საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-865(კ-21) 15 ნოემბერი, 2022 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მესამე პირი) - ნ. ჯ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები - ...ის მუნიციპალიტეტის მერია (მოპასუხე), ზ. ნ-ი (მოსარჩელე), კ. ნ-ი (მესამე პირი)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 თებერვლის განჩინება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

ზ. ნ-მა 2018 წლის 3 სექტემბერს სარჩელით მიმართა გურჯაანის რაიონულ სასამართლოს და მოპასუხეთა წრისა და სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შემდეგ მოითხოვა ...ის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ქონების პრივატიზების მიზნით საჯარო აუქციონის გამოცხადების შესახებ ...ის მუნიციპალიტეტის გამგეობის 2017 წლის 24 მაისის №373 ბრძანების ბათილად ცნობა ...ის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ოში მდებარე მიწის ნაკვეთის (ს/კ ...) ნაწილში, ასევე, 2017 წლის 5 ივლისის აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი №3 ოქმისა და მის საფუძველზე 2017 წლის 12 ივლისს ...ის მუნიციპალიტეტის გამგეობის მიერ გამოცემული საკუთრების დამადასტურებელი №10 მოწმობის ბათილად ცნობა.

ზ. ნ-მა 2019 წლის 11 თებერვალს შუამდგომლობით მიმართა გურჯაანის რაიონულ სასამართლოს და მოითხოვა №A181330006 სააღსრულებო წარმოების შეჩერება. გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2019 წლი 13 თებერვლის განჩინებით ზ. ნ-ის შუამდგომლობა სარჩელის უზრუნველყოფის გამოყენების თაობაზე დაკმაყოფილდა და შეჩერდა №A181330006 სააღსრულებო წარმოება სააღსრულებო საქმეზე. განჩინება მიექცა დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად და 2019 წლის 13 თებერვალს სასამართლოს მიერ გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 25 თებერვლის გადაწყვეტილებით ზ. ნ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი 2017 წლის 5 ივლისის აუქციონზე გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი №3, 2017 წლის 12 ივლისის და მის საფუძველზე 2017 წლის 12 ივლისს ...ის მუნიციპალიტეტის გამგეობის მიერ გამოცემული საკუთრების დამადასტურებელი №10 მოწმობა. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ...ის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ქონების პრივატიზების მიზნით საჯარო აუქციონის გამოცხადების შესახებ ...ის მუნიციპალიტეტის გამგეობის 2017 წლის 24 მაისის №373 ბრძანება ...ის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ოში მდებარე მიწის ნაკვეთის (ს/კ ...) ნაწილში. ამასთან, ...ის მუნიციპალიტეტის მერიას დაევალა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. გურჯაანის რაიონული სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მესამე პირმა - ნ. ჯ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 თებერვლის განჩინებით ნ. ჯ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 25 თებერვლის გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ჯ-მა.

კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 თებერვლის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში ურთიერთსაწინააღმდეგო მსჯელობაა განვითარებული, კერძოდ, არაა დასაბუთებული, თუ რატომ არ უნდა მომხდარიყო სადავო ქონების აუქციონის წესით გასხვისება და რატომ უნდა გადასცემოდა იგი უსასყიდლოდ ზ. ნ-ს. კასატორის განმარტებით, ზ. ნ-მა იცოდა სადავო ქონების აუქიონის წესით გასხვისების შესახებ, რასაც ადასტურებს პრივატიზების პროცესის რამდენჯერმე გაგრძელება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სახეზეა კასატორის მიმართ გამოცემული აღმჭურველი აქტი, რის გამოც მას ჰქონდა კანონიერი ნდობა სახელმწიფოს მიმართ. აღნიშნული გარემოება არ გაითვალისწინა სააპელაციო სასამართლომ, რამაც, საბოლოოდ, დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღება განაპირობა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად, წარმოებაში იქნა მიღებული ნ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში მთავარ სადავო საკითხს, წარმოადგენს ქონების პრივატიზების მიზნით საჯარო აუქციონის გამოცხადების შესახებ ბრძანების, ხოლო შემდგომ მისი თანმდევი შედეგების - აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმისა და მის საფუძველზე გამოცემული საკუთრების უფლების მოწმობის კანონიერება.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-7 მუხლის მე-4 პუნქტზე, რომლის თანახმად, საქართველოს მოქალაქეები ადგილობრივი მნიშვნელობის საქმეებს აწესრიგებენ ადგილობრივი თვითმმართველობის მეშვეობით, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.

„ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ 15.10.1985წ. ევროპული ქარტიის (საქართველოსთან მიმართებაში ძალაშია 2005 წლის 1 აპრილიდან) 3.1 მუხლის თანახმად, ადგილობრივი თვითმმართველობა ნიშნავს ხელისუფლების ადგილობრივი ორგანოების უფლებასა და შესაძლებლობას, კანონის ფარგლებში მოაწესრიგონ და მართონ საზოგადოებრივი საქმეების მნიშვნელოვანი წილი მათი პასუხისმგებლობითა და ადგილობრივი მოსახლეობის ინტერესების შესაბამისად. ადგილობრივი თვითმმართველობას განმარტავს ასევე საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“ მე-2 მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, ადგილობრივი თვითმმართველობა არის საქართველოს მოქალაქეთა უფლება და შესაძლებლობა, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების მეშვეობით, საქართველოს კანონმდებლობის ფარგლებში, ადგილობრივი მოსახლეობის ინტერესების შესაბამისად გადაწყვიტონ ადგილობრივი მნიშვნელობის საკითხები. ამავე კოდექსის 110-ე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, მუნიციპალიტეტის ორგანოები მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე ქონებრივ უფლებებს ახორციელებენ მოსახლეობის ინტერესების გათვალისწინებით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

„ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“ მე-16 მუხლით მოწესრიგებულია მუნიციპალიტეტის საკუთარი უფლებამოსილებები, რომელიც ითვალისწინებს უსახლკაროთა თავშესაფრით უზრუნველყოფასა და რეგისტრაციას.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ზ. ნ-ი, არასრულწლოვან შვილთან ერთად, 2012 წლის დეკემბრიდან დღემდე ცხოვრობს ...ის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ოს ყოფილი ...ის შენობაში. მის ოჯახს სხვა საცხოვრებელი არ გააჩნია. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე ...ის მუნიციპალიტეტის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ სადავო შენობა წარმოადგენდა სახელმწიფოს საკუთრებას, ხოლო ზ. ნ-ის სადავო ფართში შესახლება მოხდა ზეპირსიტყვიერი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე. ზ. ნ-მა არაერთხელ მიმართა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა შენობის პრივატიზება. იმის გამო, რომ მოსარჩელეს არ გააჩნდა ფინანსური სახსრები, რამდენჯერმე გაგრძელდა პრივატიზების პროცესი.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ...ის მუნიციპალიტეტის გამგეობის 2017 წლის 24 მაისის №373 ბრძანებით, საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 8 დეკემბრის №669 დადგენილებით დამტკიცებული „მუნიციპალიტეტის ქონების პრივატიზების, სარგებლობისა და მართვის უფლების გადაცემის, საწყისი საპრივატიზებო საფასურის, ქირის საფასურის, ქირის საწყისი საფასურის განსაზღვრის და ანგარიშწორების წესების“, საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“ 54-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ე.ე“ ქვეპუნქტისა და 61-ე მუხლის მე-3 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, გამოცხადდა უპირობო საჯარო აუქციონი მუნიციპალიტეტის ქონების პრივატიზების მიზნით და დამტკიცდა აღნიშნული ქონების აუქციონის ფორმით პრივატიზების გამოსაქვეყნებელი ინფორმაცია (დანართი №1). ...ის მუნიციპალიტეტის საპრივატიზაციო და სააუქციონო კომისიის თავმჯდომარეს დაევალა აუქციონის შესახებ ინფორმაციის კანონმდებლობით გათვალისწინებულ საინფორმაციო საშუალებებში გამოქვეყნება. გამგეობის ბრძანებით ასევე განისაზღვრა, რომ აუქციონის ჩატარება უზრუნველეყო ...ის მუნიციპალიტეტის გამგებელს. აღნიშნული ბრძანების დანართი №1-ის მე-15 პუნქტად საპრივატიზაციო ქონების ნუსხაში აღირიცხა სოფელ ...ოში მდებარე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული არასასოფლო-სამეურნეო 200 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი მასზე დამაგრებული 172 კვ.მ. შენობა-ნაგებობით. აღნიშნული ქონების საწყის ფასად განისაზღვრა 4600 ლარი, ბე - 920 ლარი და ბიჯი - 230.

დადგენილია, რომ აუქციონში მონაწილეობის მიღების სურვილი დააფიქსირა მხოლოდ ერთმა პირმა - ნ. ჯ-მა. გამომდინარე იქედან, რომ მითითებულ ქონებაზე შეტანილი იყო მხოლოდ ერთი განცხადება, საპრივატიზაციო-სააუქციონო კომისიის სხდომის ოქმის თანახმად, გამარჯვებულად გამოცხადდა მესამე პირი ნ. ჯ-ი. 2017 წლის 5 ივლისს მუნიციპალიტეტის სააუქციონო კომისიის თავმჯდომარემ და ნ. ჯ-მა გააფორმეს აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი №3, ხოლო 2017 წლის 12 ივლისს ...ის მუნიციპალიტეტის მერის ხელმოწერით მესამე პირის სასარგებლოდ გაიცა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა №10.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მუნიციპალიტეტის ქონების დეფინიციას განსაზღვრავს „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“ 106-ე მუხლი, რომლის თანახმად, მუნიციპალიტეტის ქონება არის საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ყველა ნივთი და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე. მუნიციპალიტეტის ქონება იყოფა ორ კატეგორიად – ძირითად (განუსხვისებელ) ქონებად და დამატებით ქონებად. ძირითადი (განუსხვისებელი) ქონება არის მუნიციპალიტეტის უფლებამოსილების განხორციელების საფუძველი. ძირითადი ქონების გამოყენება შეიძლება მხოლოდ მუნიციპალიტეტის საჯარო ფუნქციების შესასრულებლად და უფლებამოსილების განსახორციელებლად. დამატებითი ქონება არის ქონება, რომელიც არ არის ძირითადი (განუსხვისებელი) ქონების ნაწილი და რომელიც მუნიციპალიტეტმა შეიძლება გამოიყენოს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 8 დეკემბრის №669 ზემოხსენებული დადგენილების მე-2 მუხლის „დ“ პუნქტის თანახმად, მუნიციპალიტეტის ქონების განკარგვა გულისხმობს ქონების პრივატიზებას, სარგებლობის უფლებით გადაცემას, მართვის უფლებით გადაცემას ან სახელმწიფოსთვის საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას. დადგენილების IV თავი განსაზღვრავს მუნიციპალიტეტის მიერ ქონების განკარგვის ერთ-ერთი სახის - მუნიციპალიტეტის ქონების სარგებლობის უფლებით გადაცემის წესებს. აღნიშნული დადგენილების 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მუნიციპალიტეტის ქონების სარგებლობის უფლებით გადაცემის ინიციატორები შეიძლება იყვნენ ფიზიკური ან იურიდიული პირები, ხოლო მე-2 პუნქტის თანახმად კოდექსით და ამ წესით დადგენილ შემთხვევებში, მუნიციპალიტეტის ქონების სარგებლობის უფლებით გადაცემა შეიძლება ვადით და სასყიდლით; უსასყიდლოდ, ვადით ან უვადოდ. აღსანიშნავია, რომ ამავე დადგენილების 22-ე მუხლით დადგენილია მუნიციპალიტეტის ქონების სარგებლობის უფლებით გადაცემის ფორმები და ვადები. აღნიშნული მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მუნიციპალიტეტის ქონების სარგებლობის უფლებით გადაცემა შესაძლებელია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული ფორმებით: ა) აღნაგობა; ბ) უზუფრუქტი; გ) ქირავნობა; დ) იჯარა; ე) თხოვება; ვ) საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული სარგებლობის სხვა ფორმებით, ხოლო მე-2 პუნქტის თანახმად, მუნიციპალიტეტის ქონების სარგებლობის უფლებით გადაცემა ხდება აუქციონის ფორმით ან პირდაპირი განკარგვის წესით. მუნიციპალიტეტის ქონების სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი ორგანო, მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თანხმობით. მე-4 პუნქტის თანახმად კი, პირდაპირი განკარგვის წესით მუნიციპალიტეტის ქონების სარგებლობის უფლებით გადაცემა შეიძლება სასყიდლით ან უსასყიდლოდ, პირობებით ან უპირობოდ. მუნიციპალიტეტის ქონების სარგებლობის უფლებით უსასყიდლოდ გადაცემა დასაშვებია არა უმეტეს 2 წლის ვადით.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქმეში წარმოდგენილ ...ის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016 წლის 19 ივლისის №06/3182 წერილზე, რომლითაც სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს ეთხოვა, რომ სოფელ ...ოში მდებარე ყოფილი ...ის შენობა გადაცემოდა ...ის მუნიციპალიტეტს დამატებითი ქონების სახით, ვინაიდან ამ შენობაში ცხოვრობდა ზ. ნ-ის ოჯახი, რომელსაც არ გააჩნდა შენობის გამოსყიდვის ფინანსური შესაძლებლობა და არსებობდა შენობის აუქციონზე გასხვისების რისკი, რა შემთხვევაშიც ოჯახი დარჩებოდა ღია ცის ქვეშ. სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2016 წლის 9 დეკემბრის №1/1-3950 ბრძანების საფუძველზე, ...ის მუნიციპალიტეტს დამატებითი ქონების სახით გადაეცა სოფელ ...ოში მდებარე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, ფართით 200 კვ.მ. და მასზე მდებარე შენობა-ნაგებობა №1 - საერთო ფართით 172 კვ.მ. (მიწის ნაკვეთის ს/კოდი ...).

საყურადღებოა, რომ ხსენებული წერილით სოფელ ...ოში მდებარე ყოფილი ...ის შენობის ...ის მუნიციპალიტეტისათვის დამატებითი ქონების სახით გადაცემის მოთხოვნისა და შემდგომ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს მიერ სადავო ქონების მუნიციპალიტეტისათვის გადაცემის საფუძველი სწორედ ის გარემოება გახდა, რომ არსებობდა სადავო ქონების აუქციონზე გასხვისებისა და ზ. ნ-ის ოჯახის უსახლკაროდ, თავშესაფრის გარეშე დარჩენის რისკი. ადმინისტრაციულმა ორგანომ აღნიშნული ქონების გადაცემა მოითხოვა, რათა მისთვის კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში უზრუნველეყო უსახლკარო, სოციალურად დაუცველი ოჯახი თავშესაფრით, თუმცა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს მიერ მისთვის ქონების გადაცემის შემდგომ, მან დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში ქონების განკარგვის მიზნით გამოიყენა საჯარო აუქციონის ფორმით მუნიციპალიტეტის ქონების პრივატიზების ფორმა. ასევე აღნიშვნას საჭიროებს ის გარემოება, რომ ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ცნობილი იყო მოსარჩელის უსახსრობის შესახებ. ნიშანდობლივია, რომ ზ. ნ-ის ოჯახი რეგისტრირებულია სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში. სადავო პერიოდში ოჯახის სარეიტინგო ქულა იყო 1000. ამასთან, სსიპ სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს 2016 წლის 3 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს დაუდგინდა მარტოხელა მშობლის სტატუსი თავისი არასრულწლოვანი შვილის - კ. ნ-ის მიმართ.

საკასაციო სასამართლო, ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებასთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ლ“ პუნქტის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციული უფლებამოსილება ადმინისტრაციულ ორგანოს ან თანამდებობის პირს ანიჭებს თავისუფლებას საჯარო და კერძო ინტერესების დაცვის საფუძველზე კანონმდებლობის შესაბამისი რამდენიმე გადაწყვეტილებიდან შეარჩიოს ყველაზე მისაღები გადაწყვეტილება. დისკრეციული უფლებამოსილება ადმინისტრაციულ ორგანოს აძლევს შესაძლებლობას, მიიღოს გადაწყვეტილება საკუთარი პასუხისმგებლობით. სასამართლო განმარტავს, დისკრეციული უფლებამოსილების არსი მდგომარეობს იმაში, რომ პირველ რიგში, ის ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ემსახურება სამართლიანი გადაწყვეტილების მიღების მიზანს. დისკრეციული უფლებამოსილების მინიჭებით ადმინისტრაციულ ორგანოს ეძლევა შესაძლებლობა, კანონის ნორმის მიზნებისა და კონკრეტული გარემოებების გათვალისწინებით, მიიღოს კონკრეტული შემთხვევის მოწესრიგებისათვის შესაფერისი, სათანადო გადაწყვეტილება. ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია გაიაზროს, თუ რა მიზნის მისაღწევად აქვს მინიჭებული ეს უფლებამოსილება. მან საქმისათვის დამახასიათებელი ფაქტობრივი გარემოებები უნდა გაითვალისწინოს, შეაფასოს შემთხვევა და მხოლოდ ამის შემდეგ მიიღოს გადაწყვეტილება. დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელების პროცესში აუცილებელია, ყურადღება მიექცეს საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის პრინციპს. შეუძლებელია ცალკე აღებული, საჯარო ან კერძო ინტერესიდან რომელიმესთვის უპირატესობის მინიჭება, არამედ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა მოხდეს მათი შეპირისპირება. საჯარო ინტერესების გათვალისწინებით გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით პირის კანონით დაცულ უფლებებისა და ინტერესებისათვის მიყენებული ზიანი არსებითად არ უნდა აღემატებოდეს საჯარო ინტერესებისათვის წარმოშობილ სიკეთეს. ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დისკრეციული უფლებამოსილების საფუძველზე შერჩეულმა და ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით გათვალისწინებულმა ღონისძიებამ არ შეიძლება გამოიწვიოს პირის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაუსაბუთებული შეზღუდვა, ანუ მიზნის მიღწევის საშუალება უნდა შეესაბამებოდეს ამ მიზანს. ეს ის შემთხვევაა, როდესაც ადმინისტრაციული ორგანო მის ხელთ არსებული რამდენიმე საშუალებიდან იყენებს იმ საშუალებას, რომელიც ყველაზე ნაკლები ზიანის მომტანია პირის კანონიერი ინტერესებისა და უფლებებისათვის.

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ საჯარო აუქციონის გამართვის შესახებ ზ. ნ-ს გამგეობის მხრიდან ეცნობა აუქციონის დაწყებამდე 15 წუთით ადრე მაშინ, როცა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 85-ე მუხლი ადგენს სახელმწიფოში საჯარო მმართველობის განმახორციელებელი ყველა დაწესებულების ვალდებულებას ადმინისტრაციული წარმოების სუბიექტების მიმართ, გაუწიონ მათ სრულფასოვანი სამართლებრივი დახმარება. ადმინისტრაციული ორგანო (წარმოდგენილი საჯარო მოსამსახურის სახით) დაინტერესებული პირისათვის სამართლებრივი დახმარების გაწევისას მოქმედებს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის პრინციპების საფუძველზე - კანონის წინაშე თანასწორობის, უფლებამოსილების კანონის საფუძველზე განხორციელების, საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის დაცვის, კანონიერი ნდობისა და საქმის მიუკერძოებლად გადაწყვეტის პრინციპების გათვალისწინებით. ადმინისტრაციულ ორგანოთათვის კანონმდებლობით დაწესებული ვალდებულებები წარმოადგენს მათ საჯარო ვალდებულებას, რომლის შესრულების კანონიერი, პატივსადები მოლოდინი გააჩნია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს. ამ ვითარებაში საჯარო მოსამსახურე თავისი ფუნქციების განხორციელებისას ვალდებულია, მოქმედებდეს სწორედ არსებული მოცემულობის ადეკვატურად, მისი მომსახურების სტანდარტი უნდა იქმნებოდეს და ყალიბდებოდეს არა კანონის დანაწესის ცალმხრივი, ფორმალისტური გაგებიდან, არამედ მომსახურების მიმღების ინტერესების დაცვის მაქსიმალური უზრუნველყოფით.

ზემოაღნიშნულ ნორმათა შინაარსის, ასევე საქმის მასალების ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში ...ის მუნიციპალიტეტის გამგეობის 2017 წლის 24 მაისის №373 ბრძანება, ...ის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ოში მდებარე მიწის ნაკვეთის (ს/კ ...) და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობის საპრივატიზაციო ქონების ნუსხაში აღრიცხვის ნაწილში, გამოცემულია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის გარეშე და აღნიშნული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი სასამართლოს მიერ სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად მართებულად იქნა ბათილად ცნობილი. საკასაციო სასმართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მასზედ, რომ საკითხის ხელახალი განხილვისას ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა გამოიკვლიოს, რამდენად არსებობს აღნიშნული ქონების საჯარო აუქციონის ფორმით პრივატიზების საფუძველი იმ პირობებში, როდესაც არაერთი მცდელობის მიუხედავად, ზ. ნ-მა ვერ მოახერხა აუქციონის წესით აღნიშნული ქონების შეძენა. ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა შეაფასოს, საქმეზე დადგენილი გარემოებები ხომ არ ქმნის მუნიციპალიტეტის ქონების სარგებლობის უფლებით გადაცემის საფუძველს. იმ პირობებში, როდესაც დადგენილია, რომ მოსარჩელე 2012 წლიდან შესახლებულია სადავო ფართში და მისი განმარტებით, გაწეული აქვს ხარჯები აღნიშნული ფართის საცხოვრებლად ვარგის პირობებამდე მისაყვანად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა იმსჯელოს, არსებობს თუ არა პირდაპირი განკარგვის წესით, უსასყიდლოდ, მუნიციპალიტეტის ქონების ზ. ნ-ისათვის სარგებლობის უფლებით გადაცემის სამართლებრივი საფუძველი. ხოლო იმ პირობებშიც კი, თუ ადმინისტრაციული ორგანო დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში მიიჩნევდა, რომ სადავო ქონება უნდა გაესხვისებინა საჯარო აუქციონზე პრივატიზაციის წესით, უნდა გაეთვალისწინებინა ის გარემოება, რომ განსახილველ დავაში ზ. ნ-ი წარმოადგენდა დაინტერესებულ მხარეს.

რაც შეეხება კასატორის მიმართ მიღებულ აქტებს, დადგენილია, რომ 2017 წლის 5 ივლისის აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმის შედგენის შემდგომ, გამოიცა აღმჭურველი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, 2017 წლის 12 ივლისის საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა №10, რადგან აღნიშნული საკუთრების მოწმობის საფუძველზე კასატორს მიენიჭა საკუთრების უფლება.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არის ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტი, რომელიც დაინტერესებულ მხარეს ანიჭებს რაიმე უფლებას ან სარგებელს. ამავე კოდექსის 60¹ მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, თუ დაინტერესებულ მხარეს კანონიერი ნდობა აქვს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიმართ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არსებითად არღვევს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირის კანონიერ უფლებებს ან ინტერესებს. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობა არსებობს იმ შემთხვევაში, თუ მან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედება და უკანონო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობით მას მიადგება ზიანი. კანონიერი ნდობა არ არსებობს, თუ მას საფუძვლად უდევს დაინტერესებული მხარის უკანონო ქმედება.

საკასაციო პალატა მხარის საყურადღებოდ განმარტავს, რომ აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიმართ დაინტერესებული პირის კანონიერი ნდობის არსებობა არ გამორიცხავს მისი ბათილად ცნობის შესაძლებლობას იმ შემთხვევაში, თუ დადასტურდება, რომ შესაბამისი აქტით არსებითად დარღვეულია სახელმწიფო, საზოგადოებრივი ან მესამე პირების ინტერესი. ამასთან, „..არსებითია არა ნებისმიერი კანონით დაცული ინტერესი, არამედ კონკრეტული, სადავო საკითხთან დაკავშირებით მკვეთრად გამოხატული ინტერესი და მისი ხელყოფის ინტენსიურობა (სუსგ №ბს-1047(კ-18), 13.12.2018წ.; №ბს-1380(კ-18), 07.02.2019წ.).

ამგვარად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული აღმჭურველი აქტები ეწინააღმდეგება, ერთი მხრივ, საზოგადოებრივ ინტერესს და, მეორე მხრივ, ზ. ნ-ის კანონიერ ინტერესს - რეალიზებულ იქნას მისი, როგორც უსახლკარო, სოციალურად დაუცველი პირისათვის/ოჯახისათვის ღირსეული საცხოვრებლით უზრუნველყოფის უფლება. მესამე პირის კანონიერი ნდობის მიუხედავად, სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები ასევე მართებულად იქნა სასამართლოს მიერ ბათილად ცნობილი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან საკასაციო საჩივარზე ნ. ჯ-ს 03.11.2021წ. №11902683682 საგადახდო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ნ. ჯ-ს (პ/ნ ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ნ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 თებერვლის განჩინება.

3. ნ. ჯ-ს (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს მის საკასაციო საჩივარზე 03.11.2021წ. №11902683682 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: ბ. სტურუა

მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე