საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

Nბს-617(კ-22) 26 ოქტომბერი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა გ. ნ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 მარტის გადაწყვეტილებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია; მესამე პირი - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2018 წლის 12 ივლისს გ. ნ-იმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 23 მაისის N676 განკარგულების ბათილად ცნობა და მოპასუხისათვის ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება, თბილისში, ...ის პირველ შესახვევ ...-ის მიმდებარედ, 4540 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე გ. ნ-ის საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 13 ივლისის განჩინებით გ. ნ-ის სარჩელი მიღებულ იქნა წარმოებაში. ამავე სასამართლოს 2018 წლის 12 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მეორე ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაერთო საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილებით გ. ნ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 23 მაისის N676 განკარგულება; მოპასუხეს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 თებერვლის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილება. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულმა თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის პირველი ივლისის განჩინებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრები; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 თებერვლის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 მარტის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; გ. ნ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 23 მაისის N676 განკარგულების მიხედვით, ადმინისტრაციულ ორგანოს სადავო საკითხი არსებითად არ გადაუწყვეტია. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 102-ე მუხლზე მითითებით, განცხადების განუხილველად, კომისიამ უარი უთხრა გ. ნ-ის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. შესაბამისად, სადავო განკარგულების კანონიერებაზე მსჯელობისას, უნდა შეფასდეს - ქმნიდა თუ არა გ. ნ-ის მიერ წარდგენილი განცხადება, მასზე თანდართული დოკუმენტებით, ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან საკითხის არსებითად განხილვისა და გადაწყვეტის შესაძლებლობას, სახეზე იყო თუ არა ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოებანი, რომლებიც განაპირობებდა განმცხადებლისათვის უფრო ხელსაყრელი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის N376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე სკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, საკუთრების უფლების აღიარების კომისია თავის ფუნქციებს ახორციელებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის VIII თავით განსაზღვრული ფორმალური ადმინისტრაციული წარმოებით. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 107-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად კი, ფორმალური ადმინისტრაციული წარმოება მიმდინარეობს ამ კოდექსის VI თავით (მარტივი ადმინისტრაციული წარმოება) დადგენილი წესის შესაბამისად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 102-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ მოქმედი კანონმდებლობა უშვებს ადმინისტრაციული ორგანოსათვის იმ საკითხზე ხელახლა მიმართვის შესაძლებლობას, რომლის თაობაზეც არსებობს ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილება მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ. ამასთან, ეს შესაძლებლობა არსებობს მხოლოდ განსაზღვრულ პირობებში: დაინტერესებული პირის სასარგებლოდ უნდა შეიცვალოს ფაქტობრივი ან სამართლებრივი მდგომარეობა, რომელიც საფუძვლად დაედო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას, ან უნდა არსებობდეს ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოება (მტკიცებულება), რომელიც განაპირობებს განმცხადებლისათვის უფრო ხელსაყრელი გადაწყვეტილების მიღებას. იგივე წესია დადგენილი საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის N376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-19 მუხლით, რომლის თანახმად, განცხადება, იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომლის თაობაზეც არსებობს კომისიის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება განცხადების განუხილველად დატოვების ან საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ, შეიძლება ხელახლა წარდგენილ იქნეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ფაქტობრივი ან სამართლებრივი მდგომარეობა, რომელიც საფუძვლად დაედო განცხადების განუხილველად დატოვებას ან საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმას, შეიცვალა დაინტერესებული პირის სასარგებლოდ ან თუ არსებობს ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოებანი (მტკიცებულებები), რომლებიც განაპირობებს დაინტერესებული პირისათვის უფრო ხელსაყრელი გადაწყვეტილების მიღებას.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნო ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 23 მაისის N676 განკარგულება და მოპასუხეს დაავალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, თუმცა სამოტივაციო ნაწილში მიუთითა, რომ კომისიას გ. ნ-ის 2017 წლის 31 მაისის განცხადება უნდა განეხილა არსებითად, სათანადოდ უნდა შეეფასებინა მის მიერ წარდგენილი დოკუმენტები ერთობლიობაში და ისე ემსჯელა - წარმოადგენდა თუ არა შესაბამისი დოკუმენტები მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების საკმარის საფუძველს. თუ კომისია სათანადო მსჯელობის შედეგად მივიდოდა დასკვნამდე, რომ არ არსებობდა მოცემულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისათვის კანონით გათვალისწინებული უარის თქმის საფუძველი, უნდა მიეღო გადაწყვეტილება სადავო მიწის ნაკვეთზე გ. ნ-ის საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე. ამდენად, სააპელაციო პალატის განმარტებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში, საქალაქო სასამართლომ, ერთი მხრივ, მიუთითა, რომ კომისიას გ. ნ-ის 2017 წლის 31 მაისის განცხადება უნდა განეხილა არსებითად, ხოლო მეორე მხრივ, დავის გადაწყვეტისას იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, რის გამო, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობრივია.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს იმ შემთხვევაში, როცა სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება. მათი დადგენა მხოლოდ ადმინისტრაციულ ორგანოს შეუძლია, მისთვის კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებიდან გამომდინარე ან აღნიშნული მის დისკრეციას განეკუთვნება. შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სასამართლოს მხრიდან სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შეფასება.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონი, ასევე საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის N376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესი“ განსაზღვრავს მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტებისა და იმ დოკუმენტების ჩამონათვალს, რომლებიც დაინტერესებულმა პირმა უნდა წარადგინოს თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დასადასტურებლად (კანონის მე-5¹ მუხლის მე-3 პუნქტი; „წესის“ მეორე მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტი, მე-11 მუხლის მე-4 პუნქტი).

