საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-433(2კ-21) 01 ნოემბერი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტო

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - დ.ბ-ე

თავდაპირველი მოპასუხე - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 02 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ.ბ-ემ წარმომადგენლის მეშვეობით 2018 წლის 16 ივლისს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიმართ და მოითხოვა დ.ბ-ის სასარგებლოდ ზიანის 5376 ლარის ოდენობით ანაზღაურების მოპასუხეთათვის სოლიდარულად დაკისრება. 2019 წლის 15 იანვრის დაზუსტებული სარჩელით დ.ბ-ემ დააზუსტა მოპასუხეთა წრე და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსთან ერთად მიუთითა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 14 მარტის გადაწყვეტილებით, დ.ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიასა და ქ. თბილისი მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს დ.ბ-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაევალათ 5376 ლარის ანაზღაურება, ხოლო დ.ბ-ის სასარჩელო მოთხოვნა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ არ დაკმაყოფილდა.

ქ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 14 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტი სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 02 თებერვლის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ.

კასატორი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია აღნიშნავს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 02 თებერვლის განჩინება იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და 1005-ე მუხლებზე მითითებით აღნიშნავს, რომ მითითებული მუხლების თანახმად, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნისათვის აუცილებელია ადმინისტრაციული ორგანოს მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედების, ასევე მიზეზობრივი კავშირის არსებობა ადმინისტრაციული ორგანოს მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, რაც საქმის მასალებში არსებული მტკიცებულებებითა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებით არ დასტურდება.

კასატორის მოსაზრებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ არასწორად შეაფასა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები. კერძოდ, არასწორად განმარტა სამართლებრივი ნორმა, რომლის საფუძველზეც მიღებულ იქნა სადავო გადაწყვეტილება. შესაბამისად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელეს უარი უნდა ეთქვას მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, რადგან სადავოდ გამხდარი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია მოქმედი კანონმდებლობის სრული დაცვით.

კასატორი სსიპ ქონების მართვის სააგენტო დადგენილად მიიჩნევს იმ გარეომოებას, რომლის თანახმად სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მოთხოვნა და ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებად დარეგისტრირდა ქ. თბილისში, სოფელ ...ში, „ ...ში“ არსებული 545 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (საკადასტრო კოდით - ...).

კასატორი აღნიშნავს, რომ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციას ახორციელებს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შესაბამისი სარეგისტრაციო სამსახური, რომელიც განიხილავს სარეგისტრაციოდ წარდგენილ დოკუმენტაციას თუ დოკუმენტაცია აკმაყოფილებს დადგენილ მოთხოვნებს და არ არსებობს რეგისტრაციაზე უარის თქმის ან/და სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების საფუძვლები, მარეგისტრირებელი ორგანო იღებს სათანადო გადაწყვეტილებას. მარეგისტრირებელმა ორგანომ განიხილა - წარდგენილი დოკუმენტაცია და გამომდინარე იქიდან, რომ არ არსებობდა დამაბრკოლებელი გარემოება, მიღებული იქნა გადაწყვეტილება სადავო მიწის ნაკვეთის ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებად რეგისტრაციის შესახებ. შესაბამისად, სსიპ საჯარო რეესტრის მონაცემების მიმართ სისრულის და უტყუარობის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, კასატორს - სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიაჩნია, რომ ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულისათვის უცნობი იყო სადავო მიწის ნაკვეთზე სხვა პირთა უფლების არსებობა, შესაბამისად, იგი უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა სადავო მიწის ნაკვეთის თავის სახელზე აღრიცხვა. მარეგისტრირებელ ორგანოს თავის მხრივ, გააჩნდა ვალდებულება სრულყოფილად გამოეკვლია თვითმმართველი ერთეულის მიერ წარდგენილი და საჯარო რეესტრში დაცული დოკუმენტაცია, სრულად შეესწავლა საქმის გარემოებები და შემდგომ მიეღო გადაწყვეტილება საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ, რადგან უპირველესად სწორედ მარეგისტრირებელი ორგანოსათვის არის ცნობილი ყველა მიწის ნაკვეთის ელექტრონული სისტემით აღურიცხაობის შესახებ. სადავო მიწის ნაკვეთზე ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლება წარმოიშვა „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის (სადავო პერიოდში მოქმედი) 46-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ქ. თბილისის - თვითმმართველი ერთეული, როგორც მესაკუთრე, უფლებამოსილი იყო განეკარგა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება. სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ 2011 წლის 13 მაისს ჩატარებულ აუქციონზე აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე გამარჯვებულად გამოვლინდა დ.ბ-ე და მის სახელზე გაიცა №... ოქმი (ადმინისტრაციული დაპირება), ხოლო აუქციონში გამარჯვებულის მიერ ნასყიდობის საფასურის გადახდის შემდეგ სააგენტოს მიერ 2012 წლის 20 იანვარს გაცემული იქნა №... საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა.

