საქმე #ბს-574(კ-22) 15 დეკემბერი, 2022 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა
შემდეგი შემადგენლობით:
მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე, ბიძინა სტურუა
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი (მოსარჩელე) – ა.ს-ე
მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) – ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია
მესამე პირი – ბ.ს-ე
გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 17 მარტის განჩინება
დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2020 წლის 23 დეკემბერს ა.ს-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ.
მოსარჩელის განმარტებით, ქალაქ ქუთაისში, ...ას მე-... შესახვევი #...-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე, ფართით - 2655 კვ.მ, აშენებული იყო ორი საცხოვრებელი კერძო სახლი (საძმო სახლი) და დამხმარე ნაგებობები. 2019 წლის 28 თებერვლის დაზუსტებული მდგომარეობით, თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ფართი 2655 კვ.მ) ა.ს-ის საკუთრებად ირიცხებოდა შენობა-ნაგებობები #02/2 - 197.26 კვ.მ; #03/1, #04/1, #08/1 ხოლო ბ.ს-ის საკუთრებად ირიცხებოდა შენობა-ნაგებობა #01/2 - 336.80კვ.მ; #05/1, #06/1 და #07/1 მიწის ნაკვეთი - თანასაკუთრება. ზემოხსენებულ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებობდა თავისუფალი მიწის ნაკვეთი, ფართით 1844 კვ.მ, რომლითაც სარგებლობდნენ თანამესაკუთრეები. 2019 წლის აგვისტოს თვეში ქალაქ ქუთაისის მუნიციალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მეშვეობით მთელი მომიჯნავე მიწის ნაკვეთი დაიკანონა მხოლოდ ბ.ს-ემ. მოსარჩელისათვის აღნიშნულის თაობაზე ცნობილი გახდა მას შემდეგ, როდესაც ბ.ს-ემ აღიარებულ ნაკვეთზე დაანგრია „საღორე“, მოშალა თივის საზვინე და მიწის ნაკვეთზე გავლაც კი დაუშალა ა.ს-ეს. მიწის აღიარების საქმის წარმოებისას მომიჯნავე ნაკვეთის მესაკუთრე - ა.ს-ე არ ყოფილა მიწვეული ადგილზე დათვალიერებისას და საკითხის განხილვისას.
ამდენად, მოსარჩელემ ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 20 აგვისტოს #26 საკუთრების უფლების მოწმობისა და ქ. ქუთაისში, ...ას მე-... შესახ. #...-ის მომიჯნავედ ბ.ს-ისათვის 1844 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გადაცემის შესახებ ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 24 მაისის #7 სხდომის საოქმო ჩანაწერის (ინდივიდუალური ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტის) ბათილად ცნობა მოითხოვა. შემდგომში, მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და ბ.ს-ესთან ერთად მისთვის, როგორც ქ. ქუთაისში, ...ას მე-... შესახ. #...-ის მომიჯნავედ 1844 კვ.მ თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთის თანამფლობელისათვის, მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარება მოითხოვა.
წარმოდგენილი სარჩელით მოსარჩელემ ასევე საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ბ.ს-ის ჩამბის შესახებ იშუამდგომლა. ამავე სარჩელით მოსარჩელემ სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, მესამე პირის - ბ.ს-ის (პ/ნ ...) საკუთრებად რეგისტრირებულ, ქალაქ ქუთაისში, ...ას მე-... შესახვევი #...-ის მიმდებარედ (ს. კ. ...) არსებულ 1844 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ყადაღის დადება მოითხოვა.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 24 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა ბ.ს-ე.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 24 დეკემბრის განჩინებით ა.ს-ის შუამდგომლობა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შესახებ არ დაკმაყოფილდა დაუსაბუთებლობის გამო.
2020 წლის 25 დეკემბერს ა.ს-ემ საჩივრით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს და ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 24 დეკემბრის განჩინების გაუქმება მოითხოვა.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 25 დეკემბრის განჩინებით ა.ს-ის საჩივარი დაუსაბუთებლობის გამო არ დაკმაყოფილდა; საჩივარი საქმის მასალებთან ერთად გადაეგზავნა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 16 თებერვლის განჩინებით ა.ს-ის საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 24 დეკემბრის განჩინება; ა.ს-ის შუამდგომლობა უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შესახებ დაკმაყოფილდა; ბ.ს-ეს (პ/ნ ...) აეკრძალა მის საკუთრებაში რეგისტრირებული უძრავი ნივთის, ქუთაისში, ...ას მე-... შესახვევი #...-ის მიმდებარედ (ს. კ. ...) არსებული 1844 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გასხვისება და სხვა რაიმე უფლებით დატვირთვა.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ა.ს-ის (პ/ნ ...) სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 16 თებერვლის განჩინება ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 24 დეკემბრის განჩინების გაუქმების და ა.ს-ის შუამდგომლობის დაკმაყოფილების შესახებ, რომლითაც ბ.ს-ეს (პ/ნ ...) აეკრძალა მის საკუთრებაში რეგისტრირებული უძრავი ნივთის: 1844 კვ.მ მიწის ნაკვეთის, მდებარე: ქუთაისი, ...ას მე-… შესახვევი #...-ის მიმდებარედ (ს.კ. ...) გასხვისება და სხვა რაიმე უფლებით დატვირთვა.
სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ა.ს-ე ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., #...-ში 2012 წლის 2 აპრილის მდგომარეობით საკუთრების უფლებით ფლობს 2655 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს (ს.კ. ...).
ამასთან, საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, 2019 წლის 22 თებერვლის მდგომარეობით, ა.ს-ე ბ.ს-ესთან ერთად თანასაკუთრებით ფლობს ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., #...-ში 2655 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს (ს.კ. ...).
სასამართლომ საქმეზე დართული 2019 წლის 7 მარტის შეთანხმების აქტიდან დადგენილად მიიჩნია, რომ ხელის მომწერებმა - ა.ს-ემ (პ/ნ ...) და ბ.ს-ემ (პ/ნ ...) შეადგინეს აქტი შემდეგზე: წინამდებარე აქტით მოხდა მხარეებს - ა... და ბ.ს-ეებს შორის თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების (მიწა და მასზე არსებული შენობები) გაყოფა ფაქტობრივი მდგომარეობით, კერძოდ: ქუთაისში, ...ას მე-... შესახვ. #...-ში (ს.კ. ...) თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება იყოფა შემდეგნაირად: მიწის ნაკვეთი #1 ფართობით 599 კვ.მ და მასზე არსებული შენობა 01 - განაშენიანების ფართით 143.78 კვ.მ, სასარგებლო ფართით 197.26 კვ.მ, შენობა 02 - განაშენიანების ფართით 32.88 კვ.მ, შენობა 03 - განაშენიანების ფართით 22.88 კვ.მ, შენობა 04 - განაშენიანების ფართით 40.76 კვ.მ, მიწის ნაკვეთი #2 - ფართობით 9.00 კვ.მ პირად საკუთრებაში გადაეცა ა.ს-ეს; მიწის ნაკვეთი #5 - ფართობით 1854 კვ.მ და მასზე არსებული შენობა 01 - განაშენიანების ფართით 218.61 კვ.მ, სასარგებლო ფართით 336.80 კვ.მ, შენობა 02 - განაშენიანების ფართით 23.82 კვ.მ, შენობა 03 - განაშენიანების ფართით 17.66 კვ.მ, მიწის ნაკვეთი #3 - ფართობით 148 კვ.მ მასზე არსებული შენობა 01 - განაშენიანების ფართით 20.27 კვ.მ პირად საკუთრებაში გადაეცა ბ.ს-ეს; მიწის ნაკვეთი #4 - ფართობით 45.00 კვ.მ თანასაკუთრებაში გადაეცა ა.ს-ეს და ბ.ს-ეს (თანდართული შპს „ გ...ის“ მიერ 2019 წლის 4 მარტს შესრულებული საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზების შესაბამისად). უძრავი ქონების დაყოფილი ნაწილები არის უფლებრივად უნაკლო, არ არის დაყადაღებული და მხარეებს შორის არ არის სადავო, არ შეიძლება მესამე პირს რაიმე პრეტენზია ჰქონდეს მასზე. აღნიშნული აქტი შედგენილი არის ხელმომწერი მხარეების მიერ, სრულად ეთანხმებიან ამ აქტში მოყვანილ პირობებს, რასაც ადასტურებენ ხელისმოწერით.
სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ა.ს-ე ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., #...-ში 2019 წლის 11 მარტის მდგომარეობით საკუთრების უფლებით ფლობს 599.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს (ს.კ. ... ნაკვეთის წინა ნომერი - ს.კ. ....
საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ა.ს-ე ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., #...-ში 2019 წლის 11 მარტის მდგომარეობით საკუთრების უფლებით ფლობს 9.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს (ს.კ. ...); ნაკვეთის წინა ნომერი - ს.კ. ....
საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ბ.ს-ე ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., #...-ში 2019 წლის 11 მარტის მდგომარეობით საკუთრების უფლებით ფლობს 1854.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს (ს.კ. ...); ნაკვეთის წინა ნომერი - ს.კ. ....
საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ბ.ს-ე ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., #...-ში 2019 წლის 11 მარტის მდგომარეობით საკუთრების უფლებით ფლობს 45.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს (ს.კ. ...); ნაკვეთის წინა ნომერი - ს.კ. ....
სასამართლომ, ასევე, დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ გაცემული საკუთრების #26 მოწმობით ბ.ს-ეს ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., #...-ში საკუთრებაში გადაეცა 1844.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 28 მაისის #140 განკარგულებით, ბ.ს-ეს ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., #...-ში საკუთრებაში გადაეცა 1844.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, როგორც მის საკუთრებაში არსებული 1854.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე.
სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 24 მაისის #7 სხდომის ოქმის თანახმად, ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ 2019 წლის 24 მაისს 12:00 საათზე ჩაატარა კომისიის რიგით მეშვიდე სხდომა.
ქალაქ ქუთაისში, ...ას მე-... შესახვევი #...-ის მიმდებარედ არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოქალაქე ბ.ს-ის განცხადებასთან დაკავშირებით, სხდომაზე მოხსენება გააკეთა კომისიის თავმჯდომარის მოადგილემ - გ.გ-მა, რომელმაც აღნიშნა, რომ მოქალაქე ბ.ს-ე ითხოვდა ქალაქ ქუთაისში, ...ას მე-... შესახვ. #...-ის მიმდებარედ თვითნებურად დაკავებულ 1844.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებას. ტერიტორია ადგილზე იქნა დათვალიერებული კომისიის წევრების მიერ ( ი.უ-ა, გ.გ-ი, ვ.გ-ე, მ.ს-ე, მ.ფ-ე). როგორც საკითხის შესწავლითა და ადგილზე დათვალიერებით გაირკვა, მოთხოვნილი საკუთრება - უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა ბ.ს-ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების (ს.კ. #..., მიწის ნაკვეთის ფართობი - 1854.00 კვ.მ) მომიჯნავეს, ამასთან, დასტურდებოდა ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი.
კომისიის წევრების მიერ ტერიტორიის ადგილზე დათვალიერების დროს, განმცხადებელს მიეთითა სიტყვიერი ხარვეზი, კერძოდ, მას უნდა წარედგინა #... საკადასტრო კოდზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტები და აგრეთვე, ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებული მიწის ნაკვეთის რეალური მფლობელის (ნ.ს-ე) ნოტარიალურად დამოწმებული თანხმობა ასაღიარებელ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით. აღნიშნული დოკუმენტაცია მის მიერ წარდგენილ იქნა 21.05.2019წ. #13900/01 განცხადებით. კომისიამ მიიჩნია, რომ განცხადებებზე თანდართული დოკუმენტაცია აკმაყოფილებდა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონისა და „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა და საკუთრების უფლების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის #376 დადგენილებით დამტკიცებული წესის მოთხოვნებს და გამომდინარე აქედან, შესაძლებელი იყო მომხდარიყო მოქალაქე ნ.ს-ისათვის, ქალაქ ქუთაისში, ...ას მე-... შესახვევი #...-ის მიმდებარედ საკუთრების უფლების აღიარება. ზემოაღნიშნულს კენჭი ეყარა და მხარი დაუჭირა კომისიის ყველა დამსწრე წევრმა.
„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის 51 მუხლის მე-5 პუნქტის, მე-9 პუნქტისა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 25.01.2017წ. #157 დადგენილების საფუძველზე კომისიამ მიიღო გადაწყვეტილება მოქალაქე ბ.ს-ისათვის ქალაქ ქუთაისში, ...ას ქუჩა ... შესახვევი #...-ის მიმდებარედ თვითნებურად დაკავებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის (ფართობით - 1844.00 კვ.მ.) საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ. ამავე გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ მოქალაქე ბ.ს-ეს 45 (ორმოცდახუთი) კალენდარული დღის განმავლობაში სრულად უნდა გადაეხადა საკუთრების უფლების აღიარების საფასური - 2212.80 (ორი ათას ორას თორმეტი ლარი და 80 თეთრი) ლარი. ამასთან, დადგინდა, რომ მოქალაქის მიერ თანხის გადახდის დამადასტურებელი ქვითრის წარდგენის შემდგომ, ბ.ს-ის (პ/ნ ...) სახელზე გაიცემოდა საკუთრების უფლების მოწმობა და დამოწმებული საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი.
სასამართლომ მიუთითა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველ მუხლზე, რომლის თანახმად, კანონის მიზანია მართლზომიერ მფლობელობაში ან სარგებლობაში არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფოს საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირის ან კანონით გათვალისწინებულ სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა.
სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტება იმის შესახებ, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს ა.ს-ე უნდა მიეწვია ადმინისტრაციულ წარმოებაში.
სასამართლომ მიუთითა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის 51 მუხლის მე-3 პუნქტზე, რომლის თანახმად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დასადასტურებლად დაინტერესებულმა პირმა უნდა წარადგინოს: ა) მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, ხოლო ამ კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც მითითებული უნდა იყოს მაგისტრალური მილსადენის ადგილმდებარეობა და მაგისტრალურ მილსადენსა და მიწის ნაკვეთს შორის მანძილი; გ) ინფორმაცია საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად; დ) დაინტერესებული პირის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები.
სასამართლომ, ასევე, ყურადღება გაამახვილა საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის #376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი არის ცნობა-დახასიათება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი. ამასთან, ასეთივე პირობას ითვალისწინებდა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბერის #525 ბრძანებულებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების აღიარების წესის“ მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი.
სასამართლომ აღნიშნა, რომ რამდენადაც ადმინისტრაციულმა ორგანომ ადგილზე დათვალიერებით დაადგინა, რომ ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებული მიწის ნაკვეთის რეალური მფლობელი იყო ნ.ს-ე, მოითხოვა ამ უკანასკნელის ნოტარიალურად დამოწმებული თანხმობა ასაღიარებელ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით, რაც წარდგენილ იქნა ბ.ს-ის მიერ. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 24 მაისის #7 სხდომის ოქმი საკუთრების უფლების აღიარების და საკუთრების მოწმობის გაცემის თაობაზე, გამოცემული იყო საქმის გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის შედეგად, რაც არ ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის დანაწესს.
ამასთან, სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს არ წარუდგენია მტკიცებულება, რომელიც უდავოდ დაადასტურებდა უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის მომიჯნავეობას და მის იურიდიულ ინტერესს დავის მიმართ. მოპასუხის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა იმის დადასტურება, ბ.ს-ის საკუთრების უფლების აღიარებაზე გადაწყვეტილების მიღებისას, უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა თუ არა ისეთ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთს, რაც განსაზღვრულია „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით, რისთვისაც აუცილებელი იყო იმ გარემოების ანალიზი, ბ.ს-ე სარგებლობდა თუ არა თვითნებურად ქალაქ ქუთაისში, ...ას მე-... შესახვევი #...-ის მიმდებარედ თვითნებურად დაკავებული 1844.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთით, რამეთუ ამ გარემოებას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭებოდა თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების საკითხის გადაწყვეტისათვის.
სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 107-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, ფორმალური ადმინისტრაციული წარმოება მიმდინარეობს ამ კოდექსის VI თავით დადგენილი წესის შესაბამისად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ამავე კოდექსის 108-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანო აცნობებს ყველა დაინტერესებულ მხარეს ფორმალური ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ და უზრუნველყოფს მათ მონაწილეობას ადმინისტრაციულ წარმოებაში. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, დაინტერესებულ მხარეს უნდა მიეცეს შესაძლებლობა წარადგინოს თავისი მოსაზრება ან შუამდგომლობა ადმინისტრაციული წარმოების ყველა გარემოებასთან დაკავშირებით.
სასამართლომ განმეორებით აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ სრულად გამოიკვლია სადავო საკითხი, მოითხოვა შესაძლო დაინტერსებული პირის ნოტარიულად დამოწმებული თანხმობა და გასცა საკუთრების მოწმობა, რომლის გაუცემლობის შემთხვევაში, იგი ნამდვილად დაარღვევდა კერძო პირის - ბ.ს-ის უფლებას, რადგან საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ პუნქტის მიხედვით, დაინტერესებული მხარე არის ნებისმიერი ფიზიკური ან იურიდიული პირი, ადმინისტრაციული ორგანო, რომლებთან დაკავშირებითაც გამოცემულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, აგრეთვე რომლის კანონიერ ინტერესზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას ახდენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედება. იმავე კოდექსის მე-13 მუხლის თანახმად კი, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება აქვს განიხილოს და გადაწყვიტოს საკითხი მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაინტერესებულ მხარეს, რომლის უფლება ან კანონიერი ინტერესი იზღუდება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით, მიეცა საკუთარი მოსაზრების წარდგენის შესაძლებლობა. გამონაკლისს ადგენს კანონი.
სასამართლოს განმარტებით, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზნებისათვის, განმსაზღვრელია, რომ კანონის ამოქმედების მომენტში სახეზე იყოს ნივთის თვითნებურად დაკავების ფაქტი, მფლობელობა. მფლობელობა კი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, წარმოიშობა ნივთზე ფაქტობრივი ბატონობის ნებითი მოპოვებით. ამგვარად, მფლობელობა ნივთზე ფაქტობრივ „ბატონობას“, ნივთის, როგორც საკუთარის მართვა-გამგეობას გულისხმობს და ხორციელდება როგორც პირდაპირი, ისე - არაპირდაპირი მფლობელობის სახით, ნივთთან უშუალოდ ან სხვა პირთა მეშვეობით გარკვეული სივრცობრივი კავშირის შენარჩუნების გზით. საკუთრების უფლების აღიარების მიზნებისთვის კი აღნიშნული გარემოების არსებობა უნდა დადგინდეს ზემოთ დასახელებული კანონის ამოქმედების მომენტისათვის. სასამართლოს მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში დადგენილი იყო, რომ უფლებაასაღიარებელი ნაკვეთი ათვისებულია.
სასამართლომ აღნიშნა, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკის თანახმად, უძრავი ქონებით ხანგრძლივი სარგებლობა წარმოშობს საკუთრების მოპოვების ლეგიტიმურ მოლოდინს („ონერილდიზი თურქეთის წინააღმდეგ“, §123; „კოპეცკი სლოვაკეთის წინააღმდეგ“, #44912/98, 28.09.04. §52; „საღინაძე საქართველოს წინააღმდეგ“, §103).
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლზე და მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ადმინისტრაციულმა ორგანომ სრულად დაასაბუთა გამოცემული ადმინისტრაციული აქტების კანონიერება.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა.ს-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 17 მარტის განჩინებით ა.ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელი დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, კერძოდ, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სრულად და ყოველმხრივ გამოიკვლია დავასთან დაკავშირებული ყველა ფაქტობრივი გარემოება, ასევე, სამართლებრივი თვალსაზრისით, სწორად შეაფასა ისინი.
სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იყო სრულად დასაბუთებული და იგი იძლეოდა მკაფიო შესაძლებლობას, მონაწილე მხარეებს გაეგოთ, თუ რატომ არ დაუჭირა მხარი სასამართლომ მოსარჩელის პოზიციას და რატომ გაიზიარა მოპასუხის და მესამე პირის შესაგებელი და განმარტებები. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დამტკიცებულად მიიჩნია საქმეზე დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებები და მიუთითა, რომ საქალაქო სასამართლოს დასკვნები საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებული იყო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერების შედეგად და მტკიცების ტვირთიც, იმავე კოდექსის 102-ე მუხლისა და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, მხარეებზე სწორად იქნა განაწილებული.
სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, რომლითაც განმარტებულია თვითნებურად დაკავებული მიწის ცნება. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამავე კანონის 51 მუხლი ითვალისწინებს თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების წესს, კერძოდ, მითითებული მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვის საფუძველია დაინტერესებული პირის მიერ წერილობითი განცხადების წარდგენა კომისიაში. ამავე მუხლის მე-3 პუნქტი კი განსაზღვრავს, რომ თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დასადასტურებლად დაინტერესებულმა პირმა უნდა წარადგინოს: ა) მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, ხოლო ამ კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში - მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც მითითებული უნდა იყოს მაგისტრალური მილსადენის ადგილმდებარეობა და მაგისტრალურ მილსადენსა და მიწის ნაკვეთს შორის მანძილი; გ) ინფორმაცია საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად; დ) დაინტერესებული პირის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები.
სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოპასუხე მხარის განმარტებით, ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., #...-ში არსებულ 45.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების ს.კ. ... მიწის ნაკვეთს (ნაკვეთის წინა ნომერი ს.კ. ...) მხარეთა შეთანხმების ოქმი არ ითვალისწინებდა, იგი დატოვებულ იქნა, რათა ა.ს-ეს ჰქონოდა მისასვლელი ბილიკი ნაგებობასთან („საღორესთან“), რომლის ორივე მხარეს ბ.ს-ის ნაკვეთი მდებარეობს. აღნიშნული ვიწრო ბილიკი მიდის მხოლოდ საზღვრამდე და იქ არსებულ „საღორემდე“ და არ წარმოადგენს სახლამდე მისასვლელ გზას, მოპასუხე მხარის განმარტებით, ხსენებული ნაკვეთის შესახებ არც სარჩელში და არც სააპელაციო საჩივარში მხარის მიერ მითითებული არ არის. დასახელებული გარემოებების ანალიზის საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აღიარების კომისიის მიერ სწორად იქნა მიჩნეული ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ მხოლოდ ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებული მიწის ნაკვეთის რეალური მფლობელი - ნ.ს-ე და მისგან სწორად იქნა გამოთხოვილი ნოტარიალურად დამოწმებული თანხმობა ასაღიარებელ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით.
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მესამე პირის - ბ.ს-ის მიერ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიაში სრულად იქნა წარდგენილი კანონით დადგენილი დოკუმენტები და ვინაიდან მისი მოთხოვნა თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მთლიანად აკმაყოფილებდა ამ კანონით განსაზღვრულ პირობებს, კომისიის მიერ მიღებულ იქნა დადებითი გადაწყვეტილება განსახილველი საკითხის მიმართ.
სააპელაციო პალატის განმარტებით, საკუთრების უფლების აღიარება განეკუთვნება მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების მუდმივმოქმედი კომისიის დისკრეციული უფლებამოსილების სფეროს. შეცდომა დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებაში სახეზეა მაშინ, როდესაც ღონისძიება არის უკანონო. ამ შემთხვევაში კი შესაძლებელია სამი შემთხვევის გამოყოფა: ა) როდესაც ადმინისტრაციული ორგანო არ იყენებს მისთვის მინიჭებულ დისკრეციულ უფლებამოსილებას; ბ) როდესაც ადმინისტრაციული ორგანო სცილდება მისი დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებს; გ) როდესაც ადმინისტრაციული ორგანო ანგარიშს არ უწევს კანონის ნორმის მიზნებს და არ იყენებს მისთვის მინიჭებულ დისკრეციულ უფლებამოსილებას იმ მიზნისთვის, რაც კანონმდებელმა მასში ჩადო.
სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი დათვალიერებულ იქნა კომისიის წევრების (ი.უ-ა, გ.გ-ი, ვ.გ-ე, მ.ს-ე, მ.ფ-ე) მიერ. როგორც საკითხის შესწავლითა და ადგილზე დათვალიერებით გაირკვა, მოთხოვნილი საკუთრება წარმოადგენდა ბ.ს-ის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავეს და ამასთან, დასტურდებოდა ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი, წარმოდგენილი იყო ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის მომიჯნედ არსებული მიწის ნაკვეთის რეალური მფლობელის (ნ.ს-ე) ნოტარიალურად დამოწმებული თანხმობა ასაღიარებელ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით, ზემოაღნიშნულს კენჭი ეყარა და მხარი დაუჭირა კომისიის ყველა წევრმა.
ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ბ.ს-ის მოთხოვნა საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ აკმაყოფილებდა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ პირობებს, განცხადებაზე დართული დოკუმენტებით დასტურდებოდა მითითებული მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტი, როგორც მითითებული კანონის ამოქმედებამდე, ისე მას შემდეგ უწყვეტად. შესაბამისად, კომისიის მიერ მიღებულ იქნა განკარგულება საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ გასაჩივრებული აქტები გამოცემული იყო სრულყოფილი გამოკვლევის შედეგად და პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სწორად იქნა შეფასებული ა.ს-ის სარჩელის უსაფუძვლობა. კერძოდ, საქმის მასალებით არ დგინდებოდა, რომ მოსარჩელე ეწეოდა აღნიშნული სადავო მიწის ნაკვეთის, როგორც საკუთარის, მართვა-გამგეობას. ფაქტობრივი ბატონობა, რომლითაც უნდა დადასტურდეს ნივთზე მფლობელობის ფაქტი, სახეზე არ იყო (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლი). უძრავი ნივთის ფლობისა და მისით სარგებლობის ფაქტი უნდა დგინდებოდეს როგორც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, ისე მას შემდეგ უწყვეტად, ვინაიდან მფლობელობა არის ფაქტი - უწყვეტი ჭერა/პყრობა ნივთისა, იგი უწყვეტ სივრცობრივ კავშირს მოიაზრებს მასთან, ამიტომაც სანივთო უფლება ადვილად შესამჩნევი ხდება ყოველი დაინტერესებული პირისათვის.