სააპელაციო პალატამ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ 2017 წლის 31 მაისს გ. ნ-იმა განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და მოითხოვა მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება (მდებარე თბილისში, ...ის პირველ შესახვევ ...-ის მიმდებარედ, საერთო ფართობით 4540 კვ.მ). სწორედ აღნიშნული განცხადების საფუძველზე დაიწყო კომისიაში ადმინისტრაციული წარმოება. გ. ნ-იმა კომისიაში წარდგენილ განცხადებას თან დაურთო აზომვითი ნახაზები, ორთოფოტოები, ასევე მეზობლების - ბ. მ-ეის, ვ. ბ-ეის და მ. გ-ის 2014 წლის 13 ნოემბრის ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ გ. ნ-იმა 2017 წლის 31 მაისამდე წარდგენილ განცხადებებსაც დაურთო მეზობლების - ბ. მ-ეის, ვ. ბ-ეის და მ. გ-ის 2014 წლის 13 ნოემბრის ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება, რომელიც მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ არაერთხელ შეაფასა და ჩათვალა, რომ საქმისათვის გადამწყვეტი მნიშვნელობის მქონე გარემოების - 2007 წლამდე მიწის ნაკვეთით სარგებლობის ფაქტის დადასტურება მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე, სარწმუნოდ ვერ იქნებოდა მიჩნეული. გ. ნ-ის მიერ ახალი მტკიცებულებების სახით კომისიაში წარდგენილ დოკუმენტებთან დაკავშირებით (საკადასტრო აზომვითი ნახაზები და ორთოფოტოები) სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ახალი აზომვითი ნახაზების წარდგენის პირობებშიც, აღნიშნული დოკუმენტი არ წარმოადგენდა უძრავი ნივთის ფლობა-სარგებლობის დამადასტურებელ მტკიცებულებას. აღნიშნულით დგინდებოდა მხოლოდ უძრავი ქონების პარამეტრები (მდებარეობა, კონფიგურაცია), რაც ისედაც არ წარმოადგენდა მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარების დამაბრკოლებელ გარემოებას. რაც შეეხება ორთოფოტოებს, აღნიშნული ასევე შეფასდა გ. ნ-ის წინამორბედი განცხადებების განხილვისას და დადგინდა, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, სადავო მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობა არ არსებობდა. ამდენად, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, სადავო განკარგულებით სწორად დადგინდა, რომ ფაქტობრივი ან სამართლებრივი მდგომარეობა, რომელიც მანამდე საფუძვლად დაედო გ. ნ-ის მიმართ გადაწყვეტილების მიღებას (კანონის ამოქმედებამდე მიწის ნაკვეთით ფლობა-სარგებლობის ფაქტის დაუდასტურებლობა), არ შეცვლილა დაინტერესებული პირის სასარგებლოდ და არ არსებობდა ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოებანი (მტკიცებულებები), რომლებიც განაპირობებდა განმცხადებლისათვის უფრო ხელსაყრელი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში, არსებობდა გ. ნ-ის განცხადების განუხილველად, მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის სამართლებრივი საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია მატერიალური და პროცესუალური ნორმები, არსებითად არ გამოუკვლევია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, არასწორად განმარტა კანონი. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სამართლებრივი თვალსაზრისით დაუსაბუთებელია.

კასატორი მიუთითებს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით, გ. ნ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 23 მაისის N676 განკარგულება და დაევალა მოპასუხეს, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. აღნიშნული გადაწყვეტილება ძალაში დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 28 თებერვლის განჩინებით. საქართველოს უზენაესის სასამართლოს 2021 წლის პირველი ივლისის Nბს-643(2კ-20) განჩინებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებული მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრები; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 28 თებერვლის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

კასატორის განმარტებით, ნაცვლად იმისა, რომ დაებრუნებინა საქმე ხელახლა განსახილველად ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოში, სააპელაციო სასამართლომ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებაში მითითებული არგუმენტაციით, არსებითად თვითონ გადაწყვიტა საკითხი, გააუქმა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით უარი უთხრა გ. ნ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. უზენაესის სასამართლოს არგუმენტაციის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლო არ იყო გადაწყვეტილებაუნარიანი, რამდენადაც სააპელაციო საჩივრები წარდგენილი იყო მხოლოდ მოპასუხეთა მხრიდან, ხოლო გ. ნ-ის არ გაუსაჩივრებია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ ასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება მიიჩნია წინააღმდეგობრივად, გ. ნ-ის სააპელაციო საჩივრის არარსებობის პირობებში, სააპელაციო სასამართლოს შეეძლო მიეღო მხოლოდ გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრების დაკმაყოფლების შესახებ, მიუხედავად მათი საფუძვლიანობისა. სააპელაციო წესით განხილვა იქცა ფიქციად, წინასწარ ცნობილი შედეგით, ვინაიდან სააპელაციო საჩივრები მხოლოდ მოპასუხეს და მესამე პირს ჰქონდათ წარდგენილი.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია არ გადააგზავნოს საქმე ქვემდგომ ინსტანციაში და თვითონ განიხილოს იგი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლების არსებობისას, აღნიშნული კოდექსის 385-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად. თუმცა, იმის გათვალისწინებით, რომ ყოველთვის არ არის შესაძლებელი საკითხის გადაწყვეტა სააპელაციო სასამართლოს მიერ, ზემოაღნიშნული ნორმაში მითითებულ იქნა „შესაძლებლობის“ და არა „ვალდებულების“ თაობაზე. როგორც წესი, სააპელაციო სასამართლო შეზღუდულია სააპელაციო მოთხოვნის ფარგლებით, განსხვავებით პირველი ინსტანციის სასამართლოსაგან, რომელიც ვალდებულია, იმსჯელოს ყველა სასარჩელო მოთხოვნაზე. სააპელაციო სასამართლო განიხილავს იმ მოთხოვნას, რომელზეც წარდგენილია სააპელაციო საჩივარი.

კასატორის განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლის შინაარსი არ გულისხმობს საქმის სრულყოფილად გამოკვლევისა და გადაწყვეტილების სათანადოდ დასაბუთების თაობაზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს ვალდებულების ჩანაცვლებას სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან. საპროცესო კანონომდებლობა, სააპელაციო და უზენაეს სასამართლოებს იდენტურად აძლევს შესაძლებლობას, თვითონ გადაწყვიტონ არსებითად ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების ბედი. ამდენად, საქმეში არსებული მტკიცებულებების საფუძველზე, საქართველოს უზენაესი სასამართლო თვითონ მიიღებდა გადაწყვეტილებას და სადავო საკითხს არსებითად გადაწყვეტდა, თუმცა რადგან ამის შესაძლებლობა არ გააჩნდა, საქმე დააბრუნა ქვემდგომ ინსტანციაში. სააპელაციო სასამართლოში გარემოებები არ გამოვლენილა. შესაბამისად, გაურკვეველია, არსებითად როგორ გადაწყვიტა სადავო საკითხი ქვედა ინსტანციის სასამართლომ.

კასატორის მოსაზრებით, სინამდვილეს არ შეესაბამება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ გ. ნ-ის მიერ წარდგენილი ორთოფოტოები შეფასდა კომისიაში წარდგენილი წინა განცხადებების განხილვისას. ორთოფოტო, რომელიც საქმეშია წარმოდგენილი, დათარიღებულია 2005 წლით, სადაც ნათლად ჩანს არსებული შენობა-ნაგებობები. „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონი ამოქმედდა 2007 წლის 11 ივლისს. წინა განცხადებების განხილვისას შეფასებული იყო 2014 წლით დათარიღებული ორთოფოტო. ამდენად სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა ფაქტობრივი გარემოებები. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე, 394-ე მუხლების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატამ უნდა გააუქმოს გასაჩივრებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 28 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნოს იმავე სასამართლოს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 3 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული გ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე ასრულებს საჯარო სამართლებრივ უფლებამოსილებებს, შესაბამისად, მასზე ვრცელდება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესები. საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის N376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, საკუთრების უფლების აღიარების კომისია თავის ფუნქციებს ახორციელებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის VIII თავით განსაზღვრული ფორმალური ადმინისტრაციული წარმოებით. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 107-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად კი, ფორმალური ადმინისტრაციული წარმოება მიმდინარეობს ამ კოდექსის VI თავით (მარტივი ადმინისტრაციული წარმოება) დადგენილი წესის შესაბამისად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 102-ე მუხლზე, რომელიც ადგენს ერთსა და იმავე საკითხზე განცხადების ხელახლა წარდგენის წესს. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, განცხადება იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომლის თაობაზედაც არსებობს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი განცხადების, აგრეთვე საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, შეიძლება წარდგენილი იქნეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ფაქტობრივი ან სამართლებრივი მდგომარეობა, რომელიც საფუძვლად დაედო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას, შეიცვალა დაინტერესებული პირის სასარგებლოდ, ან თუ არსებობს ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოებანი (მტკიცებულებები), რომლებიც განაპირობებს განმცხადებლისათვის უფრო ხელსაყრელი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 102-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარეობს საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის N376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-19 მუხლის შინაარსი, რომლის თანახმად, განცხადება, იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომლის თაობაზეც არსებობს კომისიის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება განცხადების განუხილველად დატოვების ან საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ, შეიძლება ხელახლა წარდგენილ იქნეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ფაქტობრივი ან სამართლებრივი მდგომარეობა, რომელიც საფუძვლად დაედო განცხადების განუხილველად დატოვებას ან საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმას, შეიცვალა დაინტერესებული პირის სასარგებლოდ ან თუ არსებობს ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოებანი (მტკიცებულებები), რომლებიც განაპირობებს დაინტერესებული პირისათვის უფრო ხელსაყრელი გადაწყვეტილების მიღებას.

ზემოაღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოება შესაძლებელია გახდეს დაინტერესებული პირის საწინააღმდეგოდ მიღებული გადაწყვეტილების გადასინჯვის საფუძველი. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დაშვებულია ახლად აღმოჩენილ ან ახლად გამოვლენილ გარემოებებზე მითითებით, ადმინისტრაციული ორგანოსათვის იმ საკითხზე მიმართვის შესაძლებლობა, რომლის თაობაზეც უკვე მიღებულია გადაწყვეტილება დაინტერესებული პირის საწინააღმდეგოდ. ამასთანავე, ადმინისტრაციულმა ორგანომ, შესაბამისი განცხადების საფუძველზე ჩატარებული ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში უნდა შეაფასოს, რამდენად წარმოადგენს დაინტერესებული პირის მიერ მითითებული გარემოება ახლად აღმოჩენილს ან ახლად გამოვლენილს და შეიცვალა თუ არა სამართლებრივი მდგომარეობა მხარის სასარგებლოდ.

მოცემულ შემთხვევაში, გასაჩივრებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 23 მაისის N676 განკარგულებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 102-ე მუხლზე მითითებით, სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტის გარეშე, განცხადების განუხილველად, კომისიამ უარი უთხრა გ. ნ-ის თბილისში, ...ის I შესახვევ ...-ის მიმდებარედ, 4540 კვ.მ საერთო ფართობის მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. ადმინისტრაციულმა ორგანომ აღნიშნა, რომ გ. ნ-ის განცხადების წარდგენისას არ არსებობდა ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოებანი (მტკიცებულებები), რომლებიც განაპირობებდა განმცხადებლისათვის უფრო ხელსაყრელი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას. სადავო განკარგულების მიხედვით, კომისიის საოქმო გადაწყვეტილებებით (N199, 218, 224, 237, 249, 293, 349, 436, 509) გ. ნ-ის უარი ეთქვა ზემოაღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე, ვინაიდან არ დასტურდებოდა განმცხადებლის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე. ამდენად, განსახილველ განცხადებაზე წარმოების დაწყების საფუძველი გახდა იმგვარი შინაარსის მოთხოვნა, რომელთან დაკავშირებითაც კომისიას უკვე ჰქონდა ნამსჯელი და მიღებული გადაწყვეტილება განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ. კომისიის განმარტებით, არ დასტურდებოდა მოსარჩელესთან მიმართებაში ფაქტობრივი ან სამართლებრივი მდგომარეობის შეცვლა, არ არსებობდა ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოებანი (მტკიცებულებები), რომლებიც განაპირობებდა განმცხადებლისათვის უფრო ხელსაყრელი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას. ამდენად, განცხადებით მოთხოვნილი საკითხი არსებითად არ გადაწყვეტილა. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 102-ე მუხლზე მითითებით, კომისიამ განცხადების განუხილველად, უარი უთხრა გ. ნ-ის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

საკასაციო პალატა მნიშვნელოვნად მიიჩნევს, ყურადღება გაამახვილოს ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც წინ უძღვოდა კომისიის 2018 წლის 23 მაისის N676 სადავო განკარგულების გამოცემას.

ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2010 წლის 11 მაისის N199 საოქმო გადაწყვეტილებით, შპს „...ს“ ხელმძღვანელის - გ. ნ-ის განცხადების საფუძველზე, აღიარებულ იქნა საკუთრების უფლება 176 კვ.მ თვითნებურად დაკავებულ ფართზე.

2010 წლის 30 სექტემბერს კომისიას განცხადებით მიმართა გ. ნ-იმა, შპს „...ს“ საკუთრებაში არსებული ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთის მიმდებარედ, 400 კვ.მ ფართზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით. კომისიის 2010 წლის 7 ოქტომბრის N224 საოქმო გადაწყვეტილებით გ. ნ-ის უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, ვინაიდან არ დასტურდებოდა მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტი, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე.

ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2010 წლის 26 აგვისტოს N218, 2011 წლის 20 იანვრის, 2011 წლის 7 აპრილის N249, 2012 წლის 9 მარტის N293, 2013 წლის 18 აპრილის N349 საოქმო გადაწყვეტილებებით გ. ნ-ის უარი ეთქვა ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ განცხადებების განხილვაზე, იმ საფუძვლით, რომ წინარე საოქმო გადაწყვეტილებებით მას უკვე ეთქვა უარი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. ახალ განცხადებაზე წარდგენილი არ ყოფილა ახალი გარემოებების არსებობის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია.

ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2015 წლის 11 მაისის N436 საოქმო გადაწყვეტილებით გ. ნ-ის უარი ეთქვა თბილისში, ...ის I შესახვევი, N2-ის მიმდებარედ, 4540 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე, ვინაიდან არ დასტურდებოდა მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე.

ზემოაღნიშნული წარმოების ფარგლებში, წარდგენილი იყო 2014 წლის 13 ნოემბრის ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება, რომლითაც ბ. მ-ეე, ვ. ბ-ეე და მ. გ-ი ადასტურებენ 2007 წლის პირველ იანვრამდე გ. ნ-ის მიერ 4540 კვ.მ ფართის მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ნამდვილობას, მასზე მდგომი, გადახურული კაპიტალური საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი შენობებით, მისამართზე: თბილისი, ...ის I შესახვევი, ...-ის მიმდებარედ. განმცხადებელთა განმარტებით, მიწის ნაკვეთი შემოღობილია და დარგულია მრავალწლიანი ნარგავები. გ. ნ-ი დღესაც სარგებლობს და იყენებს მიწის ნაკვეთს. განმცხადებლებს პრეტენზია არ გააჩნიათ, რომ გ. ნ-იმა მოახდინოს აღნიშნული მიწის ნაკვეთის ლეგალიზება.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 19 თებერვლის N646 საოქმო გადაწყვეტილებით გ. ნ-ის უარი ეთქვა ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე 4540 კვ.მ ფართის მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ 2017 წლის 31 მაისის განცხადების განხილვაზე, იმ საფუძვლით, რომ წინარე საოქმო გადაწყვეტილებებით მას უკვე ეთქვა უარი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. ახალ განცხადებაზე წარდგენილი არ ყოფილა ახალი გარემოებების არსებობის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მიზნით, სადავო ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში გ. ნ-იმა წარადგინა აზომვითი ნახაზები, ორთოფოტოები, მეზობლების 2014 წლის 13 ნოემბრის ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება. ამასთანავე, დადგენილია, რომ გ. ნ-იმა აღნიშნულ წარმოებამდე წარდგენილ განცხადებებსაც დაურთო მეზობლების - ბ. მ-ეის, ვ. ბ-ეის და მ. გ-ის 2014 წლის 13 ნოემბრის ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება, რომელიც მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ არაერთხელ შეაფასა და ჩათვალა, რომ საქმისათვის გადამწყვეტი მნიშვნელობის მქონე გარემოების - 2007 წლამდე მიწის ნაკვეთით სარგებლობის ფაქტის დადასტურება მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე, სარწმუნოდ ვერ იქნებოდა მიჩნეული. რაც შეეხება გ. ნ-ის მიერ ახალი მტკიცებულებების სახით კომისიაში წარდგენილ დოკუმენტებს - საკადასტრო აზომვით ნახაზებს და ორთოფოტოებს, სააპელაციო პალატამ სწორად მიუთითა, რომ ახალი აზომვითი ნახაზების წარდგენის პირობებშიც, აღნიშნული დოკუმენტი ვერ იქნებოდა მიჩნეული უძრავი ნივთის ფლობა-სარგებლობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად. ნახაზით დგინდებოდა მხოლოდ უძრავი ქონების პარამეტრები (მდებარეობა, კონფიგურაცია), რაც ისედაც არ წარმოადგენდა მოსარჩელისათვის საკუთრების უფლების აღიარების დამაბრკოლებელ გარემოებას. ამასთანავე, ორთოფოტოები შეფასდა გ. ნ-ის წინამორბედი განცხადებების განხილვისას და დადგინდა, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, სადავო მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობა არ არსებობდა.

ამდენად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, გ. ნ-ის მიერ სადავო წარმოების ფარგლებში წარდგენილი დოკუმენტებით არ დადასტურდა ისეთი გარემოებების არსებობა, რომლებიც ცნობილი არ ყოფილა მანამდე, გ. ნ-ის ინტერესში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებასთან დაკავშირებული წარმოებების მიმდინარეობისას. საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდება ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოებების არსებობა, რაც განაპირობებდა მოსარჩელისათვის უფრო ხელსაყრელი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ სადავო განკარგულება კანონიერია. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, ადმინისტრაციულ ორგანოს გააჩნდა გ. ნ-ის განცხადების განუხილველად, მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის სამართლებრივი საფუძველი.

საკასაციო პალატა უსაფუძვლოდ მიიჩნევს კასატორის მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის პირველი ივლისის განჩინებაში ასახული არგუმენტაციის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლო არ იყო გადაწყვეტილებაუნარიანი, რამდენადაც სააპელაციო საჩივრები წარდგენილი იყო მხოლოდ მოპასუხეთა მხრიდან, ხოლო თავად მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე მიღებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სამართალწარმოების ერთ-ერთი უმთავრესი პრინციპია სასამართლო გადაწყვეტილების საუარესოდ შებრუნების დაუშვებლობა. სასამართლოს არა აქვს უფლება, თავისი გადაწყვეტილებით მხარე ჩააყენოს უფრო უარეს მდგომარეობაში, ვიდრე ის სააპელაციო თუ საკასაციო საჩივრების წარდგენამდე იმყოფებოდა. საგულისხმოა, რომ საკასაციო სასამართლო, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, გადაწყვეტილებას ამოწმებს მხოლოდ საკასაციო საჩივრის ფარგლებში და ამავე კოდექსის 409-ე მუხლის თანახმად, უფლებამოსილია, შეცვალოს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მხოლოდ იმ ფარგლებში, რასაც მხარეები მოითხოვენ. ამავე პრინციპს ეფუძნება სააპელაციო სასამართლოში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შემოწმების ფარგლები. კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო, გადაწყვეტილებას ამოწმებს სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში, ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით, ხოლო 384-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლო უფლებამოსილია შეცვალოს პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მხოლოდ იმ ფარგლებში, რასაც მხარეები მოითხოვენ.

მოცემულ შემთხვევაში, გ. ნ-ი დაეთანხმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილებას, რომლითაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მისი სარჩელი. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასჩივრეს მხოლოდ მოპასუხე მხარეებმა. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 28 თებერვლის განჩინებით უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილება. შესაბამისად, საქმეზე დამდგარი შედეგისა და მოსარჩელის მიერ სააპელაციო საჩივრის წარუდგენლობის პირობებში, როგორც სააპელაციო სასამართლოს, ისე საკასაციო პალატის მსჯელობის ფარგლები მოიცავდა მხოლოდ მოპასუხეთა მხრიდან წარდგენილი პრეტენზიების შეფასებას და ამ მოცემულობაში, არსებობდა შესაძლებლობა, ზედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებებით დამდგარი შედეგი ყოფილიყო მოსარჩელის საწინააღმდეგო. აღნიშნულის გათვალისწინებით, ის გარემოება, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის პირველი ივლისის განჩინების საფუძველზე, საქმის ხელახლა განხილვის შედეგად, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 28 მარტის გადაწყვეტილებით გ. ნ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, არ ადასტურებს სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან საპროცესო კანონმდებლობით განსაზღვრული სააპელაციო საჩივრის განხილვის პრინციპების უგულებელყოფას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, გ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, გ. ნ-ის საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად მიჩნევის პირობებში, შ. ბ-ის (პირადი N...) უნდა დაუბრუნდეს გ. ნ-ის საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით 2022 წლის 23 მაისს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 მარტის გადაწყვეტილება;

3. შ. ბ-ის (პირადი N...) დაუბრუნდეს გ. ნ-ის საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით 2022 წლის 23 მაისს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე

გენადი მაკარიძე