კასატორი არ ეთანხმება თბილისის სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას იმ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ „სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 24 თებერვლის №06-8/1578 მიმართვის (სადავო მიწის ნაკვეთის ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებად რეგისტრაციის საფუძველი) გამოცემა მოხდა საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევის გარეშე - სადავო აქტის გამოცემის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას სააგენტოს სრულყოფილად უნდა ჰქონოდა მოძიებული ინფორმაცია სადავო მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით, მათ შორის დაუზუსტებელი რეგისტრაციის რეკვიზიტების შესახებ“. თუმცა კასატორის მოსაზრებით, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს ყურადღების მიღმა დარჩა ასევე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებაში (საქმე №ბს-367-363(კ-12) სასამართლოს განმარტება, სადაც აღნიშნულია, რომ „საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს დ.ბ-ის სახელზე ნაკვეთის რეგისტრაციამდე უნდა გამოეკვლია ნაკვეთის სხვა პირის სახელზე რეგისტრაციის არსებობა, შეედარებინა სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილი დოკუმენტაცია საარქივო ცნობასთან - ქაღალდზე შესრულებულ საკადასტრო მონაცემებთან თუ სააღრიცხვო ბარათებთან და ამონაწერებთან, დაედგინა სადავო მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთის კოდები, მესაკუთრეები, გეოგრაფიული მდებარეობა, რათა სარწმუნოდ დაედგინა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტები“.

საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტების მიუხედავად, საქალაქო სასამართლომ ზიანის ანაზღაურება დააკისრა მხოლოდ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიასა და სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, მაშინ როდესაც „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომლები პასუხისმგებელი არიან რეგისტრირებეული მონაცემებისა და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემების მიმართ სისრულის და უტყუარობის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, სადავო მიწის ნაკვეთის ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებად რეგისტრაციით – სააგენტოს კანონიერი ნდობა გააჩნდა მარეგისტრირებელი ორგანოს გადაწყვეტილების მიმართ და შემდგომში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის გადაწყვეტილების საფუძველზე, უფლებამოსილი იყო განეხორციელებინა სადავო მიწის ნაკვეთის აუქციონის ფორმით განკარგვასთან დაკავშირებით დებულებით განსაზღვრული პროცედურები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 27 მაისის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 23 ივლისის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიცპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტზე, რომლის თანახმად, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან. აღნიშნული დანაწესით სახელმწიფომ აიღო ვალდებულება, სახელმწიფო სახსრებიდან აანაზღაუროს მისი მოსამსახურეების მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანი. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი. სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის მხრიდან განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით თავისი სამსახურებრივ მოვალეობის დარღვევის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურდების ვალდებულება გათვალისწინებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილით. ამ ნორმის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ სახელმწიფო მოსამსახურე ან საჯარო მოსამსახურე განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირის მიმართ, სახელმწიფო (მუნიციპალიტეტი) ან ის ორგანო, რომელშიც აღნიშნული მოსამსახურე მუშაობს, ვალდებულია აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი. განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის დროს სახელმწიფო მოსამსახურე ან საჯარო მოსამსახურე სახელმწიფოსთან (მუნიციპალიტეტთან) ერთად, სოლიდარულად აგებს პასუხს. აღნიშნული სამართლებრივი ნორმების გათვალისწინებით, ცალსახად დგინდება, რომ ზიანის ანაზღაურების დასაკისრებლად უნდა არსებობდეს სათანადო მტკიცებულებით დადასტურებული, სახელმწიფო ან საჯარო მოსამსახურის მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედება და უკანონო ქმედების შედეგადაც სახეზე უნდა იყოს მიყენებული ზიანი.

განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე ზიანის ანაზღაურებას ითხოვს ადმინისტრაციული ორგანოების უკანონო მოქმედებაზე მითითებით, ამდენად, მოცემული დავის ფარგლებში შესაფასებელია ადმინისტრაციული ორგანოების მხრიდან მოსარჩელის კანონიერი უფლების ხელყოფისა და შესაბამისად უკანონო ქმედებით გამოწვეული მატერიალური ზიანის ანაზღაურების საკითხი დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის მიხედვით კი, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს.

ამ ნორმების ანალიზიდან გამომდინარე ცალსახაა, რომ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა უწინარესად მიმართულია შელახული სამართლებრივი სიკეთის ან დარღვეული უფლების აღდგენისა და შენარჩუნების ინტერესისაკენ.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შესაბამისად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

საქართველოს კონსტიტუციის 18.4 მუხლი (ცვლილებამდე 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტი) ზარალის ანაზღაურების უფლებას რამდენიმე წინაპირობის არსებობას უკავშირებს: 1. უნდა არსებობდეს სახელმწიფოს, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოთა სახელით მოქმედი პირის ქმედებით პირისათვის ზარალის მიყენების ფაქტი; 2. ხსენებულ პირთა ქმედების უკანონო ხასიათი დადგენილი უნდა იყოს სათანადო წესით; 3. პირისათვის მიყენებული ზარალი გამოწვეული უნდა იყოს საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტში მითითებული სუბიექტების უკანონო ქმედებით და უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი უკანონო ქმედებასა და დამდგარ ზარალს შორის“ (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება საქმეზე №2/3/630 „საქართველოს მოქალაქე თინა ბეჟიტაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“). აღსანიშნავია, რომ ნორმაში მოცემული პირობები კუმულაციური სახით არის წარმოდგენილი და აღნიშნულ ელემენტთაგან თუნდაც ერთ-ერთის არარსებობა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე უარის თქმის საფუძველია.

საქმეში დაცულია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომელიც ადასტურებს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ საჯარო უფლებამოსილების განხორციელებისას კანონის მოთხოვნათა დარღვევას. სასამართლოს მიერ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით (იხ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 07.08.2014წ. გადაწყვეტილება საქმეზე №3/3262-13) ბათილადაა ცნობილი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 04 მარტის №... გადაწყვეტილება, რომელმაც თავის მხრივ გამოიწვია სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 13 მაისის №... აუქციონზე გამარჯვების ოქმისა და 2012 წლის 20 იანვრის №... საკუთრების უფლების დამადასტურებელი მოწმობის, როგორც უკანონო აქტების ბათილად ცნობა. შესაბამისად აღნიშნულიდან გამომდინარე დ.ბ-ემ დაკარგა საკუთრების უფლება 96 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და ამასთან დადგენილია, რომ მას არ მიუღია სადავო მიწის ნაკვეთზე გადახდილი საფასური. თანხის დაუბრუნებლობის საფუძვლად თვითმმართველი ერთეული უთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ ქონების განკარვა მოხდა მართებულად. სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ 202 წლის 20 იანვრის №... საკუთრების უფლების დამადასტურებელი მოწმობა გაცემულ იქნა იმ პირობებში, როდესაც აღნიშნული დოკუმენტით განკარგული მიწის ნაკვეთის ნაწილზე სასამართლოში მიმდინარეობდა საქმის წარმოება და მისთვის საბოლოო შედეგი არ იყო ცნობილი. მართალია სასამართლოში საქმის წარმოება სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს არ უკრძალავდა სადავო მიწის ნაკვეთის გასხვისებას, ვინაიდან არ იყო მოთხოვნილი სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, თუმცა იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ 2012 წლის 20 იანვრის №... მოწმობა თავისი შინაარსით წარმოადგენდა დაპირებას დ.ბ-ის მიმართ, რომელსაც აღნიშნულ მოწმობაზე წარმოეშობოდა კანონიერი ნდობა და არსებობდა ვარაუდი, რომ აღნიშნული აქტი სასამართლოს მიერ გამოცხადდებოდა ბათილად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო მოწმობის გაცემისას შეეფასებინა ნებისმიერი რისკი, რაც შეიძლება წარმოშობილიყო.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დამდგარი ზიანი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების რეალურ და მოსალოდნელ შედეგს წარმოადგენდა, შესაბამისად სახეზეა საჯარო უფლებამოსილების განხორციელებისას არამართლზომიერი ქმედება, რამაც გამოიწვია ზიანი. აღნიშნული წინაპირობა კი ქმნის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების საფუძველს.

ამდენად, დადგენილია, რომ დ.ბ-ეს მიადგნა ზიანი, ვინაიდან უფლებრივი ნაკლის გამო მან დაკარგა იმ მიწის ნაკვეთის ფართობის პროპორციული მატერიალური სიკეთე, რომელიც ირიცხებოდა მის საკუთრებაში და რომელზედაც სასამართლო გადაწყვეილებით გაუქმდა მისი საკუთრების უფლება. შესაბამისად ამ მიწის ნაკვეთის ფართობის გათვალისწინებით მან განიცადა დანაკარგის პროპორციული მატერიალური ზიანი, ვინაიდან წაერთვა საკუთრებაში შეძენილ მიწის ნაკვეთზე ყოველგვარი უფლება. აღნიშნულით მან დაკარგა ის ფულადი თანხა, რაც ამ მიწის ფართობის პროპორციულად ჰქონდა გადახდილი; სადავო გარემოებას არ წარმოადგენს, რომ დ.ბ-ეს უკან არ დაბრუნებია მის მიერ გადახდილი მიწის ნაკვეთის საფასური. ამდენად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის სამართლებრივ შეფასებას, რომლის თანახმადაც დ.ბ-ისათვის ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ მიყენებულ ზიანს წარმოადგენს 5376 ლარი.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მოსაზრებას სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების შესახებ და აღნიშნავს, რომ მარეგისტრირებელ ორგანოში სარეგისტრაციოდ წარდგენილი იყო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლის უკანონობაც არ იყო დადგენილი. მარეგისტრირებელი ორგანოს წარმომადგენელი, რომელმაც განახორციელა რეგისტრაცია, არ იყო უფლებამოსილი, შეეფასებინა სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უფლების დამდგენი დოკუმენტის შინაარსობრივი კანონიერება. აღნიშნული სცილდებოდა მის კომპეტენციას, განსხვავებით ამ აქტის გამომცემი ადმინისტრაციული ორგანოსგან, რომელიც ვალდებული იყო, სრულად შეეფასებინა ფაქტობრივი გარემოებები და მხოლოდ ამის შემდეგ განეხორციელებინა თვითმმართველი ერთეულის სახელზე მიწის ნაკვეთის აღრიცხვა.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარზე და აღნიშნავს, რომ კასატორი საკასაციო საჩივარში შემოიფარგლება ზიანის ანაზღაურების შესახებ მხოლოდ ზოგადი ნორმების მითითებით, თუმცა არ ასაბუთებს იმ გარემოებებს, რომლებიც დაადასტურებდნენ სააპელაციო პალატის განჩინების დაუსაბუთებლობასა და სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმების შეუძლებლობას. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწლებს სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და ამ ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებებს.

ზემოაღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორთა მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებულ არც ერთ საფუძველს, რაც გამორიცხავს საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 02 თებერვლის განჩინება;

3. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს (ს/კ 205296375) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 12.07.2021წ. №02309 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა