საქმე №ბს-491(კ-21) 13 დეკემბერი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - ს. თ-ი

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოპასუხე) - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 31 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, თანამდებობაზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ს. თ-მა 2019 წლის 10 ნოემბერს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის მიმართ და მოითხოვა „დისციპლინური წესით დასჯისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროდან დათხოვნის შესახებ“ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2019 წლის 23 სექტემბრის №MIA 31902521206 ბრძანების ბათილად ცნობა, მოპასუხისათვის ს. თ-ის თანამდებობაზე აღდგენის შესახებ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა და იძულებითი განაცდურის ს. თ-ის სასარგებლოდ მოპასუხეთათვის დავალება, მისი განთავისუფლების დღიდან სამსახურში აღდგენამდე.

2019 წლის 17 ოქტომბერს მოსარჩელის წარმომადგენელმა დაზუსტებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2019 წლის 23 სექტემბრის №MIA 31902521206 ბრძანების ბათილად ცნობა, მოპასუხისათვის ს. თ-ის საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქ. თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის ...ის სამმართველოს პოლიციის ... განყოფილების გამომძიებლის (პოლიციის ვიცე-პოლკოვნიკი) თანამდებობაზე აღდგენის შესახებ ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება და იძულებითი განაცდური შრომითი გასამრჯელოს მოსარჩელის სასარგებლოდ სამსახურიდან დათხოვნის დღიდან-სამსახურში აღდგენამდე დაკისრება მოითხოვა.

ს. თ-ი სარჩელში აღნიშნავდა, რომ მას დისციპლინური წესით დასჯისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროდან დათხოვნის შესახებ ბრძანების ასლი ჩაჰბარდა 2019 წლის 01 ოქტომბერს, რომელიც მისი მოსაზრებით არ შეიძლება ჩათვლილიყო ოფიციალურ დოკუმენტად, ვინაიდან იგი მიღებული იყო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტისათვის დადგენილი წესის უგულვებელყოფით, კერძოდ, ბრძანება არ იყო ხელმოწერილი, არ დგინდებოდა მისი მიმღები პირის ვინაობა. მოსარჩელის მოსაზრებით, ბრძანების ხელმოწერის შემთხვევაშიც იგი მაინც კანონით დადგენილი წესის დარღვევით გამოცემულად მიიჩნეოდა, რადგან ბრძანებაში გათავისუფლების საფუძვლად მითითებული შსს გენერალური ინსპექციის 2019 წლის 20 სექტემბრის №2497497 დასკვნა თან ახლდა ბრძანებას და შესაბამისად არ ჩაჰბარებია მას. მოსარჩელე გაურკვევლად მიიჩნევდა ხანგრძლივი გამოცდილების მქონე გამომძიებელი როგორ გაიმეტეს სამსახურიდან დათხოვნისთვის. იგი აღნიშნავს, რომ 1999 წლიდან გათავისუფლების დღემდე მუშაობდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში სხვადასხვა თანამდებობებზე, მათ შორის 1999-2003 წწ. მუშაობდა შსს საგამოძიებო დეპარტამენტის ...ის რაიონის საგამოძიებო განყოფილებაში გამომძიებლად; 2003-2004 წწ. - შსს საგამოძიებო დეპარტამენტის თბილისის ...ის საგამოძიებო სამსახურში უფროს გამომძიებლად; 2005-2008 წწ. - შსს თბილისის მთავარი სამმართველოს კრიმინალური პოლიციის სამმართველოს ...ის განყოფილებაში უფროს გამომძიებლად; 2008-2015 წწ. - შსს თბილისის მთავარი სამმართველოს ...ის სამმართველოს პოლიციის მე-..., მე-... და მე-... განყოფილებებში დეტექტივ გამომძიებლად; 2015 წლის 10 თებერვლიდან სს ...ის სამმართველოს პოლიციის მე-... განყოფილებაში დეტექტივ-გამომძიებლად; 2019 წლის 01 ივნისიდან 23 სექტემბრამდე მუშაობდა შსს ...ის სამმართველოს მე-... განყოფილებაში გამომძიებლად. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ გათავისუფლების შესახებ ბრძანებას საფუძვლად უდევს გენერალური ინსპექციის დასკვნა, რომელიც მას არ ჩაჰბარებია და მისი არსებობის შემთხვევაში ხელმოწერილი მოსარჩელისათვის უნდა ჩაებარებინათ. მოსარჩელე ვარაუდობდა, რომ გენერალურ ინსპექციას დიდი ხნის განმავლობაში ჰქონდა განზრახული 20 წლიანი გამოცდილების მქონე, კვალიფიციური, პრინციპული პროფესიონალის დისკრედიტაცია და ჩამოშორება, 2019 წლის აგვისტოს თვეში მოითხოვეს ყველა თანამშრომლის სამსახურებრივი სტაჟი, რომლის სიებიც ოფიციალურად გადაეგზავნა გენერალურ ინსპექციას. მოსარჩელის მოსაზრებით, აღნიშნულით დაინტერესებულნი იყვნენ, რადგან 20 წლის სტაჟი დაკავშირებულია საპენსიო უზრუნველყოფასთან და შესაბამისად, მოსარჩელის შემთხვევაშიც ანალოგიურ სიტუაციას ჰქონდა ადგილი, მას აგვისტოში შეუსრულდა ნამსახურობის 20 წელი, რომელიც გარანტირებულ იყო მის საპენსიო უზრუნველყოფასთან. იგი განმარტავს, რომ მისი შევიწროვება სრულიად უსაფუძვლოდ ჯერ კიდევ 2016 წლიდან დაიწყო, რომელიც გამოიხატა მისთვის თანამდებობრივი დაქვეითებისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანოებიდან წასვლის შესახებ პატაკის დაწერის მოთხოვნებში, რასაც მოსარჩელე არ დაეთანხმა, რასაც შედეგად მოჰყვა მის მიმართ პროვოკაციის მოწყობა, რომელმაც თავის მხრივ გამოხატულება ჰპოვა მისდამი გენინსპექციის მიერ სასტიკი საყვედურის გამოცხადებაში. მოსარჩელემ სარჩელში აღნიშნა, რომ მაშინ არ გაუსაჩივრებია ზემოხსენებული სასტიკი საყვედურის შესახებ დასკვნა, ვინაიდან არ სურდა გენ. ინსპექციასთან დაპირისპირება, თუმცა მიიჩნევდა, რომ წარსული მოვლენების გაგრძელებას წარმოადგენს მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გამოცემა. ს. თ-ი მიიჩნევდა, რომ იგი მისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას გამოირჩეოდა როგორც მაღალკვალიფიციური, საქმისადმი ერთგული, მოწესრიგებული და თანამშრომლებს შორის ავტორიტეტით მოსარგებლე პიროვნება.

მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ სარჩელი არ სცნო და აღნიშნა, რომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემული იყო კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით, შესაბამისად არ არსებობდა მისი ბათილად ცნობისა და ახალი აქტის გამოცემის დავალების საფუძვლები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 01 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ს. თ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პრაქტიკაზე, რომლის თანახმად, საქართველოს კონსტიტუციის 29-ე მუხლი (ამჟამად მოქმედი 26.1 მუხლი) იცავს მოქალაქის უფლებას საჯარო სამსახურიდან უკანონოდ და დაუსაბუთებლად განთავისუფლებისაგან. კერძოდ, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 29-ე მუხლის პირველი პუნქტი „იცავს მოქალაქის უფლებას, ჰქონდეს თავისუფალი წვდომა სახელმწიფო სამსახურზე, ამასთან, გულისხმობს საჯარო სამსახურში დასაქმებული პირის თანამდებობასთან დაკავშირებულ კონსტიტუციურ გარანტიებს - არ იქნეს დაუსაბუთებლად გათავისუფლებული სამსახურიდან, იყოს დაცული ყოველგვარი გარე ჩარევისგან“. საქართველოს კონსტიტუციის 29-ე მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტი პირს იცავს საჯარო სამსახურიდან უკანონოდ გათავისუფლებისაგან. აღნიშნული დანაწესიდან გამომდინარე, საჯარო მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების მატერიალური საფუძვლები უნდა შეესაბამებოდეს კონსტიტუციით დადგენილ მოთხოვნებს (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2016 წლის 4 აგვისტოს №2/5/595 გადაწყვეტილება საქმეზე საქართველოს მოქალაქე ნათია იმნაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ გვ.9). სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო სამართლებრივი აქტებით გარანტირებული შრომის უფლება, მათ შორის გულისხმობს სახელმწიფოს ვალდებულებას სათანადო, კანონიერი საფუძვლის გარეშე არ დაუშვას დასაქმებულთა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, რაც სახელმწიფო სამსახურში პირის შრომის უფლებას არამართლზომიერად შეზღუდავს და ასევე, ხელი არ შეუშალოს პირს საკუთარი პიროვნების განვითარებაში. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ შრომის გარანტირებული უფლება არ არის აბსოლუტური და აღნიშნული უფლებით დაცული სფერო შესაძლებელია დაექვემდებაროს შეზღუდვას კანონი გათვალისწინებულ შემთხვევაში, ლეგიტიმური მიზნითა და თანაზომიერების პრინციპის დაცვით. შრომის უფლების დაცვა არ გულისხმობს დამსაქმებლის აბსოლუტურ შეზღუდვას, კანონით გათვალისწინებული საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, გაათავისუფლოს დასაქმებული. სასამართლომ სადავო სამართალურთიერთობის შინაარსიდან გამომდინარე განმარტა, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემაში დასაქმებულ საჯარო მოსამსახურეს - პოლიციელს, რომლის სამართლებრივ მდგომარეობას განსაზღვრავდა „პოლიციის შესახებ“ და „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ ყურადღება გაამახვილა საქმის გარემოებებზე, რომლთა თანახმად დგინდებოდა, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალურ ინსპექციაში 2019 წლის 19 სექტემბერს შევიდა ა. ო-ის №2481793 შეტყობინება, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურე ს. თ-ის მიერ დისციპლინური გადაცდომის შესაძლო ჩადენის ფაქტზე. ა. ო-ის ახსნა-განმარტების საფუძველზე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალურმა ინსპექციამ შეადგინა სამსახურებრივი შემოწმების შედეგების თაობაზე დასკვნა, სადაც ასახა მითითებული გარემოებები, შეაფასა, რომ ს. თ-ს ა. ო-ი პოლიციის განყოფილებაში დაბარებული ჰყავდა პირადი ინტერესით და არა სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებით, რაც დადასტურდა აგრეთვე იმითაც, რომ არ მომხდარა მოქალაქის ხელახალი მოწმის სახით გამოკითხვა ან მისი მონაწილეობა რაიმე საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებაში. დასკვნაში ამავდროულად მითითებული იყო ს. თ-ის მიერ 2017 წელს ჩადენილი მსგავსი შინაარსის ქმედების შესახებ. სასამართლო აგრეთვე მიუთითა, რომ ზემოხსენებული ფაქტი ასახულია ...ის სამმართველოს ... განყოფილებაში არსებული ვიდეო თვალის მიერ, რომლის ჩანაწერიდანაც ირკვეოდა, რომ ს. თ-მა რამდენჯერმე აკოცა ლოყაზე ა. ო-ს და ასევე რამდენჯერმე მიიხუტა სხეულზე.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ აღნიშნა, რომ დემოკრატიულ საზოგადოებაში, ზოგადად საჯარო სამსახურის და განსაკუთრებულად პოლიციის მიმართ, საზოგადოების ნდობის ჩამოყალიბება და დაცვა უმნიშვნელოვანეს ლეგიტიმურ საჯარო ინტერესს წარმოადგენდა, რამდენადაც საჯარო სამსახურის და განსაკუთრებულად პოლიციის საქმიანობის ეფექტურობა მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული საზოგადოების ნდობასა და საჯარო სამსახურის ავტორიტეტზე, რაც შესაბამისი საჯარო მოსამსახურეების და პოლიციელების სათანადო ქცევითა და საქმიანობით მიიღწევა. სასამართლოს მოსაზრებით, პოლიციელთა ქცევისა და მათ მიმართ ნდობის განსაკუთრებული მნიშვნელობა მდგომარეობს იმაში, რომ საზოგადოებაში პოლიციელი აღქმულია კანონისა და ზნეობრივი ნორმების განუხრელად შემსრულებლად და საზოგადოებაში მათი დაცვის გარანტად.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა საქმეში დაცულ მტკიცებულებებზე, რომელთა თანახმად დადგენილია, რომ მოსარჩელე ს. თ-მა სამსახურის მდგომარეობის გამოყენებით მიმდინარე გამოძიებაზე თითქოსდა საგამოძიებო მოქმედების ჩატარების მიზნით დაიბარა საქმეში მოწმის სახით არსებული მოქალაქე და ამ მიზეზით მასთან პირადი ურთიერთობის დამყარება სცადა. სასამართლომ განმარტა, რომ საზოგადოებაში დამკვიდრებული ზოგადი ზნეობრივი წესის მიხედვით, დაუშვებელია პირის მიმართ ისეთი ქმედების განხორციელება, რაც მისი ნების საწინააღმდეგოა და სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს გაცნობილი ქალის მიმართ შეურაცხმყოფელი, ფამილარული ქცევები, რომლებიც იწვევს პირის პატივისა და ღირსების შელახვას. შესაბამისად აღნიშნა, რომ პოლიციელის მსგავსი ქმედება არ შეესაბამებოდა პოლიციელის ქცევის წესებს და საზოგადოებაში ლახავს მთლიანად პოლიციის ავტორიტეტს. სასამართლოს განმარტებით, პირის თანამდებობიდან გათავისუფლებით ბუნებრივია ხორციელდება მის შრომისა და პირადი ცხოვრების უფლებით დაცულ სფეროში ჩარევა, თუმცა კანონიერი საფუძვლის, ლეგიტიმური მიზნისა და ჩარევის ინტენსივობის გათვალისწინებით, ასეთი ჩარევა მართლზომიერად ჩაითვლება. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე ს. თ-ის მიერ ჩადენილი იყო ზნეობრივი და ეთიკური ნორმების წინააღმდეგ საჯარო მოსამსახურისათვის - პოლიციელისათვის შეუფერებელი ქმედება, რომელიც საზოგადოებაში ნეგატიურ განცდას აჩენდა მთლიანად პოლიციის სისტემის მიმართ. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული ჩარევა წარმოადგენდა კანონით გათვალისწინებული ლეგიტიმური მიზნის თანაზომიერ და გამოსადეგ საშუალებას. შესაბამისად, დაცულ სფეროში ჩარევის ინტენსივობის ხარისხი, კანონით გათვალისწინებული ლეგიტიმური მიზნის - საჯარო ინტერესის დაცვის მიზნის პროპორციული იყო.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ „დისციპლინური წესით დასჯისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროდან დათხოვნის შესახებ” საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2019 წლის 23 სექტემბრის №MIA 3 19 02521206 ბრძანების გამოცემისას ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არსებითად სწორად იქნა შეფასებული საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის პრინციპი, სრულყოფილად იქნა გამოკვლეული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და მხოლოდ სათანადო შეფასების შედეგად გამოიცა აქტი მოსარჩელესთან მიმართებით. ამასთანავე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ აღნიშნა, რომ კანონმდებლობა საჯარო სამსახურში მოხელის აღდგენას ცალსახად უკავშირებს მისი დათხოვნის/გათავისუფლების უკანონობას, ხოლო განაცდური ხელფასის ანაზღაურებას - დაწესებულების მიერ მოხელის სამსახურში აღდგენას, რასაც განსახილველ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონდა. შესაბამისად, გამომდინარე იმ გარემოებიდან, რომ სასამართლომ ს. თ-ის სამსახურიდან დათხოვნასთან დაკავშირებით სადავოდ გამხდარი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილად არ ცნო, სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა ს. თ-ის თანამდებობაზე აღდგენისა და მისთვის განაცდური ხელფასის ანაზღაურების მოპასუხისთვის დავალების სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 01 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მოსარჩელე - ს. თ-ის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 16 მარტის განჩინებით, ს. თ-ის სააპელაციო საჩივრის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 31 მარტის განჩინებით, ს. თ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასებები. მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას არ დარღვეულა მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სწორი შეფასება მისცა საქმის მასალებს და დაასკვნა, რომ საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები სრულყოფილად იყო დადგენილი, რაც არ იძლეოდა გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველს.

სააპელაციო პალატამ დამატებით მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 20 აპრილის გადაწყვეტილებაზე (საქმე №ბს-644-637(კ-16)) და აღნიშნა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლო, კანონმდებლობის საფუძველზე, პოლიციელს უწესებს ქცევის მაღალ სტანდარტს, რაც დარღვევის შემთხვევაში მათ პასუხისმგებლობაზეც აისახება. პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო გარემოებას არ წარმოადგენდა ს. თ-ის მიერ გადაცდომის ჩადენა, ვინაიდან ფაქტობრივი გარემოებები, რომლითაც მოსარჩელე ს. თ-ის მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენა დასტურდებოდა, გაქარწყლებული არ იყო მათი გამომრიცხველი მტკიცებულებებით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ს. თ-ის მიერ ჩადენილი სამსახურებრივი გადაცდომა ქმნიდა ყველაზე უფრო მკაცრი დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენების საფუძველს, რაც წარმოადგენდა მის მიმართ გამოცემული სადავო აქტის კანონიერების წინაპირობას. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, არ არსებობდა სადავო აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი, შესაბამისად გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ძალაში დატოვება გამორიცხავდა ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას თანამდებობაზე აღედგინა გათავისუფლებული პირი და აენაზღაურებინა იძულებით განაცდური.

თბილისის სააპელაციო პალატის 2021 წლის 31 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს. თ-მა.

კასატორის - ს. თ-ის წარმომადგენელი საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს სრულყოფილად არ შეუსწავლიათ საქმის მასალები, ვინაიდან მათ შეფასების მიღმა დარჩა ს. თ-ის მიმართ სამსახურებრივი შემოწმების მიზანმიმართულად არასრულყოფილად ჩატარება. კასატორი მიიჩნევს, რომ გენერალური ინსპექციის დასკვნა არის საეჭვო და უსამართლო. დასკვნის მიხედვით, გამომძიებლის მიერ შეუფერებელი (უღირსი) საქციელის ფორმულირება არის გენ. ინსპექციის ინტერპრეტაცია, სადაც ფაქტობრივი გარემოებები დამახინჯებულია და არ აქვს დასაბუთების მაღალი სტანდარტი. კასატორი არ ეთანხმება დასკვნას, რომლის თანახმად, მოსარჩელის მიერ ა. ო-ის ორგანოში დაბარება თითქოსდა ემსახურებოდა პირადი ურთიერთობის დამყარებას, ნაცვლად საგამოძიებო პროცედურის ჩატარებისა და აღნიშნავს, რომ საქმის არასრულყოფილად გამოკვლევას ადასტურებს ის, რომ საქმეში არსებობს ჩანაწერი, სადაც გარკვევით ჩანს დამშვიდობების სცენა, რომ ა. ო-ი ხელის დარტყმით, მეგობრულად ემშვიდობება ს. თ-ს. პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განზრახ იქნა წარმოდგენილი აღნიშნული ჩანაწერი დამშვიდობების მომენტამდე, ვინაიდან დამშვიდობების მომენტი აბათილებდა მოპასუხის პოზიციას.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივი აგრემოებების სადავოობის პირობებში საქმეს ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა, რითაც დაარღვია შეჯიბრობითობის პრინციპი, ვინაიდან მას არ მიეცა საშუალება კიდევ ერთხელ დაემტკიცებინა სასამართლოსთვის მისი უდანაშაულობა და კანონსაწინააღმდეგო ქმედების არ არსებობა.

