატორს - მ. მ-ის გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის გადახდა მოცემულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს არსებობს თუ არა კასპში, ...ის ქ. №2-ში მდებარე შენობის დაურეგისტრირებელ ფართებსა და მოთხოვნილ 140 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მ. მ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის საფუძველი.

„საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, უძრავი ნივთია მიწის ნაკვეთი მასზე არსებული შენობა-ნაგებობით ან მის გარეშე, შენობა-ნაგებობა (მშენებარე, აშენებული ან დანგრეული), შენობა ნაგებობის ერთეული (მშენებარე, აშენებული ან დანგრეული) და ხაზობრივი ნაგებობა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის თანახმად, ნივთის შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევებაც შეუძლებელია მთლიანი ნივთის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე (ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი), ცალკე უფლების ობიექტად შეიძლება იყოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში; მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს განეკუთვნება შენობა-ნაგებობანი და ნივთები, რომლებიც მყარადაა დაკავშირებული მიწასთან და არ არის გამიზნული დროებითი სარგებლობისათვის, რაც ხელშეკრულებითაც შეიძლება განისაზღვროს.

აღნიშნულ სამართლებრივ საფუძვლებზე დაყრდნობით, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების განმარტებას მასზედ, რომ კასპში, ...ის ქ. №2-ში მდებარე შენობა-ნაგებობა არის ერთი მთლიანი უძრავი ნივთი, რომელიც 2000 წელს აუქციონზე გასხვისდა სწორედ როგორც ერთი მთლიანი უძრავი ქონება. მ. მ-იმა 2000 წელს შეიძინა რა სადავო შენობა და შენობის გარკვეული ფართები აღირიცხა მის სახელზე, იმავდროულად მან მოიპოვა საკუთრების უფლება ამ შენობის არსებით შემადგენელ ნაწილზე - დაურეგისტრირებელ ფართებზეც, მიუხედავად იმისა, რომ მასზე ეს ფართები საჯარო რეესტრში არ აღრიცხულა, რამდენადაც ეს ფართები აუქციონზე ცალკე უფლების ობიექტად არ გაყიდულა. მითითებული დაურეგისტრირებელი ფართები წარმოადგენს სწორედ ამ შენობა-ნაგებობის არსებით შემადგენელ ნაწილს, ცალკე უფლების ობიექტები ეს ფართები არ ყოფილა და შესაბამისად, როგორც დარეგისტრირებული, ასევე დაურეგისტრირებელი ფართების მესაკუთრეს მ. მ-ი წარმოადგენდა. შესაბამისად, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ დაურეგისტრირებელი ფართები ცალკე უფლების ობიექტებს არ წარმოადგენდა, შემდგომში მ. მ-ის მიერ ფ...სა“ და შპს „ჰ...ზე“ რეგისტრირებული ფართების გასხისებასთან ერთად, გასხვისდა დაურეგისტრირებელი ფართებიც (შენობა-ნაგებობის არსებითი შემადგენელი ნაწილი), ანუ მთლიანი შენობა-ნაგებობა და შესაბამისად, მ. მ-ი ამ უძრავი ქონების მესაკუთრეს აღარ წარმოადგენდა. ამდენად, უსაფუძვლოა მ. მ-ის მსჯელობა და მტკიცება, რომ რადგან გაასხვისა მხოლოდ მის სახელზე რეგისტრირებული ფართები, ეს ნიშნავს, რომ არ გაუსხვისებია დაურეგისტრირებელი ფართები და ამ ფართების მესაკუთრედ ის დარჩა.

ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 12 აპრილის დასკვნის შესაბამისად, შენობა-ნაგებობა შედგება სარდაფის, პირველი, მე-2, მე-3 სართულებისაგან, სხვენისა და სახურავზე განთავსებული დამხმარე ფართებისაგან, ხოლო შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი შეადგენს 1474.23 კვ.მ.-ს. ამდენად, მითითებული დასკვნა ვერ იქნება მიჩნეული იმ გარემოების დამადასტურებელ მტკიცებულებად, რომ შენობა-ნაგებობა 5-სართულიანია. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად მიუთითეს, რომ სარდაფი, სხვენი და სახურავი წარმოადგენს არა სართულებს, არამედ ძირითადი შენობის დამხმარე ფართებს. შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ კასპში, ...ის ქ. №2-ში მდებარე შენობა-ნაგებობაში არსებულ დაურეგისტრირებელ ფართებზე, როგორც ცალკე უფლების ობიექტებზე, მ. მ-ის საკუთრების უფლება არ დასტურდება, აღნიშნულ ნაწილში კასატორის მოთხოვნა უსაფუძვლოა.

რაც შეეხება 140 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე კასატორის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის საფუძველს, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 1 ნოემბრის №ბს-358-353(კ-16) განჩინების მიხედვით, „ცალკე შენობა და ცალკე მიწის ნაკვეთი, რომელზეც ეს შენობა დგას, არ არსებობს, რადგან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის თანახმად შენობა-ნაგებობა წარმოადგენს იმ მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს, რომელზედაც იგი არის განლაგებული. აღნიშნული ურთიერთკავშირის გამო, საკუთრების უფლება პროპორციულად ვრცელდება აგრეთვე შენობის მიერ დაკავებულ მიწის ნაკვეთზეც, რაც არაა დამოკიდებული ურთიერთობის მონაწილეთა ნებაზე. დამოუკიდებელი სანივთო უფლება არსებით შემადგენელ ნაწილზე შეუძლებელია არსებობდეს, გარდა სკ-ის 234-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევისა. ამავე კოდექსის 171-ე მუხლით განსაზღვრულია საკუთრების უფლება ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ნივთზე საკუთრების უფლება ვრცელდება ასევე ამ ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილებზედაც. აღნიშნულის გათვალისწინებით, მ. მ-იმა დათმობის ხელშეკრულებაში მითითებული შენობა-ნაგებობის შესაბამისი ფართის დათმობისას, დათმო მიწის ნაკვეთიც, რაზეც ის არის განთავსებული.“

ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ კასატორის მიერ შენობა-ნაგებობასთან ერთად ასევე გასხვისდა მიწის ნაკვეთი, როგორც ერთიანი უძრავი ქონება, მიწის ნაკვეთის ფართის შემცირების (140 კვ.მ) კანონიერების საკითხი კასატორის ინტერესზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას არ ახდენს. მოცემულ შემთხვევაში კასპში, ...ის ქ. №2-ში მდებარე შენობის დაურეგისტრირებელ ფართებსა და მოთხოვნილ 140 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მ. მ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის საფუძველი საქმეში არსებული მტკიცებულებების ერთობლიობაში შეფასების საფუძველზე ვერ იქნა დადასტურებული.

ამასთან, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად მიუთითეს, რომ მ. მ-ი ითხოვს არა მხოლოდ იმ ფართებზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციას, რაც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილებით დაურეგისტრირებელ ფართებად არის მიჩნეული (283.20 კვ.მ სარდაფი, 302.39 კვ.მ სხვენი, სახურავზე განთავსებული 47.49 კვ.მ დამხმარე ფართი), არამედ შენობის გვერდით მდებარე 8,25 კვ.მ საქვაბის ფართზეც, რაც ამ გადაწყვეტილებით დაურეგისტრირებელ ფართად არ არის მიჩნეული.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლოს მითითებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა საკასაციო საჩივრისათვის შეადგენს დავის საგნის ღირებულების 5 პროცენტს, მაგრამ არანაკლებ 300 ლარისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, თუ კასატორს წინასწარ არ აქვს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი საკასაციო საჩივარზე და ასევე მას მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, გადავადებული აქვს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, მისი საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად მიჩნევის შემთხვევაში, მას დაეკისრება გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის 30 პროცენტი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან კასატორს - მ. მ-ის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 16 მაისის განჩინებით სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის გადახდა გადაუვადდა მოცემულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, კასატორს - მ. მ-ის უნდა დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 90 ლარის ოდენობით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. მ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება;

3. მ. მ-ის დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის – 90 ლარის გადახდა;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა