საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-148(2კ-21) 01 ნოემბერი, 2022 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

პროცესუალური მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ი. გ-ი, ნ. ჭ-ე, ქ. ჭ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 13 ივლისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2019 წლის 26 მარტს ი. გ-იმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ და მოითხოვა ი. გ-ის ნაწილში ,,სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე“ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 21 აპრილის №002045/№002359 დადგენილებისა და ,,ნ. ჭ-ეისა და ქ. ჭ-ეის წარმომადგენლის დ. ჩ-ეისა და ი. გ-ის ადმინისტრაციული საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე“ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 5 მარტის №188 ბრძანების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 28 მარტის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირებად ჩაერთნენ ნ. ჭ-ე და ქ. ჭ-ე.

2019 წლის 10 აპრილს ნ. და ქ. ჭ-ეებმა სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ და მოითხოვეს ნ. ჭ-ეისა და ქ. ჭ-ეის ნაწილში ,,სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე“ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 21 აპრილის №002045/№002359 დადგენილებისა და ,,ნ. ჭ-ეისა და ქ. ჭ-ეის წარმომადგენლის დ. ჩ-ეისა და ი. გ-ის ადმინისტრაციული საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე“ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 5 მარტის №188 ბრძანების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილებით ი. გ-ის, ქ. ჭ-ეის, ნ. ჭ-ეის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 5 მარტის №188 ბრძანება ,,ნ. ჭ-ეისა და ქ. ჭ-ეის წარმომადგენლის დ. ჩ-ეისა და ი. გ-ის ადმინისტრაციული საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე“; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 21აპრილის №002045/№002359 დადგენილება ,,სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე“; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე ი. გ-ის, ქ. ჭ-ეის, ნ. ჭ-ეის მიმართ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა, რაც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციამ სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 13 ივლისის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 13 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციამ, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მითითებით, ჩატარებული ადმინისტრაციული წარმოებით დადგინდა, რომ ქ. თბილისში, ...ის ქუჩის №...-ში ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე ი. გ-იმა, ნ. ჭ-ემ და ქ. ჭ-ემ უნებართვო დაგანახორციელეს მშენებლობა, რომელიც ნაწილობრივ გადადიოდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე. სასამართლომ ვერ დაასაბუთა თუ რატომ იყო შეუძლებელი სასამართლო განხილვების ფარგლებში მშენებლობის განხორციელების პერიოდის დადგენა, რაც შესაძლებელს გახდიდა დავის არსებითად გადაწყვეტას. კასატორმა აღნიშნა, რომ სამართალდარღვევის დენადი ბუნებიდან გამომდინარე დარღვევის გამოვლენის მომენტში მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე მოხდა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის მისადაგება მოსარჩელეთა ქმედებაზე. სასამართლომ მხოლოდ მოსარჩელეთა განმარტების საფუძველზე მიიჩნია დადგენილად სამშენებლო სამუშაოების 2004 წელს განხორციელების ფაქტი, რაც უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისგან განსხვავებულ მიდგომას წარმოადგენს, რომელიც გულისხმობს რომ მხარის ახსნა-განმარტების უტყუარ მტკიცებულებად განხილვა უნდა მოხდეს სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში. მუნიციპალურმა ინსპექციამ აღნიშნა, რომ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილი თანმიმდევრულად განსაზღვრავდა იმ პირთა წრეს, რომელსაც შეიძლება დაეკისროს შესაბამისი პასუხისმგებლობა სამშენებლო სამართალდარღვევისათვის. პირველ რიგში, პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა იმ პირს, უშუალოდ ვისმა ქმედებამაც გამოიწვია სამართალდარღვევა, ხოლო თუ შეუძლებელი იყო მისი დადგენა, პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა დამკვეთს, შემდგომ მესაკუთრეს ან მოსარგებლეს. კასატორის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, სწორად მოხდა სამართალდარღვევის სუბიექტების განსაზღვრა. კასატორის მოსაზრებით, საქმის გარემოებათა გათვალისწინებით, არ არსებობდა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები.

კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მითითებით, გამომდინარე იქიდან, რომ განსახილველ შემთხვევაში, უტყუარად არ დგინდებოდა, თუ კონკრეტულად როდის განხორციელდა სადავოდ გამხდარი სამშენებლო სამუშაოები, ხოლო სამშენებლო სამართალდარღვევა, თავისი ბუნებით, წარმოადგენდა დენად სამართალდარღვევას, რაც გულისხმობდა დარღვევის დროში უწყვეტად განგრძობას, სანამ არ მოხდებოდა მისი აღმოფხვრა და სამართლებრივ ჩარჩოებში მოქცევა, დამრღვევი სუბიექტის მიმართ სამართალდარღვევის საქმის დაწყება და შესაბამისი პასუხისმგებლობა უკავშირდებოდა დარღვევის ფაქტის გამოვლენის მომენტს და იმ დროისათვის მოქმედ კანონმდებლობას. კასატორმა მიუთითა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე, „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 36-ე მუხლის პირველი პუნქტზე, მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტზე, მე-3 მუხლის 50-ე პუნქტზე, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებული „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების“ მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტზე და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებში წარმოდგენილ დოკუმენტაციაზე დაყრდნობით, კერძოდ, არსებული სიტუაციის ამსახველი ფოტოსურათებისა და შესაბამისი დოკუმენტაციის ურთიერთშეფასების შედეგად, დგინდებოდა, რომ ქ. თბილისში, ...ის ქ. №...ბ-ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განხორციელებული იყო შემდეგი სამშენებლო სამუშაოები: მოწყობილი იყო ორი გარე კიბე, საყრდენი კედელი, კაპიტალური გარე სველი წერტილი (ონკანი), ასევე შეცვლილი იყო პირველი სართულის იატაკის დონე, რის ხარჯზეც გაიზარდა სარდაფის არასრული სართულის ფართობი, დამატებული იყო მეორე სართული და ვერანდა. პირველ სართულზე კედლების კონფიგურაცია შეცვლილი იყო და გაუქმებული იყო ორი ფანჯარა. ასევე, შეცვლილი იყო კარ-ფანჯრების რაოდენობა და მდებარეობა. ...ის ქუჩის მხარეს დამატებული იყო კიბე, ლითონის ღობე და ჭიშკარი. ღობე და შენობა ნაწილობრივ გადადიოდა სახელმწიფო ტერიტორიაზე. კასატორის მითითებით, გაუგებარი იყო თუ რის საფუძველზე გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ თბილისის საქალაქო სასამართლოს მითითება, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გამოუკვლევია თუ როდის განხორციელდა სადავო ობიექტების მშენებლობა და იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობა ითვალისწინებდა თუ არა საერთოდ თუნდაც წერილობითი დასტურის მოპოვების ვალდებულებას, რამეთუ როგორც მოსარჩელე ი. გ-ის განმარტებით ირკვევოდა, სამშენებლო სამუშაოები განხორციელდა 2004 წელს. ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ მიუთითა, რომ სამშენებლო სამუშაოები ყოველთვის საჭიროებდა შესაბამისი ორგანოს მიერ გაცემულ ნებართვასა თუ დასტურს. კერძოდ, 2004 წელს მოქმედებდა საქართველოს მთვარობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140-ე დადგენილება, რომლის პირველადი რედაქციაც ითვალისწინებდა შესაბამის ნებართვისა თუ დასტურის აუცილებლობას კონკრეტული სამშენებლო სამუშაოების განხოციელებისთვის. ამრიგად, ზემოხსენებული სამშენებლო სამუშაოები განხორციელდა ისე, რომ სახეზე არ იყო შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაცია. აღნიშნული კი ცალსახად მიუთითებდა უნებართვო ხასიათზე, რაც მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, წარმოადგენდა დამრღვევზე შესაბამისი პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს. კასატორმა მიუთითა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-14 მუხლის მეორე ნაწილზე და აღნიშნა, რომ მოქმედი კანონმდებლობით ამომწურავად იყო განსაზღვრული იმ სუბიექტთა წრე, რომლებზეც შესაძლოა გავრცელებულიყო სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში არსებული ნორმების მოქმედება. ზოგადი წესის თანახმად, სანებართვო დოკუმენტაციის დარღვევით ან მის გარეშე მშენებლობის განხორციელებისათვის პასუხისმგებლობა პირველ რიგში ეკისრებოდა მშენებლობის მწარმოებელ პირს, რომლის ქმედებამაც უშუალოდ გამოიწვია სამშენებლო სამართალდარღვევა, ხოლო თუ ვერ დგინდებოდა მისი ვინაობა, პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა უძრავი ქონების მესაკუთრეს. განსახილველ შემთხვევაში, დაუსაბუთებელი იყო სასამართლოს მითითება პასუხისმგებლობის სუბიექტის დადგენასთან მიმართებაში, ვინაიდან მოსარჩელეებს პასუხისმგებლობა დაეკისრათ, როგორც უძრავი ქონების მესაკუთრეებს. მესაკუთრისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი კი მაშინ იყო სახეზე, როდესაც იგი მისთვის დადგენილ ვადაში არ ასრულებდა მითითებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს და არ აღმოფხვრიდა დადგენილ დარღვევებს. ამგვარ შემთხვევაში, უძრავი ნივთის მესაკუთრე, მართალია, არ წარმოადგენდა უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელ პირს, მაგრამ მის ვალდებულებას ამავდროულად წარმოადგენდა, უზრუნველეყო სამშენებლო სფეროში მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების სრული დაცვა. კასატორის მოსაზრებით, არ არსებობდა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები, სასამართლოს არ მიუთითებია, რომელი გარემოება არ იქნა გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, რასაც არსებითი მნიშვნელობა ექნებოდა საკითხის გადაწყვეტისათვის.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 მარტის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 მარტის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილად არის ცნობილი ის გარემოება, რომ ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2016 წლის 11 ნოემბერს ი. გ-ისა და ნ. ჭ-ეის მიმართ, ხოლო 2017 წლის 22 თებერვალს ქ. ჭ-ეის მიმართ შედგენილი იქნა №002045 და №002359 მითითებები, რომელთა თანახმად, ქ.თბილისში, ...ის ქუჩა №...ბ-ში ი. გ-ის, ნ. ჭ-ეის, ქ. ჭ-ეის კუთვნილ საცხოვრებელ სახლზე განხორციელებული იყო სარეკონსტრუქციო სამუშაოები; კერძოდ, მითითების დანართის თანახმად, მოწყობილი იყო ორი გარე კიბე, საყრდენი კედელი, დამატებული იყო ,,კაპიტალური გარე სველი წერტილი“(ონკანი), მოწყობილი იყო ლითონის ღობე და ჭიშკარი, ღობე ნაწილობრივ სცდებოდა საკადასტრო საზღვრებს. ასევე, შეცვლილი იყო პირველი სართულის იატაკის დონე, რის ხარჯზეც გაზრდილი იყო სარდაფის არასრული სართულის ფართობი. მოწყობილი იყო მეორე სართული და ვერანდა, რის ხარჯზეც გაზრდილი იყო ფართობი, პირველ სართულზე შეცვლილი იყო კედლების კონფიგურაცია და გაუქმებული იყო ორი ფანჯარა, შეცვლილი იყო კარ-ფანჯრების რაოდენობა და მდებარეობა, დამატებული იყო ლითონის ღობე და ჭიშკარი, შენობა და ღობე ნაწილობრივ სცდებოდა საკადასტრო საზღვრებს. ხსენებული მითითებებით მოსარჩელეებს დარღვევის გამოსწორების მიზნით დაევალათ წარედგინათ მშენებლობის კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია ან ობიექტი მოეყვანათ პირვანდელ მდგომარეობაში. მითითებების მოთხოვნათა შეუსრულებლობის გამო, ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2017 წლის 21 აპრილს მიღებული იქნა №002045/№002359 დადგენილება ,,სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე“, რომლის თანახმადაც მოქალაქეები ი. გ-ი, ნ. ჭ-ე და ქ. ჭ-ე დაჯარიმდნენ 10 000 ლარით, ქ.თბილისში, ...ის ქუჩა №...ბ-ში (ს/კ ...) შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე სამშენებლო სამუშაოების განხორციელებისთვის. ამავე დადგენილებით, ობიექტის მესაკუთრეებს დაევალათ შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი (ობიექტის პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანა).

საკასაციო სასამართლო, ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსგავსად, მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებათა სრულყოფილი შესწავლისა და გამოკვლევის გარეშე მიიღო სადავო აქტები; კერძოდ, პალატა ყურადღებას მიაქცევს საქმეში წარმოდგენილ თბილისის მერიის ადმინისტრაციული ინსპექციის 2004 წლის 12 აგვისტოს №718 ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმს, რომლის თანახმად ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №...-ში მდებარე საცხოვრებელ ბინაში დაფიქსირდა გადაკეთება-გადაგეგმარება. საგულისხმოა ისიც, რომ ოქმი შედგენილი იყო ჯ. მ-ისა და ი. გ-ის მიმართ. ამდენად, დასტურდება, რომ სამშენებლო სამუშაოები ან მისი ნაწილი შესრულებული იყო 2004 წელს არსებული სამშენებლო კანონმდებლობის მოქმედების პირობებში. აღნიშნული გარემოება მოპასუხე ადმინისტარციულ ორგანოს არ შეუფასებია. 2004 წელს მოქმედი ,,სამშენებლო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონი I კლასის შენობა-ნაგებობისათვის არც ნებართვის არსებობას საჭიროებდა და არც ადმინისტრაციული ორგანოსთვის მშენებლობის შეტყობინების ვალდებულებას ადგენდა. მიმართვის თაობაზე ცვლილება ძალაში მხოლოდ 2008 წლის სექტემბერში შევიდა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მართალია, ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს უნდა ეხელმძღვანელა სავარაუდო სამართალდარღვევის გამოვლენის დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობით და განეხორციელებინა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსით გათვალისწინებული ღონისძიებები, თუმცა საგულისხმოა ის გარემოებაც, რომ შესრულებული სამშენებლო სამუშაოები არა დღეს მოქმედი სამშენებლო კანონმდებლობის, არამედ მისი დასრულების პერიოდისათვის მოქმედი სამშენებლო კანონმდებლობის შესაბამისი უნდა ყოფილიყო, შესაბამისად საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას იმის შესახებ, რომ საქმის ხელახალი განხილვის შედეგად დასადგენია მთელი რიგი ფაქტობრივი გარემოებები: სადავო მშენებლობის დასრულების პერიოდი, მისი განმახორციელებელი სუბიექტი, ამასთან იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობით საჭიროებდა თუ არა სამშენებლო საქმიანობა მშენებლობის ნებართვას და წარმოადგენდა თუ არა სამართალდარღვევას. ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა საქმის ხელახალი განხილვისას და გადაწყვეტილების მიღებისას ასევე უნდა გაითვალისწინონ საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-9 მუხლით დადგენილი პრინციპი, რომლის მიხედვითაც ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ჩამდენმა პასუხი უნდა აგოს სამართალდარღვევის ჩადენის დროს და ადგილას მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე. ადმინისტრაციული სამართალდარღვევებისათვის პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელ ან გამაუქმებელ აქტებს აქვთ უკუქცევითი ძალა, ესე იგი ვრცელდებიან ამ აქტების გამოცემამდე ჩადენილ სამართალდარღვევებზეც. აქტებს, რომლებიც აწესებენ ან აძლიერებენ პასუხისმგებლობას ადმინისტრაციული სამართალდარღვევებისათვის, უკუქცევითი ძალა არა აქვთ; ამასთან, შესაბამისი საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, გაითვალისწინოს როგორც პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 103³ მუხლის მე-12 ნაწილით, ასევე „ადმინისტრაციული სახდელისაგან გათავისუფლების შესახებ“ 18.09.2019წ. საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შეღავათი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა დავა.

ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 28 მაისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა