საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
№ბს-770(კ-21) 01 ნოემბერი, 2022 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი - ნ. ჩ-ე, ე. ჩ-ე (რ. ჩ-ის უფლებამონაცვლეები), ნ. ც-ე (გ. ქ-ის უფლებამონაცვლე)
მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ...ის სარეგისტრაციო სამსახური
მესამე პირები - ნ. ა-ი, მ. პ-ე
გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 08 ოქტომბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება
დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
რ. ჩ-ემ და გ. ქ-ემ 2013 წლის 14 ნოემბერს სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ...ის სარეგისტრაციო სამსახურისა და მესამე პირების - ნ. ა-ისა და მ. პ-ის მიმართ. მოსარჩელეებმა, სასარჩელო მოთხოვნის არაერთხელ დაზუსტების შემდეგ, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 26 ოქტომბრის №... გადაწყვეტილების, მის საფუძველზე განხორციელებული რეგისტრაციის ჩანაწერისა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2013 წლის 2 ივლისის №... გადაწყვეტილებისა და მის საფუძველზე განხორციელებული რეგისტრაციის ჩანაწერის ბათილად ცნობა მოითხოვეს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 01 ივლისის განჩინებით, რ. ჩ-ისა და გ. ქ-ის სარჩელზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ...ის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 26 ოქტომბრის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ნაწილში შეწყდა საქმის წარმოება დაუშვებლობის მოტივით. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელეებმა კერძო საჩივრით გაასაჩივრეს. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 03 ივნისის განჩნებით რ. ჩ-ისა და გ. ქ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 01 ივლისის განჩინება.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 02 ნოემბრის განჩინებით საქმის წარმოება შეჩერდა მოსარჩელე რ. ჩ-ის უფლებამონაცვლის (პირველი რიგის მემკვიდრის) დადგენამდე, მაგრამ არაუმეტეს ერთი წლისა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით განახლდა ადმინისტრაციული საქმის წარმოება და რ. ჩ-ის უფლებამონაცვლედ მიჩნეულ იქნენ ნ. ჩ-ე და ე. ჩ-ე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებით საქმის წარმოება შეჩერდა მოსარჩელე გ. ქ-ის უფლებამონაცვლის (პირველი რიგის მემკვიდრის) დადგენამდე, მაგრამ არაუმეტეს ერთი წლისა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 15 აპრილის განჩინებით განახლდა ადმინისტრაციული საქმის წარმოება და გ. ქ-ის უფლებამონაცვლედ მიჩნეულ იქნა ნ. ც-ე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 19 ივლისის გადაწყვეტილებით ნ. ჩ-ის, ე. ჩ-ისა და ნ. ც-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 08 ოქტომბრის განჩინებით ნ. ჩ-ის, ე. ჩ-ისა და ნ. ც-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 19 ივლისის გადაწყვეტილება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 08 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. ჩ-ემ, ე. ჩ-ემ და ნ. ც-ემ, რომელებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.
კასატორების მოსაზრებით, მართალია, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარმოდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე, მაგრამ ამავე ნორმის მიხედვით მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხისმგებელნი არიან რეგისტრირებული მონაცემების და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე. ამავე კანონის 23-ე მუხლის „ვ1“ ქვეპუნქტის თანახმად რეგისტრაციაზე უარის თქმის ერთ-ერთ საფუძველს სარეგისტრაციო მოთხოვნის რეგისტრირებულ მონაცემებთან იდენტურობა წარმოადგენს, ვინაიდან უძრავ ნივთზე რეგისტრირებული უფლება გამორიცხავს იმავე ნივთზე სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უფლების რეგისტრაციას. მარეგისტრირებელი ორგანო ასეთ შემთხვევაში უნდა იღებდეს გადაწყვეტილებას სარეგისტრაციო წარმოებაზე უარის თქმის შესახებ. ამდენად, ხსენებული ნორმის თანახმად ადმინისტრაციულ ორგანოს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ...ის სარეგისტრაციო სამსახურს ნ. ა-ის სახელზე ნაკვეთის რეგისტრაციამდე უნდა გამოეკვლია ნაკვეთის სხვა პირის სახელზე რეგისტრაციის არსებობა, შეედარებია სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილი დოკუმენტაცია საჯარო რეესტრის ამონაწერებთან ქაღალდზე შესრულებულ საკადასტრო მონაცემებთან თუ სააღრიცხვო ბარათებთან და ამონაწერებთან, დაედგინა სადავო მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთების კოდები, მესაკუთრეები, გეოგრაფიული მდებარეობა, რათა სარწმუნოდ დაედგინა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტები და არ დაეშვა ერთი ნაკვეთის მიმართ ორი ურთიერთსაწინააღმდეგო ჩანაწერის არსებობა გადამოწმების ვალდებულება საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს უფრო მაღალი ხარისხით წარმოეშობა იმის გათვალისწინებითაც, რომ უპირატესად სახელდობრ თავად მარეგისტრირებელი ორგანოსათვის არის ცნობილი რეესტრში რეგისტრირებული ყველა მიწის ნაკვეთის ელექტრონული სისტემით აღურიცხაობის შესახებ. სწრაფი რეგისტრაციის პრინციპის გატარება საფრთხეს არ უნდა უქმნიდეს სხვა სუბიექტების საკუთრების კონსტიტუციურ უფლებას. კასატორის მითითებით, საქმის მასალებში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერებით დასტურდება, რომ მოსარჩელეების სახელზე რეგისტრირებული იყო უძრავი ქონება დაუზუსტებელი ფართობებით. „უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ 28.12.05წ. კანონი ითვალისწინებდა უძრავი ნივთის სააღრიცხვო ბარათში დაზუსტებული ან დაუზუსტებელი ფართობის მითითებას (8.3. მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი). „უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ კანონის 33.4 მუხლის თანახმად „მიწის რეგისტრაციის შესახებ“ კანონის შესაბამისად, ყოფილი მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის ზონის რეგისტრატურაში რეგისტრირებული უფლებები მიიჩნეოდა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულად. „საჯარო რეესტრის შესახებ“ 19.12.08წ. კანონის საფუძველზე მიღებული იუსტიციის მინისტრის 15.01.10წ. ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის 8.7, 31.4 მუხლები ასევე ითვალისწინებს დაუზუსტებელ რეგისტრაციას. ამდენად, მიწა შეიძლება არსებობდეს საკუთრებაში, როგორც დაზუსტებული, ასევე დაუზუსტებელი მონაცემებით. კანონმდებლობა არ შეიცავს დაუზუსტებელი მონაცემებით მიწის ნაკვეთის სუბიექტზე აღრიცხვის გამომრიცხავ დანაწესს. სარეგისტრაციო მონაცემებს იურიდიული მნიშვნელობა გააჩნია, სარეგისტრაციო აღრიცხვის ოფიციალობა უზრუნველყოფილია საჯარო რეესტრით. სარეგისტრაციო პროცედურას შედეგად მოსდევს უფლებადამდგენი დოკუმენტის გაცემა, რომელიც ადასტურებს იურიდიული ფაქტების კანონიერებას. რეგისტრაციას პრეიუდიციული მნიშვნელობა აქვს, ის არის უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების რეალიზაციის პირობა, რეგისტრაცია არის უძრავ ქონებაზე უფლების წარმოშობის, შეცვლის სახელმწიფოს მხრიდან დადასტურების იურიდიული აქტი, რითაც რეგისტრაციის განმახორციელებელი კისრულობს უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული სამართალურთიერთობათა კომპლექსის დაცვის ვალდებულებას, სახელმწიფო რეგისტრაცია მოწოდებულია მთლიანობაში სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობა განამტკიცოს, ის არის ტიტულის, პირის უფლებების სახელმწიფო დაცვის ფორმალური პირობა. კასატორები აღნიშნავენ, რომ პირველადი რეგისტრაცია მოსარჩელეების სახელზე განხორციელდა 2007 წლის 26 მარტს დაუზუსტებელი ფართობებით 1040 კვ.მ, რასაც ადასტურებს მოსარჩელეებზე სარეგისტრაციო ჩანაწერების არსებობა. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ სარეგისტრაციო ჩანაწერები ნაკვეთის სხვა მახასიათებლებთან ერთად შეიცავს აგრეთვე საკადასტრო გეგმას 1:1000 მასშტაბში. მოსარჩელეების საკუთრებაში მყოფი მიწის ნაკვეთების კონფიგურაციის, ნაკვეთის საზღვრების პარამეტრებს, რაც ასევე იძლეოდა ნაკვეთის ადგილმდებარეობის დადგენის საკმარის შესაძლებლობას. საკუთრებაში არსებული ნაკვეთის აღწერილობის პარამეტრების გარდა შეიცავდა აგრეთვე სარეგისტრაციო კადასტრული (ინდექსირებული) რუკის მონაცემებსაც, საკადასტრო გეგმას, უკანასკნელი „უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ კანონის 33.4 მუხლის თანახმად უნდა ყოფილიყო საჯარო რეესტრის განკარგულებაში, ვინაიდან საჯარო რეესტრი პასუხისმგებელია უძრავი ქონების საკადასტრო მონაცემების შექმნასა და შენახვაზე (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 12.06.12წ. გადაწყვეტილება საქმეზე „დადიანი და მაჩაბელი საქართველოს წინააღმდეგ“, 815). ამასთანავე, საკადასტრო მონაცემებით რეესტრში რეგისტრირებული იყო ნ. ა-ის მეზობლად ნ. ბ-ე და არა რ. ჩ-ე და გ. ქ-ე. სარეგისტრაციო სამსახურის სადავო გადაწყვეტილების გამოცემის დროს მოქმედი „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის 7.3 მუხლის თანახმად მარეგისტრირებელი ორგანო უფლებამოსილია კონკრეტულ შემთხვევაში დამატებით მოითხოვოს სარეგისტრაციო წარმოებასთან დაკავშირებული ნებისმიერი დოკუმენტის ან ინფორმაციის წარმოდგენა, რომელიც აუცილებელია განაცხადით - მოთხოვნილ საკითხზე გადაწყვეტილების მისაღებად, შესაბამისად, რეგისტრაციის განხორციელებამდე ვალდებული იყო სხვა პირზე რეგისტრაციის არსებობა დაედგინა, აღნიშნულის გადამოწმების გარეშე რეგისტრაციის განხორციელებით მოსარჩელეს ფაქტიურად წაერთვა საკუთრების უფლება სადავო ნაკვეთზე. შესაბამისად მოპასუხეს არსებითი გამოკვლევის შემთხვევაში შეეძლო დაედგინა ნაკვეთის მესაკუთრე. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახური ვალდებული იყო გამოერკვია მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთზე სხვა პირის უფლების რეგისტრაციის არსებობა. კანონმდებლობა არ გამორიცხავს დაუზუსტებელი რეგისტრაციის არსებობას, შესაბამისად, რეგისტრაციის არსებობის გადამოწმება მხოლოდ ელექტრონული ნახაზის მეშვეობით არ ადასტურებს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საქმის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების საფუძველზე გადაწყვეტილების მიღებას, აღნიშნული ყოველგვარ აზრს უკარგავს დაუზუსტებელ რეგისტრაციას, რეესტრის სამსახური ვალდებული იყო გამოეკვლია ნაკვეთზე სხვა რეგისტრაციის არსებობა, სზაკ-ის 95-ე მუხლის შესაბამისად ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო დაინტერესებული მხარისათვის მოსარჩელეთათვის ეცნობებინა წარმოების დაწყების შესახებ, მიეცა მისთვის აზრის გამოთქმის შესაძლებლობა. სადავო გადაწყვეტილების მიღებისას ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გამოუკვლევია საქმის გარემოებები, კერძოდ მოსარჩელეთა სახელზე საჯარო რეესტრის განხორციელებული ჩანაწერები. კასატორთა მითითებით, მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე ის გარემოება, რომ მოსარჩელეების სახელზე რეგისტრაციის განხორციელების დროს მოქმედი კანონმდებლობა არ ითავლისწინებდა რეგისტრაციისთვის განმცხადებლის მიერ ელექტრონული საკადასტრო-აზომვითი ნახაზის წარდგენის ვალდებულებას. საქართველოს პრეზიდენტის 30.04.1999წ. №206 ბრძანებულებით განისაზღვრა, რომ ახალი გეოდეზიური ქსელით შექმნილი ტოპოგრაფიული რუკებით თანდათანობით დაფარვამდე პრაქტიკულ საქმიანობაში გამოყენებული უნდა ყოფილიყო მანამდე არსებული გეოდეზიური ქსელები და ტოპოგრაფიული რუკები. ამასთანავე, ამჟამად არ არსებობს მესაკუთრისათვის ადრე განხორციელებული რეგისტრაციის განახლების, რეგისტრაციის მოქმედების გაგრძელებისათვის ელექტრონული აზომვითი ნახაზის ახლად შემოღებული კოორდინატთა ელექტრონული სისტემით მიწის ნაკვეთის საზღვრების დაუზუსტებლობა, არ ნიშნავს მიწის ნაკვეთზე უკვე წარმოშობილი საკუთრების უფლების ჩამორთმევას. საჯარო რეესტრის ჩანაწერის მიმართ მოქმედებს უტყუარობის პრეზუმფცია, რაც განპირობებულია სამოქალაქო ბრუნვის ინტერესებით. საჯარო რეესტრის სისწორის ვარაუდი გულისხმობს იმას, რომ რეგისტრირებული უფლება არსებობს და იგი ეკუთვნის რეგისტრირებულ უფლებამოსილ პირს. აღნიშნული საჯარო რეესტრს წარმოაჩენს, როგორც უფლებათა უტყუარობისა და სისრულის გარანტს. საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციიდან გამომდინარე ითვლება, რომ მოსარჩელეებს გააჩნდათ მათ სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი. ქონების სამართლებრივი მდგომარეობის განსაზღვრის ძირითადი იურიდიული საფუძველი-სარეგისტრაციო სამსახურის სარეგისტრაციო ჩანაწერები საკუთრების უფლების მითითებით არ შეცვლილა, მოსარჩელეთა სახელზე განხორციელებული რეგისტრაცია არ გამხდარა სადავო, ძალაშია და მოქმედებს. საქმეში არ მოიპოვება მოსარჩელეთა სახელზე რეგისტრირებული (უძრავი ქონების) საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმების დოკუმენტაცია, კერძოდ, უფლების გადასვლის ან შეწყვეტის ფაქტის, ჩანაწერის ბათილად ან ძალადაკარგულად ცნობის ფაქტის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილება არის აღმჭურველი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლის გაუქმება ხდება აქტისადმი დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობის გათვალისწინებით (სზაკ 601 მუხ.). საკუთრება არის ფაქტი და დაუშვებელია ბუნებაში მისი აბსტრაქტული სახით არსებობა. საკითხის ამგვარი გადაწყვეტა ლახავს სამართლებრივ უსაფრთხოებას, ქმნის მდგომარეობას, როდესაც პირი არის საკუთრების უფლების მატარებელი თუმცა არ გააჩნია საკუთრების უფლების ობიექტი, რაც ეწინააღმდეგება საკუთრების უფლების არსს, რადგან არ არსებობს საკუთრების უფლება ამ უფლების ობიექტისაგან დამოუკიდებლად. სადავო სამართალურთიერთობის ასეთი გადაწყვეტით მოსარჩელეთა სახელზე იარსებებს რეგისტრირებული უფლება ქონებაზე, ხოლო თავად ქონება ანუ უფლების ობიექტი სახეზე არ იქნება, რაც მესაკუთრის უფლებებიდან და სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის ინტერესებიდან გამომდინარე დაუშვებელია. მარეგისტრირებელო ორგანო ფაქტობრივად უარყოფს საკუთრებას. ამდენად, ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ გატარებული ზომების შედეგად პირზე რიცხული უძრავი ქონება გამოუყენებადი ხდება (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში საქმეზე „სპორონგი და ლონორთი შვედეთის წინააღმდეგ“ აღინიშნა, რომ საკუთრების უფლება ფაქტობრივად ჩამორთმეულად შეიძლება ჩაითვალოს იმ შემთხვევაშიც კი, როდესაც სახელმწიფო უარყოფს ქონების ექსპროპრიაციის ფაქტს და ქონების ფლობის სამართლებრივი უფლება ფორმალურად პირველად მესაკუთრეს რჩება, თუმცა მისით სარგებლობა შეუძლებელი ან მნიშვნელოვნად გართულებულია). კასატორთა განმარტებით, მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე რეგისტრირებულ უფლებათა რიგითობა. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ დღესაც რეგისტრირებულია მათ სახელზე. საერთო წესის მიხედვით ბოლო ჩანაწერი ძალას უკარგავს ადრინდელ ჩანაწერს. მოცემულ შემთხვევაში ნ. ა-ისა და მ. პ-ის სახელზე განხორციელებული ჩანაერებით არ გაუქმებულა რ. ჩ-ისა და გ. ქ-ის სახელზე განხორციელებული ჩანაწერები. სახეზეა ერთი და იგივე ობიექტზე ორი ჩანაწერის კონკურენცია, რომლის პირობებშიც უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრე არის რეგისტრირებული, ვინაიდან წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავს შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას. მოცემულ შემთხვევაში ნ. ა-ს და მ. პ-ეს სადავო ქონება არ შეუძენიათ მოსარჩელეებისგან. სადავო ქონება ნ. ა-ს შეძენილი აქვს დ. ნ-ისგან, სადაც მისი მომიჯნავე უნდა ყოფილიყო ნ. ბ-ე და არა გ. ქ-ე და რ. ჩ-ე, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ არსებობს სადავო გადაყვეტილების ბათილობის საფუძვლები. კასატორთა მითითებით, მ. პ-ემ იცოდა, რომ გამსხვისებელი ნ. ა-ი არ იყო სადავო ქონების ნამდვილი მესაკუთრე. აღნიშნული დგინდება საქმეზე წარმოდგენილი მ. პ-ის ახსნა-განმარტებით. სსკ-ის 185-ე მუხლის თანახმად უკეთუ შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე, საჯარო რეესტრში გამსხვისებლის რეგისტრაცია არ არის საკმარისი საფუძველი ვარაუდისა, რომ შემძენმა ნივთი მესაკუთრისაგან შეიძინა. ჩანაწერის უზუსტობის შესახებ შემძენის ცოდნა, სკ-ის 312.2 მუხლის მიხედვით, რეესტრის ჩანაწერის სისწორის გამომრიცხავი გარემოებაა. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროს შემძენის სახელზე ნაკვეთის რეგისტრაციით არ გაუქმებულა რ. ჩ-ისა და გ. ქ-ის სახელზე არსებული ჩანაწერი, რეესტრის ჩანაწერთა კონკურენციისას რეესტრის სანდოობა ვერ იმოქმედებს, ვინაიდან არსებობდა სადავო ნაკვეთის მესაკუთრის დადგენის შესაძლებლობა. გარდა ამისა მ. პ-ეზე სადავო ქონების გასხვისებისას თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ პალატაში მიმდინარეობდა დავა აღნიშნულ ქონებასთან დაკავშირებით. საჯარო რეესტრისთვის ცნობილი იყო აღნიშნული დავის შესახებ. წარმოდგენილია საქმე, რომელიც თბილისის საქალაქო სასამართლოში შეტანილი იქნა 2013 წლის აპრილის თვეში და დამთავრდა იმავე წლის 30 ოქტომბერს, რაც მარეგისტრირებელი ორგანოს მხრიდან წარმოადგენდა საფუძველს დაეწყო ადმინისტრაციული წარმოება საქმეზე და ეცნობებინა დაინტერესებული პირებისთვის. ამდენად სავსებით შესაძლებელი იყო დაინტერესებული პირის დადგენა, მისი ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩართვა, მისთვის აზრის გამოთქმის შესაძლებლობის მიცემა. საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 13.12.06წ. №800 და 15.01.10წ. №4 ბრძანებებით დამტკიცებული ინსტრუქციები (შესაბამისად 48.5 და 27-ე მუხლები) ითვალისწინებდნენ დაინტერესებული პირის ხელმოწერას ახალ საკადასტრო აზომვით ნახაზზე, ხელმოწერას აქვს არა ნახაზის სანქციონირების, არამედ დაინტერესებული პირისათვის ახალი საკადასტრო მონაცემების შედგენის შეტყობის მნიშვნელობა. საქმის მასალებში ასეთი არ მოიპოვება, რაც დამატებით ადასტურებს დაინტერესებული პირის ჩართვის და შესაბამისად, საქმის გარემოებების შესწავლის გარეშე სადავო აქტის გამოცემას.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 09 დეკემბრის განჩინებით ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მხარეთა არგუმენტების მოსმენისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ჩ-ის, ე. ჩ-ისა და ნ. ც-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს, შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სასარჩელო მოთხოვნას სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 26 ოქტომბრის №... გადაწყვეტილების, მის საფუძველზე განხორციელებული რეგისტრაციის ჩანაწერისა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2013 წლის 2 ივლისის №... გადაწყვეტილებისა და მის საფუძველზე განხორციელებული რეგისტრაციის ჩანაწერის ბათილად ცნობა წარმოადგენდა, თუმცა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 01 ივლისის განჩინებით, რ. ჩ-ისა და გ. ქ-ის სარჩელზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ...ის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 26 ოქტომბრის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ნაწილში შეწყდა საქმის წარმოება დაუშვებლობის მოტივით. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელეებმა კერძო საჩივრით გაასაჩივრეს. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 03 ივნისის განჩნებით რ. ჩ-ისა და გ. ქ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 01 ივლისის განჩინება. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობა ვერ შეეხება სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 26 ოქტომბრის №... გადაწყვეტილების კანონიერების საკითხს და წინამდებარე დავის საგანს მხოლოდ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2013 წლის 2 ივლისის №... გადაწყვეტილებისა და მის საფუძველზე განხორციელებული სარეგისტრაციო ჩანაწერის კანონიერების შეფასება წამოადგენს.
საქმეზე დადგენილადაა ცნობილი, რომ 2007 წლის 26 მარტის საჯარო რეესტრის ამონაწერების თანახმად, უძრავი ქონება ს.კ ..., სარეგისტრაციო ზონა: ...ი, სექტორი: ...ე, დაუზუსტებელი ფართობი: 1040 კვ.მ. საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა გ. ქ-ის სახელზე, ხოლო უძრავი ქონება ს/კ ..., სარეგისტრაციო ზონა: ...ი, სექტორი: ...ე, დაუზუსტებელი ფართობი: 1040 კვ.მ. საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია იყო რ. ჩ-ის სახელზე. დადგენილია, რომ 2007 წლის 9 ოქტომბერს დ. ნ-ს (გამყიდველი), ნ. ა-სა და ნ. ბ-ეს (მყიდველი) შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება. ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა: დ. ნ-ის საკუთრებაში არსებული 1170 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მდებარე: თბილისი, ...ა, რომლიდანაც 400 კვ.მ იყიდა ნ. ბ-ემ, ხოლო 770 კვ.მ იყიდა ნ. ა-მა. უძრავი ქონების სააღრიცხვო ბარათის თანახმად, ხსენებული 770 კვ.მ ფართობის მქონე მიწის ნაკვეთი, ს.კ. ..., 2007 წლის 12 ოქტომბერს საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა ნ. ა-ის სახელზე. უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მიეთითა 09.10.2007წ. დამოწმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ...ის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 26 ოქტომბერის №...-03 გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა განმცხადებლის მოთხოვნა რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილების რეგისტრაციის თაობაზე და წარდგენილი დოკუმენტების საფუძველზე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე, მდებარე ქ. თბილისი, ...ა (ზონა - ...ი 81; სექტორი - ...ე 21; კვარტალი 05; ნაკვეთი - ... . დაზუსტებული ფართობი - 770.00 კვ.მ ნაკვეთის წინა ნომერი - ..., ს.კ. N...), დარეგისტრირდა ნ. ა-ის საკუთრების უფლება.
2013 წლის 26 ივნისს ნ. ა-სა (გამყიდველი) და ი/მ მ. პ-ეს (მყიდველი) შორის დადებული იქნა უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების თანახმად, მ. პ-ემ იყიდა, 770 კვ.მ ფართობის მქონე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების უძრავი ქონება (ს/კ N...). 2013 წლის 26 ივნისს მ. პ-ემ განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და წარდგენილი დოკუმენტების საფუძველზე მოითხოვა საკუთრების უფლების რეგისტრაცია და ამონაწერის გაცემა. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ...ის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 2 ივლისის №... სადავო გადაწყვეტილებით, დაკმაყოფილდა მ. პ-ის განცხადება და გაიცა შესაბამისი ამონაწერი.
საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრებას სასარჩელო მოთხოვნის უსაფუძვლობასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ არ არსებობს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ...ის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 2 ივლისის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის წინაპირობები.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 311-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საჯარო რეესტრი არის ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლებათა, ყადაღისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის წარმოშობის, მათში ცვლილების და მათი შეწყვეტის, ასევე უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვების წარმოშობის და მასში ცვლილების შესახებ მონაცემთა ერთობლიობა. ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე. ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ამასთანავე, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის მიხედვით, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხისმგებელი არიან რეგისტრირებული მონაცემებისა და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე.
პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ მ. პ-ემ მარეგისტრირებელ ორგანოში უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების დამდგენ დოკუმენტად წარადგინა მასსა და ნ. ა-ს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რასაც კასატორები სადავოდ არ ხდიან. სასამართლო აღნიშნავს, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება წარმოადგენს რეგისტრაციისათვის კანონმდებლობით დადგენილ ერთ-ერთ საკმარის საფუძველს, რომლის შედავების გარეშე მის საფუძველზე მიღებული სარეგისტრაციო ჩანაწერის (გადაწყვეტილების) გაუქმების მოთხოვნას ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით არ გააჩნია წარმატების პერსპექტივა. აღსანიშნავია, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისა და მ. პ-ის მიერ საჯარო რეესტრში განცხადების წარდგენის პერიოდში ნ. ა-ი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემების შესაბამისად წარმოადგენდა სადავო ნაკვეთის მესაკუთრეს დაზუსტებული მონაცემებით. საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ ამახვილებს ყურადღებას იმ გარემოებაზე, რომ პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას იმსჯელოს სადავო ნაკვეთის ნ. ა-ის სახელზე დარეგისტრირების შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 26 ოქტომბრის №... გადაწყვეტილების კანონიერების საკითხზე. ხსენებული გადაწყვეტილება არ გაუქმებულა და ძალაშია. ამასთან, მოსარჩელეებს სათანადოდ წესით სადავოდ არ გაუხდიათ ნ. ა-სა და მ. პ-ეს შორის გაფურმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება. ზემოაღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, მარეგისტრირებელ ორგანოში წარდგენილი დოკუმენტაცია იძლეოდა უძრავი ქონების მ. პ-ის სახელზე რეგისტრაციის შესაძლებლობას. საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს, რომ საკასაციო საჩივრის მთავარი მოტივაცია შეეხება მხოლოდ იმ გარემოებას, რომ საჯარო რეესტრის 2010 წლის 26 ოქტომბრის N... გადაწყვეტილებით უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილებების რეგისტრაციით შეიცვალა ნაკვეთის კოორდინატები და ნ. ა-ის საკუთრებად დარეგისტრირდა მოსარჩელეთა სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი. საჩივარი არ შეიცავს შესაბამის არგუმენტაციას სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ...ის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 2 ივლისის №... სადავო გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძვლების არსებობაზე.
ზემოაღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილი და კასატორის მიერ მითითებული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უპერსპექტივოა, მოცემული საქმე სასამართლო პრაქტიკისთვის არ არის პრინციპული მნიშვნელობის და სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებულ არც ერთი საფუძველი, ამდენად, საკასაციო საჩივარს პალატა მიიჩნევს დაუშვებლად.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, ნ. ჩ-ის, ე. ჩ-ისა და ნ. ც-ის საკასაციო საჩივარზე 29.11.2021წ. №0 საგადასახადო დავალებით ხ. ყ-ს გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ნ. ჩ-ის, ე. ჩ-ისა და ნ. ც-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 08 ოქტომბრის განჩინება;
3. ხ. ყ-ს (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს ნ. ჩ-ის, ე. ჩ-ისა და ნ. ც-ის საკასაციო საჩივარზე 29.11.2021წ. №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე
მ. ვაჩაძე
ბ. სტურუა
