საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-318(კ-20) 14 აპრილი, 2022 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - ი.გ.კ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქვემო ქართლის რეგიონული ოფისი

მესამე პირი - ი.მ-ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 31 მაისის განჩინება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

ი.გ.კ-მა 2018 წლის 17 იანვარს სარჩელით მიმართა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს და მოპასუხეთა წრისა და სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შემდეგ მოითხოვა უძრავ ნივთზე (ს/კ ...) რეგისტრაციის შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ...ის სარეგისტრაციო სამსახურის 2004 წლის 22 დეკემბრის, 2004 წლის 27 დეკემბრისა და 2010 წლის 21 აპრილის №... გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილებით ი.გ.კ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი.გ.კ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 31 მაისის განჩინებით ი.გ.კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილება. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი.გ.კ-მა.

კასატორის განმარტებით, ისევე როგორც ადმინისტრაციულ ორგანოს, ქვედა ინსტანციის სასამართლოს არ უმსჯელია და არ შეუფასებია ის დოკუმენტაცია, რომელიც სადავო აქტების გამოცემამდე არსებობდა ნაკვეთთან დაკავშირებით. სასამართლოს ასევე არ შეუფასებია ის მნიშვნელოვანი გარემოება, რომ თ.თ-ის სახელზე გაცემული ცნობა და მიღება-ჩაბარების აქტი გაცემულია უფრო ადრე, ვიდრე პ.მ-ის სახელზე გაცემული მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლის მიხედვითაც სააგენტო ვალდებული იყო, არ განეხორციელებინა საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაცია.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე არასწორად იქნა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, არ იქნა გათვალისწინებული როგორც საქმეში არსებული მტკიცებულებები, ასევე საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნები, რამაც, საბოლოოდ, დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღება გამოიწვია. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 5 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ი.გ.კ-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი.გ.კ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს უძრავ ნივთზე მესამე პირის საკუთრების უფლების რეგისტრაციისა და მისი წინმსწრები აქტების კანონიერების შეფასება.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლზე, რომლის თანახმად, საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და უზრუნველყოფილია. საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, „აღნიშნული კონსტიტუციური დებულებით აღიარებულია საკუთრების ინსტიტუტის, როგორც დემოკრატიული საზოგადოების ერთ-ერთ საფუძვლად არსებული ღირებულების კონსტიტუციური მნიშვნელობა, რომელიც ინდივიდის პიროვნული თავისუფლებისა და ინდივიდუალური თვითრეალიზების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს კომპონენტს წარმოადგენს. საკუთრების უფლება ადამიანის არა მარტო არსებობის ელემენტარული საფუძველია, არამედ უზრუნველყოფს მის თავისუფლებას, მისი უნარისა და შესაძლებლობების ადეკვატურ რეალიზაციას, ცხოვრების საკუთარი პასუხისმგებლობით წარმართვას. ყოველივე ეს კანონზომიერად განაპირობებს ინდივიდის კერძო ინიციატივებს ეკონომიკურ სფეროში, რაც ხელს უწყობს ეკონომიკური ურთიერთობების, თავისუფალი მეწარმეობის, საბაზრო ეკონომიკის განვითარებას, ნორმალურ, სტაბილურ სამოქალაქო ბრუნვას“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 2 ივლისის N1/2/384 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – დავით ჯიმშელეიშვილი, ტარიელ გვეტაძე და ნელი დალალიშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-5).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 311-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, საჯარო რეესტრი არის ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლებათა, ყადაღისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის წარმოშობის, მათში ცვლილების და მათი შეწყვეტის, ასევე უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვების წარმოშობის და მასში ცვლილების შესახებ მონაცემთა ერთობლიობა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საჯარო რეესტრში აღირიცხება უკვე მოპოვებული უფლება. უფლებათა რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში აუცილებელია კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში და მას მნიშვნელობა აქვს ბრუნვის სტაბილურობის და მესამე პირთა ინტერესებისათვის. საჯარო რეესტრი ასრულებს მოწესრიგებული სამოქალაქო ბრუნვის გარანტის ფუნქციას (სუსგ საქმეზე №ბს-870-832(კ-09), 07.04.2010წ.).

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი მუხლის მიხედვით, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე. ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. ამდენად, საჯარო რეესტრის სისწორის ვარაუდი გულისხმობს იმას, რომ რეგისტრირებული უფლება არსებობს და იგი ეკუთვნის რეგისტრირებულ უფლებამოსილ პირს. აღნიშნული საჯარო რეესტრს წარმოაჩენს, როგორც უფლებათა უტყუარობისა და სისრულის გარანტს.

მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ „...ის“ მიერ გაცემული 1997 წლის 24 იანვრის №... მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტით, თ... დ...ის ძე თ-ეს გადაეცა ...ის ტერიტორიაზე არსებული 1200 კვ.მ მიწის ნაკვეთები №70 და №69 ერთ ნაკვეთად (ს/კ ...) - რეფორმამდე არსებული 600 კვ.მ და დამატებით გამოყოფილი 600 კვ.მ. ასევე დადგენილია, რომ აღნიშნულ ნაკვეთს A-დან B-მდე ესაზღვრება მიწის ნაკვეთი №68, B-დან C-მდე - გზა, C-დან D-მდე - ნაკვეთი №71, D-დან A-მდე - გამიჯვნის საზღვარი. აღნიშნული მიწის ნაკვეთი 2005 წლის 8 სექტემბერს, ...ის საკრებულოს 2005 წლის 5 სექტემბრის №... ცნობის საფუძველზე, საკუთრების უფლებით აღირიცხა თ.თ-ის სახელზე. ხოლო

2005 წლის 14 სექტემბერს თ.თ-ესა და ი.კ-ს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა ...ის რაიონი, სოფელი ...ში არსებული 0,12 ჰა მიწის ნაკვეთი (ს/კ ...) და მასზე მდებარე საცხოვრებელი სახლი.

ასევე დადგენილია, რომ „...ის“ მიერ გაცემული 1998 წლის 16 დეკემბრის №... მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტით, პ... კ...ის ძე მ-ს გადაეცა ...ის ტერიტორიაზე არსებული 600 კვ.მ №69 მიწის ნაკვეთი (ს/კ ...). აღნიშნულ ნაკვეთს A-დან B-მდე ესაზღვრება მიწის ნაკვეთი №68, ხოლო B-დან C-მდე - გზა, C-დან D-მდე - ნაკვეთი №70, D-დან A-მდე - გამიჯვნის საზღვარი. საჯარო რეესტრის მიერ 2004 წლის 22 დეკემბერს მომზადებული ამონაწერით დგინდება, რომ აღნიშნული ქონება აღირიცხა აწ გარდაცვლილი პ.მ-ის სახელზე; უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მითითებულია „...ის“ მიერ გაცემული 1998 წლის 16 დეკემბრის №... მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი. 2004 წლის 27 დეკემბერს, სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, ქონება საკუთრების უფლებით აღირიცხა პირველი რიგის მემკვიდრის - ი.მ-ის სახელზე. 2010 წლის 15 აპრილს, ი.მ-მა მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ...ის სარეგისტრაციო სამსახურს ...ის რაიონში, სოფელ ...ში მდებარე 604 კვ.მ უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილებების რეგისტრაციის მოთხოვნით. ...ის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 21 აპრილის №... სადავო გადაწყვეტილებით უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულ უფლებაში განხორციელდა ცვლილების რეგისტრაცია, კერძოდ, დაზუსტდა საკადასტრო მონაცემები და უძრავი ქონების ფართი მიეთითა 604 კვ.მ. ნაცვლად 600 კვ.მ.-ისა.

საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 28 ივნისის №503 დადგენილების მე-2 პუნქტის შესაბამისად, მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი არის მიწათსარგებლობის უფლების დამადასტურებელი სახელმწიფო აქტის გაცემის ძირითადი საფუძველი. საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 16 მაისის №327 ბრძანებულების მიხედვით კი, მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი საკმარისია მიწის საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაციისათვის, ხოლო „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონისა და იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის №4 ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო რეესტრის შესახებ" ინსტრუქციის თანახმად, მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი წარმოადგენს სარეგისტრაციო დოკუმენტს - სამართლებრივ აქტს, რომელიც წარმოშობს უძრავ ნივთზე საკუთრების რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლებას.

განსახილველ შემთხვევაში, მართალია, პ.მ-ის სახელზე სადავო ნაკვეთის რეგისტრაციას მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი დაედო საფუძვლად, თუმცა საკასაციო სასამართლო საგულისხმოდ მიიჩნევს, აღნიშნოს, რომ კონკრეტული დავისათვის მნიშვნელოვანია, ყურადღება გამახვილდეს საქმეში წარმოდგენილი მებაღის წიგნაკზე (ტ. 1, ს.ფ. 272), საიდანაც ირკვევა, რომ პ.მ-ს (ი.მ-ის მეუღლე) 1990 წლის 28 ივნისს გამოეყო 600 კვ.მ. ბაღის ნაკვეთი ...ის რაიონის სოფელ ...ში, გაერთიანებული ავიარაზმის მებაღეობა-მებოსტნეობის გამგეობა „ ა...ის“ მიერ.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოსა და საქართველოს პროფკავშირთა რესპუბლიკური საბჭოს 1979 წლის 20 მარტის №171 დადგენილებით დამტკიცებული საქართველოს სს რესპუბლიკაში მუშათა და მოსამსახურეთა მებაღეობის ამხანაგობის ტიპობრივი წესდების მე-2 პუნქტის თანახმად, მებაღეობის ამხანაგობის, როგორც საზოგადოებრივი ორგანიზაციის ძირითადი ამოცანაა, შექმნას კოლექტიური ბაღი იმ მიზნით, რომ დამატებით დააკმაყოფილოს მუშა-მოსამსახურეთა და მათი ოჯახების მოთხოვნილებანი ხილზე, კენკრაზე, ბოსტნეულზე, უზრუნველყოს მუშა-მოსამსახურეთა დასვენება, მათი ჯანმრთელობის განმტკიცება, აგრეთვე, შექმნას მოზარდთა შრომითი აღზრდისათვის საჭირო პირობები. ამავე წესდების მე-7 პუნქტის შესაბამისად, კოლექტიური ბაღის ტერიტორიის ორგანიზაციის პროექტის შესაბამისად, კოლექტიური ბაღისათვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს კოლექტიურად ან იგი განაწილდეს ამხანაგობის თითოეული წევრისათვის 600 კვადრატულ მეტრამდე ფართობის ნაკვეთებად.

სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოსა და საქართველოს პროფკავშირთა რესპუბლიკური საბჭოს 1986 წლის 14 ნოემბრის №709 დადგენილებით დამტკიცებული მებაღეობის ამხანაგობის ტიპობრივი წესდება მებაღეობის ამხანაგობის ძირითად ამოცანებად ასახელებდა კოლექტიური ბაღის მოწყობასა და ამხანაგობის წევრთა მიერ მის გამოყენებას ხილის, კენკრის, ბოსტნეულისა და სოფლის მეურნეობის სხვა პროდუქციის საწარმოებლად, ასევე მშრომელებისა და მათი ოჯახებისათვის თავისუფალი დროის კულტურულად გატარების, ჯანმრთელობის განმტკიცების, მოზარდთა შრომითი აღზრდისათვის საჭირო პირობების შექმნა. ამასთან, წესდება კრძალავდა მებაღეობის ამხანაგობის წევრობის გამოყენებას გამორჩენისა და ანგარების მიზნით, სააგარაკო სახლის ასაშენებლად (მე-4 პუნქტი). ამავე წესდებით გათვალისწინებულია თუ ვინ შეიძლებოდა მიღებულიყო მებაღეობის ამხანაგობის წევრებად, ასევე, მათი უფლება-მოვალეობანი. 1986 წლის 14 ნოემბრის №709 დადგენილებით დამტკიცებული მებაღეობის ამხანაგობის ტიპობრივი წესდების თანახმად, მებაღეობის ამხანაგობის წევრებს საწარმოს, დაწესებულების, ორგანიზაციის, ადმინისტრაციისა და პროფკავშირის კომიტეტის ერთობლივი გადაწყვეტილებით გამოეყოფათ მიწის ნაკვეთები 400 კვადრატული მეტრიდან 600 კვადრატულ მეტრამდე ფარგლებში (მე-17 პუნქტი). მებაღეობის ამხანაგობის გამგეობა ამხანაგობის ყოველ წევრზე მიღების დღიდან 1 თვის ვადაში გასცემს მებაღის წიგნაკს, რომელშიც შეიტანება მონაცემები მისთვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის, შესასვლელი, საწევრო და მიზნობრივი შენატანებისა და სხვა აუცილებელი მონაცემების შესახებ (მე-18 პუნქტი).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის სპეციალური წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტზე, რომლის შესაბამისად, საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლების მქონე პირად მიიჩნევა პირი, რომელსაც მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლება საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის ან მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელი დოკუმენტის საფუძველზე წარმოეშვა.

საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს, სადავო პერიოდში მოქმედ, საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის №525 ბრძანებულებით დამტკიცებულ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში(სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესზე“, რომელიც არეგულირებდა მართლზომიერ მფლობელობაში ან სარგებლობაში არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან/და არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირის ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნის საკუთრების უფლების აღიარების პროცედურებსა და პირობებს. აღნიშნული „წესის“ მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტი ითვალისწინებს მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელი დოკუმენტების ჩამონათვალს. აღსანიშნავია, რომ ამ ჩამონათვალში შედის მებაღის წიგნაკიც.

საკასაციო სასამართლო მოიხმობს ეროვნული სასამართლოების მიერ დადგენილ პრაქტიკას და განმარტავს, რომ დროის მიხედვით, პირველად რეგისტრირებულ უფლებას აქვს უპირატესობა. უფლების რეგისტრაციის დრო დგინდება რეესტრის მონაცემების მიხედვით. ურთიერთდაპირისპირებული ჩანაწერების არსებობასთან მიმართებით უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრე არის რეგისტრირებული, ვინაიდან წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავს შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას (სუსგ საქმეზე 24.03.2015წ. №ბს-459-453(3კ-14)). „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის 12.1 მუხლის შესაბამისად, თუ სარეგისტრაციო ობიექტზე მოთხოვნილია რამდენიმე ისეთი უფლების რეგისტრაცია, რომლებიც თავიანთი შინაარსით გამორიცხავს ერთმანეთს, მაშინ რეგისტრირდება მხოლოდ ის უფლება ან უფლებები, რომელიც (რომლებიც) სხვა უფლებაზე ან უფლებებზე ადრე იქნა წარდგენილი სარეგისტრაციოდ (სუსგ საქმეზე 28.02.2013წ. №ბს-367-363(კ-12)).

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ პ.მ-ს 1990 წლიდან გააჩნდა სადავო მიწის ნაკვეთის მართლზომიერი მფლობელობის უტყუარი დოკუმენტი (მებაღის წიგნაკი). ამასთან, მან, მართალია 1998 წლის მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე, თუმცა უფრო ადრე - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2004 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დაირეგისტრირა სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება, რის შემდგომაც ქონება, 2004 წლის 27 დეკემბერს, სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, საკუთრების უფლებით აღირიცხა პ.მ-ის პირველი რიგის მემკვიდრის - ი.მ-ის სახელზე.

საკასაციო სასამართლო მხარის საყურადღებოდ განმარტავს, რომ დროის სხვადასხვა მონაკვეთში, სხვადასხვა პირის საკუთრების უფლების არსებობის პირობებში, სასამართლოს დასახელებული პრაქტიკის გათვალისწინებით, უპირატესობა უნდა მიენიჭოს უფრო ადრე რეგისტრირებულ უფლებას. მოცემულ შემთხვევაში კი, ამგვარი ვითარება იქმნება პ. მ-ის სახელზე განხორციელებული ჩანაწერის მიმართ.

საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს, რომ „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარმოდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე. ისინი პასუხისმგებელი არიან მხოლოდ რეგისტრირებული მონაცემებისა და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე. ამავე კანონის მე-5 მუხლის მიხედვით, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ მონაცემთა მიმართ მოქმედებს უტყუარობის პრეზუმფცია, ვიდრე ისინი საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ძალადაკარგულად, ბათილად ან არარად არ იქნება ცნობილი.

ამდენად, ზემოაღნიშნულ ნორმათა შინაარსის, ასევე საქმის მასალების ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს სადავო აქტების ბათილად ცნობის საფუძველი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, გ.ო-ს (პ/ნ ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ი.გ.კ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 31 მაისის განჩინება.

3. გ.ო-ს (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს ი.გ.კ-ის საკასაციო საჩივარზე 20.12.2019წ. №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: ბ. სტურუა

მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე