საქმე #ბს-893(კ-22) 10 ნოემბერი, 2022 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე
ბიძინა სტურუა
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პროფესიული განვითარების საბჭოს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 4 აპრილის განჩინების გაუქმების თაობაზე.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2019 წლის 1 მაისს ი.ს-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პროფესიული განვითარების საბჭოს მიმართ.
მოსარჩელის მითითებით, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პროფესიული განვითარების საბჭოს 2019 წლის 6 მარტის #3 სხდომაზე განხილულ იქნა საკითხი შპს „რ...ში“ პაციენტ შ.მ-სათვის გაწეული სამედიცინო დახმარების ხარისხის თაობაზე. ზემოაღნიშნული განხილვის შედეგად, პროფესიული განვითარების საბჭომ შპს „რ...ის“ ექიმს - ი.ს-ას სპეციალობაში „შინაგანი მედიცინა“ 1 (ერთი) თვის ვადით შეუჩერა სახელმწიფო სერტიფიკატის მოქმედება.
მოსარჩელე არ ეთანხმება პროფესიული განვითარების საბჭოს სხდომაზე გაკეთებულ შეფასებებსა და განმარტებებს.
ამდენად, მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პროფესიული განვითარების საბჭოს 2019 წლის 6 მარტის #3 სხდომის ოქმის ბათილად ცნობა იმ ნაწილში, რომლითაც ი.ს-ას სპეციალობაში „შინაგანი მედიცინა“ 1 (ერთი) თვის ვადით შეუჩერდა სახელმწიფო სერტიფიკატის მოქმედება.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილებით ი.ს-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პროფესიული განვითარების საბჭოს 2019 წლის 6 მარტის #3 სხდომის ოქმი/გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც ი.ს-ას სპეციალობაში „შინაგანი მედიცინა“ 1 (ერთი) თვის ვადით შეუჩერდა სახელმწიფო სერტიფიკატის მოქმედება და მოპასუხეს, საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა შესწავლისა და გამოკვლევის შემდეგ, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, კანონით დადგენილ ვადაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პროფესიული განვითარების საბჭომ, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 4 აპრილის განჩინებით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პროფესიული განვითარების საბჭოს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ რეცენზენტთა დასკვნა შეეხებოდა არა მხოლოდ შპს „რ...ში“ გაწეულ სამედიცინო მომსახურებას, არამედ, ასევე, ა...ის კლინიკაში, შპს „ ა...სა“ და შპს „ გ...ის“ რეანიმაციულ განყოფილებაში პაციენტის მოთავსებას. ამავე დასკვნაში გადმოცემული იყო, რომ სამედიცინო ბარათებში მოცემული ჩანაწერების მიხედვით, კითხვები ჩნდებოდა რ...სა და ამ...ში განხორციელებულ ჰოსპიტალიზაციის ეტაპებთან დაკავშირებით.
ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ რეცენზიაში ცალსახად რ...ში ჩატარებულ არასწორ მკურნალობაზე, მით უფრო, კონკრეტული ექიმის მხრიდან რაიმე დარღვევებზე, მითითება არ იყო. რეცენზენტებმა ზოგადად დადგენილად ჩათვალეს, რომ მიმდინარე სტატუსით და უმძიმესი კომორბიდობით პაციენტი შ.მ- მიეკუთვნებოდა მძიმე და პროგნოზულად არაკეთილსაიმედო პაციენტების კატეგორიას. ასევე მითითებულ იქნა პაციენტის ადეკვატური მართვისათვის მნიშვნელოვან ასპექტებზე, რომელთა შეფასების დამადასტურებელი ინფორმაცია არ მოიპოვებოდა წარდგენილ დოკუმენტაციაში (თორაკალური ქირურგის კონსულტაცია, სისხლის/ნახველის კულტურა; ექოკარდიოგრაფიული კვლევა, ცილოვანი პანელი).
სააპელაციო პალატამ საგულისხმოდ მიიჩნია მიეთითებინა, რომ საქალაქო სასამართლოს მიერ სპეციალისტების სახით გამოკითხულ იქნენ ზემოაღნიშნული რეცენზიის ავტორები - კ.ჭ-ე და ი.მ-ი, რომელთაც განმარტეს, რომ მორიგე ექიმის - ი.ს-ას მიერ მდგომარეობა ადეკვატურად იქნა ნამართი და შეფასებული, პირველად შესვლისთანავე თორაკოქირურგის ჩარევის აუცილებლობა არ იყო. მორიგე ექიმის დანიშნულება იყო ახალშემოსული პაციენტის მკურნალობის ინიცირება, გამოკვლევა და პირველადი დიაგნოზის დასმა, პაციენტის მეთვალყურეობა და შესაბამის სიტუაციაში ჩარევა, თუკი ამას მოითხოვდა აღნიშნული სიტუაცია, რაც მოცემულ შემთხვევაში, მორიგე ექიმის მიერ ადეკვატურად იყო განხორციელებული. მართალია, რისკების გათვალისწინებით, საჭირო იყო პაციენტის უფრო ხანგრძლივი ჰოსპიტალიზაცია, თუმცა არა მორიგე ექიმის გადაწყვეტილებით, ვინაიდან გაწერაზე გადაწყვეტილებას მორიგე ექიმი არ იღებს. სპეციალისტებმა, ასევე, გამორიცხეს ცილოვანი პანელის ჩატარების ვალდებულება მორიგე ექიმის მიერ.
გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ საქმეში წარმოდგენილი იყო მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის, ...ის ხელმძღვანელის - პროფ. კ.ვ-ის დასკვნა, რომლის მიხედვით, შპს „ რ...ში“ ექიმების მიერ განხორციელებული ღონისძიებები იყო ადეკვატური და პაციენტის მართვისას ანტიბიოტიკის არჩევანი იყო სწორი, კერძოდ, დასკვნა მიუთითებს, რომ ასეთ პაციენტებში გამოყენებულ უნდა იქნეს ბეტა-ლაქტამ-ბეტა-ლაქტამაზის მაინჰიბირებელი კომბინირებული ანტიბიოტიკი. ასეთი ანტიბიოტიკების ჯგუფს მიეკუთვნება პიპერაცილინ-ტაზობაქტამი, რომელიც ასევე რეკომენდებულია ევროპის სამედიცინო სააგენტოს მიერ, რაც იყო კიდეც დანიშნული შპს „რ...ში“. დაავადების მართვის პროცესში თორაკალური ქირურგის ჩართვის აუცილებლობა დგება, თუკი ანტიბიოტიკოთერაპია უეფექტოა, საეჭვოა ნეოპლასტიური პროცესის არსებობა, აღინიშნება ჰემორაგია. ამდენად, დანიშნული ანტიბიოტიკის ფონზე შპს „რ...ში“ სტაციონარში ყოფნის პერიოდში თორაკოქირურგის კონსულტაცია გადაუდებელ აუცილებლობას არ წარმოადგენდა.
ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მოსარჩელეს პასუხისმგებლობა დაეკისრა ისეთ ვითარებაში, როდესაც არ იყო დადგენილი, უშუალოდ მორიგე ექიმ ი.ს-ას მხრიდან რომელი ვალდებულება არ იქნა შესრულებული. ყველა დამდგარი არასასურველი შედეგი, თუნდაც საბოლოოდ ლეტალური გამოსავალი, არ შეიძლებოდა მიჩნეული ყოფილიყო მცდარი სამედიცინო ქმედების რეზულტატად, ვინაიდან აღნიშნული საჭიროებდა სათანადო შეფასებას, რაც უპირველესად მკურნალობის უარყოფითი შედეგის დადგომაში ექიმის წვლილის დეტალურ შემოწმებას გულისხმობდა. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამედიცინო შეცდომად განიხილება ისეთი არასწორი ქმედება, რომელიც მიყენებულ ზიანთან უშუალო მიზეზობრივ კავშირში იმყოფება, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, სათანადო მტკიცებულებებით შესწავლილი, გამოკვლეული და დადასტურებული არ ყოფილა.
სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე ი.ს-ა არ იყო პაციენტის მკურნალი ექიმი და იგი მხოლოდ მორიგეობისას წარმოშობილ გართულებებზე იყო პასუხისმგებელი. ამდენად, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, განსახილველ შემთხვევაში, პროფესიული განვითარების საბჭომ ვერ შეძლო, თუმცა იგი ვალდებული იყო ადმინისტრაციული წარმოების მიმდინარეობისას შეეფასებინა, ხოლო სადავო აქტის გამოცემისას დაესაბუთებინა, კონკრეტულად რა მიზნის მიღწევას ემსახურებოდა მორიგე ექიმისთვის პროფესიული პასუხისმგებლობის დაკისრება იმ ვითარებაში, როდესაც ერთმნიშვნელოვნად დადგენილი არ იყო, მისი მხრიდან რომელი პროფესიული მოვალეობის შეუსრულებლობას ჰქონდა ადგილი.
რაც შეეხება პაციენტის წერილობით ინფორმირებულობის თანხმობას, რომელიც არ იყო შევსებული სრულყოფილად და ხელს აწერდა პაციენტის დედა, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სამედიცინო დოკუმენტაციის არასრულად/არასწორად შევსება არ შეიძლებოდა განხილული ყოფილიყო იმგვარ დარღვევად, რომელიც წარმოშობდა ექიმისთვის სახელმწიფო სერტიფიკატის მოქმედების შეჩერების საკმარის ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძველს. ამასთან, საქმის მასალებით არ დგინდებოდა, რომ ი.ს-ას მოცემულ შემთხვევამდე პროფესიული პასუხისმგებლობა დაკისრებული სხვა შემთხვევის გამო ჰქონდა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატა დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს დასკვნას, რომ მხოლოდ ამგვარი გარემოების დადასტურების პირობებში, მოსარჩელის მიმართ გამოყენებული პასუხისმგებლობის ზომა ვერ ჩაითვლებოდა პროპორციულად და მოპასუხეს დამატებით წარმოეშობოდა დასაბუთების ვალდებულება, თუ რატომ ვერ იქნებოდა მიღწეული კანონმდებლის მიზანი მოსარჩელისათვის სხვა უფრო მსუბუქი სახდელის შეფარდებით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 4 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პროფესიული განვითარების საბჭომ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
კასატორი ყურადღებას ამახვილებს საქმის მასალებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, მიუთითებს „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 73-ე მუხლზე, 74-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, 76-ე მუხლსა და 77-ე მუხლის პირველ პუნქტზე და მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, გამოვლენილი დარღვევები წარმოადგენენ ექიმ ი.ს-ას მიერ „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 77-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული - სახელმწიფო სერტიფიკატით განსაზღვრული პირობების ან სახელმწიფო სერტიფიკატით ნებადართული დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობისათვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების დარღვევას.
რაც შეეხება პაციენტის წერილობითი ინფორმირებული თანხმობის შეუვსებლობას, კასატორის მოსაზრებით, დარღვეულ იქნა „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 56-ე მუხლის მოთხოვნა. ამასთან, კასატორი აღნიშნავს, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსარჩელე, ხოლო სააპელაციო სასამართლოში მოწინააღმდეგე მხარე ვერ უთითებდა ვერც ერთ სამართლებრივ საფუძველზე, თუ რატომ უნდა გამოეყენებინა საბჭოს სხვა უფრო მსუბუქი პასუხისმგებლობის (წერილობითი გაფრთხილების) ფორმა.
კასატორი მიიჩნევს, რომ საბჭოს მიერ სასამართლოსათვის წარდგენილი მასალებითა და სამართლებრივი არგუმენტაციით დასტურდება, რომ პროფესიული განვითარების საბჭოს მიერ სადავო გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსისა და მოქმედი კანონმდებლობის სრული დაცვით.
ამასთან, კასატორი მიუთითებს საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2015 წლის 15 აგვისტოს #01-9/ნ ბრძანებით დამტკიცებული „პროფესიული განვითარების საბჭოს დებულების“ პირველი მუხლის მე-3 და მე-4 პუნქტებზე, მე-2 მუხლზე, ასევე, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2011 წლის 28 დეკემბრის #01-64/ნ ბრძანებით დამტკიცებული „სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს დებულების“ მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტზე, მე-3 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტზე და აღნიშნავს, რომ დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის არასწორად წარმართვისათვის ექიმის მიმართ გამოსაყენებელი პასუხისმგებლობის სახისა და ზომის განსაზღვრა პროფესიული განვითარების საბჭოს, როგორც ადმინისტრაციული ორგანოს, დისკრეციულ უფლებამოსილებას განეკუთვნება. აქედან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულ იქნა საქმის სრულყოფილი შესწავლისა და მოქმედი კანონმდებლობის სრული დაცვით.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 27 ივლისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პროფესიული განვითარების საბჭოს საკასაციო საჩივარი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პროფესიული განვითარების საბჭოს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები.
განსახილველ შემთხვევაში, წარმოდგენილი სარჩელით მოთხოვნილია საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პროფესიული განვითარების საბჭოს 2019 წლის 6 მარტის #3 სხდომის ოქმის ბათილად ცნობა იმ ნაწილში, რომლითაც ი.ს-ას სპეციალობაში „შინაგანი მედიცინა“ 1 (ერთი) თვის ვადით შეუჩერდა სახელმწიფო სერტიფიკატის მოქმედება.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ კანონის 74-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის არასწორად წარმართვისათვის გათვალისწინებულია პროფესიული პასუხისმგებლობის შემდეგი სახეები: ა) წერილობითი გაფრთხილება; ბ) სახელმწიფო სერტიფიკატის მოქმედების შეჩერება; გ) სახელმწიფო სერტიფიკატის გაუქმება; დ) ნარკოტიკული, ფსიქოტროპული და ალკოჰოლის შემცველი მედიკამენტების გამოწერის შეზღუდვა; ე) საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული პროფესიული პასუხისმგებლობის სხვა ზომები. ამავე კანონის 76-ე და 77-ე მუხლებიდან გამომდინარე, სახელმწიფო სერტიფიკატის მოქმედების შეჩერება განმარტებულია, როგორც სახელმწიფო სერტიფიკატით ნებადართული დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის დროებითი აკრძალვა, ხოლო სახელმწიფო სერტიფიკატის მოქმედების შეჩერების საფუძველია: ა) მისი მფლობელის მიერ სახელმწიფო სერტიფიკატით განსაზღვრული პირობების ან სახელმწიფო სერტიფიკატით ნებადართული დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობისათვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების დარღვევა; ბ) სახელმწიფო სერტიფიკატის მფლობელის მიერ ერთი წლის განმავლობაში სულ ცოტა 3-ჯერ მიღებული წერილობითი გაფრთხილება.
საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სადავო სამართლებრივი აქტის გამოცემის ფაქტობრივი საფუძველი გახდა პაციენტ შ.მ-სთვის გაწეული სამედიცინო დახმარების ხარისხის შემოწმების შედეგები, ხოლო სამართლებრივ საფუძვლად მითითებულ იქნა „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 74-ე მუხლი, რომელიც ითვალისწინებს პროფესიულ პასუხისმგებლობას დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის არასწორად წარმართვისათვის.
საქმეში წარმოდგენილი 2018 წლის 27 აგვისტოს #კ/შ-1270-255 შემოწმების აქტისა და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პროფესიული განვითარების საბჭოს 2019 წლის 6 მარტის #3 სხდომის ოქმის თანახმად, ეპიზოდი, რა დროსაც მოსარჩელეს სამედიცინო საქმიანობის განხორციელების არაჯეროვანებას ედავებიან, დაკავშირებულია შ.მ-ს 2018 წლის 27 აპრილიდან სს „ ს...ის“ რ...ში გადაყვანასთან, კერძოდ, დადგენილია, რომ სს „ ტ...დან“ დიაგნოზით პნევმონია დაუზუსტებელი (J18.9), ანემია დაუზუსტებელი (D64.9), ფილტვის აბსცესი პნევმონიით, პაციენტი მოთავსდა შპს „რ...ის“ გადაუდებელ განყოფილებაში. პაციენტს კლინიკო-ლაბორატორიული კვლევების საფუძველზე დაუდგინდა ჰიპოკალემია, ჰიპონატრემია და შემდგომი მკურნალობისა და მონიტორინგისათვის ამავე დღეს მოთავსდა ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში, საიდანაც 2018 წლის 2 მაისს გაწერილ იქნა გაუმჯობესებულ მდგომარეობაში შესაბამისი რეკომენდაციით.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სადავო გადაწყვეტილებაში მოსარჩელისთვის პროფესიული პასუხისმგებლობის დაკისრების ფაქტობრივ საფუძვლად მითითებულია სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს მიერ მიწოდებული ინფორმაცია, რომლითაც დადასტურებულად იქნა მიჩნეული ექიმ ი.ს-ას (სერტიფიკატი „შინაგანი მედიცინა“) მიერ შემდეგი სახის დარღვევა-ნაკლოვანებების არსებობის ფაქტი: არ არის ჩატარებული თორაკალური ქირურგის კონსულტაცია, სისხლის/ნახველის კულტურალური კვლევა, ექოკარდიოგრაფიული კვლევა, ცილოვანი პანელი, პაციენტის წერილობით ინფორმირებული თანხმობა არ არის შევსებული მოსარჩელის მიერ.
საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ აღნიშნულ საფუძვლებზე მითითებულ იქნა რეცენზენტთა დასკვნიდან გამომდინარე, რომელიც, თავის მხრივ, შეეხება არა მხოლოდ შპს „რ...ში“ გაწეულ სამედიცინო მომსახურებას, არამედ ასევე ა...ის კლინიკაში, შპს „ა...სა“ და შპს „გ...ის“ რეანიმაციულ განყოფილებაში პაციენტის მოთავსებას. ამავე დასკვნაში გადმოცემულია, რომ სამედიცინო ბარათებში მოცემული ჩანაწერების მიხედვით, კითხვები ჩნდება რ...სა და ამ...ში განხორციელებული ჰოსპიტალიზაციის ეტაპებთან დაკავშირებით.
საკასაციო სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს რეცენზეტების - თ...ის ასოცირებული პროფესორ ი.მ-ისა და ამავე ...ის ...ის ხელმძღვანელის, პროფესორ კ.ჭ-ის განმარტებებზე, რომელთა მიხედვით, მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი მოსარჩელესა და დამდგარ შედეგს შორის არ არსებობს, წარდგენილ დასკვნაში მითითებულ ნაკლოვანებებზე მორიგე ექიმის პასუხისმგებლობის დაკისრება უსაფუძვლოა. რეცენზეტების განმარტებებით, პაციენტი იყო უკიდურესად მძიმე, მალაფსოციით, მისი მდგომარეობა შეფასებულია PSI/PORT ქულა 132, რისკის კლასი V, ეს ქულა ნიშნავს სიკვდიალიანობის 32%-ს, უშუალოდ მისი სიმძიმეც იყო განპირობებული, თორაკალურის კონსულტაცია სასურველი იქნებოდა, მაგრამ არა პაციენტის შესვლისთანავე.
სპეციალისტების განმარტებით, მორიგე ექიმის მიერ მდგომარეობა ადექვატურად იქნა ნამართი და შეფასებული, პირველად შესვლისთანავე თორაკოქირურგის ჩარევის აუცილებლობა არ იდგა. მოცემულ შემთხვევაში, მორიგე ექიმის ბრალეულობის საკითხი საერთოდ არ უნდა დამდგარიყო, ვინაიდან მორიგე ექიმმა გადაუდებელი აუცილებლობის თაობაზე უნდა მიიღოს გადაწყვეტილება და არა იმ ნაკლოვანებებზე აიღოს პასუხისმგებლობა, რომელიც რეცენზიაშია მითითებული, რამდენადაც არ დგებოდა ამ ღონისძიებების ჩატარების მყისიერი აუცილებლობა, ექოკარდიოლოგიურ კვლევაზე მტკიცებულებები ვერ იქნა მოძიებული, თუმცა უფრო მაღალტექნოლოგიური კვლევა ჩატარდა, ვიდრე გაიდლაინშია მითითებული რედგენის პირველივე სამ საათში გადაღების შესახებ, კლინიკა უფრო შორს წავიდა ამ შემთხვევაში, ასევე მკურნალობის უფრო ფართო სპექტრი იქნა აღებული, კომბინაცია ანტიბიოტიკოთერაპიის იყო საუკეთესო. მათივე განმარტებით, მორიგე ექიმის დანიშნულება არის ახალშემოსული პაციენტის მკურნალობის ინიცირება, გამოკვლევა და პირველადი დიაგნოზის დასმა, არსებული პაციენტის მეთვალყურეობა და შესაბამის სიტუაციაში ჩარევა თუ ამას მოითხოვს ეს სიტუაცია.
ამასთან, სპეციალისტების განმარტებით, რისკების გათვალისწინებით საჭირო იყო პაციენტის უფრო ხანგრძლივი ჰოსპიტალიზაცია, თუმცა არა მორიგე ექიმის გადაწყვეტილებით, ვინაიდან გაწერაზე გადაწყვეტილებას მორიგე ექიმი არ ღებულობს, ცილოვანი პანელი, მათივე განმარტებით, მორიგე ექიმს არ უნდა გაეკეთებინა.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ რეცენზიაში ცალსახად რ...ში ჩატარებულ არასწორ მკურნალობაზე, მით უფრო, კონკრეტული ექიმის მხრიდან რაიმე დარღვევებზე, მითითება არ არის. რეცენზეტებმა ზოგადად დადგენილად მიიჩნიეს, რომ მიმდინარე სტატუსით და უმძიმესი კომორბიდობით პაციენტი შ.მ-ი მიეკუთვნებოდა მძიმე და პროგნოზულად არაკეთილსაიმედო პაციენტების კატეგორიას. ასევე, მითითებულ იქნა პაციენტის ადეკვატური მართვისათვის მნიშვნელოვან ასპექტებზე, რომელთა შეფასების დამადასტურებელი ინფორმაცია არ მოიპოვებოდა წარდგენილ დოკუმენტაციაში (თორაკალური ქირურგის კონსულტაცია, სისხლის/ნახველის კულტურა; ექოკარდიოგრაფიული კვლევა, ცილოვანი პანელი).
საკასაციო სასამართლო, ასევე, განმეორებით განსაკუთრებულ ყურადღებას მიაქცევს საქალაქო სასამართლოში სპეციალისტების სახით გამოკითხული რეცენზიის ავტორების - კ.ჭ-ისა და ი.მ-ის განმარტებებზე, რომელთა თანახმად, მორიგე ექიმის - ი.ს-ას მიერ პაციენტის მდგომარეობა ადეკვატურად იქნა ნამართი და შეფასებული, პირველად შესვლისთანავე თორაკოქირურგის ჩარევის აუცილებლობა არ იყო. მორიგე ექიმის დანიშნულება იყო ახალშემოსული პაციენტის მკურნალობის ინიცირება, გამოკვლევა და პირველადი დიაგნოზის დასმა, პაციენტის მეთვალყურეობა და შესაბამის სიტუაციაში ჩარევა, თუ ამას მოითხოვდა აღნიშნული სიტუაცია, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, მორიგე ექიმის მიერ განხორციელებულ იქნა ადეკვატურად. მართალია, რისკების გათვალისწინებით, საჭირო იყო პაციენტის უფრო ხანგრძლივი ჰოსპიტალიზაცია, თუმცა არა მორიგე ექიმის გადაწყვეტილებით, ვინაიდან გაწერაზე გადაწყვეტილებას მორიგე ექიმი არ იღებდა. სპეციალისტებმა ასევე გამორიცხეს ცილოვანი პანელის ჩატარების ვალდებულება მორიგე ექიმის მიერ.
საკასაციო სასამართლო, ასევე, საგულისხმოდ მიიჩნევს საქმეში წარმოდგენილ მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის, ...ის ხელმძღვანელის - პროფ. კ.ვ-ის დასკვნას, რომლის მიხედვით, შპს „რ...ში“ ექიმების მიერ განხორციელებული ღონისძიებები იყო ადეკვატური და პაციენტის მართვისას ანტიბიოტიკის არჩევანი იყო სწორი, კერძოდ, დასკვნა მიუთითებს, რომ ასეთ პაციენტებში გამოყენებულ უნდა იქნეს ბეტა-ლაქტამ-ბეტა-ლაქტამაზის მაინჰიბირებელი კომბინირებული ანტიბიოტიკი. ასეთი ანტიბიოტიკების ჯგუფს მიეკუთვნება პიპერაცილინ-ტაზობაქტამი, რომელიც ასევე რეკომენდებულია ევროპის სამედიცინო სააგენტოს მიერ, რაც იყო კიდეც დანიშნული შპს „რ...ში“. დაავადების მართვის პროცესში თორაკალური ქირურგის ჩართვის აუცილებლობა დგება, თუ ანტიბიოტიკოთერაპია უეფექტოა, საეჭვოა ნეოპლასტიური პროცესის არსებობა, აღინიშნება ჰემორაგია. ამდენად, დანიშნული ანტიბიოტიკის ფონზე შპს „რ...ში“, სტაციონარში ყოფნის პერიოდში თორაკოქირურგის კონსულტაცია გადაუდებელ აუცილებლობას არ წარმოადგენდა.
ზემოაღნიშნულ გარემოებათა გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა შეფასებას, რომ მოპასუხე, რომელიც წარმოადგენს პროფესიული პასუხისმგებლობის თაობაზე გადაწყვეტილების მიმღებ ორგანოს, ვალდებულია ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში გულისხმიერად და სრული პასუხისმგებლობით მიუდგეს მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს-ზედმიწევნით ზუსტად განსაზღვროს, ადგილი ჰქონდა თუ არა საქმიანობის არასწორად წარმართვას და არსებობს თუ არა პროფესიული პასუხისმგებლობის ზომების გამოყენების საფუძვლები, რაც უნდა განახორციელოს საქმის გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევის გზით.
მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ მოსარჩელეს პასუხისმგებლობა დაეკისრა ისეთ ვითარებაში, როდესაც არ იყო დადგენილი, უშუალოდ მორიგე ექიმ ი.ს-ას მხრიდან რომელი ვალდებულება არ იქნა შესრულებული. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ ყველა დამდგარი არასასურველი შედეგი, თუნდაც საბოლოოდ ლეტალური გამოსავალი, არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს მცდარი სამედიცინო ქმედების რეზულტატად, ვინაიდან აღნიშნული საჭიროებს სათანადო შეფასებას, რაც, უპირველესად, მკურნალობის უარყოფითი შედეგის დადგომაში ექიმის წვლილის დეტალურ შემოწმებას გულისხმობს. სამედიცინო შეცდომად განიხილება ისეთი არასწორი ქმედება, რომელიც მიყენებულ ზიანთან უშუალო მიზეზობრივ კავშირშია, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, სათანადო მტკიცებულებებით შესწავლილი, გამოკვლეული და დადასტურებული არ ყოფილა.
საკასაციო სასამართლო, ასევე, ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე ი.ს-ა არ იყო პაციენტის მკურნალი ექიმი და იგი მხოლოდ მორიგეობისას წარმოშობილ გართულებებზე იყო პასუხისმგებელი. ამდენად, მართებულია სააპელაციო პალატის განმარტება, რომ განსახილველ შემთხვევაში, პროფესიული განვითარების საბჭომ ვერ შეძლო, თუმცა იგი ვალდებული იყო ადმინისტრაციული წარმოების მიმდინარეობისას შეეფასებინა, ხოლო სადავო აქტის გამოცემისას დაესაბუთებინა, კონკრეტულად რა მიზნის მიღწევას ემსახურებოდა მორიგე ექიმისთვის პროფესიული პასუხისმგებლობის დაკისრება იმ ვითარებაში, როდესაც ერთმნიშვნელოვნად დადგენილი არ იყო, მისი მხრიდან რომელი პროფესიული მოვალეობის შეუსრულებლობას ჰქონდა ადგილი.
რაც შეეხება პაციენტის წერილობით ინფორმირებულობის თანხმობას, რომელიც არ არის შევსებული სრულყოფილად და ხელს აწერს პაციენტის დედა, საკასაციო სასამართლო ამ ნაწილშიც იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ სამედიცინო დოკუმენტაციის არასრულად/არასწორად შევსება არ შეიძლება განხილულ იქნას იმგვარ დარღვევად, რომელიც წარმოშობს ექიმისთვის სახელმწიფო სერტიფიკატის მოქმედების შეჩერების საკმარის ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძველს. ამასთან, საქმის მასალებით არ დგინდება, რომ ი.ს-ას მოცემულ შემთხვევამდე პროფესიული პასუხისმგებლობა ჰქონდა დაკისრებული სხვა შემთხვევის გამო. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ მხოლოდ ამგვარი გარემოების დადასტურების პირობებში, მოსარჩელის მიმართ გამოყენებული პასუხისმგებლობის ზომა ვერ ჩაითვლება პროპორციულად და მოპასუხეს დამატებით წარმოეშობა დასაბუთების ვალდებულება, თუ რატომ ვერ იქნებოდა მიღწეული კანონმდებლის მიზანი მოსარჩელისათვის სხვა უფრო მსუბუქი სახდელის შეფარდებით.
ყოველივე ზემოხსენებულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა დასკვნას, რომ არსებობდა სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად ბათილად ცნობისა და საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, სადავო საკითხთან დაკავშირებით ახალი აქტის გამოცემის დავალების საფუძველი.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.
ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს მიერ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პროფესიული განვითარების საბჭოს საკასაციო საჩივარზე 06.07.2022წ. #04205 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილ იქნა სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს (ს/კ 205035120) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის #200122900, სახაზინო კოდი #300773150.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პროფესიული განვითარების საბჭოს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 4 აპრილის განჩინება;
3. სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს (ს/კ 205035120) დაუბრუნდეს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს პროფესიული განვითარების საბჭოს საკასაციო საჩივარზე 06.07.2022წ. #04205 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის #200122900, სახაზინო კოდი #300773150;
4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე
მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე
ბ. სტურუა