ამასთანავე კასატორი აღნიშნავს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოების შეფასების მიღმაა დარჩენილი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2019 წლის 23 სექტემბრის №MIA 3 19 02521206 სადავო ბრძანების კანონიერება. კასატორის მოსაზრებით უგულვებელყოფილია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტისათვის დადგენილი წესები, კერძოდ, ბრძანება არ არის ხელმოწერილი, შესაბამისად გაურკვეველია ვის მიერ არის მიღებული. კასატორი აღნიშნავს, რომ 2019 წლის 01 ოქტომბერს ასეთივე ხელმოუწერელი ბრძანება ჩაჰბარდა მას. ამასთან, რიგი მცირე დეტალიდან გამომდინარე (როგორიცაა ბრძანების თარიღის ადგილმდებარეობა, აქტის ნომერი), იგი ეჭვქვეშ აყენებს იმ ბრძანებათა იდენტურობას, რომელიც მას ჩაბარდა და რომელიც წარმოდგენილი იქნა მოპასუხე მხარის მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოს სხდომაზე.

კასატორი მიუთითებს კამერების ჩანაწერებზე და აღნიშნავს, რომ მოწმე ანა ობოლაძე არ იყო შეშინებული და აღელვებული, ვინაიდან მას არანაირი ზეგავლენა არ მოუხდენია მისთვის, არ შეულახავს მისი პატივი და ღირსება. ითხოვს, რომ სარწმუნოდ მიიღოს წარდგენილი მტკიცებულება და მისცეს მას სწორი სამართლებრივი შეფასება, ობიექტურობის, სამართლიანობისა და ჰუმანურობის პრინციპების გათვალისწინებით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 31 მარტის განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით ს. თ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 ივნისის განჩინებით, ს. თ-ის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული. 2022 წლის 01 ნოემბრის განჩინებით ს. თ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მიღებულ იქნა არსებითად განსახილველად, ამასთან გადაწყდა საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა.

2022 წლის 02 დეკემბერს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელმა წარმოადგინა საკასაციო შესაგებელი. შესაგებელში არ ეთანხმება საკასაციო საჩივარს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, რომლითაც ძალაში დარჩა პირველი ინსტანციის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, მიღებულია კანონის მოთხოვნათა დაცვით. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელი აღნიშნავს, რომ პოლიციის ვიცე-პოლკოვნიკი ს. თ-ის მიერ ჩადენილი ქმედება წარმოადგენს მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევას, ეწინააღმდეგება შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთათვის დადგენილ ქცევის წესებსა და ეთიკის ნორმებს, რაც მიუღებელია შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთათვის. პოლიციელის მხრიდან ჩადენილი მსგავსი ქმედება საზოგადოებაში იწვევს პოლიციის, როგორც სახელმწიფო ინსტიტუტის მიმართ უნდობლობას, ეჭვქვეშ აყენებს მის ავტორიტეტს და ლახავს პოლიციელთა რეპუტაციას. შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეების მიმართ დაწესებულია ქცევის განსაკუთრებულად მაღალი სტანდარტი, როგორც სამსახურში, ასევე მის გარეთ, მათ უნდა გააჩნდეთ მომეტებული მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობის გრძნობა და აკისრიათ თმენის განსაკუთრებული ვალდებულება.

კასატორის პროცესუალური მოწინააღმდეგის მოსაზრებით, პოლიციელი ყოველდღიურ საქმიანობაში განუხრელად უნდა იცავდეს "საქართველოს პოლიციის ეთიკის კოდექსისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ზოგიერთ მოსამსახურეთა ქცევის ინსტრუქციების დამტკიცების შესახებ" შსს მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №999 ბრძანებას. აღნიშნული ბრძანებით დადგენილია კანონიერების, ჰუმანურობის, კეთილსინდისიერების, ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების პატივისცემის, სამართლიანობისა და მიუკერძოებლობის პრინციპები. პოლიციელი, რომელიც იცავს და იყენებს კანონს, პირველ რიგში, თავად ემორჩილება და პატივს სცემს მას. პოლიციელმა საკუთარი პროფესიონალიზმი უნდა შეუთავსოს ეთიკურობას, რითაც მნიშვნელოვნად ამაღლდება პოლიციისა და სამინისტროს ავტორიტეტი საზოგადოებაში.

საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელი უთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 20 აპრილის №ბს-644-637(კ-16) გადაწყვეტილებაზე და აღნიშნავს, რომ საკასაციო პალატის მიერ პოლიციელის ქმედებებზე დაწესებულია გარკვეული სტანდარტები, კერძოდ, "პოლიციის შესახებ" საქართველოს კანონი განსაზღვრავს პოლიციელის საქმიანობის ძირითად პრინციპებს, კერძოდ პოლიციელი თავის საქმიანობაში განუხრელად იცავს ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვისა და პატივისცემის, კანონიერების, დისკრიმინაციის განხორციელების, პოლიტიკური ნეიტრალობისა და პოლიციის საქმიანობის გამჭვირვალობის პრინციპებს. აღნიშნული პრინციპების დარღვევით განხორციელება იწვევს საართველოს კანონმდებლობით დადგენილ პასუხისმგებლობას. პოლიციელის საქმიანობის ერთ-ერთი ძირითადი და უმნიშვნელოვანესი პრინციპია ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვისა და პატივისცემის პრინციპი, რომლის შესაბამისად პოლიციელის საქმიანობის განხორციელების ფორმები, მეთოდები და საშუალებები არ უნდა ხელყო9ფდეს ადამიანის პატივსა და ღირსებას, არ უნდა არღვევდეს ადამიანის სიცოცხლის, ფიზიკური ხელშეუხებლობისა და საკუთრების უფლებებს და სხვა ძირითად უფლებებსა და თავისუფლებებს, ზიანს არ უნდა აყენებდეს გარემოს.

საკასაციო შესაგებლის ავტორი მნიშვნელოვნად მიიჩნევს იმ გარემობას, რომ ს. თ-ს 2017 წლის 05 ივნისს მსგავსი გადაცდომისთვის შეფარდებული ჰქონდა დისციპლინარული სახდელი სასტიკი საყვედური. მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნული სახდელი არ არის მოქმედი, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსაზრებით, გათვალისწინებულ უნდა იქნეს ის გარემოება, რომ ამ პირის მიმართ ერთხელ უკვე იქნა გამოყენებული მსუბუქი დისციპლინარული სახდელის ზომა, ვიდრე სამსახურიდან დათხოვნაა, თუმცა აღნიშნულმა სახდელმა ვერ უზრუნველყო მისი ქმედების პრევენცია. მიიჩნევს, რომ ს. თ-ის მიერ ჩადენილია დისციპლინური გადაცდომა, ხოლო გამოყენებული სახდელის ფორმა აუცილებელი და პროპორციულია.

რაც შეეხება კასატორის მოსაზრებას ბრძანებების შეუსაბამობასთან დაკავშირებით, მოწინააღმდეგე მხარე აღნიშნავს, რომ კასატორის მიერ სადავო ბრძანებები გამოკვლეული იქნა ქვედა ინსტანციის სასამართოების მიერ და არსებითად სწორად შეფასდა. კერძოდ, მოცემული ბრძანების ამონაწერში არ არის სრულად წინა უმნიშვნელო/სტანდარტულ ციფრთა ერთობლიობა, რადგან პრაქტიკაში არსებითი მნიშვნელობა აქვს ბოლო 7 ციფრს, რაც არის ბრძანების მაიდენტიფიცირებელი, ასევე, რაც შეეხება თარიღების წყობას, შესაგებელს ერთვის ბრძანების ამონაწერი, შესაბამისად ბრძანების ამომწერმა პირმა თარიღი მარჯვნივ დასვა თუ მარცხნივ აღნიშნულს აქტის კანონიერებასთან არანაირი კავშირი არ აქვს, ეს არის ტექნიკური მხარე, რაც არაფერს ცვლის, როგორც მხარისათვის ჩაბარებული ბრძანება, რომელზედაც არ იყო ხელმოწერა, რადგან ხორციელდება ელექტრონული საქმის წარმოება და შესაბამისად, მოცემულ დოკუმენტზე იყო ელექტრონული ხელმოწერა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შინაგან საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელი მიიჩნევს, რომ სადავო ბრძანება გამოცემული იყო კანონის მოთხოვნათა დაცვით და არ არსებობდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი მისი ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი, შესაბამისად ძალაში უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 31 მარტის განჩინება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების გაცნობის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ და საქმე ხელახალი განხილვისთვის უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, ყოველ ადამიანს აქვს უფლება თავის უფლებათა დასაცავად მიმართოს სასამართლოს. საქმის სამართლიანი და დროული განხილვის უფლება უზრუნველყოფილია.

ამა თუ იმ უფლებით სრულად სარგებლობის უზრუნველყოფის უმნიშვნელოვანესი გარანტია ზუსტად მისი სასამართლოში დაცვის შესაძლებლობაა. თუკი არ იქნება უფლების დარღვევის თავიდან აცილების ან დარღვეული უფლების აღდგენის შესაძლებლობა, სამართლებრივი ბერკეტი, თავად უფლებით სარგებლობა დადგება კითხვის ნიშნის ქვეშ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2010 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილება №1/466 საქმეზე „საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-14). ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სამართლიანი სასამართლოს უფლების სრულყოფილ რეალიზაციას არსებითი მნიშვნელობა აქვს ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვისთვის.

სასამართლოს მიერ არაერთხელ გამხდარა განმარტების საგანი პირის უფლებასთან დაკავშირებული საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის, როგორც სამართლიანი სასამართლოს უფლების მნიშვნელოვანი კომპონენტი. საქმის ზეპირი მოსმენა ითვალისწინებს რა მხარეთა უშუალო მონაწილეობას საქმის განხილვაში, რაც ნიშნავს მათ შესაძლებლობას, წარადგინონ მტკიცებულებები, გამოთქვან მოსაზრებები, დაიცვან თავი პირადად ან დამცველის მეშვეობით, სწორედ ამ გზით წარმოადგენს მნიშვნელოვან გარანტიას პროცესის შეჯიბრებითობის, დაცვის უფლებით ადეკვატურად სარგებლობისთვის, ამასთან, საბოლოო ჯამში, უზრუნველყოფს მხარეთა შესაძლებლობას, უკეთ დაიცვან საკუთარი ინტერესები, გავლენა მოახდინონ საქმის გადაწყვეტაზე, ხელი შეუწყონ სწორი და სამართლიანი გადაწყვეტილების მიღებას (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2014 წლის 23 მაისის №3/2/574 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე გიორგი უგულავა საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-61). მხარის მიერ საკუთარი მოსაზრებების წარდგენის უფლება ხელს უწყობს გადაწყვეტილების დასაბუთებულობას, აძლიერებს მომავალში მხარის გასაჩივრების უფლების რეალიზაციის შესაძლებლობას და ამცირებს გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი საფუძვლების დაუსაბუთებლობის ან/და უკანონობის არსებობას/არსებობის ალბათობას (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2014 წლის 27 თებერვლის №2/2/558 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე ილია ჭანტურაია საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-41). ზეპირი მოსმენის ჩატარების ინტერესი განსაკუთრებით მაღალია მაშინ, როდესაც საქმის გადაწყვეტა საჭიროებს ფაქტების გამოკვლევას და სხვადასხვა ფაქტობრივი გარემოებების დადგენას. უმთავრესი საკითხი, რომელიც მხედველობაში მიიღება ზეპირი მოსმენით საქმის განხილვის უფლების შეზღუდვისას, არის – როგორია კონკრეტული საკითხის განმხილველი სასამართლოს კომპეტენცია იმ მოცემულ შემთხვევაში, კერძოდ კი, თვისობრივად რა საკითხების შესწავლა/შეფასება/გამოკვლევა უწევს სასამართლოს. ამ თვალსაზრისით, გადამწყვეტია, სასამართლო იხილავს მხოლოდ სამართლებრივ საკითხებს, თუ, იმავდროულად, ახდენს ფაქტების (ფაქტობრივი გარემოებების) შეფასება/შესწავლასაც (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2014 წლის 23 მაისის №3/2/574 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე გიორგი უგულავა საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-74). ზეპირი განხილვის უფლების დაცვის სტანდარტი მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული სამართალწარმოების შინაარსზე. იმ შემთხვევაში, როდესაც საქმის განხილვა უკავშირდება ფორმალურ-სამართლებრივი საკითხების დადგენას, ნაკლებია ზეპირი მოსმენის გამართვის ინტერესი. ამ შემთხვევაში მოქმედებს პრინციპი „jura novit curia“ („სასამართლომ იცის კანონი“) და მხარეების მიერ სამართლებრივ გარემოებებზე მითითებას მხოლოდ დამხმარე ფუნქცია აქვს. განსხვავებულია მიდგომა იმ შემთხვევაში, როდესაც სასამართლო წყვეტს როგორც ფორმალურ-სამართლებრივ საკითხებს, ასევე აფასებს ფაქტობრივ გარემოებებს. ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის შემთხვევაში, განსაკუთრებით დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ზეპირი მოსმენის ჩატარებასა და პირისთვის მოსაზრების წარდგენის შესაძლებლობის მინიჭებას (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2014 წლის 27 თებერვლის №2/2/558 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე ილია ჭანტურაია საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-42).

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლით რეგლამენტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება მოიცავს ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოებში საქმის როგორც ზეპირი მოსმენით, აგრეთვე, ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესაძლებლობას. აქვე მნიშვნელოვანია, რომ აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებული ორმხრივი კონსტიტუციური დაშვება არ უნდა იქნას გაგებული როგორც სასამართლოს საქმის განხილვის ფორმის შერჩევის შეუზღუდავი, აბსოლუტური უფლებამოსილებით აღჭურვა. მნიშვნელოვანია, რომ სასამართლოთა მხრიდან საქმის განხილვის კონკრეტული ფორმის განსაზღვრა უნდა ეფუძნებოდეს სამართალწარმოების შინაარსსა და შეესაბამებოდეს დავის პროცესში შესაფასებელ გარემოებათა ბუნებას. საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც სასამართლო არ დგას დავასთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებების დამატებითი კვლევისა და შესწავლის წინაშე და საჭიროა მხოლოდ სამართლებრივი შეფასება საქმეზე დადგენილი იმ ფაქტობრივი გარემოებებისა, რომელიც მხარეთა შორის დავას არ იწვევს.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა ზღუდავს სამართალწარმოების მონაწილეთა შესაძლებლობას, სრულყოფილად ისარგებლონ საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლებით მოცულ სხვადასხვა უფლებრივი კომპონენტით. უფრო კონკრეტულად, საქმის ამგვარი ფორმით განხილვა დავის მიმდინარეობისას სრულყოფილად ვერ უზრუნველყოფს მხარეთა შეჯიბრებითობას, კერძოდ, სამართალწარმოების მონაწილეებს ართმევს საშუალებას, გამოთქვან მოსაზრებები საქმესთან დაკავშირებულ იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც გავლენას ახდენს საქმის კონკრეტული შედეგით გადაწყვეტაზე. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სამართალწარმოების მონაწილეთა პროცესუალური უფლებების დაცვის კუთხით საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვას ფუნდამენტური მნიშვნელობა ენიჭება. იმ შემთხვევაში, როდესაც მხარეები სადავოდ ხდიან საქმესთან დაკავშირებულ ფაქტობრივ გარემოებებს, სამართლიანი სასამართლოს უფლების აუცილებელი მოთხოვნაა, მხარეებს ჰქონდეთ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით საკუთარი მოსაზრებების სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე გაჟღერების საშუალება, რამდენადაც მათ გააჩნდეთ აღნიშნულ გარემოებათა საკუთარი ინტერპრეტაციით თავისსავე სასიკეთოდ წარმოჩენისა და საბოლოოდ, საქმის დასრულების შედეგზე ზემოქმედების პროცესუალური შესაძლებლობა.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 376-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო საჩივრის განსახილველად მიღების შესახებ განჩინებით სასამართლო განსაზღვრავს საქმის ზეპირი განხილვის დროს, რის შესახებაც მხარეებს ატყობინებს ამ განჩინების მიღებიდან 3 დღის განმავლობაში. ამავე კოდექსის 376¹ მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ სააპელაციო საჩივარი ემყარება კანონის დარღვევას და მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების (განჩინების) მხოლოდ სამართლებრივი თვალსაზრისით შემოწმებას, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია საქმე განიხილოს და გადაწყვეტილება მიიღოს ზეპირი მოსმენის გარეშე, რის შესახებაც წინასწარ უნდა ეცნობოს მხარეებს. საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის თარიღის შესახებ სააპელაციო სასამართლოს გამოაქვს განჩინება.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც სააპელაციო საჩივარი მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ან განჩინების მხოლოდ სამართლებრივი თვალსაზრისით შემოწმებასა და მხარები სადავოდ არ ხდიან საქმესთან დაკავშირებულ ფაქტობრივ გარემოებებს.

განსახილველ შემთხვევაში ს. თ-ი სააპელაციო საჩივარში სადავოდ ხდიდა იმ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომელზე დაყრდნობითაც ჯერ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება, ხოლო შემდგომ იგი გაზიარებულ იქნა სააპელაციო პალატის მიერ, ზეპირი მოსმენის გარეშე. ამასთან, სააპელაციო პალატის მიერ შეფასების მიღმაა დარჩენილი სადავო ბრძანების ავთენტურობა. კერძოდ, ს. თ-ი სააპელაციო საჩივარში სხვა საკითხთან ერთად სადავოდ ხდიდა მისთვის ჩაბარებული სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების შესაბამისობას საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ შესაგებელთან წარმოდგენილ ბრძანებასთან მიმართებით.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, შეჯიბრებითობის პრინციპის მოქმედების პირობებში, სამართალწარმოების მონაწილეები აღჭურვილნი არიან უფლებით, გამოთქვან საკუთარი მოსაზრებები საქმესთან დაკავშირებულ ფაქტობრივ გარემოებებთან, განსაკუთრებით კი ისეთ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, რომლებსაც საქმის გადაწყვეტის თვალსაზრისით ენიჭებათ არსებითი მნიშვნელობა. საპროცესო კანონმდებლობით მხარეთა მიერ საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის სხდომაზე მოსაზრებათა გამოთქმის უფლების შეზღუდვა დაიშვება მხოლოდ ისეთ პირობებში, როდესაც მხარეები სადავოდ არ ხდიან საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მხოლოდ სამართლებრივი თვალსაზრისით მოწმდება (სუსგ. 24.06.2021წ. საქმე №ბს-600(კ-20)). განსახილველ შემთხვევაში კი, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიღებულია შეჯიბრებითობის პრინციპის დარღვევით, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოში დავის განხილვის პროცესში კასატორს - ს. თ-ს არ მიეცა შესაძლებლობა, გამოეთქვა საკუთარი მოსაზრებები გენერალური ინსპექციის მიერ შეფასებულ ვიდეო ჩანაწერთან მიმართებით, რომელიც მისი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, დაუშვებელია სასამართლო გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაედოს ფაქტობრივი გარემოება/მტკიცებულება, რომელიც სამართალწარმოების პროცესში მხარეთა აქტიური მონაწილეობით სათანადო წესით არ ყოფილა გამოკვლეული და რომელთან დაკავშირებითაც მხარეებს არ მისცემიათ საკუთარი მოსაზრებების გამოთქმის შესაძლებლობა. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვით კასატორს წაერთვა შესაძლებლობა, გამოეთქვა მოსაზრებები იმ ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით, რამაც გადაწყვიტა მის მიერ წარმოდგენილი სარჩელის ბედი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოტანილია საპროცესო-სამართლებრივი დანაწესების დარღვევით, რაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების სამართლებრივ წინაპირობებს წარმოშობს. ამასთან, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დავის ხელახალი განხილვის პროცესში სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამართოს ზეპირი მოსმენა და კასატორს - ს. თ-სა და მოწინააღმდეგე მხარეს მისცეს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სარჩელის საფუძვლიანობის გამომრიცხველ გარემოებასთან დაკავშირებით მოსაზრებების გამოთქმის შესაძლებლობა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მათი სამართლებრივი ანალიზის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ემყარება სათანადო სამართლებრივ და პროცესუალურ საწყისებს, რის გამოც ს. თ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ს. თ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 21 მარტის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისთვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა