ბს-1002(კ-20) 07 ნოემბერი, 2022წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გიორგი გოგიაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა ა. ღ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.07.2021წ. განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ღ-მა 14.09.2020წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროსა და თ. ბ-ის მიმართ. სასარჩელო მოთხოვნების რამდენჯერმე დაზუსტების შემდეგ ა. ღ-მა მოითხოვა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროსათვის იძულებით აღსრულებული ჯარიმის 3060,20 ლარის ოდენობით ანაზღაურების დაკისრება, ასევე თ. ბ-ისთვის ა. ღ-ის მიმართ განხორციელებული სისხლის სამართლებრივი დევნის გამო ზიანის - 22 000 ლარის ანაზღაურების დაკსირება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 09.02.2021წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. ღ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.07.2021წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. პალატამ მიუთითა ასკ-ის 28¹ მუხლზე, სსკ-ის მე-3 მუხლზე და აღნიშნა, რომ განსახილველ დავის საგანი და სასარჩელო მოთხოვნები განსაზღვრულია მოსარჩელის მიერ. პირველი ინსტანციის სასამართლოს 16.01.2021 წ. განჩინებით ა. ღ-ს დაევალა სასარჩელო მოთხოვნისა და მოპასუხე მხარის დაზუსტება. ხარევზის შევსების მიზნით განცხადების წარდგენის შემდეგ, სარჩელი მიღებული იქნა წარმოებაში. პალატამ აღნიშნული განჩინებისა და სასამართლოს 09.02.2021წ. სხდომის ოქმის მხედველობაში მიღებით მიიჩნია, რომ დავის საგანი და მოპასუხე განისაზღვრა მოსარჩელის ნების შესაბამისად.

პალატამ აღნიშნა, რომ სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 92.1 მუხლი ადგენს პირის უფლებას, სამოქალაქო/ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით მოითხოვოს და მიიღოს უკანონოდ ჩატარებული საპროცესო მოქმედებისა და უკანონო გადაწყვეტილების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. ამასთანავე, საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან. აღნიშნული დანაწესით სახელმწიფომ იკისრა ვალდებულება, სახელმწიფო სახსრებიდან აანაზღაუროს თავისი მოსამსახურეების მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანი, ხოლო ზიანის ანაზღაურების წინაპირობებს განსაზღვრავს სამოქალაქო კოდექსი, კერძოდ, სკ-ის 1005.3 მუხლის თანახმად, რეაბილიტირებული პირისათვის უკანონო მსჯავრდების, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის ან გაუსვლელობის ხელწერილის უკანონოდ გამოყენების, პატიმრობის ან გამასწორებელი სამუშაოების სახით ადმინისტრაციული სახდელის არასწორად დაკისრების შედეგად მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება სახელმწიფოს მიერ მოკვლევის, წინასწარი გამოძიების, პროკურატურის ორგანოებისა და სასამართლოს თანამდებობის პირთა ბრალის მიუხედავად. ამრიგად, ზიანის ანაზღაურებისთვის, პირის ქმედება უნდა ატარებდეს მართლსაწინააღმდეგო ხასიათს და იწვევდეს პირისთვის ზიანის მიყენებას, დამდგარ შედეგსა და უკანონო ქმედებას შორის კი უნდა არსებობდეს პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირი. სკ-ის 1005.3 მუხლის თავისებურებაა ის, რომ მიყენებული ზიანი ანაზღაურებას ექვემდებარება ზიანის მიმყენებლის ბრალის მიუხედავად. ასეთი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაკმაყოფილებისთვის საკმარისია, დადგინდეს ქმედების უკანონობა და სახეზე იყოს პირის მარეაბილიტირებელი გარემოება. პირს, რომლის მიმართაც გამოტანილია გამამართლებელი განაჩენი, უნდა მიეცეს შესაბამისი კომპენსაცია სახელმწიფოს მხრიდან მის უფლებებში გაუმართლებელი ან/და გადაჭარბებული ჩარევისთვის. ზემოაღნიშნული ნორმის მიზანია დაზარალებულის დაცვა და გამართლებული პირისათვის სახელმწიფო ორგანოების მოქმედებების შედეგად მიყენებული ზიანით გამოწვეული ნეგატიური შედეგების კომპენსირება. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ა. ღ-ის მიმართ მიმდინარე სისხლის სამართლის საქმეზე პირველი და მეორე ინსტანციის სასამართლოების მიერ მიღებულ იქნა გამამტყუნებელი განაჩენი, რაზეც 15.07.2019წ. გაიცა სააღსრულებო ფურცელი და წარედგინა სააღსრულებო ბიუროს, რათა მას უზრუნველეყო განაჩენით ა. ღ-ისათვის დაკისრებული ჯარიმის - 2000 ლარის გადახდევინება. აღსრულების ქვემდებარე განაჩენში მითითებული იყო, რომ იგი შესულია კანონიერ ძალაში. ა. ღ-ი უთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 17.03.2019წ. განაჩენზე, რომლითაც მოსარჩელე ცნობილი იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა. განაჩენით გამართლებულ პირს განემარტა სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლით დადგენილი წესით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის შესაძლებლობა. „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კანონით დადგენილი წესით აღსრულებას ექვემდებარება სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენი ფიზიკური პირისათვის სასჯელის სახით ჯარიმის დაკისრების შესახებ. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სააღსრულებო წარმოება მოვალე ა. ღ-ის მიმართ დაიწყო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 15.07.2019 წ. განაჩენის აღსრულების მიზნით მასზე გაცემული სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე. საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ 15.07.19წ. სააღსრულებო ფურცელი გაუქმებული იყო სადავო თანხის ბიუჯეტში გადარიცხვის დროს. სააღსრულებო ბიუროს მიერ 30.12.2019წ. იძულებით აღსრულდა განაჩენი და ა. ღ-ის საბანკო ანგარიშიდან იძულებით ჩამოიჭრა დაკისრებული ჯარიმა, ასევე სააღსრულებო წარმოებისთვის კანონით გათვალისწინებული საფასური და დასრულდა სააღსრულებო წარმოება. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება, რომ სსიპ აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი აღასრულა კანონის მოთხოვნათა დაცვით, სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე, მის მიერ განხორციელებული სააღსრულებო მოქმედებები ვერ მიიჩნევა კანონსაწინააღმდეგოდ, ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივ საფუძვლად. ამასთანავე, კანონი არ ითვალისწინებს სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს ვალდებულებას, პირის გამართლების შემთხვევაში, გამამტყუნებელი განაჩენის საფუძველზე სახელმწიფო ბიუჯეტში გადარიცხული თანხის უკან დაბრუნებასთან დაკავშირებით. სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლით განსაზღვრული ზიანის ანაზღაურების შესაძლებლობა მხარეს არ შეიძლება წარმოეშვას სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიმართ, რომელმაც სააღსრულებო წარმოება განახორციელა კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით.

პალატამ ყურადღება გაამახვილა ფიზიკური პირის მიმართ არსებული სასარჩელო მოთხოვნის საფუძველზე და აღნიშნა, რომ განსახილველ ნაწილში მოთხოვნა გამომდინარეობს ადმინისტრაციული წესით განსახილველი სამართალურთიერთობიდან, რის გამო განსჯადობის წესით ამ ნაწილში საქმის სამოქალაქო კოლეგიისათვის გადაცემის საფუძველი არ არსებობს. მხოლოდ ის გარემოება, რომ მოპასუხედ ა. ღ-მა დაასახელა ფიზიკური პირი, არ აქცევს საქმეს სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველ დავად. სსკ-ის 85-ე მუხლის თანახმად, თუ საქმის განხილვისას სასამართლო დაადგენს, რომ სარჩელი აღძრულია არა იმ პირის წინააღმდეგ, რომელმაც პასუხი უნდა აგოს სარჩელზე, მას შეუძლია მოსარჩელის თანხმობით შეცვალოს თავდაპირველი მოპასუხე სათანადო მოპასუხით. თუ მოსარჩელე არ არის თანახმა თავდაპირველი მოპასუხის სათანადო მოპასუხით შეცვლაზე, სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით უარს ეტყვის მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. საქმეზე დადგენილია, რომ ა. ღ-მა სასამართლოს განმარტების მიუხედავად სასარჩელო მოთხოვნის აღნიშნულ ნაწილში მოპასუხედ კვლავ თ. ბ-ე დაასახელა. პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ თ. ბ-ის არასათანადო მოპასუხედ მიჩნევა შეესაბამება საპროცესო კანონმდებლობას და არ არსებობს ამ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი. პალატამ არ გაიზიარა ა. ღ-ის მოსაზრება საქმის ფაქტობრივი გარემოებების მოუმზადებლობის პირობებში მოსამზადებელი სხდომის მთავარ სხდომაში გადაზრდის შესახებ და აღნიშნა, რომ სსკ-ის 205-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ არსებობს სასამართლოს მთავარი სხდომის გამართვის წინაპირობები, მოსამართლე უფლებამოსილია მოსამზადებელი სხდომა გადაზარდოს მთავარ სხდომაში. განსახილველ შემთხვევაში სხდომის ოქმის საფუძველზე პალატამ მიიჩნია, რომ დადასტურდა მოსამზადებელი სხდომის მთავარ სხდომაში გადაზრდის წინაპირობების არსებობა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.07.2021წ. განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ღ-მა. კასატორმა აღნიშნა, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ საქმის განხილვა მოხდა ვადის დარღვევით, მოსამართლეები არაობიექტურები იყვნენ მის მიმართ, სააპელაციო პალატამ სათანადოდ არ განიხილა საქმე, მხოლოდ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, არასწორად იქნა გამოყენებული სსკ-ის 85-ე მუხლი. ორივე ინსტანციის სასამართლომ უგულებელყო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ ა. ღ-ის მიმართ მიღებული გამამართლებელი განაჩენი და საკასაციო პალატის განმარტება ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების შესახებ. კასატორი თვლის, რომ დამდგარი ზიანი სწორედ თ. ბ-ემ უნდა აანაზღაუროს, რადგან სისხლის სამართლებრივი დევნა დაიწყო მისი განცხადებისა და ჩვენების საფუძველზე. კასატორმა მიუთითა თბილისის საქალაქო სასამართლოში მის მიერ 21.09.2020წ. და 24.11.2020წ. წარდგენილ განცხადებებზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ღ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

კასატორის მითითება მოსამართლეთა მიკერძოების შესახებ აბსტრაქტულ ხასიათს ატარებს და არ არის დასაბუთებული. სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებასა და მოსარჩელის მოსაზრებების გაზიარებაზე უარის თქმა, არ ქმნის მოსამართლეების მიკერძოებულად მიჩნევის საკმარის საფუძველს. ამასთანავე, საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებას საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული აცილების რომელიმე წინაპირობის ან მისი დამადასტურებელი მტკიცებულებების თუ ფაქტობრივი გარემოებების არსებობის შესახებ.

კასატორი თვლის, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სსკ-ის 85-ე მუხლი, თუმცა არ უთითებს უსწორობის დამდგენ გარემოებებზე. თბილისის საქალაქო სასამართლოში სარჩელის წარმოებაში მიღების ეტაპზე ა. ღ-ს დაუდგინდა ხარვეზი და მიეთითა მოპასუხის დაზუსტების საჭიროებაზე, თუმცა როგორც სარჩელში, ასევე ხარვეზის შევსების მიზნით წარდგენილ განცხადებაში ა. ღ-ი ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრებას ითხოვდა თ. ბ-ისთვის. პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში თ. ბ-ემ მიუთითა, რომ იგი არ იყო ა. ღ-ის მოთხოვნის სათანადო მოპასუხე. შესაგებლის გაცნობის შემდეგ სასამართლოს წარედგინა ა. ღ-ის 24.11.2020წ. განცხადება, რომელშიც მოსარჩელე კიდევ ერთხელ ასახელებს მოპასუხედ თ. ბ-ეს და უთითებს, რომ მისი არასათანადო მოპასუხედ მიჩნევა არ უნდა მოხდეს. ა. ღ-ს თ. ბ-ე მოპასუხედ დასახელებული ჰყავს სხვა არაერთ წერილობით განმარტებაში, მათ შორის საკასაციო საჩივარშიც, სადაც კასატორი უთითებს, რომ ზიანი სწორედ ფიზიკურმა პირმა - თ. ბ-ემ უნდა აანაზღაუროს. გასათვალისწინებელია, რომ საკასაციო საჩივრის წარდგენისას დავა განხილული იყო ორი ინსტანციის სასამართლოს მიერ და გამოტანილი იყო დასაბუთებული გადაწყვეტილებები სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ. სარჩელის უარყოფის ერთ-ერთ საფუძვლად მითითებულია თ. ბ-ის არასათანადო მოპასუხეობა და შესაბამისად, სსკ-ის 85-ე მუხლი, თუმცა წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში, ა. ღ-ი ზიანის ანაზღაურების დაკისრებას კვლავ თ. ბ-ისგან ითხოვს. ამდენად, უდავოდ დგინდება, რომ სასამართლოს განმარტებების მიუხედავად, მოპასუხედ თ. ბ-ის დასახელება შესაბამისობაშია მოსარჩელის ნებასთან. ამასთანავე, მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრება, რომ სასარჩელო მოთხოვნის შინაარსისა და საფუძვლების გათვალისწინებით თ. ბ-ე არ არის სათანადო მოპასუხე, რადგან ა. ღ-ი ზიანის ანაზღაურებას ითხოვს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლსა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ მიღებულ გამამართლებელ განაჩენზე მითითებით. წარდგენილ წერილობით განმარტებებში ა. ღ-ი აღნიშნავს, რომ მის მიმართ გამოძიების დაწყების საფუძველი გახდა თ. ბ-ის განცხადება, რის გამო სწორედ მან უნდა აანაზღაუროს ზიანი. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლით გარანტირებულია პირის უფლება სამოქალაქო/ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით მოითხოვოს და მიიღოს უკანონოდ ჩატარებული საპროცესო მოქმედებისა და უკანონო გადაწყვეტილების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, თუმცა აღნიშნული არ გულისხმობს მოთხოვნის დაყენებას ნებისმიერი ფიზიკური თუ იურიდიული პირის მიმართ. 92-ე მუხლი ეხება უკანონოდ ჩატარებულ საპროცესო მოქმედებებს, რომელთა განმახორციელებელი სუბიექტი სათანადო უფლების მქონე ორგანოა. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ საპროცესო მოქმედებები დაიწყო ფიზიკური პირის განცხადების საფუძველზე, ზიანის გამომწვევი საბოლოოდ ხდება ორგანოს ქმედება თუ გადაწყვეტილება და არა ფიზიკური პირის განცხადება, რომელიც დამოუკიდებლად, უფლებამოსილი ორგანოს მიერ სათანადო რეაგირების გარეშე, რაიმე შედეგს არ იწვევს. განმცხადებლის თუ დაზარალებულის ახსნა-განმარტებები არ ატარებს სავალდებულო ხასიათს, პირს ბრალი წაეყენება არა ცალკე აღებული კონკრეტული განცხადების, არამედ დასაბუთებული ვარაუდის საფუძველზე (სსსკ-ის მე-17 მუხ.), რომელიც გამოძიების სტადიაზე შეკრებილ მტკიცებულებათა ერთობლიობას ეფუძნება და პირის მიერ დანაშაულის ჩადენის დასაბუთებულ ვარაუდს ქმნის (სსსკ-ის 169.1 მუხ.). ამდენად, პირის განცხადება მის მიმართ შესაძლო დანაშაულის ჩადენის ფაქტზე დამოუკიდებლად არ წარმოშობს ზიანს. უკეთუ ა. ღ-ი ზიანის ანაზღაურებას ითხოვს უკანონო მსჯავრდების საფუძვლით, აღნიშნული მით უფრო გამორიცხავს თ. ბ-ისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების შესაძლებლობას, რადგან სკ-ის 1005.3 მუხლის თანახმად, რეაბილიტირებული პირისათვის უკანონო მსჯავრდების, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის შედეგად მიყენებულ ზიანს აანაზღაურებს სახელმწიფო გამოძიების, პროკურატურის ორგანოებისა და სასამართლოს თანამდებობის პირთა ბრალის მიუხედავად, განზრახვისას ან უხეში გაუფრთხილებლობისას ეს პირები სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებენ პასუხს. ამდენად, სკ-ის 1005.3 მუხლიდან გამომდინარე მოთხოვნის სუბიექტი სახელმწიფოა და არა კერძო პირი. ამასთანავე, მნიშვნელოვანია, რომ სკ-ის 1005.3 მუხლი შესაძლო სოლიდარულ მოპასუხედ ასახელებს არა ნებისმიერ ფიზიკურ პირს, არამედ ნორმაშივე მითითებულ თანამდებობის პირებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, თ. ბ-ე სათანადო მოპასუხე ვერ იქნება ა. ღ-ის მოთხოვნის საფუძვლად სკ-ის 1005.3 მუხლის მოაზრების შემთხვევაშიც.

