საქმე №ბს-513(2კ-22) 13 ოქტომბერი, 2022 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე
ბიძინა სტურუა
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 24 მარტის განჩინების გაუქმების თაობაზე.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2017 წლის 1 ნოემბერს შპს „K...“-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ.
სარჩელის მიხედვით, სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის მიერ 2015 წლის 13 თებერვლის №3882 ბრძანების თანახმად გადამხდელს ჩაუტარდა სმფ-ების ინვენტარიზაცია. შემოწმების შედეგად გამოვლინდა სმფ-ების დანაკლისი საბაზრო ფასით - 227749,09 ლარი და დაჯარიმდა სსკ-ის 286-ე მუხლის მე-9 ნაწილის შესაბამისად 2015 წლის 20 მაისის საგადასახადო სამართალდარღვევის №118486 ოქმის საფუძველზე. სსკ-ის 286-ე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, საგადასახდო კოდექსით გათვალისწინებული დანაკლისის გამოვლენა საგადასახდო ორგანომ მიიჩნია მისი აღმოჩენის მომენტში საბაზრო ფასით განხორციელებულ მიწოდებად. მოსარჩელემ 2015 წლის საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაცია წარადგინა საგადასახადო ორგანოში, მაგრამ მასში არ ასახა ინვენტარიზაციით გამოვლენილი დანაკლისი, ხოლო 2015 წლის მაისის თვის დღგ-ის დასაბეგრ ბრუნვაში არ შეიტანა გამოვლენილი დანაკლისი, რაც გახდა მოსარჩელისათვის საშემოსავლო გადასახადის და დღგ-ის გადასახადის ძირითადი გადასახადის დარიცხვისა და დეკლარაციებში გადასახადის შემცირებისათვის დაჯარიმების საფუძველი.
მოსარჩელის განმარტებით, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 31 მარტის №8690 ბრძანების საფუძველზე განხორციელდა შპს „K...“-ის (ს/ნ ...) საქმიანობის თემატური კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შემოწმების შედეგებზე 2017 წლის 19 ივლისს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი, რის საფუძველზეც 2017 წლის 21 ივლისს გამოიცა №19563 ბრძანება და გადამხდელს წარედგინა 2017 წლის 24 ივლისის №050-24 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულება დამატებით განისაზღვრა სულ 112516,89 ლარით, მათ შორის: ძირითადი გადასახადი - 63692 ლარი, ჯარიმა - 31846 ლარი, ხოლო საურავი - 16978,89 ლარი.
2017 წლის 24 ივლისის №050-24 საგადასახადო მოთხოვნა შპს ,,K...“-ის მიერ კანონით დადგენილი წესით გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2017 წლის 11 აგვისტოს №21403 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებით საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა დარიცხული ჯარიმა, ხოლო საურავის გაუქმებაზე უარი ეთქვათ, რასაც მოსარჩელე არ ეთანხმება და უკანონოდ მიიჩნევს.
მოსარჩელე ეთანხმება საგადასახადო შემოწმების პერიოდში გამოვლენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, თუმცა განმარტავს, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევა გამოწვეული იყო საგადასახადო კანონმდებლობის მოთხოვნების არცოდნის/შეცდომის გამო. მოსარჩელემ იცოდა, რომ სმფ-ის ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილ დანაკლისზე დარიცხულ ჯარიმას არ ემატებოდა დამატებითი საგადასახადო ვალდებულებები. კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-8 ნაწილის ძველი რედაქცია ითვალისწინებდა, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ გადასახადის გადამხდელთან ამ კოდექსით განსაზღვრული დანაკლისის გამოვლენა იწვევდა პირის დაჯარიმებას გამოვლენის მომენტში ამ საქონლის საბაზღო ღირებულების 50 პროცენტის ოდენობით (მასზე დარიცხული ხარჯის და დღგ-ის ჩათვლის გაუქმების გარეშე). ამასთანავე, სამართალდამრღვევ პირს გამოვლენილ დანაკლისთან დაკავშირებით შემდგომ პერიოდში საგადასახადო ვალდებულება აღარ დაეკისრებოდა. შესაბამისად, აღნიშნულ რეგულაციაში ცვლილებების შეტანის არცოდნის შედეგად, კომპანიის მიერ არაგამიზნულად იქნა ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევა, რაც შემდგომ ჯარიმისა და საურავის დარიცხვის საფუძველი გახდა.
ამდენად, მოსარჩელემ საურავის დარიცხვის ნაწილში სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 24 ივლისის №050-24 საგადასახადო მოთხოვნის, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 11 აგვისტოს №21403 ბრძანებისა და საურავის 16978,89 ლარის დაკისრების ნაწილში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილების (საჩივარი №4575/2/2017) ბათილად ცნობა მოითხოვა.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს ,,K...“-ის (ს/ნ ...) სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 24 ივლისის №050-24 საგადასახდო მოთხოვნა შპს ,,K...“-ის (ს/ნ ...) მიმართ საურავის სახით 16978,89 ლარის დარიცხვის ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 11 აგვისტოს №21403 ბრძანება; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილება (საჩივარი 4575/2/2017) შპს ,,K...“-ის (ს/ნ ...) მიმართ დარიცხული საურავის გაუქმებაზე უარის ნაწილში. შპს ,,K... (ს/ნ ...) გათავისუფლდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 24 ივლისის №050-24 საგადასახდო მოთხოვნით დარიცხული საურავის - 16978,89 ლარის გადახდისგან.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება მოითხოვეს.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 24 მარტის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
სააპელაციო სასამართლომ განსახილველი საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2015 წლის 13 თებერვლის №3882 ბრძანების საფუძველზე ჩატარდა გადასახადის გადამხდელის - შპს „K...“-ის (ს/ნ ...) კუთვნილი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების (სმფ) ინვენტარიზაცია, რის შედეგადაც გამოვლინდა სმფ-ის დანაკლისი საბაზრო ღირებულებით 227749 ლარი და 2015 წლის 20 მაისს აღნიშნულთან დაკავშირებთ შედგა საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი №118486. საწარმო დაჯარიმდა საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად 22 774,94 ლარის ოდენობით.
შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 31 მარტის №8690 ბრძანების საფუძველზე განხორციელდა შპს „K...“-ის (ს/ნ ...) საქმიანობის თემატური კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შემოწმების შედეგად დადგინდა, რომ შპს „K...“-ის (ს/ნ ...) მიერ, შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2015 წლის 13 თებერვლის №3882 ბრძანების საფუძველზე ჩატარებული სმფ-ის ინვენტარზაციის შედეგად გამოვლენილი დანაკლისი არ იყო გათვალისწინებული 2015 წლის მოგების წლიურ დეკლარაციაში და 2015 წლის მაისის თვის დღგ-ს დეკლარაციაში. შემოწმების მიერ საგადასახდო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-9 ნაწილის შესაბამისად გადასახადის გადამხდელთან სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების დანაკლისის გამოვლენა განხილულ იქნა მისი აღმოჩენის მომენტში საბაზრო ფასით განხორციელებულ მიწოდებად და აისახა როგორც 2015 წლის ერთობლივ შემოსავალში, ისე 2015 წლის მაისის თვის დღგ-ის დეკლარაციაში დასაბეგრ ბრუნვაში. შპს „K...“-ს (ს/ნ ...) დაერიცხა მოგების გადასახადი და ჯარიმა საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის თანხის შემცირებისათვის. ამასთან, გადამხდელს დაერიცხა საურავიც. სახელდობრ, შემოწმების შედეგებზე 2017 წლის 19 ივლისს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი, რის საფუძველზეც გამოიცა 2017 წლის 21 ივლისს №19563 ბრძანება და გადამხდელს წარედგინა 2017 წლის 24 ივლისის №050-24 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულება დამატებით განისაზღვრა სულ 112516,89 ლარით, მათ შორის: ძირითადი გადასახადი - 63692 (მოგების გადასახადი: 28951 ლარი, დღგ: 34741 ლარი) ლარი, ჯარიმა - 31846 ლარი, ხოლო საურავი - 16978,89 ლარი.
სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 11 აგვისტოს №21403 ბრძანებით შპს ,,K...“-ის საჩივარი, რომლითაც გადასახადის გადამხდელი მოითხოვდა 2017 წლის 24 ივლისის №050-24 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე დარიცხული სანქციისგან გათავისუფლებას, არ დაკმაყოფილდა.
საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებით (საჩივარი №4575/2/2017) შპს ,,K...“-ის საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 24 ივლისის №050-24 საგადასახადო მოთხოვნა ჯარიმის - 31846 ლარის დაკისრების ნაწილში, ხოლო საურავის 16978,89 ლარის გადახდისგან გათავისუფლებაზე შპს ,,K...“-ს ეთქვა უარი. მიღებული გადაწყვეტილების საფუძვლად, დავების განხილვის საბჭომ მიუთითა, რომ მომჩივნის მხრიდან გადასახადის გადახდისაგან თავის არიდების მცდელობას ადგილი არ ჰქონდა, სამართალდარღვევა გამოწვეული იყო გადასახადის გადამხდელის შეცდომით, შესაბამისად, შპს ,,K...“ საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე უნდა გათავისუფლებულიყო აუდიტის დეპარტამენტის 24.07.2017წ. №050-24 საგადასახადო მოთხოვნით დარიცხული ჯარიმისაგან.
სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში, როგორც სადავო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებით (საჩივარი №4575/2/2017) ირკვევა, დავის განმხილველმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიიჩნია, რომ შპს ,,K...“-ის მიმართ არსებობდა საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენების საფუძველი და გაათავისუფლა გადასახადის გადამხდელი აუდიტის დეპარტამენტის 24.07.2017წ. №050-24 საგადასახადო მოთხოვნით დარიცხული ჯარიმისაგან, ჩათვალა რა, რომ მომჩივნის მხრიდან გადასახადის გადახდისაგან თავის არიდების მცდელობას ადგილი არ ჰქონდა და სამართალდარღვევა გამოწვეული იყო გადასახადის გადამხდელის შეცდომით. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერების საკითხი უკვე დადასტურებულად მიიჩნია. პალატამ განმარტა, რომ საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის მიზნებისათვის, გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერების საკითხი წყდება იმ ჩადენილი სამართალდარღვევის მიმართ მისი სუბიექტური დამოკიდებულებით, რასაც შედეგად მოჰყვა გადამხდელის მიმართ საგადასახადო სანქციების გამოყენება. აქედან გამომდინარე, განსახილველ შემთხვევაში, შპს ,,K...“-ის კეთილსინდისიერების გამომრიცხველ გარემოებად ვერ განიხილებოდა გადასახადის გადამხდელის მხრიდან საგადასახადო ვალდებულებების შემდგომი გადაუხდელობა, ვინაიდან, გადამწყვეტი იყო მხოლოდ ჩადენილი სამართალდარღვევის მიმართ გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერების საკითხი. ამდენად, წარდგენილი სააპელაციო საჩივრების ფარგლებში, მოცემულ საქმეზე სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენდა მხოლოდ იმ სამართლებრივი საკითხის გადაწყვეტა, გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერების შემთხვევაში, რაც დადასტურებული იყო, რას მოიცავს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული შეღავათი - ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისაგან გათავისუფლება. აღნიშნული საკითხის გადასაწყვეტად კი, პირველ რიგში უნდა განიმარტოს, რას გულისხმობს საგადასახადო სანქციის ცნება, რომლის გადახდისგან გათავისუფლებასაც ითვალისწინებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის დასახელებული ნორმა.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 07.10.2014წ. (საქმე №ბს-222-219(კ-14)) გადაწყვეტილებაზე, საგადასახადო კოდექსის 270.2, 272.1 მუხლებზე და აღნიშნა, რომ როგორც უზენაესი სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილების, ისე საგადასახადო კოდექსის შესაბამისი ნორმების ანალიზი ცხადყოფს, რომ ჯარიმა და საურავი წარმოადგენენ საგადასახადო სანქციის სახეებს. შესაბამისად, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებული იყო აპელანტთა მსჯელობა საურავის საგადასახადო სანქციის სახედ არმიჩნევისა და ამ საფუძვლით, გადასახადის გადამხდელისთვის საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული შეღავათის სრულად გამოყენებაზე უარის თქმის თაობაზე, მაშინ, როცა გადასახდის გადამხდელის კეთილსინდისირება იმ ქმედების მიმართ, რასაც საგადასახადო სანქციის დარიცხვა მოჰყვა საფუძვლად დადგენილია და ნორმა ითვალისწინებს საგადასახადო სანქციისგან სრულად (როგორც ჯარიმის, ისე საურავის) გათავისუფლების შესაძლებლობას.
რაც შეეხება აპელანტის მითითებას საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლების არსებობის შესახებ, პალატამ განმარტა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 262 მუხლის მე-2 ნაწილი ითვალისწინებს საქმის წარმოების შეწყვეტის შესაძლებლობას მხოლოდ ისეთ შემთხვევებში, თუ სარჩელი არ აკმაყოფილებს ამავე კოდექსის 22-ე-25-ე მუხლებით დადგენილ დასაშვებობის პირობებს. განსახილველ შემთხვევაში, წინამდებარე საქმეზე სარჩელი აღძრული იყო იმ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის მოთხოვნით (მუხლი 22), რომლებიც პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებდნენ მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს ან უკანონოდ ზღუდავნენ მის უფლებას. შესაბამისად, დაუდგენელი იყო, განსახილველი სარჩელის დასაშვებობის რომელი კონკრეტული კრიტერიუმი არ იყო სახეზე, რის გამოც სარჩელის დაუშვებლობის მოტივით საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილება უნდა მიეღო სასამართლოს. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, იმ იურიდიული ინტერესის მიღწევა, რაც მოცემული დავის ფარგლებში მოსარჩელს ჰქონდა, შესაბამისი შეცილებითი სარჩელის აღძვრისა და იმ სადავო აქტების ბათილად ცნობის მოთხოვნის გარეშე, რომლებსაც მოსარჩელე უკავშირებს თავისი უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების შეზღუდვის ფაქტს, დაუშვებელი იქნებოდა ისევე, როგორც საფუძველს მოკლებული იქნებოდა სასამართლოს მსჯელობა, გადასახადის გადამხდელის მიმართ მხოლოდ საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული შეღავათის გამოყენების თაობაზე, უფლების მზღუდავი აქტების ძალაში ყოფნის პირობებში.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 24 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.
კასატორი - სსიპ შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, 286-ე მუხლის მე-9 ნაწილზე, 275-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწლებზე, 272-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და დასახელებული ნორმების და საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევის საფუძველზე, აღნიშნავს, რომ დავების განხილვის საბჭომ გადამხდელი გაანთავისუფლა ჯარიმის გადახდის ვალდებულებისაგან, ხოლო რადგანაც საურავი პირს ეკისრება საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში გადასახადის გადასახდელი თანხის გადაუხდელობისათვის, ამასთან, მოცემულ დავაში მოსარჩელე სადავოდ არ ხდიდა ძირითადი გადასახადის თანხას და აღიარებდა მას, საურავისაგან გათავისუფლების არანაირი საფუძველი არ არსებობდა, რაც სრულიად უსაფუძვლოდ არ გაითვალისწინა სააპელაციო სასამართლომ.
კასატორის მითითებით, სასამართლოს განჩინებით გაუგებარია, თუ რის საფუძველზე მიიჩნია სასამართლომ მოსარჩელე კეთილსინდისიერ გადამხდელად და რის საფუძველზე ჩათვალა, რომ მოცემულ შემთხვევაში იგი მოქმედებდა სამართლებრივი შეცდომის ფარგლებში. მით უმეტეს, თუ გავითვალისწინებთ იმ გარემოებასაც, რომ შპს „K...“-ს არ აქვს გადახდილი შემოწმების შედეგად დარიცხული ძირითადი გადასახადი, რომელიც წარმოდგენილი სარჩელით დავის საგანს არ წარმოადგენს. კასატორის განმარტებით, საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე კეთილსინდისიერი გადამხდელის სანქციისაგან გათავისუფლება საგადასახადო ორგანოს დისკრეციული უფლებამოსილებაა, ისევე როგორც იმის განსაზღვრა თუ სანქციის რომელი სახისგან გათავისუფლება ჩაითვალოს მიზანშეწონილად.
ამასთან, კასატორის მითითებით, ვინაიდან სადავო საკითხს წარმოადგენს შეფარდებული სანქციისგან გათავისუფლება საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე, სახეზეა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 262 მუხლის შესაბამისად საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველი გასაჩივრებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებთან მიმართებაში, რის გამოც მათთან დაკავშირებით ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს უნდა შეეწყვიტა საქმის წარმოება და მიეღო გადაწყვეტილება სსკ-ის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული უფლებამოსილების ფარგლებში დარიცხული სანქციისაგან გათავისუფლება/არ გათავისუფლებასთან დაკავშირებით, რაც არ განახორციელა.
კასატორი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო უზენაესი სასამართლოს ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე აღიარებს ძირითადი გადასახადის დარიცხვის კანონიერებას და იგი სადავოდ არ გაუხდია. თუმცა, აღნიშნულის მიუხედავად, გადამხდელის მიერ ბიუჯეტში არ არის გადახდილი კუთვნილი გადასახადები, საურავი კი ერიცხება საგადასახადო დავალიანების ძირითად თანხას. კასატორის მითითებით, სწორედ აღნიშნული ადასტურებს, რომ კუთვნილი გადასახადის გადაუხდელობით ყოველდღიურად ზიანი ადგება სახელმწიფო ბიუჯეტს და დაკისრებული ჯარიმისგან განსხვავებით, საურავთან მიმართებაში გადამხდელის კეთილსინდისიერება არ იკვეთება. აღნიშნული გარემოება კი, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს სათანადოდ არ შეუფასებია.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 13 მაისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.
განსახილველ შემთხვევაში, სადავოა არსებობდა თუ არა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის მიხედვით შპს „K...“-ის დარიცხული საურავისაგან გათავისუფლების საფუძვლები, ვინაიდან მოსარჩელის მითითებით, იგი წარმოადგენს კეთილსინდისიერ გადასახადის გადამხდელს და ამასთან, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებით შპს „K...“-ის საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და გაუქმდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 24 ივლისის №050-24 საგადასახადო მოთხოვნა ჯარიმის - 31846 ლარის დაკისრების ნაწილში.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კანონმდებელი სამართალდამრღვევის მიმართ სანქციის შემცველი ნორმების დადგენის პარალელურად ითვალისწინებს საგადასახადო პასუხისმგებლობისგან განთავისუფლების შესაძლებლობას, რაც კონკრეტული საფუძვლების განსაზღვრაში გამოიხატა. საგადასახადო პასუხისმგებლობის გამომრიცხველი გარემოებებისაგან განსხვავებით პირის მიერ ჩადენილი ქმედება შეიცავს სამართალდარღვევის ყველა ნიშანს, მაგრამ საგადასახადო პასუხისმგებლობის კანონიერი საფუძვლის არსებობის მიუხედავად, საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრულ შემთხვევებში, იგი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისაგან. კერძოდ: კეთილსინდისიერი გადასახადის გადამხდელი შეიძლება განთავისუფლდეს საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობისაგან, თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით (საგადასახადო კოდექსის 269.7 მუხლი).
გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერება გულისხმობს პირის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მის მიერ ჩადენილი ქმედებისადმი. პირს სწამს, რომ მისი ქმედება კანონიერია, არ არის მართლსაწინააღმდეგო. ამასთან, პირი მოქმედებს ე.წ. საპატიებელი შეცდომის პირობებში, ანუ მან არ იცოდა და არც შეიძლებოდა სცოდნოდა, რომ ჩადიოდა აკრძალულ ქმედებას (სამართალდარღვევას). საპატიებელი შეცდომის დროს პირი ფიქრობს, რომ არ არსებობს ისეთი ნორმა, რომელიც მის ქმედებას კრძალავს. მაშასადამე, მას არ გააჩნია სამართალდარღვევის ჩადენის შეგნება.
საქმის მასალებით დადგენილია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებით (საჩივარი №4575/2/2017) შპს „K...“-ის საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ნაწილობრივ გაუქმდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 11 აგვისტოს №21403 ბრძანება; გაუქმდა აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 24 ივლისის №050-24 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე დარიცხული ჯარიმა; ხოლო საურავის - 16978,89 ლარის გადახდისგან გათავისუფლებაზე შპს „K...“-ს ეთქვა უარი. მიღებული გადაწყვეტილების საფუძვლად, დავების განხილვის საბჭომ მიუთითა, რომ მომჩივნის მხრიდან გადასახადის გადახდისაგან თავის არიდების მცდელობას ადგილი არ ჰქონდა, სამართალდარღვევა გამოწვეული იყო გადასახადის გადამხდელის შეცდომით, შესაბამისად, შპს ,,K...“ საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე უნდა გათავისუფლებულიყო აუდიტის დეპარტამენტის 24.07.2017წ. №050-24 საგადასახადო მოთხოვნით დარიცხული ჯარიმისაგან.
ამდენად, გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერების საკითხი უკვე დადასტურებულია თავად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს მიერ. საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის მიზნებისათვის კი გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერების საკითხი წყდება იმ ჩადენილი სამართალდარღვევის მიმართ მისი სუბიექტური დამოკიდებულებით, რასაც შედეგად მოჰყვა გადამხდელის მიმართ საგადასახადო სანქციების გამოყენება. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, შპს ,,K...“-ის კეთილსინდისიერების გამომრიცხველ გარემოებად ვერ განიხილება გადასახადის გადამხდელის მხრიდან საგადასახადო ვალდებულებების შემდგომი გადაუხდელობა, ვინაიდან, გადამწვეტია ჩადენილი სამართალდარღვევის მიმართ გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერების საკითხი.
ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს კასატორთა მსჯელობას საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე შპს ,,K...“-ის საურავისგან გათავისუფლებაზე უარის თქმის თაობაზე და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საკითხის ამგვარი გადაწყვეტა შეესაბამება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 03.09.2018წ. №ბს-616-616(2კ-18) განჩინება; 17.05.2022წ. №ბს-498(2კ-20) განჩინება)).
რაც შეეხება კასატორის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის მითითებას საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლების არსებობის შესახებ, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 262 მუხლის მე-2 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სარჩელი აღძრულია საურავის დარიცხვის ნაწილში ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის მოთხოვნით (სასკ-ის მუხლი 22), შესაბამისად, გაუგებარია კასატორის პოზიცია წარმოდგენილი სარჩელის დასაშვებობის რომელი კრიტერიუმი არ იყო სახეზე, რის გამოც არ არსებობდა დაუშვებლობის მოტივით საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველი. იმ იურიდიული ინტერესის მიღწევა, რაც მოცემული დავის ფარგლებში მოსარჩელს ჰქონდა, შესაბამისი შეცილებითი სარჩელის აღძვრისა და იმ სადავო აქტების ბათილად ცნობის მოთხოვნის გარეშე, რომლებსაც მოსარჩელე უკავშირებდა თავისი უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების შეზღუდვის ფაქტს, დაუშვებელი იქნებოდა ისევე, როგორც საფუძველს მოკლებული იქნებოდა სასამართლოს მსჯელობა, გადასახადის გადამხდელის მიმართ მხოლოდ საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული შეღავათის გამოყენების თაობაზე, უფლების მზღუდავი აქტების ძალაში ყოფნის პირობებში. ამასთან, საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ გადამხდელის კეთილსინდისიერების საფუძვლით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ გაუქმდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 11 აგვისტოს №21403 ბრძანება და აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 24 ივლისის №050-24 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე დარიცხული ჯარიმა.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა. ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 24 მარტის განჩინება;
3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე
მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე
ბ. სტურუა
