ბს-881(კ-21) 29 დეკემბერი, 2022წ.
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გიორგი გოგიაშვილი
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 21.05.2021წ. განჩინებაზე
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
გ. ს-მა 18.04.2019წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ისნის რაიონის გამგეობის მიმართ ისნის რაიონის გამგეობის 18.01.2018წ. წერილის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 19.03.2019წ. ბრძანების ბათილად ცნობის და გ. ს-ისთვის ბინის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნით.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 08.10.2019წ. გადაწყვეტილებით გ. ს-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 19.03.2019წ. ბრძანება და მოპასუხეს დაევალა საქმის გარემოებათა სათანადოდ გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 21.05.2021წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული 08.10.2019წ. გადაწყვეტილება. პალატამ აღნიშნა, რომ საქართველოს მთავრობის 20.02.2014წ. №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის“ მიხედვით, კანონიერი მოსარგებლე არის პირი, რომლის მიმართაც არსებობს კანონიერი სარგებლობის თაობაზე უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტი და რომელიც ფაქტობრივად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართობით. ამასთანავე, აღნიშნული პირობები კუმულატიურია. პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ კანონმდებელი ამომწურავად არ ჩამოთვლის იმ დოკუმენტებს, რომლებიც ადასტურებენ ფართობის კანონიერი სარგებლობის ფაქტს, რის გამო მტკიცებულებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდგომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ თავად უნდა დაადგინოს კონკრეტული ფართის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის შესაძლებლობა. პალატამ მიიჩნია, რომ ნორმით არასრული ჩამონათვალის გაკეთება განპირობებულია მოწესრიგებული სამართლებრივი ურთიერთობის სპეციფიკით, გათვალისწინებულია ის გარემოება, რომ უშუალოდ სარგებლობაში გადაცემის თაობაზე უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტი სიძველის გამო, შესაძლოა, არ იყოს შემონახული საარქივო დოკუმენტაციაში. დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 23.10.2017 წ. გ. ს-მა განცხადებით მიმართა ისნის რაიონის გამგეობას ქ. თბილისში, ...ის ქ. N22-ში მდებარე N65 ბინის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნით, იმ საფუძვლით, რომ 1988 წლიდან ცხოვრობს მითითებულ საერთო საცხოვრებელში, რომელიც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 30.08.1996წ. N13.24.831 დადგენილებით ჩარიცხულია საბინაო ფონდში. საბინაო წიგნის ასლის მიხედვით, გ. ს-ი ...ის ქ. (ყოფილი ...ის ქ.) N22-ში ჩაწერილია მუდმივად მცხოვრებ პირად, ხოლო სსგს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის საინფორმაციო ბარათის შესაბამისად, იგი რეგისტრირებულია ამავე მისამართზე 1981 წლის 30 სექტემბრიდან. ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ისნის რაიონის გამგეობის 18.01.2018წ. წერილით გ. ს-ს უარი ეთქვა განცხადებით მოთხოვნილი ფართის გადაცემაზე იმაზე მითითებით, რომ არ დასტურდებოდა შესაბამისი ფართის უფლებამოსილი ორგანოს მიერ მის კანონიერ სარგებლობაში გადაცემა. ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიიჩნია, რომ საბინაო წიგნის ამონარიდის ასლით არ დგინდებოდა დოკუმენტის ნამდვილობა, რამეთუ მისი დედანი გამგეობის მიერ თბილისის ცენტრალური არქივიდან და საქართველოს ნოტარიუსთა პალატიდან გამოთხოვის მიუხედავად მოძიებული ვერ იქნა. ამავე საფუძვლებზე მითითებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 19.03.2019წ. N225 ბრძანებით გ. ს-ის ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა ადმინისტრაციული ორგანოს მოსაზრება, რომ გ. ს-ის მიერ წარდგენილი დოკუმენტები არ ქმნიდა მისი კანონიერ მოსარგებლედ მიჩნევის საკმარის საფუძველს. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საბჭოური „ჩაწერის ინსტიტუტი“, დღეს მოქმედი კანონმდებლობით რეგულირებულ საცხოვრებელ ბინაში რეგისტრაციისგან განსხვავებით, ნიშნავდა სახოვრებელი ადგილის არსებობას. იმდროინდელი კანონმდებლობის საფუძველზე ბინაში ჩაწერა წარმოადგენდა სახლის ფლობის, სარგებლობისა და განკარგვის უტყუარ დამადასტურებელ საბუთს. ამდენად, ის გარემოება, რომ პირი ჩაწერილი იყო მითითებულ საცხოვრებელ სადგომში, ქმნიდა საცხოვრებელ ფართზე მის კანონისმიერ უფლებებს (სუსგ 18.07.2012წ. Nბს-257-254(კ-12)). იმ პერიოდში არსებული „ჩაწერის ინსტიტუტის“ საფუძველზე მრავალწლიანი რეგისტრაციის ფაქტი, მიჩნეულ უნდა იქნეს იმ „სხვა დოკუმენტად“, რომელიც მითითებულია საქართველოს პრეზიდენტის 29.01.2007წ. №73 ბრძანებულებით დამტკიცებულ „წესში“, საკითხის სხვაგვარი გადაწყვეტა ეწინააღმდეგება საკასაციო პალატის დადგენილ პრაქტიკას (სუსგ 29.10.2015წ. Nბს-180-177(კ-15), 18.07.2012წ. Nბს-257-254(კ-12)). ამასთანავე, საქართველოს პრეზიდენტის 29.01.2007წ. N73 ბრძანებულებითა და საქართველოს მთავრობის 20.02.2014 წ. N189 დადგენილებით ერთნაირად რეგულირდება სახელმწიფო საბინაო ფონდში სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებული, მათ შორის, ამ დებულების ამოქმედებამდე დროებით გადაცემული, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესი და პირობები. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ საკასაციო პალატის მიერ განხილულ ზემოხსენებულ საქმეში ერთ-ერთ მონაწილე მხარე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია იყო. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ზემდგომმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ სადავო აქტი გამოსცა საქმის გარემოებების გამოკვლევის, განცხადებაზე თანდართული დოკუმენტაციის სათანადოდ შეფასების გარეშე. მერიამ საჩივარი არ დააკმაყოფილა მხოლოდ იმ დასაბუთებით, რომ განმცხადებლის მიერ წარდგენილი დოკუმენტები არ შეიძლებოდა ჩათვლილიყო კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტებად, თუმცა არ მიუთითებია თუ რატომ არ დასტურდებოდა გ. ს-ის წარდგენილი დოკუმენტაციით უძრავი ქონების კანონიერი ფლობის ფაქტი, რატომ გამოირიცხებოდა საბინაო წიგნის ამონარიდის ასლის საფუძველზე ფართის ფლობის შესაძლებლობა, მით უფრო, რომ გ. ს-ი „ჩაწერის ინსტიტუტის“ საფუძველზე უდავოდ რეგისტრირებული იყო ქ. თბილისში, ...ის ქ.N22-ში მდებარე N64 ბინაში. ასევე მხარეები სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ გ. ს-ი დღემდე სარგებლობს სადავო უძრავი ქონებით, სადაც რეგისტრირებულია აბონენტად და საკუთარი სახელით იხდის ამავე მისამართზე მდებარე ბინა N65-ის კომუნალურ გადასახადებს. ამასთანავე, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გამოუკვლევია თუ რეალურად რომელ ბინას ფლობდა განმცხადებელი. ის ფაქტი, რომ გ. ს-ის მიერ წარდგენილი იყო კანონიერი სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის ასლი და ამასთან, მოპასუხემ ვერ შეძლო დაედგინა რომელი ბინის საკუთრებაში გადაცემას მოითხოვდა განმცხადებელი არ ნიშნავს, რომ ასეთი უფლება საერთოდ არ არსებობს. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული საჩივრის თაობაზე სადავო ბრძანების სასკ-ის 32.4 მუხლის შესაბამისად ბათილად ცნობის პირობებში, მოპასუხეს დაევალა სწორედ ისნის რაიონის გამგეობის 18.01.2018წ. გადაწყვეტილების კანონშესაბამისობის შემოწმება. შესაბამისად, ის ფაქტი, რომ ამ ეტაპზე სასამართლომ არსებითად ვერ იმსჯელა გამგეობის სადავო აქტის მიმართ, არ განაპირობებს მის კანონიერებას, რამეთუ ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოს საჩივრის განხილვის ფარგლებში დამატებით მტკიცებულებათა მოპოვების გზით სადავო ფართის იდენტიფიცირების შედეგად აქვს სრული შესაძლებლობა არსებითად გადაწყვიტოს უძრავი ქონების მოსარჩელისთვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის საკითხი.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 21.05.2021წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ. კასატორმა აღნიშნა, რომ საქართველოს ეროვნული არქივის მიერ 05.09.2016წ. გაცემული საარქივო ცნობით, ასევე 06.11.2017წ. წერილით დგინდება, რომ ისანი-სამგორის რაიონის საბინაო-კომუნალური მომსახურების N92 სერვის ცენტრის დოკუმენტებში ...ის ქ. 22 (ყოფილი ...ის ქ. 22) მისამართზე მცხოვრებ მოქალაქეთა რეგისტრაციის დამადასტურებელი ჩანაწერები დაცული არ არის. N189 დადგენილებით დამტკიცებული „წესის“ მიზნებიდან გამომდინარე, იმისთვის, რომ პირი ჩაითვალოს ბინის კანონიერ მოსარგებლედ აუცილებელია პირს ჰქონდეს ფართით სარგებლობის დამადასტურებელი სათანადო დოკუმენტი და დგინდებოდეს საპრივატიზებო ფართის ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი. ამასთანავე, ფართის კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტების ჩამონათვალი არ არის ამომწურავი, რის გამო ადმინისტრაციულ ორგანოს ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში აქვს წარმოდგენილი დოკუმენტების სამართლებრივი შეფასების შესაძლებლობა. განსახილველ შემთხვევაში მხარე კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტად მიიჩნევს საბინაო წიგნის ასლიდან ამონარიდს, რაც ვერ იქნება მიჩნეული კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელ რელევანტურ მტკიცებულებად, ვინაიდან ეროვნულ არქივში არ მოიპოვება აღნიშნული საბინაო წიგნის დედანი, შესაბამისად, არ დასტურდება საბინაო წიგნის ასლის დედანთან იდენტურობა. კასატორი მიიჩნევს, რომ ასევე მხოლოდ საინფორმაციო ბარათი ვერ იქნება მიჩნეული სადავო ფართის კანონიერად სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტად, ვინაიდან ეს დოკუმენტი არ არის ფართის სარგებლობის უფლების წარმომშობი დოკუმენტი, ჩაწერა მხოლოდ ფართის ფლობის ფაქტს ადასტურებს. კასატორმა ყურადღება გაამახვილა აგრეთვე იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე ითხოვს N65 ბინის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემას, ხოლო შიდა აზომვითი ნახაზი წარდგენილი იქნა და საინფორმაციო ბარათის თანახმად მოსარჩელე რეგისტრირებულია N64 ბინაში. კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ ბათილად ცნო მერიის ბრძანება იმ პირობებში, როდესაც უცვლელად დატოვა და კანონიერად მიიჩნია ისნის რაიონის გამგეობის 18.01.2018წ. გადაწყვეტილება. კასატორი თვლის, რომ არ არსებობდა სასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების საფუძვლები, საქმეში დაცული მტკიცებულებები იძლეოდა სადავო საკითხის გადაწყვეტის შესაძლებლობას.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.
მართებულია კასატორის მოსაზრება, რომ საქართველოს მთავრობის 20.02.2014წ. N189 დადგენილებით დამტკიცებული „წესის“ მიზნებიდან გამომდინარე, იმისთვის, რომ პირი ჩაითვალოს ბინის კანონიერ მოსარგებლედ აუცილებელია პირს ჰქონდეს ფართით სარგებლობის უფლებაწარმომშობი დოკუმენტი და დგინდებოდეს საპრივატიზებო ფართის ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი. ამასთანავე, ფართის კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტების ჩამონათვალი არ არის ამომწურავი, რის გამო ადმინისტრაციულ ორგანოს ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში აქვს წარმოდგენილი დოკუმენტების სამართლებრივი შეფასების შესაძლებლობა, თუმცა აღნიშნული არ ადასტურებს საკასაციო საჩივრის დაშვების საფუძვლების არსებობას, სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინების უსწორობას. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოში განმცხადებლის მიერ წარდგენილი დოკუმენტების შეფასებისას ორგანომ უნდა იმოქმედოს არსებული ნორმატიული ბოჭვის ფარგლებში. წარდგენილი დოკუმენტების შეფასების შესაძლებლობის თავისუფლება არ გულისხმობს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საქმის გარემოებათა სათანადო გამოკვლევისა და მტკიცებულებათა შეფასების გარეშე დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობას. საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრებას ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სადავო აქტის სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე ბათილად ცნობის წინაპირობების არსებობის შესახებ, რადგან ადმინისტრაციულ პროცესში მოქმედი ინკვიზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით (სასკ-ის მე-4, მე-19 მუხ.) მართალია სასამართლოს აქვს ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის მიზნით დამატებითი მტკიცებულებების შეგროვების შესაძლებლობა, თუმცა აღნიშნული უზრუნველყოფს ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში დაშვებული ხარვეზების აღმოფხვრას და არა ორგანოში განსახორციელებელი წარმოების სრულ ჩანაცვლებას. განსახილველ შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოკვლევასა და შეფასებას საჭიროებს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე არაერთი გარემოება. სადავო აქტი გამოცემულია ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში წარდგენილი დოკუმენტაციის შეფასების გარეშე, ამასთანავე, უგულებელყოფილია საკასაციო პალატის დადგენილი პრაქტიკა.
საკასაციო პალატა ყუადღებას ამახვილებს საქმეში დაცულ თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის საინფორმაციო ბარათზე (ს.ფ. 28), რომლის თანახმად, გ. ს-ი ქ. თბილისში, ...ის ქ N22-ში მდებარე N64 ბინაში (ყოფილი ...ის ქ. N22) რეგისტრირებულია 1981 წლის 01 ოქტომბრიდან დღემდე, დოკუმენტად მითითებულია ქ. თბილისის 26 კომისრის რიაონის შს განყოფილების მიერ გაცემული (ამჟამად გაუქმებული) N ... პასპორტი, ასევე შემდგომში გაცემული პირადობის მოწმობები. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსრკ მინისტრთა საბჭოს 28.08.1974წ. N677 დადგენილებით დამტკიცდა „სსრკ-ში საპასპორტო სისტემის შესახებ წესი“, რომლის მიხედვით საბჭოთა პასპორტი მოიცავდა ინფორმაციას ჩაწერის შესახებ (I.4), მოქალაქეები ექვემდებარებოდნენ მუდმივი საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით ჩაწერას, ასევე დროებით საცხოვრებლის მიხედვით ჩაწერას ან რეგისტრაციას (I.6). განსახილველ შემთხვევაში სადავო არ არის გ. ს-ის მიერ ...ის ქ. 22-ში (ყოფილი ...ის ქ.) მდებარე ფართის მფლობელობა. ზემოაღნიშნული „წესის“ მიხედვით საბჭოთა მოქალაქეები ვალდებულები იყვნენ ჩაწერილიყვნენ საცხოვრებელ ადგილას (III.22). საბჭოური „ჩაწერის ინსტიტუტი“ განსხვავებით დღეს მოქმედი კანონმდებლობით რეგულირებულ საცხოვრებელ ბინაში რეგისტრაციისა, ნიშნავდა სახოვრებელი ადგილის არსებობას. იმდროინდელი კანონმდებლობის საფუძველზე ბინაში ჩაწერა წარმოადგენდა სახლის ფლობის, სარგებლობისა და განკარგვის უტყუარ დამადასტურებელ საბუთს. ამდენად, ის გარემოება, რომ პირი ჩაწერილი იყო მითითებულ საცხოვრებელ სადგომში, ქმნიდა საცხოვრებელ ფართზე მის კანონისმიერ უფლებებს (სუსგ 29.10.2015წ. Nბს-180-177(კ-15), 18.07.2012წ. Nბს-257-254(კ-12)). აღნიშნულის მიუხედავად ადმინისტრაციულმა ორგანომ სრულად უგულებელყო თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის საინფორმაციო ბარათში ასახული მონაცემები. ამჟამად არსებული რეგისტრაცია, ადრე მოქმედი „ჩაწერის ინსტიტუტისაგან“ განსხვავებით, თავისთავად არ წარმოადგენს ფართზე უფლების მომპოვებელ გარემოებას (სუსგ 20.01.2006წ. Nბს-1204-779(კ-05)), თუმცა მნიშვნელოვანია, რომ გ. ს-ი მისამართზე რეგისტრირებული იყო 1981 წლის ოქტომბრიდან. ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გაუთვალისწინებია იმ პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობა, არ შეუფასებია აღნიშნული რეგისტრაციის სამართლებრივი ბუნება, საბჭოთა „ჩაწერის ინსტიტუტის“ არსებობის პირობებში მუდმივ საცხოვრებელ ადგილზე ხდებოდა პირის ჩაწერა და არა რეგისტრაცია. ამასთანავე, ფართის მფლობელობასთან დაკავშირებით სათანადო შედავება ადმინისტრაციულ ორგანოს არ წარუდგენია. ამდენად, მიიჩნევა, რომ გ. ს-ი ჩაწერილი იყო თბილისში, ...ის ქ. 22-ში (ყოფილი ...ის ქ.), რაც სრულად უგულებელყოფილი იქნა ადმინისტრაციული წარმოებისას.
მართებულია სააპელაციო პალატის მოსაზრება, რომ იმ პირობებში, როდესაც საარქივო დოკუმენტაციაში არ არის დაცული საბინაო წიგნის დედანი, გ. ს-ის მიერ წარმოდგენილი საბინაო წიგნის ამონაწერის ასლის იმთავითვე უარყოფა არ არის დასაბუთებული, აღნიშნული ასლი მიღებულ უნდა იქნეს მტკიცებულებად და შეფასდეს სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში. გასათვალისწინებელია, რომ გ. ს-ის მიერ წარმოდგენილი ასლის თავფურცელზე დატანილია თბილისის ისნის რაიონის N120 საბინაო კომუნალური მომსახურების ცენტრის მრგვალი ბეჭდი, ხოლო თავად დოკუმენტი გ. ს-თან მიმართებით შეიცავს ორ შტამპს და მითითებას ისნის შს განყოფილებაზე. საქმეში დაცულია აგრეთვე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 30.08.1996წ. N13.24.831 დადგენილება, რომლის მიხედვით, ...ის ქ. 22-ში მდებარე საერთო საცხოვრებელი ჩარიცხულ იქნა საბინაო კომუნალურ ფონდში და რაიონის პოლიციის შესაბამის ქვეგანყოფილებებს დაევალათ მობინადრეთა ჩაწერა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია საკითხის სრულყოფილად შესწავლის შედეგად, მტკიცებულებათა ყოველმხრივი, სრული და ერთობლივი გამოკვლევის საფუძველზე მიიღოს სათანადოდ დასაბუთებული გადაწყვეტილება. განსახილველ შემთხვევაში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სადავო აქტი აღნიშნულ სტანდარტს ვერ აკმაყოფილებს.
ადმინისტრაციულ ორგანოს არ დაუდგენია აგრეთვე გ. ს-ის მფლობელობაში არსებული კონკრეტული ფართი. საინფორმაციო ბარათის მიხედვით ბინის ნომერი -N64 ჩნდება მხოლოდ 1996 წლის აპრილიდან, ამ პერიოდამდე არსებული ჩანაწერი (1981 წლიდან 1996 წლამდე) არ შეიცავს ბინაზე კონკრეტულ მითითებას. ამასთანავე, სადავო აქტები მიღებულია N65 ბინასთან დაკავშირებით. სარჩელში გ. ს-ის მისამართად მითითებულია N64 ბინა, ასევე აღნიშნულია, რომ N64 და N65 ბინები წარმოადგენენ ერთიან ფართს. ამდენად, დადგენას საჭიროებს ფართი, რომელზეც გ. ს-ს საკუთრების უფლების მოპოვება სურს, რა დროსაც უნდა შეფასდეს არა მხოლოდ განმცხადებლის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაცია და მისი ახსნა-განმარტებები, არამედ არსებობის შემთხვევაში სარეგისტრაციო ორგანოში დაცული მასალებიც, რადგან საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით თბილისში, ...ის ქ. 22-ში მდებარე ფართებზე განხორციელებულია საკუთრების უფლების რეგისტრაციები. შესაბამისად, საჭიროების შემთხვევაში ადმინისტრაციულ წარმოებაში უნდა ჩაერთნენ დაინტერესებული პირებიც.
რაც შეეხება კასატორის მითითებას გამგეობის აქტის ძალაში დატოვების შესახებ, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო საჩივრის ფარგლების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატა მოკლებული იყო გამგეობის აქტის მიმართ რაიმე გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობას, ამდენად, მისი ძალაში დატოვება მართებულად მოხდა, თუმცა ყურადღების გამახვილებას საჭიროებს ის გარემოება, რომ გამგეობის აქტი ძალაში არ დარჩენილა მისი მართლზომიერად მიჩნევის გამო. ის ფაქტი, რომ საქმისათვის არსებითი ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევისა და დადგენის საჭიროების გამო ამ ეტაპზე სასამართლომ არსებითად ვერ იმსჯელა გამგეობის სადავო აქტის მიმართ, არ განაპირობებს მის კანონიერებას, რადგან ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოს საჩივრის განხილვის ფარგლებში დამატებით მტკიცებულებათა მოპოვების გზით სადავო ფართის იდენტიფიცირების შედეგად სრული შესაძლებლობა აქვს არსებითად გადაწყვიტოს უძრავი ქონების მოსარჩელისთვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის საკითხი. სარჩელი აღნიშნულ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა არა მოთხოვნის უსაფუძვლობის, არამედ ზემდგომი ორგანოს მიერ საკითხის საჩივრის განხილვის წესით გადაწყვეტის საჭიროების გამო. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოში საჩივრის წარდგენას არ უნდა ჰქონდეს ფორმალური ხასიათი, გასაჩივრების ადმინისტრაციული წესი არის ადმინისტრაციული ორგანოს სისტემის თვითკონტროლის საშუალება, ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის სრულყოფის მნიშვნელოვანი ფაქტორი, იგი იძლევა ადმინისტრაციული ორგანოს სისტემაში დაშვებული შეცდომის შემჭიდროვებულ ვადაში, ქმედითად გამოსწორების შესაძლებლობას, რაც თავის მხრივ უზრუნველყოფს სადავო საკითხის სწრაფ და ეფექტურ გადაწყვეტას. ამდენად, მნიშვნელოვანია ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვისას ორგანოს მიერ საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებების სრული და ყოველმხრივი გამოკვლევა, საჩივრის ავტორის პრეტენზიების შესწავლა, მათზე დასაბუთებული პასუხების გაცემა, სრულყოფილი წარმოების ჩატარება და მხოლოდ ამის შემდგომ წარდგენილ საჩივარზე გადაწყვეტილების გამოტანა, რომელშიც აისახება ჩატარებული წარმოების შედეგები (სუსგ 24.05.2018წ. ბს-743-735(კ-16)). განსახილველ შემთხვევაში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სადავო აქტი არ პასუხობს აღნიშნულ მოთხოვნებს, რის გამო არსებობდა სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე მისი ბათილად ცნობის წინაპირობები.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2.უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 21.05.2021წ. განჩინება;
3.საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე
მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე
გ. გოგიაშვილი
