საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-966(2კ-21) 10 იანვარი, 2023 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ქეთევან ცინცაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა -ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - შ. ა-ე

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

შ. ა-ემ 2018 წლის 29 ივნისს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას და მოპასუხეთა წრის დაზუსტების შემდეგ მოპასუხეებად დაასახელა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია და ქალაქ თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური.

მოსარჩელის განმარტებით, იგი ქალაქ თბილისში, ...ს ქუჩა №5-ის მიმდებარედ დაახლოებით 20 წელია ფლობს და სარგებლობს 420 კვ/მ მიწის ნაკვეთით. 2004 წელს მან აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე ააშენა საცხოვრებელი სახლი, რომელშიც დღეის მდგომარეობით ცხოვრობს.

მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ მას ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის სამსახურის 2017 წლის 22 მარტის №002444 მითითებით განესაზღვრა 7-დღიანი ვადა ქალაქ თბილისში, ...ს ქუჩა №5-ის მიმდებარედ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარსადგენად. ამდენად, სანებართვო დოკუმენტაციის მოპოვების მიზნით, მან მიმართა თბილისის საკრებულოს მიწის ლეგალიზების კომისიას, რის შესახებაც 2017 წლის 31 მარტის განცხადებით აცნობა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს, თუმცა მოსარჩელის მითითებით, აღნიშნული არ იქნა გათვალისწინებული და ზედამხედველობის სამსახურის 2017 წლის 12 ივნისის დადგენილებით დაჯარიმდა და დაევალა შენობების დემონტაჟი.

მოსარჩელე მიუთითებს, რომ მისთვის არ იყო ცნობილი მოცემულ საქმესთან დაკავშირებით გამართული ზეპირი სხდომების შესახებ, ვინაიდან არავის უცნობებია, აღნიშნულის თაობაზე. შ. ა-ე ასევე ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ აქვს მძიმე მატერიალური მდგომარეობა და შენობის დემონტაჟის შემთხვევაში არ გააჩნია სხვა ალტერნატიული საცხოვრებელი ადგილი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, შ. ა-ემ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 12 ივნისის №002444 დადგენილებისა და „ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 04 ივნისის №187 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 5 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ დადგინდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 5 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შ. ა-ის სასარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 22 მარტის №002444 მითითებით შ. ა-ეს დაევალა ქალაქ თბილისში, ...ს ქუჩა №5-ის მიმდებარედ, სსიპ თვითმმართველი ქალაქის თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების კანონიერების დამდასტურებელი დოკუმენტაციის წარდგენა ან აღნიშნული ობიექტების დემონტაჟი. მოსარჩელეს ამავე მითითებით განემარტა, რომ მითითებით გათვალისწინებული ღონისძიებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში მის მიმართ გატარდებოდა კანონით გათვალისწინებული ღონისძიებები. დარღვევის გამოსასწორებლად მას განესაზღვრა 7 კალენდარული დღე.

2017 წლის 31 მარტს შ. ა-ემ №19/0117090156-55 განცხადებით მიმართა მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს და შეატყობინა, რომ სანებართვო დოკუმენტაციის მოპოვების მიზნით, მიმართა თბილისის საკრებულოს. მოსარჩელემ აღნიშნულ საფუძვლით საქმისწარმოების დროებით შეჩერება და დოკუმენტაციის წარსადგენად გონივრული ვადის განსაზღვრა მოითხოვა.

2018 წლის 1 ოქტომბრის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის №55- 0118274158 წერილის თანახმად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიაში შ. ა-ის მიერ 2017 წლის 31 მარტს წარდგენილ №19/0117090156-55 განცხადებაზე მიმდინარეობს ადმინისტრაციული წარმოება.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 12 ივნისის №002444 დადგენილებით მოსარჩელე, მითითებით გათვალისწინებული ღონისძიებების შეუსრულებლობის გამო, დაჯარიმდა 10 000 ლარით.

სადავო დადგენილება შ. ა-ემ 2017 წლის 26 ივნისს ადმინისტრაციული საჩივრით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში, თუმცა შ. ა-ის ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და ძალაში დარჩა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 12 ივნისის №002444 დადგენილება.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო აქტები - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის (უფლებამონაცვლე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია) 2017 წლის 12 ივნისის №002444 დადგენილება და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 04 ივნისის №187 ბრძანება (შ. ა-ის საჩივრის არ დაკმაყოფილების შესახებ) კანონშესაბამისია და ადმინისტრაციული ორგანოებმა გადაწყვეტილება მიიღეს საქმის გარემოებათა სათანადო შეფასებისა და გამოკვლევის შედეგად.

სასამართლომ მიუთითა „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებაზე, რომლის 36-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ დადგენილებით განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა. ნებართვის გარეშე მშენებლობის წარმოება კი, განიხილება უნებართვო მშენებლობად, რომლისთვისაც კანონმდებლობით გათვალისწინებულია შესაბამისი ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა, ხოლო უნებართვო მშენებლობის გამოვლენისა და სათანადო რეაგირების მიზნით, უფლებამოსილი ორგანო, დასახელებული დადგენილების 25-ე მუხლის შესაბამისად, ახორციელებს საზედამხედველო წარმოებას.

სასამართლომ ასევე მიუთითა „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 45-ე მუხლზე, რომლითაც გათვალისწინებულია, სანებართვო პირობების დარღვევის ან/და შეუსრულებლობის გამო, დამრღვევის დაჯარიმება. დასახელებული მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სამშენებლო დოკუმენტაციითა და სამშენებლო რეგლამენტებით განსაზღვრული სანებართვო პირობების დარღვევა ან/და შეუსრულებლობა თვითმმართველ ქალაქში გამოიწვევს დაჯარიმებას 10 000 ლარით, გარდა ამ ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტში აღნიშნული ტერიტორიისა.

სასამართლომ დასახელებული ნორმატიული აქტებისა და საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ურთიერთშეჯერების შედეგად დაასკვნა, რომ ქ. თბილისში, ...ს ქუჩა №5-ის (ს.კ. ...) მიმდებარედ (თვითმმართველი ერთეულის ტერიტორიაზე) განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოები, „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ’’ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 36-ე მუხლის თანახმად, საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის შემთხვევაში საჭიროებდა მშენებლობის ნებართვას, ხოლო საძირკვლის, ღობისა და დამხმარე ნაგებობის - ხის ფიცრულის მოწყობის ნაწილში - საჭიროებდა შესაბამის ადმინისტრაციულ ორგანოს დადასტურებას. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების თანახმად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შესაბამისი წესით გაცემული სანებართვო დოკუმენტაცია შ. ა-ეს არ გააჩნდა. ამის გათვალისწინებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ გადაწყვეტილება სამშენებლო სამართალდარღვევის ჩადენის გამო შ. ა-ის დაჯარიმებისა და უნებართვო მშენებლობის დემონტაჟის დავალების თაობაზე კანონიერი იყო და არ არსებობდა გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი.

ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მხარის ერთ-ერთ მოთხოვნას წარმოადგენდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 4 ივნისის №187 ბრძანების ბათილად ცნობა, რომლითაც შ. ა-ეს უარი ეთქვა ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე. სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში საჩივრის განმხილველმა ორგანომ გადაწყვეტილება მიიღო საქმის ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად შესწავლის შედეგად და არ არსებობს აღნიშნული ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძველი.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება იმის თაობაზე, რომ ვინაიდან მან, როგორც მიწის ნაკვეთის მოსარგებლემ მიმართა შესაბამის ორგანოს მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს უნდა შეეჩერებინა სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე საქმისწარმოება. სასამართლომ მიუთითა „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის” 25-ე მუხლის მე-8 პუნქტზე და განმარტა, რომ მითითებით განსაზღვრული ვადის დინების შეჩერების საფუძველი შეიძლება გახდეს გარემოება, თუ პირი მითითებით განსაზღვრულ ვადაში განცხადებით მიმართავს შესაბამის უფლებამოსილ ორგანოს უნებართვოდ აშენებული შენობა-ნაგებობის ლეგალიზების მოთხოვნით და არა საკუთრების აღიარების კომისიას მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე. სასამართლომ განმარტა, რომ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნას არანაირი შემხებლობა არა აქვს და ვერ შეაჩერებს უნებართვო შენობა-ნაგებობის გამო პირის დაჯარიმების თაობაზე ადმინისტრაციული წარმოების პროცესთან.

საქალაქო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია, რომ მისთვის არ იყო ცნობილი სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმესთან დაკავშირებით გამართულ ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 16 მაისისა და 23 მაისის სხდომების თაობაზე, ვინაიდან უწყებები სხდომების შესახებ განთავსებულ იქნა თვალსაჩინო ადგილას (ქ. თბილისი, ...ს ქუჩა №5-ის (ს.კ. ...) მიმდებარედ არსებული ობიექტის ფასადზე). ამდენად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს სხდომების თაობაზე ეცნობა კანონით დადგენილი წესით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 5 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შ. ა-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 5 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შ. ა-ის სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2018 წლის 04 ივნისის №187 ბრძანება; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის (უფლებამონაცვლე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია) 2017 წლის 12 ივნისის №002444 დადგენილება და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლისა და გამოკვლევის საფუძველზე ახალი ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტის გამოცემა კანონით განსაზღვრულ ვადაში.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოცემულ საქმეზე საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, თუმცა აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება არ მისცა მათ.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმის მასალებით დადგენილ იმ გარემოებაზე, რომ 2017 წლის 31 მარტს შ. ა-ემ №19/0117090156-55 განცხადებით მიმართა შესაბამის ადმინისტრაციულ ორგანოს, მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით.

სააპელაციო პალატამ საკითხის გადასაწყვეტად მიუთითა ,„პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 25-ე მუხლის მე-8 ნაწილზე და განმარტა, რომ მოქმედი კანონმდებლობა ერთმანეთისაგან მიჯნავს არქიტექტურულ ქალაქთმშენებლობის პროცესებსა და უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების წარმოშობასთან დაკავშირებულ უფლებამოსილებებს და განსაზღვრავს ამ უფლებამოსილებათა განმახორციელებელ განსხვავებულ ორგანოებს. კერძოდ, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე უფლებამოსილ ორგანოს წარმოადგენს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია, ხოლო შენობა-ნაგებობების ლეგალიზებას ახდენს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ არქიტექტურის სამსახური დაინტერესებული პირის მიმართვის საფუძველზე. ამდენად, შენობა-ნაგებობის ლეგალიზება ხდება ცალკე, ხოლო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება ცალკე - კომისიის მიერ კანონით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ უნებართვოდ აშენებული შენობა-ნაგებობის ლეგალიზებაზე გადაწყვეტილების მიმღებ ორგანოს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ არქიტექტურის სამსახური წარმოადგენს, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება, რომ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნა ვერ შეაჩერებდა უნებართვო შენობა-ნაგებობის გამო პირის დაჯარიმების თაობაზე ადმინისტრაციული წარმოების პროცესს, რადგან მიიჩნია, რომ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების გარეშე, მოსარჩელე ვერ შეძლებდა არქიტექტურის სამსახურისათვის მიმართვას, უნებართვოდ აშენებული შენობა-ნაგებობის ლეგალიზების მოთხოვნით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ვინაიდან, მოსარჩელეს სადავო ნაგებობის გარდა სხვა საცხოვრებელი სახლი არ გააჩნდა და საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისგან პასუხი ჯერ არ ჰქონდა მიღებული წარდგენილ განცხადებაზე, ადმინისტრაციულმა ორგანომ დამატებით უნდა გამოიკვლიოს ის გარემოებები, რაც სადავო შენობა-ნაგებობის სამართლებრივ მდგომარეობასთან შესაძლებელია იყოს კავშირში და ასევე შეაფასოს შენობის დემონტაჟის საკითხი. სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-4 მუხლის პირველ, მე-3 ნაწილებზე და ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელის მიერ აღიარებამოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის მიმდებარედ არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწებზე მის მეზობლებს კომისიამ უღიარა საკუთრების უფლება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, წარმოდგენილი მტკიცებულებების, დასახელებული ნორმების ურთიერთშეჯერებისა და ანალიზის შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობები.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორები არ იზიარებენ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და აღნიშნავენ, რომ სადავო აქტების მიღებისას სრულყოფილად გამოიკვლიეს საქმის გარემოებები და დაიცვეს სამშენებლო კანონმდებლობით გათვალისწინებული მოთხოვნები. კასატორები მიუთითებენ, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოება შ. ა-ის მიმართ, უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ფაქტზე, დაიწყო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 22 მარტის №002444 მითითებით, რომლის თანახმად, შ. ა-ეს დარღვევის გამოსწორების მიზნით, დაევალა განხორციელებული მშენებლობის სანებართვო დოკუმენტაციის წარდგენა, ან ობიექტის დემონტაჟი 7 კალენდარული დღის ვადაში, თუმცა მის მიერ არ აღმოფხვრილა სამშენებლო სამართალდარღვევა, რის გამოც ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 12 ივნისის №002444 დადგენილებით შ. ა-ე დაჯარიმდა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალ მიმოქცევის კოდექსის საფუძველზე 10 000 ლარით. ასევე, დაევალა უნებართვოდ განხორციელებულ სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი.

რაც შეეხება, სასამართლოს შეფასებას, რომ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნა წარმოადგენს სამშენებლო მითითებით განსაზღვრული ვადის დინების შეჩერების საფუძველს, ადმინისტრაციული ორგანოებს მიაჩნიათ, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, რადგან პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-8 ნაწილის მიხედვით, მითითებით განსაზღვრული ვადის დინება ჩერდება უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ წარმოების დაწყებიდან შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღებამდე. ზემოხსენებული სამართლებრივი ნორმის ანალიზის საფუძველზე, კასატორი აღნიშნავს, რომ ლეგალიზების შესახებ და მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ წარმოება წარმოადგენს სამართალწარმოების ორ განსხვავებულ სახეს და მათი გაერთიანება პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25 მუხლის მე-8 ნაწილის მიზნებისათვის აცდენილია ნორმის ტელეოლოგიურ განმარტებას. კანონი იმპერატიულად ადგენს, რომ საქმის წარმოების შეჩერების ერთადერთი სამართლებრივი საფუძველი ლეგალიზების შესახებ წარმოების დაწყებაა, ხოლო აღნიშნულზე გადაწყვეტილების მიღება თბილისის მერიის არქიტექტურის სამსახურის კომპეტენციაა.

კასატორები ასევე აღნიშნავენ, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც სამართალწარმოების ფარგლებში ვერ ხერხდება სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, რაც, თავის მხრივ, შეუძლებელს ხდის სადავო ადმინისტრაციული აქტის კანონიერებაზე მსჯელობას. კასატორს მიაჩნია, რომ არ არსებობს ისეთი მტკიცებულება ან გარემოება, რომელიც შეიძლება დამატებით გამოიკვეთოს ან/და წარმოიქმნას ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში, აღნიშნული სასამართლოს მიერაც ვერ იქნა მითითებული, რაც გულისხმობს, რომ სასამართლომ თავი აარიდა საკითხის სამართლებრივ შეფასებას და გადაწყვეტილება მიიღო როგორც საპროცესო, ასევე მატერიალური ნორმების დარღვევით მაშინ, როდესაც საქმეში დაცული მტკიცებულებები იძლეოდა სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტის შესაძლებლობას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, კასატორები ითხოვენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილების მიღების შედეგად სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 27 ოქტომბრისა და იმავე წლის 5 ნოემბრის განჩინებებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებად იქნა მიჩნეული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებისა და საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შ. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველი დავისათვის მნიშვნელობის მქონეა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებულ მიწაზე უნებართვო მშენებლობის განხორციელების საფუძვლით, მოსარჩელის სამშენებლო სამართალდამრღვევ სუბიექტად მიჩნევისა და მისთვის სანქციის დაკისრების კანონიერების შეფასება.

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: 2017 წლის 21 მარტს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ ჩატარებულ იქნა ქალაქ თბილისში, ...ს ქუჩა №5-ის მიმდებარედ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ადგილზე დათვალიერება. იმავე წლის 22 მარტს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ შ. ა-ის მიმართ შედგენილ იქნა №002444 მითითება, რომლის თანახმად, თბილისის ...ს ქუჩა №5-ის მიმდებარედ შ. ა-ემ სსიპ თვითმმართველი ქალაქი თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე განახორციელა უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები. კერძოდ, ააშენა ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლი, მოაწყო საძირკველი, ღობე და დამხმარე ნაგებობა - ხის ფიცრული (საპირფარეშო). შ. ა-ეს აღნიშნული დარღვევის გამოსასწორებლად განესაზღვრა 7 კალენდარული დღე და დაევალა განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების კანონიერების დამდასტურებელი დოკუმენტაციის წარმოდგენა. წინააღმდეგ შემთხვევაში - აღნიშნული ობიექტების დემონტაჟი.

2017 წლის 31 მარტს შ. ა-ემ №19/0117090156-55 განცხადებით მიმართა ქალაქ თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს და განმარტა, რომ მითითებით გათვალისწინებული დოკუმენტაციის მომზადების მიზნით, 2017 წლის 31 მარტს მიმართა თბილისის საკრებულოს. მხარემ ასევე განმარტა, რომ აღნიშული მიწის ნაკვეთით და მასზე არსებული ნაგებობებით სარგებლობს 2004 წლიდან და ითხოვა ადმინისტრაციული საქმისწარმოების დროებით შეჩერება და გონივრული ვადის განსაზღვრა მოთხოვნილი დოკუმენტაციის წარსადგენად.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 01 ოქტომბრის №55-0118274158 წერილის თანახმად, დასტურდება, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიაში შ. ა-ის მიერ 2017 წლის 31 მარტს წარდგენილ №19/0117090156-55 განცხადებაზე მიმდინარეობდა ადმინისტრაციული წარმოება.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 12 აპრილის №002444 შემოწმების აქტის თანახმად, შ. ა-ემ არ შეასრულა 2017 წლის 22 მარტის №002444 მითითებით გათვალისწინებული პირობები. 2017 წლის 12 ივნისს ხელმეორედ გადამოწმების ფარგლებში დადგინდა, რომ მოსარჩელეს კვლავ არ ქონდა შესრულებული მითითებით გათვალისწინებული ღონისძიებები.

აღნიშნულის გათვალისწინებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 12 ივნისის №002444 დადგენილების საფუძველზე შ. ა-ე დაჯარიმდა 10 000 ლარით, ქ. თბილისში, ...ს ქუჩა №5-ის მიმდებარედ (ს/კ ...), თვითმმართველი ერთეულის ტერიტორიაზე უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოებისათვის. მოსარჩელეს ჯარიმის გადახდა დაევალა დადგენილების ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში.

სადავო დადგენილება შ. ა-ემ 2017 წლის 26 ივნისს ადმინისტრაციული საჩივრით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 4 ივნისის №187 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა შ. ა-ის 2017 წლის 26 ივნისის №19/01171772697-01 ადმინისტრაციული საჩივარი და ძალაში დარჩა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 12 ივნისის №002444 დადგენილება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო პერიოდში სამშენებლო სამართალდარღვევების საკითხებს აწესრიგებდა „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილება, რომლის 36-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივ საფუძვლად მიიჩნევა კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ დადგენილებით განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა. დადგენილების 65.1 მუხლის თანახმად, I კლასის შენობა-ნაგებობების მშენებლობას არ ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა (გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა). I კლასს განეკუთვნება: ლ) კონდიციონერისა და სავენტილაციო მილის მოწყობა; პ) შენობა-ნაგებობის ფასადისა და სახურავის ისეთი სარემონტო და მოპირკეთებითი სამუშაოები, რომელთა დროსაც ხდება შენობა-ნაგებობის ფერის ან მოსაპირკეთებელი მასალის ცვლილება; ყ) ანტრესოლის, კიბის, ვიტრინის, კარის, ფანჯრის და სხვა ღიობების მოწყობა/დემონტაჟი. თუ აღნიშნული სამუშაოები ეხება შენობა-ნაგებობის მზიდ კონსტრუქციებს, ამ დადგენილების 66-ე მუხლით გათვალისწინებული დოკუმენტაციის გარდა, დამკვეთი ვალდებულია სამშენებლო სამუშაოების დაწყებამდე მოიპოვოს შესაბამისი დასკვნა განსახორციელებელი სამუშაოების უსაფრთხოების შესახებ; შ) შენობა-ნაგებობის ექსტერიერზე მცირე ზომის არქიტექტურული ნაწილების/ელემენტების, კონსტრუქციების, ტექნიკური საშუალებების დამატება/მოკლება. 66-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, I კლასის შენობა- ნაგებობის მშენებლობა წარმოებს ნებართვის მიღების გარეშე, მშენებლობის მწარმოებელი ვალდებულია დაიცვას კანონმდებლობით, მათ შორის, სამშენებლო რეგლამენტებით გათვალისწინებული მოთხოვნები. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის მწარმოებელი/დამკვეთი ვალდებულია განზრახული მშენებლობის შესახებ განცხადებით აცნობოს მშენებლობის ნებართვის გამცემ ორგანოს. მე-3 მუხლის 74-ე პუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობა არის მშენებლობის ნებართვას დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობების მშენებლობა მშენებლობის ნებართვის გარეშე, ან/და დროებითი შენობა-ნაგებობის განთავსება სანებართვო მოწმობით განსაზღვრული გამოყენების პერიოდის გასვლის შემდეგ. დადგენილების 66-ე მუხლის მე-10 პუნქტის თანახმად კი, ამ დადგენილების მოთხოვნათა დარღვევით I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის განხორციელება განიხილება როგორც უნებართვო მშენებლობა.

სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების წესები აგრეთვე მოწესრიგებულია „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსით“, რომლის 44-ე მუხლის შენიშვნის მეორე პუნქტის შესაბამისად, სამართალდარღვევადაა მიჩნეული როგორც უნებართვო მშენებლობა, ასევე, უნებართვო რეკონსტრუქციის წარმოება, თუ მან გამოიწვია შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილება. იმავე მუხლის შენიშვნის მე-2 პუნქტის თანახმად, გაბარიტების ცვლილებად განიხილება ისეთი სამშენებლო საქმიანობა, რომლის დროსაც იცვლება შენობა-ნაგებობის საძირკვლის, გარე შემომზღუდავი კონსტრუქციების ან/და სახურავის პარამეტრები (მიშენება, დაშენება, შენობა-ნაგებობის სიმაღლის გაზრდა და ა.შ.), ხოლო მშენებლობის შედეგად წარმოქმნილი ობიექტი არის შენობა-ნაგებობის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევება შეუძლებელია მთლიანი შენობა-ნაგებობის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე. აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოება შენობა-ნაგებობის გაბარიტების შეუცვლელადაც წარმოადგენს სამშენებლო სამართალდარღვევას.

ამავე კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე კოდექსის მე-15 მუხლის „ღ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, მითითებით სავარაუდო დამრღვევს განესაზღვრება ვადა განხორციელებული ქმედების მართლზომიერების დასადასტურებლად ან დარღვევის გამოსასწორებლად. 25-ე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა, ბ) მითითება არ შესრულდა, გ) მითითება არადროულად სრულდება. ამავე მუხლის მე-8 ნაწილის თანახმად, მითითებით განსაზღვრული ვადის დინება ჩერდება უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ წარმოების დაწყებიდან შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღებამდე. 25-ე მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად კი, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ. კოდექსის 25-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ უნებართვო მშენებლობის მწარმოებელი პირი დადგენილია და მიწის ნაკვეთი სახელმწიფო ან/და თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაა, უფლებამოსილი ორგანო მითითების გაცემისა და შემოწმების აქტის შედგენის საფუძველზე იღებს დადგენილებას უნებართვო მშენებლობის დემონტაჟისა და დამრღვევისათვის საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ, რომლის გასაჩივრებაც არ აჩერებს აღნიშნული დადგენილების მოქმედებას დემონტაჟის ნაწილში.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 45-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის შესაბამისად, სამშენებლო დოკუმენტაციითა და სამშენებლო რეგლამენტებით განსაზღვრული სანებართვო პირობების დარღვევა ან/და შეუსრულებლობა გამოწვევს დაჯარიმებას თვითმმართველ ქალაქში, გარდა ამ ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტში აღნიშნული ტერიტორიისა, 10 000 ლარით.

საკასაციო სასამართლო, დასახელებულ ნორმათა ერთობლივი ანალიზის საფუძველზე, მიიჩნევს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობიდან გამომდინარე, ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური (უფლებამონაცვლე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია) წარმოადგენდა სახელმწიფო ზედამხედველობის უფლებამოსილ ადმინისტრაციულ ორგანოს და სწორედ მის კომპეტენციას განეკუთვნებოდა სამშენებლო საქმიანობის პროცესში მშენებლობის კონტროლი, დარღვევის გამოვლენა და შესაბამისი რეაგირება.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევაზე რეაგირების მთავარი მიზანი არის საკუთრების, მოქალაქეთა სოციალურ-ეკონომიკური, პოლიტიკური და პირადი უფლებებისა და თავისუფლებების, სახელმწიფო და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვა, სამართალდარღვევათა თავიდან აცილების უზრუნველყოფა. ამ ამოცანის განსახორციელებლად კანონმდებლობა განსაზღვრავს, თუ რომელი მოქმედება ან უმოქმედობა წარმოადგენს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევას, რომელი ადმინისტრაციული სახდელი, რომელი ორგანოს (თანამდებობის პირის) მიერ და რა წესით შეიძლება დაედოს სამართალდარღვევის ჩამდენს. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ერთ-ერთი სახეა სამშენებლო სამართალდარღვევა - სამშენებლო სამუშაოების უნებართვოდ განხორციელება. ნორმატიულად კონკრეტული დარღვევისათვის სახდელის დაკისრების შესაძლებლობა კანონსაწინააღმდეგო ქმედების პრევენციის ფუნქციას ასრულებს და მიზნად ისახავს შესაძლო დარღვევების თავიდან აცილებას. სახდელის დაკისრების სწორედ აღნიშნული ფუნქციით არის განპირობებული პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსით სამშენებლო სამართალდარღვევაზე რეაგირების შესაბამისი პროცედურის გათვალისწინება, სავარაუდო დამრღვევს უნდა მიეცეს გონივრული, კონკრეტულად განსაზღვრული ვადა გადაცდომის გამოსასწორებლად. უკეთუ პირი დადგენილ ვადაში გამოასწორებს დარღვევას, მისთვის სახდელის დაკისრების წინაპირობა უქმდება, მიუხედავად იმისა, რომ მითითების მიცემისას გადაცდომა სახეზე იყო. სამართალდარღვევის საქმის წარმოება მიმართულია უკვე არსებულ ფაქტზე, ხდება ისეთ ქმედებაზე რეაგირება, რომელიც უკვე ჩადენილია. აღნიშნულის მიუხედავად არ ხდება დამრღვევისათვის სანქციის დაუყონებლივ შეფარდება, მოქმედი მოწესრიგების მიხედვით პირს ეძლევა სამშენებლო გადაცდომის გამოსწორების შესაძლებლობა. ამდენად, ცხადია, რომ კანონმდებლის უპირატესი მიზანია არსებული სამართალდარღვევის აღმოფხვრა, მისი გამოსწორება და არა დამრღვევის დასჯა (სუსგ №ბს-1390(კ-18)).

მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე სადავოდ არ ხდის სამართალდარღვევის არსებობის ფაქტს. მეტიც, იგი თავადვე უთითებს, რომ მან ნამდვილად განახორციელა უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები (აშენებულია ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლი, მოწყობილია საძირკველი, ღობე და დამხმარე ნაგებობა - ხის ფიცრული (საპირფარეშო)) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწაზე. ამასთანავე, დადგენილია, რომ შ. ა-ე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებულ მიწაზე უნებართვო მშენებლობის განხორციელების საფუძვლით დაჯარიმდა 10 000 ლარით, თუმცა, საგულისხმოა, რომ მოსარჩელისათვის სახდელის შეფარდება არ მომხდარა მყისიერად, 2017 წლის 22 მარტს მას მიეცა მითითება, განესაზღვრა 7 დღის ვადა დარღვევის გამოსასწორებლად. 2017 წლის 12 აპრილს ადმინისტრაციულმა ორგანომ ჩაატარა შემოწმება და დააფიქსირა, რომ მოსარჩელის მიერ არ შესრულდა მითითებით გათვალისწინებული პირობები. 2017 წლის 12 ივნისს ადმინისტრაციულმა ორგანომ ხელმეორედ გადამოწმების ფარგლებში დაადგინა, რომ მოსარჩელის მიერ კვლავ არ იყო განხორციელებული უკანონო მშენებლობის დემონტაჟი ან სანებართვო დოკუმენტაციის მოპოვება და მხოლოდ ამის შემდეგ დააკისრა მას კანონით გათვალისწინებული სანქციები. ამრიგად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, საქმეში წარმოდგენილი მასალებით დგინდება, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ დაიცვა სამშენებლო კანონმდებლობით გათვალისწინებული პროცედურები და არსებობდა მოსარჩელისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლო სსკ-ის 4.1, 102-ე, 103-ე, 105-ე, სასკ-ის მე-17 მუხლებზე მითითებით აღნიშნავს, რომ მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებსაც ემყარება მისი მოთხოვნა, მოპასუხეს კი ევალება იმ გარემოებათა დამტკიცება, რომელთაც ეყრდნობა მისი შესაგებელი, ამასთანავე, სასამართლოსთვის არავითარ მტკიცებას არ აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებას თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ დავის გადაწყვეტისათვის ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოების მნიშვნელობაზე, რომ მოსარჩელეს 2017 წლის 31 მარტის №19/0117090156-55 განცხადებით მიმართული ჰქონდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოსათვის ქალაქ თბილისში, ...ს ქუჩა №5-ის (ს.კ. ...) მიმდებარედ არსებული მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით, თუმცა საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება და არც მოსარჩელეს წარმოუდგენია, საქმის წარმოების არც ერთ ეტაპზე, რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა სადავო დადგენილებაში მითითებულ შენობა-ნაგებობებზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარებას ან სამშენებლო ნებართვის ფლობას. ასევე, არ დასტურდება აღნიშნულ საკითხებზე დღეის მდგომარეობითაც ადმინისტრაციული წარმოების მიმდინარეობა.

მოსარჩელე ასევე მიუთითებდა, რომ მას არ ეცნობა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე ქალაქ თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2017 წლის 16 და 23 მაისს ჩატარებული სხდომების შესახებ, რაც, მოსარჩელის მოსაზრებით, სადავო დადგენილების ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენს. აღნიშნულთან მიმართებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დადგენილების/უწყების გაცნობის კონკრეტული წესი მოცემულია „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსში“, რომლის 25-ე მუხლის მე-19 ნაწილის თანახმად, თუ დადგენილებაში მითითებული მხარისათვის, მითითების, შემოწმების აქტის, უწყების ან დადგენილების გაცნობა (პირადად ჩაბარებით) ვერ ხერხდება, გაცნობად ჩაითვლება მისი განთავსება მითითებაში, შემოწმების აქტში, უწყებაში ან დადგენილებაში აღნიშნული ობიექტის თვალსაჩინო ადგილზე. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ ვინაიდან მოსარჩელისათვის უწყებების ჩაბარება ვერ მოხერხდა, უწყებები განთავსებულ იქნა ქალაქ თბილისში, ...ს ქუჩა №5-ის (ს.კ. ...) მიმდებარედ არსებული ობიექტის ფასადზე, 2017 წლის 08 მაისსა და 17 მაისს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან უწყებები განთავსებულ იქნა თვალსაჩინო ადგილას, სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეს სხდომების თაობაზე ეცნობა ზემოხსენებული ნორმის შესაბამისად. ამასთანავე, დადგენილია და თავად მოსარჩელეც არ ხდის სადავოდ, რომ მას კანონით დადგენილი წესით ჩაჰბარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 22 მარტის მითითება №002444, რომლითაც დაევალა განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების კანონიერების დამდასტურებელი დოკუმენტაციის წარმოდგენა ან აღნიშნული ობიექტების დემონტაჟი. შესაბამისად, მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო მის მიმართ დაწყებული სამართალდარღვევის საქმის წარმოების შესახებ.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ასევე უსაფუძვლოა მოსარჩელის მეორე მოთხოვნა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 4 ივნისის №187 ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა შ. ა-ის 2017 წლის 26 ივნისის №19/01171772697-01 ადმინისტრაციული საჩივარი და ძალაში დარჩა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 12 ივნისის №002444 დადგენილება. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულ საჩივარს, როგორც უფლების დაცვის საშუალებას, მხარისათვის განსაკუთრებული ინტერესი გააჩნია. ადმინისტრაციული წარმოება ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებით გულისხმობს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერების გადამოწმებას როგორც ფორმალური, ისე მატერიალური თვალსაზრისით. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან ადმინისტრაციულ ორგანოში გასაჩივრებული აქტი კანონიერია და ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში ადმინისტრაციული საჩივრის საფუძვლები და მასთან დაკავშირებული საკითხები ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ სრულად იქნა შესწავლილი, საკასაციო პალატა, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹, 185-ე და 201-ე მუხლებზე დაყრდნობით იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებას, რომ არ არსებობს ზემოხსენებული აქტის ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველები.

რაც შეეხება მოსარჩელის მითითებას იმის თაობაზე, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა არ გაითვალისწინეს მოსარჩელის მძიმე სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა, სასამართლო განმარტავს, რომ აღნიშნული მითითება სათანადო მტკიცებულებების წარმოდგენის გარეშე ვერ გახდება ჯარიმისაგან გათავისუფლებისა და ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სადავო აქტები მიღებულია კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნათა გათვალისწინებით და არ არსებობს სადავო აქტების ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი, ვინაიდან ადგილი არა აქვს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლით გათვალისწინებულ კანონის დარღვევას, გასაჩივრებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებში ასახული კონკრეტული ურთიერთობის მოწესრიგება შეესაბამება მისი გამოცემის სამართლებრივ საფუძვლებს და წინააღმდეგობაში არ მოდის მოცემული ურთიერთობის მარეგულირებელ სამართლებრივ ნორმებთან.

ამრიგად, საკასაციო სასამართლო საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მათი სამართლებრივი შეფასების გათვალისწინებით ასკვნის, რომ შ. ა-ის სარჩელი უსაფუძვლოა და არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების საფუძველი.

ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სახეზეა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებული ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები, რის გამოც უნდა გაუქმდეს სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც. ამავე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამდენად, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის პირობებში, შ. ა-ის მიერ სარჩელსა და სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 250 (100+150) ლარის ოდენობით, უნდა ჩაითვალოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდილად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 394-ე, 411-ე მუხლებით და

გადაწყვიტა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. შ. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. შ. ა-ის მიერ სარჩელსა და სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 250 (100+150) ლარის ოდენობით, ჩაითვალოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდილად;

5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. გოგიაშვილი

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ნ. სხირტლაძე