საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
Nბს-695(კ-22) 7 დეკემბერი, 2022 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ბიძინა სტურუა, გენადი მაკარიძე
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - თ. მ-ე).
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2018 წლის 16 ნოემბერს თ. მ-ემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 17 ოქტომბრის N1456 განკარგულების ბათილად ცნობა და მოპასუხისათვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება, რომლითაც ქალაქ თბილისში, ...ის 360-ე კმ.-ზე მდებარე 554 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე აღიარებული იქნება თ. მ-ის საკუთრების უფლება.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით თ. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა თ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი; გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა თ. მ-ის სარჩელი; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 17 ოქტომბრის N1456 განკარგულება; ადმინისტრაციულ ორგანოს დაევალა საქმის გარემოებების ყოველმხრივ და სრულყოფილად გამოკვლევის შედეგად, ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა თ. მ-ის საკითხთან დაკავშირებით, კანონმდებლობით განსაზღვრულ ვადაში; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მეორე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, ამავე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტზე და მე-51 მუხლის მე-3 პუნქტზე. სასამართლომ ასევე მიუთითა საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის N376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში(სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მეორე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტია ცნობა-დახასიათება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო
(აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას არ ჰქონდა საფუძველი, დაედგინა ქალაქ თბილისში, ...ის 360-ე კმ.-ზე მდებარე 554 კვ.მ მიწის ნაკვეთის 2007 წლის ივლისამდე თ. მ-ის ან/და მისი უფლებრივი წინამორბედის მიერ თვითნებურად დაკავების ფაქტი. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, დაინტერესებული პირის მიერ კომისიაში წარდგენილი დოკუმენტაცია, ერთმნიშვნელოვნად არ გამორიცხავდა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის საფუძველზე, სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობას. საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის N376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-11 მუხლის პირველი პუნქტი ავალდებულებს ადმინისტრაციულ ორგანოს, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით განსაზღვრული წესით, სრულყოფილი ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების გზით, მოახდინოს კანონით და დადგენილებით მინიჭებული უფლების რეალიზაცია. ამ მიზნით, კომისია უფლებამოსილია, სხვა ადმინისტრაციული ორგანოებიდან მოიპოვოს დამატებითი დოკუმენტები, დაათვალიეროს საკუთრებაში გადასაცემი ნაკვეთი, მოისმინოს განმცხადებლის, სხვა დაინტერესებული პირის განმარტებები და აღნიშნული მასალების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, მიიღოს შესაბამისი დასაბუთებული გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა მოსარჩელის განმარტებაზე (1985 წელს შეიძინა 554,00 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მასზე არსებული კაპიტალური საცხოვრებელი სახლით, რომელსაც გააჩნდა რკინა-ბეტონის ფუნდამენტი და კედლები ამოშენებული იყო სამშენებლო ბლოკებით. აღნიშნული პერიოდიდან მოსარჩელე ფლობს და სარგებლობს ხსენებულ უძრავი ქონებით. ბაღი გაშენებული აქვს ხეხლით და ვენახით. 2006 წლის ზაფხულის თვეში თ. მ-ემ მოახდინა საცხოვრებელი სახლის ძველი კედლებისა და სახურავის დემონტაჟი და მათ ნაცვლად, საცხოვრებელი კედლები ამოაშენა თანამედროვე სამშენებლო მასალით, ხოლო სახურავი გადახურა თუნუქის პროფილირებული ფენილით. ამ პირობებში, მოსარჩელე თვლის, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ არასრულყოფილად გამოიკვლია საქმის არსებითი გარემოებები და ჩათვალა, რომ ნაკვეთზე განთავსებულია დროებითი შენობა-ნაგებობა). სააპელაციო პალატამ ასევე მიუთითა ნოტარიულად დამოწმებულ განცხადებაზე, რომლითაც რ. უ-ა და გ. ს-ი ადასტურებენ, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე თ. მ-ე 1985 წლიდან დღემდე ფლობს/სარგებლობს და განაგებს 554,00 კვ.მ მიწის ნაკვეთს, მასზე არსებული შენობა-ნაგებობით.
სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ ისე გამოსცა სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომ ობიექტურად არ გამოუკვლევია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები. მოპასუხე სადავო საკითხის გადაწყვეტისას დაეყრდნო მხოლოდ ვარაუდს, იმის შესახებ, რომ თ. მ-ე, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, არ ფლობდა და არ სარგებლობდა თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთით. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა გაეთვალისწინებინა მოწმეთა წერილობითი განცხადება, რომლის თანახმად, მოსარჩელე 2007 წლამდე ფლობდა და სარგებლობდა 1985 წელს აშენებულ შენობას და მიწის ნაკვეთს.
სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ადმინისტრაციულ ორგანოს სპეციალისტის ცოდნის საფუძველზე უნდა დაედგინა სადავო მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა-ნაგებობის აშენების სავარაუდო პერიოდი (რა სახით იყო განთავსებული შენობა-ნაგებობა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე). სასამართლოს განმარტებით, კანონის ამოქმედებამდე, მიწის ნაკვეთს ფლობისა და მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობის დროებით ნაგებობად მიჩნევის ფაქტის დასადასტურებლად, აუცილებელია გარემოებათა სრულყოფილად გამოკვლევა, მათ შორის - საკითხის შესწავლა ადგილზე დათვალიერებით. სადავო აქტის მიხედვით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ გადაწყვეტილება რეალურად დააფუძნა მხოლოდ ფოტოსურათებზე. მხოლოდ ფოტოსურათებით და თ. მ-ის განმარტებით არ უნდა დადგენილიყო, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე აღმართული შენობა წარმოადგენს დროებით ნაგებობას.
სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების აუცილებლობაზე და მიიჩნია, რომ ახალი წარმოების ფარგლებში, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, სადავო საკითხი გამოიკვლიოს ყოველმხრივ, მტკიცებულებათა სათანადო შეფასების საფუძველზე. სააპელაციო პალატამ ასევე მიუთითა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის 51 მუხლის 31 პუნქტის დანაწესზე და მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია, მოსარჩელეს დამატებით მოსთხოვოს შესაბამისი ექსპერტიზის დასკვნის წარდგენა, თუ მის მიერ წარდგენილი სხვა დოკუმენტაციით უტყუარად არ დგინდება თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის განთავსება, კანონის ამოქმედებამდე. ამასთან, ის გარემოება, თუ ვინ და როდიდან ფლობდა მიწის ნაკვეთს, რა დანიშნულებით იყენებდა მასზე განთავსებულ შენობებს, შესაძლებელია, დადგინდეს მოწმეთა გამოკითხვის საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება, რომ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე გათვალისწინებული სასაფლაოების სპეციალური შეზღუდვა გამორიცხავდა მასზე საკუთრების უფლების აღიარებას, ვინაიდან აღნიშნული გარემოება სადავო განკარგულების გამოცემის ფაქტობრივი საფუძველი არ გამხდარა.
სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის გასაჩივრებული აქტის სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობა, ამ ეტაპზე გამორიცხავს ადმინისტრაციული ორგანოს დავალდებულებას, გამოსცეს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, მიწის ნაკვეთზე თ. მ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ. ამდენად, ამ ნაწილში არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულმა თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ.
კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. სააპელაციო პალატამ არასწორად შეაფასა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები და არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა განსახილველ საკითხს. მიღებული გადაწყვეტილება იურიდიულად საკმარისად არ არის დასაბუთებული. გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. ამდენად, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი არ დაკმაყოფილდება.
კასატორი მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მეორე მუხლის „გ“, „ზ“ ქვეპუნქტებზე. კასატორის განმარტებით, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთის კატეგორია არ ენიჭება და საკუთრების უფლებით აღიარებას არ ექვემდებარება ის მიწის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებულია დროებითი ხასიათის ნაგებობა ან/და მსუბუქი კონსტრუქცია, რომელიც მყარად არ არის დაკავშირებულ მიწის ნაკვეთთან. საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის N376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის წაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-11 მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში, თ. მ-ემ წარადგინა დოკუმენტაცია, რომლის გამოკვლევის შედეგად, არ დადასტურდა მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი, კანონის ამოქმედებამდე. წარდგენილი ფოტოსურათებით დგინდება, რომ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია დროებითი შენობა, რაც თავადვე დაადასტურა განმცხადებელმა კომისიის სხდომაზე. მითითებული გარემოება წარმოადგენს თ. მ-ის განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს. კასატორის მოსაზრებით, მოწმეთა ჩვენება ვერ იქნება მიჩნეული კანონით გათვალისწინებულ იმ სახის მტკიცებულებად, რომლის საფუძველზეც განხორციელდება საკუთრების უფლების აღიარება. მოწმეთა ჩვენება, კანონით განსაზღვრული ერთ-ერთი მტკიცებულებაა, რომელიც უნდა შეფასდეს საქმეში არსებულ სხვა მტიცებულებებთან ერთობლიობაში. მხოლოდ ის გარემოება, რომ მოწმეები ადასტურებენ სადავო მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტს, არ შეიძლება გახდეს მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი. აღნიშნული ეწინააღმდეგება „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზანს და მოთხოვნებს.
კასატორი ყურადღებას ამახვილებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 11 აპრილის N2/4510-16 განჩინებაზე, რომლითაც სასამართლომ ხაზი გაუსვა მოწმის ჩვენების, როგორც მტკიცებულების არსსა და მნიშვნელობას. კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ ამავე საკითხზე, საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთი განმარტება გააკეთა. მათ შორის, Nბს-1338(კ-18) ადმინისტრაციულ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ განმარტა: „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის 51.3 მუხლის, ასევე ერთიანი სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, ნოტარიულად დამოწმებული განცხადებები იმ შემთხვევაში ჩაითვლება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოების დამადასტურებელ მტკიცებულებად, თუ ის დასტურდება საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებებით...სადავო ნაკვეთის მფლობელობის ფაქტი ვერ დადგინდება მხოლოდ ფიზიკურ პირთა განცხადებებით. სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურება შესაძლებელია მეზობლების განმარტებით, თუმცა უკეთუ განმარტებებს არ ეთანხმება მოწინააღმდეგე მხარე, განმარტება მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება ჩაითვალოს სადავო სამართლებრივი ურთიერთობისა თუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებათა დამადასტურებელ მტკიცებულებად, თუ იგი დასტურდება საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებებით..“.
კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ კომისიამ სადავო მიწის ნაკვეთი ადგილზე არ დაათვალიერა. იმ პირობებში, როდესაც საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ცალსახად დასტურდება სადავო მიწის ნაკვეთზე დროებითი შენობის არსებობის ფაქტი, გაუგებარია, როგორ უნდა მოხდეს დამატებით აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების გამოკვლევა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 23 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონი განსაზღვრავს მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების ძირითად პირობებს და იმ ორგანოების უფლებამოსილებას, რომლებიც საკუთრების უფლების აღიარების პროცესში წარმოადგენენ სახელმწიფოს. აღნიშნული კანონის მე-51 მუხლის მეორე პუნქტის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს მოთხოვნის სივრცის დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი გეგმების პირობებთან შესაბამისობა, ხოლო ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის „ა“, „ბ“ ქვეპუნქტების შესაბამისად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დასადასტურებლად დაინტერესებულმა პირმა უნდა წარადგინოს მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება, ასევე მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი. ამავე მუხლის მე-7 პუნქტის თანახმად, თუ დაინტერესებული პირის მოთხოვნა საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ არ აკმაყოფილებს ამ კანონით განსაზღვრულ პირობებს ან განცხადებისათვის დართული დოკუმენტებით არ დასტურდება თვითნებურად დაკავების ფაქტი, კომისია იღებს წერილობით გადაწყვეტილებას საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის თაობაზე.
საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის N376 დადგენილებით დამტკიცებულ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწის ნაკვეთზე საკუთრების აღიარების წესზე“, რომელიც ადგენს მართლზომიერ მფლობელობაში ან სარგებლობაში არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან/და არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირის ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნის საკუთრების უფლების აღიარების პროცედურებსა და პირობებს. აღნიშნული „წესის“ მეორე მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელ დოკუმენტად მიიჩნევა ცნობა-დახასიათება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი. ამავე პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოწმის ჩვენება არის მიწის თვითნებურად დაკავების ფაქტის თაობაზე მოწმის ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება.
ზემოაღნიშნული „წესის“ მე-11 მუხლის მეორე პუნქტის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვის საფუძველია დაინტერესებული პირის ან მისი უფლებამოსილი წარმომადგენლის მიერ წერილობითი განცხადების წარდგენა კომისიაში, ხოლო ამავე მუხლის მე-4 პუნქტის „ა“, „ბ“ ქვეპუნქტების შესაბამისად, განცხადებას უნდა დაერთოს: მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც სხვა საკადასტრო მონაცემებთან ერთად, ასახული უნდა იყოს საკუთრების უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის და შენობა-ნაგებობების საზღვრები და ფართობი.
მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2016 წლის 28 სექტემბერს თ. მ-ემ განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს, ქალაქ თბილისში, ...ის 360-ე კმ.-ზე მდებარე 554 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნით. განცხადებასთან ერთად, სააგენტოს წარედგინა სუბსიდირების პროექტი, საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, თანხმობა დოკუმენტაციის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისათვის გადაგზავნასა და მედიატორის დანიშვნაზე, ასევე მოწმეთა განცხადება (დასტური).
საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2016 წლის 9 ნოემბრის N... მიმართვით, თ. მ-ის განცხადება, თანდართულ დოკუმენტებთან და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ მოძიებულ მასალებთან ერთად, განსახილველად გადაეგზავნა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას.
თ. მ-ის განცხადება, ქალაქგეგმარებითი თვალსაზრისით დასკვნის მისაღებად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულმა თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ გადაუგზავნა სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს. აღნიშნულის პასუხად, სამსახურის წერილით კომისიას ეცნობა, რომ თ. მ-ის განცხადებაში მითითებული მიწის ნაკვეთი, დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის მიხედვით, მოქცეული იყო საცხოვრებელ ზონაში და მასზე ვრცელდებოდა სასაფლაოების სპეციალური შეზღუდვა.
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 12 ივლისის N670 საოქმო გადაწყვეტილების საფუძველზე გამოცემული 2018 წლის 17 ოქტომბრის N1456 განკარგულებით არ დაკმაყოფილდა თ. მ-ის განცხადება, ქალაქ თბილისში, ...ის 360-ე კმ.-ზე მდებარე 554 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე. კომისიამ მიიჩნია, რომ არ დასტურდებოდა განმცხადებლის მიერ მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტი, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე. განკარგულების მიხედვით, მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული იყო დროებითი ნაგებობა, რაც დასტურდებოდა წარდგენილი ფოტოსურათებით.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ფიზიკურ პირზე საკუთრების უფლების აღიარების მიზნით, შესაბამისი დოკუმენტაციის წარდგენა, წარმოშობს უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით, საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების საფუძველზე მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.
საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ სადავო გადაწყვეტილება მიიღო საქმის გარემოებების სათანადოდ გამოკვლევის გარეშე. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, არ არის გამოკვეთილი, რა ფაქტობრივ საფუძვლებს ეყრდნობა კომისიის გადაწყვეტილება. სასამართლო პრაქტიკაზე მითითებით, კასატორი გამორიცხავს სადავო საკითხის გადაწყვეტისას, მოწმეთა ჩვენებებისათვის უპირატესობის მინიჭებას, სხვა მტკიცებულებათა არარსებობის პირობებში, თუმცა ვერ მიუთითებს სარწმუნო მტკიცებულებათა ერთობლიობაზე, რომელთა შინაარსმაც განაპირობა მოწმეთა ჩვენებების გაუთვალისწინებლობა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ სწორად აღნიშნა, რომ გასაჩივრებული აქტის გამოცემისას მოპასუხე დაეყრდნო მხოლოდ ორთოფოტოებზე ასახულ მონაცემებს, ისე რომ სრულყოფილად არ გამოუყენებია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 97-ე მუხლის პირველი ნაწილით მინიჭებული უფლებამოსილება. აღნიშნული ნორმის ფარგლებში, აღიარების კომისია არ არის შეზღუდული, გამოითხოვოს დოკუმენტები, შეაგროვოს ცნობები, მოუსმინოს დაინტერესებულ მხარეებს, დანიშნოს ექსპერტიზა, გამოიყენოს აუცილებელი დოკუმენტები და აქტები, მტკიცებულებათა შეგროვების, გამოკვლევისა და შეფასების მიზნით მიმართოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა ზომებს, მათ შორის, ადგილზე დათვალიერებით დეტალურად გამოიკვლიოს მოსარჩელის დაინტერესებაში არსებული მიწის ნაკვეთისა და მასზე არსებული შენობის მონაცემები და მიიღოს გადაწყვეტილება, შესაბამისი დასაბუთებით.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მაშინ, როდესაც სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შემოწმება. საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები -სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს დაევალოს, საქმის გარემოებების შესწავლის შემდეგ, ახალი აქტის გამოცემა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილება;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე
მოსამართლეები: ბიძინა სტურუა
გენადი მაკარიძე
