№ბს-491(კ-22) 16 ნოემბერი, 2022 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე, თამარ ოქროპირიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ზ. კ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 9 მარტის განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ზ. კ-ემ 2021 წლის 28 იანვარს სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელემ მოითხოვა, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაევალოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა მოსარჩელე ზ. კ-ისათვის საცხოვრებელი ფართის გამოყოფის თაობაზე.

სარჩელის თანახმად, მოსარჩელე 1993 წლიდან მსახურობდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში სხვადასხვა თანამდებობებზე. ამ პერიოდიდან სრულად და ჯეროვნად ასრულებდა ნაკისრ ვალდებულებებს და იცავდა პოზიციისათვის დადგენილ წესებს. მონაწილეობა აქვს მიღებული 1992-1993 წწ. აფხაზეთის, 2004 ცხინვალის კონფლიქტსა და 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს საომარ მოქმედებებში. არის ომისა და სამხედრო ძალების ვეტერანი, მიღებული აქვს უწყებრივი მედლები და ჯილდოები. 2007 წლის 3 მაისს თავდაცვის სამინისტროს ინიციატივით მოსარჩელესა და თავდაცვის სამინისტროს ... პირადი შემადგენლობის დეპარტამენტს შორის დაიდო 5-წლიანი კონტრაქტი №..., რომლის 5.1.9 პუნქტის მიხედვითაც, ამ კონტრაქტით გათვალისწინებული ვადის ამოწურვამდე 1 წლით ადრე სამინისტრო ვალდებულებას იღებდა ზ. კ-ე დაეკმაყოფილებინა საცხოვრებელი ფართით არაუმეტეს 40 კვ.მ-სა. თავდაცვის მინისტრის 2012 წლის 13 თებერვლის №269 ბრძანების საფუძველზე მოსარჩელე დაითხოვეს შეიარაღებული ძალებიდან „სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად (ავადმყოფობის გამო). ზემოაღნიშნული კონტრაქტით ამ დროისთვის უკვე ნამსახურები ჰქონდა 4 წელი და 9 თვე. სამხედრო ჰოსპიტალის მიერ 2012 წლის 13 იანვარს გაცემულ ავადმყოფობის №42 ცნობაში აღნიშნულია, რომ დაავადება მიღებულია სამხედრო სამსახურის პერიოდში. იმის გამო, რომ თავდაცვის სამინისტრო ახორციელებს ბინების განაწილების პროცესს და პირველ რიგში აკმაყოფილებს მოქმედ თანამშრომლებს, ხოლო შემდეგ დაიწყო ბინების განაწილება დათხოვნილ სამხედრო მოსამსახურეებზე, მოსარჩელე ელოდებოდა რიგს მოგვიანებით. როდესაც უკვე გადამდგარ სამხედრო მოსამსახურეებზეც დაიწყეს ბინების გადანაწილება და ის არ აღმოჩნდა განაწილების სიაში, 2020 წლის 20 ივლისს მიმართა თავდაცვის სამინისტროს წერილით, რათა დაეკმაყოფილებინა საცხოვრებელი ფართით, რადგანაც კონტრაქტში მითითებული 4 წლის ნაცვლად ნამსახურები ჰქონდა 4 წელი და 9 თვე. თავდაცვის სამინისტროს თავდაცვის ძალების ჯარების ლოგისტიკური უზრუნველყოფის სარდლობამ 2020 წლის 23 სექტემბერს წერილობით უპასუხა, რომ მისი მონაცემები საბინაო კომისიაზე წარდგენილი არ ყოფილა, რადგან მასა და თავდაცვის სამინისტროს შორის კონტრაქტი შეწყდა თავდაცვის მინისტრის 2012 წლის 13 თებერვლის №269 ბრძანების საფუძველზე.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით ზ. კ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ზ. კ-ის მიერ.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 9 მარტის განჩინებით ზ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილება.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2007 წლის 3 მაისს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და ზ. კ-ეს შორის დაიდო საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 19 მარტის №135 ბრძანებით დამტკიცებული „ოფიცრის სამხედრო წოდების მქონე სამხედრო მოსამსახურის მიერ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ“ კონტრაქტი.

მხარეთა შორის გაფორმებული კონტრაქტის მე-3 მუხლის 3.1. პუნქტის თანახმად, სამხედრო მოსამსახურის მიერ სამხედო სამსახურის ვადა შეადგენს 5 წელს, რომელიც აითვლება შეიარაღებული ძალების პირად შემადგენლობაში ბრძანებით ჩარიცხვის დღიდან და რომელიც აღინიშნება კონტრაქტის პირველ გვერდზე, რაც ამავდროულად ითვლება კონტრაქტის ძალაში შესვლის თარიღად. იმავე კონტრაქტის მე-5 მუხლის 5.1.9 პუნქტის თანახმად, მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო ვალდებულია სამხედრო მოსამსახურე, ამ კონტრაქტით გათვალისწინებული ვადის ამოწურვამდე ერთი წლით ადრე, დააკმაყოფილოს საცხოვრებელი ბინით, არაუმეტეს 40 კვ.მ-სა, რომელიც მას, უსასყიდლოდ, საკუთრების უფლებით, გადაეცემა ამ კონტრაქტის მე-3 მუხლის 3.1. პუნქტით განსაზღვრული სამხედრო სამსახურის ვადის დასრულების შემდეგ.

პალატამ მიუთითა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 3 მაისის №221 ბრძანებით დამტკიცებული დანართის №1-ზე, რომლის თანახმად, ცვლილება შევიდა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 19 მარტის №135 ბრძანებით დამტკიცებული კონტრაქტის მე-3 მუხლში, რომლის 3.1. პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგნაირად: ამ კონტრაქტით სამხედრო სამსახურის ვადა შეადგენს 5 წელს, რომელიც აითვლება პირის შეიარაღებული ძალების პირად შემადგენლობაში ბრძანებით ჩარიცხვის დღიდან, ხოლო საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში მოსამსახურე სამხედრო მოსამსახურისათვის მის მიერ კონტრაქტზე ხელმოწერილის დღიდან, რაც შესაბამისად აღინიშნება კონტრაქტის პირველ გვერდზე და რაც ამავდროულად ითვლება კონტრაქტის ძალაში შესვლის თარიღად. საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2012 წლის 13 თებერვლის თანამდებობიდან გათავისუფლებისა და საქართველოს შეიარაღებული ძალების რიგებიდან დათხოვნის შესახებ №269 ბრძანების შესაბამისად, საქართველოს შეიარაღებული ძალების გაერთიანებული შტაბის ... ...ის (...) დეპარტამენტის ...ის სამმართველოს უფროსი (შტატი №...), მაიორი ზ. კ-ე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან 2012 წლის 4 თებერვლიდან (საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პირადი შემადგენლობის სიებიდან ამორიცხვითა და ყველა სახის კმაყოფიდან მოხსნით) „სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის (ავადმყოფობის გამო) თანახმად.

მოსარჩელემ 2020 წლის 20 ივლისს №612539 განცხადებით მიმართა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს თავდაცვის ძალების ჯარების ლოჯისტიკური უზრუნველყოფის სარდლობას, რომლითაც მოითხოვა საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილება კონტრაქტის საფუძველზე, ხოლო სასამართლოს სარჩელით მიმართა 2021 წლის 28 იანვარს.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 65-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე და 130-ე მუხლებზე მითითებით სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ზ. კ-ესა და ადმინისტრაციულ ორგანოს შორის დადებული ხელშეკრულება სამხედრო სამსახურის გავლასთან დაკავშირებით, წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებას. ზ. კ-ეს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიმართ სადავო მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა 2012 წლის 3 მაისიდან, თუმცა კონტრაქტის საფუძველზე საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებასთან დაკავშირებით ადმინისტრაციულ ორგანოს მიმართა 2020 წლის 20 ივლისს, ხოლო სასამართლოს - 2021 წლის 28 იანვარს, მაშინ როდესაც გასული იყო სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე მოთხოვნის ხანდაზმულობის როგორც 3 წლიანი, ისე 6 წლიანი ვადა.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 9 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ. კ-ემ.

კასატორი აღნიშნავს, რომ 2007 წლის 3 მაისს მასა და თავდაცვის სამინისტროს შორის დაიდო ხუთწლიანი კონტრაქტი, რომლის 5.19 პუნქტით განისაზღვრა, რომ ვადის დასრულებამდე 1 წლით ადრე, სამინისტრო იღებდა მოსარჩელის საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების ვალდებულებას. ზ. კ-ე სამსახურიდან დაითხოვეს ავადმყოფობის გამო, რა დროისთვისაც მას უკვე ნამსახურები ჰქონდა 4 წელი და 9 თვე, ანუ 5 წელი სრულად არ ჰქონდა შესრულებული. თუმცა, „სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ“ საქართველოს კანონის გათვალისწინებით კასატორს 9 აგვისტოდან 3 სექტემბრამდე ნამსახურები აქვს 25 დღე, რაც უნდა გამრავლდეს 3-ზე (75 დღე) (ამ პერიოდში ჯერ ცხინვალის რეგიონში, შემდეგ თბილისში თავდაცვის სხვადასხვა ზღუდეებზე მუშაობდა). 3 სექტემბრიდან 3 ოქტომბრამდე საგანგებო მდგომარეობის გამო იმყოფებოდა თავდაცვის ზღუდეებზე (30x2=60 დღე). შესაბამისად, მას ნამსახურები აქვს 135 დღე (75+60), ანუ 4 თვე და 15 დღე. აღნიშნულიდან გამომდინარე თავდაცვის სამინისტროს უნდა გაეთვალისწინება, რომ ზ. კ-ემ რეალურად იმსახურა სრული 5 წელი 1 თვე და 15 დღე.

კასატორის განმარტებით, საგაზეთო სტატიების მიხედვით, თავდაცვის სამინისტრო თანხის არარსებობის გამო ვერ აკმაყოფილებდა სამხედრო მოსამსახურეებს შეპირებული ფართებით. შესაბამისად, არ შეიძლება მისი მოთხოვნა ხანდაზმულად ჩაითვალოს.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ზ. კ-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ზ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

მოცემულ შემთხვევაში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს საცხოვრებელი ფართის მოსარჩელისათვის გადაცემის თაობაზე მოპასუხისათვის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების საფუძვლების არსებობა.

საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა) ზ. კ-ესა და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს შორის 2007 წლის 3 მაისს, 5 წლის ვადით, დაიდო საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 19 მარტის №135 ბრძანებით დამტკიცებული „ოფიცრის სამხედრო წოდების მქონე სამხედრო მოსამსახურის მიერ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ“ კონტრაქტი. აღნიშნული კონტრაქტის 5.1.9 პუნქტის მიხედვით, საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო ვალდებულია სამხედრო მოსამსახურე, ამ კონტრაქტით გათვალისწინებული ვადის ამოწურვამდე ერთი წლით ადრე, დააკმაყოფილოს საცხოვრებელი ბინით, არაუმეტეს 40 კვ.მ-სა, რომელიც მას, უსასყიდლოდ, საკუთრების უფლებით, გადაეცემა ამ კონტრაქტის მე-3 მუხლის 3.1. პუნქტით განსაზღვრული სამხედრო სამსახურის ვადის დასრულების შემდეგ. ამავე კონტრაქტის 3.1. პუნქტის თანახმად, სამხედრო მოსამსახურის მიერ სამხედრო სამსახურის ვადა შეადგენს 5 წელს, რომელიც აითვლება შეიარაღებული ძალების პირად შემადგენლობაში ბრძანებით ჩარიცხვის დღიდან და რომელიც აღინიშნება კონტრაქტის პირველ გვერდზე, რაც ამავდროულად ითლება კონტრაქტის ძალაში შესვლის თარიღად (ს.ფ 15-22); ბ) საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 3 მაისის №221 ბრძანებით დამტკიცებული დანართი №1-ის თანახმად, ცვლილება შევიდა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 19 მარტის №135 ბრძანებით დამტკიცებული კონტრაქტის მე-3 მუხლში, რომლის 3.1. პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგნაირად: ამ კონტრაქტით სამხედრო სამსახურის ვადა შეადგენს 5 წელს, რომელიც აითვლება პირის შეიარაღებული ძალების პირად შემადგენლობაში ბრძანებით ჩარიცხვის დღიდან, ხოლო საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში მოსამსახურე სამხედრო მოსამსახურისათვის მის მიერ კონტრაქტზე ხელმოწერილის დღიდან, რაც შესაბამისად აღინიშნება კონტრაქტის პირველ გვერდზე და რაც ამავდროულად ითვლება კონტრაქტის ძალაში შესვლის თარიღად (ს.ფ 23-25); გ) საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2012 წლის 13 თებერვლის თანამდებობიდან გათავისუფლებისა და საქართველოს შეიარაღებული ძალების რიგებიდან დათხოვნის შესახებ №269 ბრძანების შესაბამისად, საქართველოს შეიარაღებული ძალების გაერთიანებული შტაბის ... ...ის (...) დეპარტამენტის ...ის სამმართველოს უფროსი (შტატი №...), მაიორი ზ. კ-ე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან და დათხოვნილ იქნა საქართველოს შეიარაღებული ძალების რიგებიდან რეზერვში 2012 წლის 4 თებერვლიდან (საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პირადი შემადგენლობის სიებიდან ამორიცხვითა და ყველა სახის კმაყოფიდან მოხსნით) „სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის (ავადმყოფობის გამო) თანახმად (ს.ფ 28); დ) საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს თავდაცვის ძალების ჯარების ლოჯისტიკური უზრუნველყოფის სარდლობის 2020 წლის 23 სექტემბრის №MOD 5 20 00842429 წერილით მოსარჩელეს განემარტა, რომ თავდაცვის სამინისტროს ბალანსზე რიცხული საცხოვრებელი ბინების სამსახურებრივ სარგებლობაში/საკუთრებაში გადაცემის კომისია დათხოვნილი სამხედრო მოსამსახურეებისათვის კონტრაქტის საფუძველზე საცხოვრებელი ბინების საკუთრებაში გადაცემაზე გადაწყვეტილებას იღებს საქართველოს თავდაცვის ძალების გენერალური შტაბის სამხედრო პერსონალის მართვის ცენტრის წარდგინების საფუძველზე. სამხედრო პერსონალის მართვის ცენტრმა კომისიას წარუდგინა იმ ყოფილ და მოქმედ მოსამსახურეთა სია, რომელთაც გაფორმებული ჰქონდათ და დაასრულეს საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 19.03.2007 წლის №135 ბრძანებით დამტკიცებული კონტრაქტი. შესაბამისად, მოსარჩელის მონაცემები კომისიაზე წარდგენილი არ ყოფილა, ვინაიდან ზ. კ-ესა და თავდაცვის სამინისტროს შორის გაფორმებული 03.05.2007 წლის კონტრაქტი შეწყდა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 13.02.2012 წლის ბრძანების თანახმად (ს.ფ 27); ე) მოსარჩელემ 2020 წლის 20 ივლისს №612539 განცხადებით მიმართა თავდაცვის ძალების ჯარების ლოჯისტიკური უზრუნველყოფის სარდლობას, რომლითაც მოითხოვა საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილება კონტრაქტის საფუძველზე, ხოლო სასამართლოს სარჩელით მიმართა 2021 წლის 28 იანვარს (ს.ფ 2, 27).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემული დავის გადასაწყვეტად პირველ ყოვლისა, უნდა შემოწმდეს სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხი, რამეთუ „ვადის უფლებაწარმომშობი და უფლებააღმკვეთი თვისება გამოკვეთილია არა მხოლოდ სამოქალაქო საპროცესო სამართალში, არამედ იგი დამახასიათებელია მთელი სამართლისათვის. დრო იწვევს სამართლებრივი სინამდვილის ტრანსფორმაციას, უფლების წარმოშობას, შეწყვეტას, უფლების სუბიექტის შეცვლას. მხარეთა სასარჩელო შესაძლებლობები ხშირად არის ვადით შეზღუდული... სასამართლოსადმი მიმართვის უფლება ვერ იქნება გაგებული აბსოლუტური სახით, პროცესუალურსამართლებრივი წესრიგის გარეშე, რაც უფლების დაცვის მნიშვნელოვან გარანტიას წარმოადგენს“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2003 წლის 30 აპრილის №1/3/161 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – ოლღა სუმბათაშვილი და იგორ ხაპროვი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“).

საკასაციო პალატა ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრულია სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადები. სასარჩელო ხანდაზმულობაში იგულისხმება დრო, რომლის განმავლობაშიც პირს, ვისი უფლებაც დარღვეულია, შეუძლია მოითხოვოს თავისი უფლებების იძულებით განხორციელება ან დაცვა. ხანდაზმულობა არის დარღვეული უფლების იძულებითი დაცვის ვადა და იგი უშუალოდ უკავშირდება სარჩელის უფლებას. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლა გავლენას ახდენს მოთხოვნის ანუ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლიანობაზე. სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ინსტიტუტის შემოღება მიზნად ისახავს უფლების დაცვის ვადების გარკვეულ ჩარჩოებში მოქცევას, რათა უფლება დაუსრულებლად, განუსაზღვრელად არ იყოს საეჭვოობის ხასიათის მატარებელი. ამასთანავე, სასამართლოსადმი მიმართვის უფლების დროული განხორციელება ემსახურება ეფექტური მართლმსაჯულების განხორციელებას. თავის მხრივ, სასამართლოსადმი მიმართვის უფლების არაჯეროვანი გამოყენება, სასამართლოსთვის ვადის დარღვევით მიმართვა წარმოადგენს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საკმარის საფუძველს, კერძოდ, მოთხოვნის უფლება აგრძელებს არსებობას, მაგრამ მისი საფუძვლიანობისა და დასაბუთებულობის დადასტურების შემთხვევაშიც კი, ვერ დაექვემდებარება იძულებით აღსრულებას და დარღვეული უფლების აღდგენა მხოლოდ დამრღვევის მიხედულებაზე იქნება დამოკიდებული. სწორედ ამიტომ, ადმინისტრაციული საქმის განმხილველი სასამართლო ვალდებულია, შეამოწმოს მითითებული ვადების მხარეთა მიერ დაცვის ფაქტი.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და მოსარჩელეს შორის 2007 წლის 3 მაისს დადებული ხელშეკრულება სზაკ-ის 2.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, არის ადმინისტრაციული ხელშეკრულება და დავის საგანს შეადგენს ადმინისტრაციული ხელშეკრულების შესრულება. სზაკ-ის 65.2 მუხლის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებისას გამოიყენება ამ კოდექსის ნორმები და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული დამატებითი მოთხოვნები ხელშეკრულებათა შესახებ.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს, ხოლო უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა – ექვს წელს. ამავე კოდექსის 130-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, ხანდაზმულობის ვადა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად მიიჩნევა დრო, როცა პირმა შეიტყო ან პირს უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ზ. კ-ეს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიმართ სადავო მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა 2012 წლის 3 მაისიდან. ზ. კ-ემ კონტრაქტის საფუძველზე საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებასთან დაკავშირებით ადმინისტრაციულ ორგანოს მიმართა 2020 წლის 20 ივლისს, ხოლო სასამართლოს - 2021 წლის 28 იანვარს, მაშინ როდესაც გასული იყო სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე მოთხოვნის ხანდაზმულობის 6 წლიანი ვადა. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება ხანდაზმულობის ვადის შეჩერების ან/და შეწყვეტის საფუძვლების არსებობა. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მათი სამართლებრივი შეფასების გათვალისწინებით, მიიჩნევს, რომ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობს ხანდაზმულობის გამო.

იქიდან გამომდინარე, რომ სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობა წარმოადგენს ზ. კ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საკმარის საფუძველს, არ არსებობს საკასაციო პალატის მიერ დავის შინაარსობრივ მხარეზე დამატებით მსჯელობის საფუძველი.

კასატორის მიერ წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარზე დართულ მტკიცებულებებთან დაკავშირებით პალატა დამატებით მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმადაც სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). ამავე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით კი საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. პალატა განმარტავს, რომ საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დამდგენ სასამართლოს. ამასთან, საპროცესო კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს საკასაციო სასამართლოში ახალი ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის და მტკიცებულებების მიღების შესაძლებლობას, რის გამოც საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული ახალი მტკიცებულებების კვლევა და შესაბამისი ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა, სცდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს კომპეტენციის ფარგლებს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ზ. კ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 9 მარტის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გ. მაკარიძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

თ. ოქროპირიძე