რაც შეეხება სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიმართ არსებულ მოთხოვნას, ა. ღ-ი მოთხოვნის საფუძვლად უთითებს გამამართლებელი განაჩენის არსებობას და მიიჩნევს, რომ სააღსრულებო ბიუროს აღსრულება არ უნდა განეხორციელებინა უზენაესი სასამართლოს მიერ განაჩენის გამოტანამდე, რადგან პირი უდანაშაულოდ ითვლება მის მიმართ გამოტანილი კანონიერ ძალაში შესული საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მიღებამდე. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონით დადგენილი წესით აღსრულებას ექვემდებარება სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი სასამართლო განაჩენი ფიზიკური პირისათვის სასჯელის სახით ჯარიმის დაკისრების შესახებ (მე-2 მუხ. „ბ“ ქვ.პ.), სააღსრულებო წარმოება მიმდინარეობს სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე კანონითვე დადგენილი გამონაკლისი შემთხვევების გარდა (მე-20 მუხ.). სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განჩინების კანონიერ ძალაში შესვლის მიმართ მოქმედებს სამოქალაქო/ადმინისტრაციული საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი მოწესრიგებისგან განსხვავებული წესი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 264-ე მუხლით დადგენილი წესისგან განსხვავებით, სისხლის სამართლის პროცესში განაჩენის კანონიერ ძალაში შესასვლელად საჭირო არ არის მისი გასაჩივრების ვადის გასვლა ან გასაჩივრების შედეგად მისი უცვლელად დატოვება. სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლის თანახმად, განაჩენი კანონიერ ძალაში შედის და აღსასრულებლად მიექცევა სასამართლოს მიერ მისი საჯაროდ გამოცხადებისთანავე (1-ლი ნაწ.), დაჯარიმებისა და სხვა ქონებრივი სახდელის ნაწილში განაჩენის აღსასრულებლად იწერება სააღსრულებო ფურცელი (280.4 მუხ.). განსახილველ შემთხვევაში ქვედა ინსტაციის სასამართლოების მიერ ა. ღ-ის მიმართ მიღებულ იქნა გამამტყუნებელი განაჩენი. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 15.07.2019წ. განაჩენით ა. ღ-ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ, სასჯელის ზომად განისაზღვრა ჯარიმა 2000 ლარის ოდენობით (მე-3 პ., ს.ფ. 81), განიმარტა, რომ განაჩენი კანონიერ ძალაშია და გამოტანისთანავე ექვმდებარება აღსრულებას (მე-7 პ., ს.ფ. 82), ამის შემდგომ გამოიწერა სააღსრულებო ფურცელი (ს.ფ. 66) და დაიწყო სააღსრულებო წარმოება. ამდენად, სააღსრულებო წარმოება განხორციელდა კანონიერ ძალაში მყოფი განაჩენის აღსრულების მიზნით და თანხის ამოღება განხორციელდა იქამდე, ვიდრე საკასაციო პალატა ა. ღ-ის მიმართ გამამართლებელ განაჩენს მიიღებდა. კასატორი ვერ ასაბუთებს სააღსრულებო წარმოების შეჩერების ნორმატიული საფუძვლების არსებობას და აქედან გამომდინარე განხორციელებული სააღსრულებო მოქმედებების არამართლზომიერებას. გასათვალისწინებელია აგრეთვე, რომ ა. ღ-ისგან თანხის ამოღება განხორციელდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ, სააღსრულებო წარმოება ემსახურებოდა კანონიერ ძალაში მყოფი განაჩენით დადგენილი შედეგის რეალიზებას. შესაბამისად, ზიანი წარმოშვა არა აღმასრულებლის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებებმა, რომელთა არსებობაც განსახილველ დავაში ვერ დგინდება, არამედ უკანონო მსჯავრდებამ. ამასთანავე, მართალია გამამართლებელი განაჩენით ა. ღ-ს, როგორც გამართლებულ პირს, განემარტა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის შესაძლებლობა, თუმცა აღნიშნული არ გულისხმობს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძვლიანობას ნებისმიერი სახელმწიფო დაწესებულების მიმართ. პირის მსჯავრდება თუ სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემა ცდება სააღსრულებო ბიუროს ნორმატიულად დადგენილი უფლებამოსილების ფარგლებს, შესაბამისად, მათი უკანონობის შემთხვევაში სააღსრულებო ბიურო არ არის დამდგარ ნეგატიურ შედეგზე პასუხისმგებელი სუბიექტი. გასათვალისწინებელია აგრეთვე, რომ იძულებით გადახდევინებული ჯარიმა ბიუროს არ მიუღია.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც ა. ღ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1.ა. ღ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2.უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.07.2021წ. განჩინება;

3.საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ნ. სხირტლაძე

მოსამამართლეები: ქ. ცინცაძე

გ. გოგიაშვილი