სააპელაციო პალატამ, ასევე, დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ ბ.ს-ისათვის აღიარებული მიწის ნაკვეთი არ წარმოადგენდა ა.ს-ის მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე ნაკვეთს.
გარდა აღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ა.ს-ე ვერ ადასტურებდა მის ნამდვილ იურიდიულ ინტერესს, კერძოდ, რა სარგებელს მიიღებდა იგი სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობით. ასევე, იგი ვერ ადასტურებდა, თუ რა ზიანს აყენებდა მას გასაჩივრებული აქტები.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის პირველ და მეორე ნაწილებზე, რომლის თანახმად, სარჩელი შეიძლება აღიძრას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების მოთხოვნით. თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში არსებული და დადასტურებული ფაქტებიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ვერ ჩაითვლებოდა დაინტერესებულ მხარედ. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ პუნქტის მიხედვით, დაინტერესებული მხარე არის ნებისმიერი ფიზიკური ან იურიდიული პირი, ადმინისტრაციული ორგანო, რომლებთან დაკავშირებითაც გამოცემულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, აგრეთვე რომლის კანონიერ ინტერესზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას ახდენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედება.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია, რომ რამდენადაც იგი არ იყო მიწვეული ადმინისტრაციულ წარმოებაში, ეს გარემოება აღიარების კომისიის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენდა. სააპელაციო პალატის განმარტებით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ ადგილზე დათვალიერებით დაადგინა, რომ ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის მომიჯნედ არსებული მიწის ნაკვეთის რეალური მფლობელი იყო ნ.ს-ე, მოითხოვა ამ უკანასკნელის ნოტარიალურად დამოწმებული თანხმობა ასაღიარებელ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით, რაც წარდგენილ იქნა ბ.ს-ის მიერ. ამდენად, სააპელაციო პალატის შეფასებით, საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 24 მაისის #7 სხდომის ოქმი საკუთრების უფლების აღიარების და საკუთრების მოწმობის გაცემის თაობაზე, გამოცემული იყო საქმის გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის შედეგად და არ ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის დანაწესს.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 17 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა.ს-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება მოითხოვა.
კასატორის განმარტებით, საქალაქო სასამართლომ გადაწყვეტილებაში არ იმსჯელა მოსარჩელის მიერ მითითებულ გარემოებაზე, კერძოდ, ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., #...-ში 11.03.2019წ. მდგომარეობით 45.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის (ს.კ. ...) კონკრეტულ დანიშნულებაზე, თუ რატომ დარეგისტრირდა იგი ა... და ბ.ს-ეების თანასაკუთრებად და რატომ გადიოდა ასაღიარებელ მიწის ნაკვეთთან, პირიქით, უსწოროდ მიუთითა, რომ ზემოხსენებულ 45 კვ.მ მიწის ნაკვეთს საკუთრების უფლებით ფლობდა ბ.ს-ე.
კასატორის მითითებით, სააპელაციო საჩივარში მითითებულ იქნა ამ ფაქტობრივი გარემოების უსწორობაზე, კერძოდ, აღინიშნა, რომ ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთი თანასაკუთრების უფლებით თანაბარ უფლებებში ირიცხება მესაკუთრეების - ა... და ბ.ს-ეების თანასაკუთრებად 11.03.2019წ. მდგომარეობით.
კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ 45.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთი ა... და ბ.ს-ეების თანასაკუთრებად დარეგისტრირდა. აღიარების კომისია კანონის შესაბამისად ვალდებული იყო, ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის ადგილზე გასვლა-დათვალიერებისას სადავო ნაკვეთის ფლობის ფაქტზე ინფორმაცია მიეღო თანამესაკუთრეებისაგან და მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრეებისაგან, გარდა ამისა, განცხადებას კომისიაში თან უნდა ხლებოდა თანამესაკუთრის და მეზობლის სანოტარო წესით დამოწმებული განცხადება მომიჯნავე ნაკვეთის ფლობის ფაქტზე. ბ.ს-ემ ასაღიარებელ/აღიარებულ მიწის ნაკვეთზე მოშალა/დაანგრია ა.ს-ის კუთვნილი თივის საზვინე და მიწის ნაკვეთზე გავლაც კი დაუშალა ა.ს-ეს. სწორედ ამის შემდგომ გახდა ცნობილი ა.ს-ისათვის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების ფაქტი.
კასატორის მითითებით, გასაჩივრებულ განჩინებაში სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც სამართალწარმოებისას განხილვის ძირითად საკითხს წარმოადგენდა და რომლებსაც მოსარჩელე ძირითად არგუმენტად მიუთითებდა. კერძოდ, კასატორი აღნიშნავს, რომ ა... და ბ.ს-ეების საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი ათეული წლების განმავლობაში წარმოადგენდა თანაბარ უფლებებში თანასაკუთრებას. ჯერ კიდევ 2008 წლიდან ა.ს-ე გახდა რეგისტრირებული თანამესაკუთრე, ხოლო ბ.ს-ე შემდგომში - 2016 წელს. „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, ორივე თანამესაკუთრე ფლობდა და სარგებლობდა არამარტო საკარმიდამო მიწის ნაკვეთით, არამედ მომიჯნავე ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთითაც.
კასატორის განმარტებით, კომისიის წევრებს მხედველობიდან გამორჩათ ის 45 კვ.მ ზოლის მიწის ნაკვეთი, რომლითაც ა.ს-ე და მისი ოჯახი გადაადგილდებოდა ასაღიარებელ ნაკვეთზე და ამუშავებდა მას.
კასატორი აღნიშნავს, რომ თანასაკუთრებად რიცხული 45 კვ.მ მიწის ნაკვეთი არა შუა ნაწილში მდებარე საღორემდე, არამედ ასაღიარებელ მიწის ნაკვეთთან სრულდება. სააპელაციო სასამართლო კი დაეყრდნო მხოლოდ მოპასუხისა და მესამე პირის სიტყვიერ განმარტებას, საქმეში სხვა რაიმე მტკიცებულება არ მოიპოვება.
კასატორის მითითებით, ის გარემოება, რომ 45 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ფუნქციური დანიშნულება იყო ასაღიარებელ ნაკვეთთან მისასვლელი გზა, დასტურდება სხდომის ოქმით, კერძოდ, მოსარჩელისა და მესამე პირის განმარტებით აღიარებულ მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის თივის ზვინების მდებარეობასთან დაკავშირებით. კასატორის განმარტებით, მესამე პირმა აღნიშნა, რომ აღიარებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული იყო ა.ს-ის თივის ზვინები (ა.ს-ის მიერ ფლობის ფაქტი). 45 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ფუნქციურ დანიშნულებაზე მიუთითებს საჯარო რეესტრის საკადასტრო რუკა და ორთოფოტოც, სადაც ასახულია, რომ 45 კვ.მ ბილიკი გადის აღიარებულ მიწის ნაკვეთამდე და არა შუა ნაწილში არსებულ საღორემდე. ამასთან, კასატორის შეფასებით, საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ რამდენადაც საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი კანონის ამოქმედებამდე ათეული წლების განმავლობაში წარმოადგენდა თანაბარ უფლებებში თანასაკუთრებას, ორივე მხარე - ა... და ბ.ს-ეები ერთობლივად ფლობდნენ აღიარებულ მიწის ნაკვეთს.
კასატორი ყურადღებას ამახვილებს სარჩელზე თანდართულ საკადასტრო აზომვით ნახაზზე, სადაც ასაღიარებელი ნაკვეთის მომიჯნავე მეზობლები არიან ნ.გ-ე, შ.ს-ე, აღიარების კომისიაში არც ერთი მომიჯნავე მეზობლის სანოტარო აქტი არ ყოფილა წარდგენილი ფლობასთან დაკავშირებით. ასევე, კასატორი საგულისხმოდ მიიჩნევს მესამე პირის შესაგებელზე თანდართულ საჯარო რეესტრის რუკას, რომლიდანაც ჩანს, რომ 45 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ს.კ. ...) გადის აღიარებულ მიწის ნაკვეთამდე და წარმოადგენს მისასვლელ გზას და მომიჯნავე ნაკვეთს.
კასატორი, ასევე, მიუთითებს, რომ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილ იქნა სანოტარო წესით დამოწმებული ე... და მ.ს-ების (რომლებიც რეგისტრირებულნი არიან ასაღიარებელი ნაკვეთისაგან საკმაოდ დიდი მანძილის მოშორებით) განცხადებები, რომლითაც განცხადებების ავტორები ადასტურებენ მიწის ნაკვეთის ფლობის ფაქტს, ხოლო ნ.ს-ე კონკრეტული წლების მითითების გარეშე ადასტურებს, რომ ბ.ს-ე ფლობს მიწის ნაკვეთს. კასატორის მოსაზრებით, ნ.ს-ის განცხადება არ უნდა ჩათვლილიყო კანონშესაბამის დოკუმენტად, რამდენადაც მფლობელობის ვადების მიუთითებლობის გამო, განცხადება არ იძლევა პასუხს, ადგილი ჰქონდა ფლობას კანონის ამოქმედებამდე თუ მის შემდეგ. გარდა ამისა, კასატორი მიუთითებს, რომ ხელმომწერები არ წარმოადგენენ მეზობელი ნაკვეთის ბლოკის წევრებს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 27 მაისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ა.ს-ის საკასაციო საჩივარი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 13 ოქტომბრის განჩინებით ა.ს-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა.ს-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 17 მარტის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ა.ს-ის სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს.
საკასაციო სასამართლო, უპირველესად, მიზანშეწონილად მიიჩნევს განსახილველი დავის საგნის, სარჩელის საფუძვლებისა და მოსარჩელის მიზნის იდენტიფიცირებას. მოცემულ შემთხვევაში, სადავოა ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 20 აგვისტოს #26 საკუთრების უფლების მოწმობის და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 24 მაისის #7 სხდომის საოქმო ჩანაწერის კანონიერება, რომლითაც ქ. ქუთაისში, ...ას მე-... შესახ. #...-ის მომიჯნავედ 1844 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, როგორც თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე, აღიარებულ იქნა ბ.ს-ის საკუთრების უფლება. ა.ს-ე გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების უკანონობის მტკიცებას აფუძნებს იმ გარემოებას, რომ უფლებააღიარებულ მიწის ნაკვეთს მის ძმასთან - ბ.ს-ესთან ერთად ფლობდა და მისით სარგებლობდა მოსარჩელეც. ამასთან, ა... და ბ.ს-ეების თანასაკუთრებაში არსებული 45 კვ.მ მიწის ნაკვეთი მდებარეობს უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ. შესაბამისად, იგი დაინტერესებულ პირად უნდა ყოფილიყო მიწვეული ადმინისტრაციულ წარმოებაში და ბ.ს-ესთან ერთად მისთვისაც, როგორც თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთის თანამფლობელისთვის, უნდა მომხდარიყო მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარება.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის პირველ მუხლზე, რომლის თანახმად, ამ კანონის მიზანია მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით (შემდგომში – საკუთრების უფლების აღიარება) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა.
ამავე კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწა განმარტებულია, როგორც ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე, ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების წესს ითვალისწინებს ზემოაღნიშნული კანონის 51 მუხლი, რომლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვის საფუძველია დაინტერესებული პირის მიერ წერილობითი განცხადების წარდგენა კომისიაში. ამავე მუხლის მე-3 პუნქტი კი განსაზღვრავს, რომ თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დასადასტურებლად დაინტერესებულმა პირმა უნდა წარადგინოს: ა) მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, ხოლო ამ კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში - მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც მითითებული უნდა იყოს მაგისტრალური მილსადენის ადგილმდებარეობა და მაგისტრალურ მილსადენსა და მიწის ნაკვეთს შორის მანძილი; გ) ინფორმაცია საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად; დ) დაინტერესებული პირის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები.
საქმის მასალებით, კერძოდ, საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად ირკვევა, რომ 2012 წლის 2 აპრილის მდგომარეობით, ა.ს-ე ქალაქ ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., #...-ში საკუთრების უფლებით ფლობს 2655.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს ს.კ. ....
საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, 2019 წლის 22 თებერვლის მდგომარეობით, ქ. ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., ...-ში 2655.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი (ს.კ. ...) წარმოადგენს ა.ს-ისა და ბ.ს-ის თანასაკუთრებას.
საქმეზე დართული 2019 წლის 7 მარტის შეთანხმების აქტიდან ირკვევა, რომ ხელის მომწერებმა - ა.ს-ემ (პ/ნ ...) და ბ.ს-ემ (პ/ნ ...) დასახელებული აქტით განახორციელეს მათ თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების (მიწა და მასზე არსებული შენობები) გაყოფა ფაქტობრივი მდგომარეობით, კერძოდ: ქ. ქუთაისში, ...ას ქუჩა, მე-... შესახვ. #...-ში (ს. კ. ...) თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება იყოფა შემდეგნაირად:
1. მიწის ნაკვეთი #1 - ფართობით 599 კვ.მ და მასზე არსებული შენობა 01 - განაშენიანების ფართით 143.78 კვ.მ, სასარგებლო ფართით - 197.26 კვ.მ, შენობა 02 - განაშენიანების ფართით 32.88 კვ.მ, შენობა 03 - განაშენიანების ფართით 22.88 კვ.მ, შენობა 04 - განაშენიანების ფართით 40.76 კვ.მ, მიწის ნაკვეთი #2 - ფართობით 9.00 კვ.მ გადაეცეს პირად საკუთრებაში ა.ს-ეს;
2. მიწის ნაკვეთი #5 - ფართობით 1854 კვ.მ და მასზე არსებული შენობა 01 - განაშენიანების ფართით 218.61 კვ.მ, სასარგებლო ფართით - 336.80 კვ.მ, შენობა 02 - განაშენიანების ფართით 23.82 კვ.მ, შენობა 03 - განაშენიანების ფართით 17.66 კვ.მ, მიწის ნაკვეთი #3 - ფართობით 148 კვ.მ მასზე არსებული შენობა 01 - განაშენიანების ფართით 20.27 კვ.მ გადაეცეს პირად საკუთრებაში ბ.ს-ეს;
3. მიწის ნაკვეთი #4 - ფართობით 45.00 კვ.მ გადაეცეს თანასაკუთრებაში ა.ს-ეს და ბ.ს-ეს (თანდართული შპს „გ...ის“ მიერ 2019 წლის 4 მარტს შესრულებული საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზების შესაბამისად).
ამავე შეთანხმების აქტში დადგინდა, რომ უძრავი ქონების დაყოფილი ნაწილები არის უფლებრივად უნაკლო, არ არის დაყადაღებული და მხარეებს შორის არ არის სადავო, არ შეიძლება მესამე პირს რაიმე პრეტენზია ჰქონდეს მასზე. აღნიშნული აქტი შედგენილია ხელმომწერი მხარეების მიერ, ისინი სრულად ეთანხმებიან ამ აქტში მოყვანილ პირობებს, რასაც ადასტურებენ ხელის მოწერით.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, კერძოდ, საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, 2019 წლის 11 მარტის მდგომარეობით ა.ს-ის საკუთრებას წარმოადგენს ქ. ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., #....-ში 599.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, ს.კ. .... ნაკვეთის წინა ნომერი - ს.კ. ....
ამასთან, საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, 2019 წლის 11 მარტის მდგომარეობით ქ. ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., #...-ში 9.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე, ს/კ ..., რეგისტრირებულია ა.ს-ის საკუთრების უფლება; ნაკვეთის წინა ნომერი - ს.კ. ....
ასევე, საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, 2019 წლის 11 მარტის მდგომარეობით ბ.ს-ის საკუთრებაშია ქ. ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., ....-ში 1854.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, ს.კ. ...; ნაკვეთის წინა ნომერი - ს.კ. ....
რაც შეეხება ქ. ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., #...-ში არსებულ 45.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს, ს.კ. ... (ნაკვეთის წინა ნომერი - ს.კ. ...), საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, 2019 წლის 11 მარტის მდგომარეობით, აღნიშნული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს ბ.ს-ისა და ა.ს-ის თანასაკუთრებას.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დადგენილია და სადავო არ არის, რომ თანასაკუთრებაში არსებული მიწის დაყოფის მიუხედავად, 45 კვ.მ მიწის ნაკვეთის თანასაკუთრებაში შენარჩუნება განაპირობა მისმა ფუნქციამ, კერძოდ, იმ გარემოებამ, რომ ხსენებული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს ბილიკს, რომელიც ა.ს-ის მიერ მის „საღორემდე“ მისასვლელად გამოიყენებოდა. ამავდროულად, უტყუარად დასტურდება ის გარემოებაც, რომ მოსარჩელეს უფლებააღიარებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული ჰქონდა თივის ზვინები. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ დასახელებული ფაქტობრივი გარემოებები ცხადყოფს ა.ს-ის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთით სარგებლობას, მის გამოყენებას კონკრეტული დანიშნულებით.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 9 დეკემბრის #ბს-1146(კ-20) გადაწყვეტილებაზე, რომელშიც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციაზე დაყრდნობით, საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ „თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარება დასაშვებია ორი საფუძვლით: 1. თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საცხოვრებელი სახლის (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობის (აშენებული) არსებობის შემთხვევაში; 2. საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე. თუმცა განსხვავებით პირველი შემთხვევისაგან, დაინტერესებული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარებისათვის „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით არ იყო აუცილებელი შენობა-ნაგებობის არსებობა. ამასთან, არსებითი იყო ისიც, რომ თვითნებურად დაკავებული მიწის ფართობი ნაკლები ყოფილიყო საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწის ფართობზე. თუმცა საკუთრების უფლების აღიარებისათვის ორივე შემთხვევაში აუცილებელია, რომ დაინტერესებული პირი უტყუარად ადასტურებდეს თავად უფლებაასაღიარებელი მიწის კანონის ამოქმედებამდე (2007 წლის 27 ივლისამდე) დაკავების ფაქტს.“
შესაბამისად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის თანახმად, მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებულ მიწად კვალიფიცირებისა და მასზე საკუთრების უფლების აღიარების დაშვებისათვის გადამწყვეტია იმ გარემოების უტყუარად დადასტურება, რომ უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთს თვითნებურად, მომიჯნავეობის საფუძვლით დაინტერესებული პირი კანონის ამოქმედებამდე - 2007 წლის 27 ივლისამდე დაეუფლა. თავის მხრივ, აუცილებელია, რომ უფლებააღიარებას მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი დაინტერესებული პირის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარეობდეს. განსახილველ შემთხვევაში, სადავო მიწის ნაკვეთის ბ.ს-ეზე აღიარება მომიჯნავეობის საფუძვლით განხორციელდა. თუმცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ 2012 წლის 2 აპრილის მდგომარეობით, ქ. ქუთაისში, ...ას შესახვევი ..., #...-ში 2655.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი სრულად წარმოადგენდა ა.ს-ის საკუთრებას. ამასთან, მიწის ნაკვეთის დაყოფამდე და ა... და ბ.ს-ეებს შორის გამიჯვნის შედეგად მიღებული მიწის ნაკვეთების განაწილებამდე - 2019 წლის 11 მარტამდე, ზემოხსენებული 2655 კვ.მ მიწის ნაკვეთი სრულად წარმოადგენდა ა.ს-ისა და ბ.ს-ის თანასაკუთრებას.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ 2655 კვ.მ მიწის ნაკვეთის სწორედ ა.ს-ის საკუთრებაში არსებობის პირობებში წარმოიშვა მის მოსაზღვრედ არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე მომიჯნავეობის საფუძვლით საკუთრების უფლების აღიარების თავდაპირველი შესაძლებლობა. შემდგომში, 2019 წლის 2 აპრილამდე, ამ ნაკვეთზე გავრცელდა თანასაკუთრება და მთელი ამ პერიოდის მანძილზე, აღნიშნული ნაკვეთი საერთო უფლების ობიექტს წარმოადგენდა. შესაბამისად, საკუთრების უფლების აღიარებისათვის ერთ-ერთი აუცილებელი კომპონენტის - თვითნებურად დაკავებული მიწის დროში უწყვეტი ფლობისა და მისით სარგებლობის გარემოება ჯერ კიდევ 2655 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ა.ს-ის საკუთრებაში არსებობის დროიდან წარმოიშვა, ხოლო შემდგომში, 2019 წლის აპრილამდე თანასაკუთრების პირობებში გაგრძელდა. უფრო მეტიც, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქმის მასალებში წარმოდგენილ საკადასტრო ნახაზსა და საჯარო რეესტრის რუკაზე (ს.ფ. 287-289), რომლიდანაც ცხადად დგინდება, რომ ა.ს-ისა და ბ.ს-ის თანასაკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 45 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ს.კ. ...) მოქცეულია ბ.ს-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთებს შორის, სიგრძეზე გასდევს მათ და უერთდება უფლებააღიარებულ მიწის ნაკვეთს. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მიწის ნაკვეთის გამიჯვნის შემდგომაც კი, ა.ს-ისა და ბ.ს-ის თანასაკუთრებაში არსებული 45 კვ.მ მიწის ნაკვეთი სადავო მიწის ნაკვეთს ესაზღვრება და ა.ს-ე აღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ ითვლება. როგორც კონკრეტულად ეს გარემოება, აგრეთვე, დაყოფამდე საერთო 2655 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე თავდაპირველად მხოლოდ ა.ს-ის საკუთრების უფლების, ხოლო შემდგომში, ა... და ბ.ს-ეების თანასაკუთრების უფლების გავრცელება, ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ ა.ს-ე წარმოადგენდა დაინტერესებულ მხარეს საკუთრების უფლების აღიარების მიზნით გამართულ ადმინისტრაციულ წარმოებაში. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დაინტერესებული მხარე არის ნებისმიერი ფიზიკური ან იურიდიული პირი, ადმინისტრაციული ორგანო, რომლებთან დაკავშირებითაც გამოცემულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, აგრეთვე რომლის კანონიერ ინტერესზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას ახდენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედება. ამასთან, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის მიხედვით, დაინტერესებული პირი არის ფიზიკური პირი, ასევე მისი სავარაუდო მემკვიდრე ან უფლებამონაცვლე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს (სარგებლობს) ან რომელმაც თვითნებურად დაიკავა სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებით უტყუარად დასტურდება ბ.ს-ესთან ერთად ა.ს-ის მიერ უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთის თანაფლობა და მისით თანასარგებლობა. საკასაციო სასამართლო დადასტურებულად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ ა.ს-ე წარმოადგენდა აღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე ნაკვეთის თანამესაკუთრეს. ყოველივე ზემოაღნიშნული კი ხაზს უსვამს იმ ფაქტს, რომ ბ.ს-ის მსგავსად და მასთან ერთად, მოსარჩელე ა.ს-ესაც ჰქონდა მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის უფლება, რამდენადაც წლების მანძილზე, ისევე როგორც საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა საერთო უფლების ობიექტს, ანალოგიურად, ა... და ბ.ს-ეები ერთობლივად სარგებლობდნენ უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთით და ერთად ფლობდნენ მას.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს შეფასება, თითქოს მოსარჩელე ა.ს-ე ვერ ადასტურებს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის მიმართ მის იურიდიულ ინტერესს. ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძვლიანობას მოკლებულია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომლითაც ჩაითვალა, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს არ აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს ან უკანონოდ არ ზღუდავს მის უფლებას. აღნიშნულის საპირისპიროდ, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით სადავო მიწის ნაკვეთზე მხოლოდ ბ.ს-ის საკუთრების უფლების აღიარებამ მოსარჩელეს დაუკარგა მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე თანამესაკუთრედ აღიარების უფლება. საკონსტიტუციო სასამართლომ საქმეზე „სპს „გრიშა აშორდია“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“ საკუთრების უფლების აღიარების უფლება შეაფასა ლეგიტიმური მოლოდინის ჭრილში და განმარტა, რომ „განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა ისეთი სპეციფიკური დაცული სფერო, როგორიც არის საკუთრების შეძენის ლეგიტიმური მოლოდინი. კერძოდ, პირის უფლება, მისი ლეგიტიმური მოლოდინიდან გამომდინარე, მოსთხოვოს სახელმწიფოს საკუთრების უფლების აღიარება.“ (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 27 დეკემბრის #2/3/522,553 გადაწყვეტილება საქმეზე „სპს „გრიშა აშორდია“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-56).
საგულისხმოა და საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს იმ ფაქტს, რომ მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესს არ წარმოადგენს მიწის ნაკვეთზე ბ.ს-ის საკუთრების უფლების სრულად გაუქმება და ნაკვეთის სრულად მისთვის მიკუთვნება. მოსარჩელეს სურს თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე ბ.ს-ესთან ერთად მოიპოვოს თანამესაკუთრის სტატუსი. შესაბამისად, გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით მოთხოვნილ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე მხოლოდ ბ.ს-ის საკუთრების უფლების აღიარებამ უსაფუძვლოდ და დაუსაბუთებლად შელახა ა.ს-ის საკუთრების შეძენის ლეგიტიმური მოლოდინი. სადავო ადმინისტრაციული აქტებით ა.ს-ეს წაერთვა თანამესაკუთრედ აღრიცხვის შესაძლებლობა, რაც, ბუნებრივია, ცხადყოფს მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოსათვის გასაჩივრებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებში ცვლილების განხორციელების დავალების მიმართ მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესს.
ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ა.ს-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 17 მარტის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ა.ს-ის სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს, კერძოდ, ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას უნდა დაევალოს ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 20 აგვისტოს #26 საკუთრების უფლების მოწმობასა და ქ. ქუთაისში, ...ას მე-.... შესახ. #...-ის მომიჯნავედ ბ.ს-ისათვის 1844 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გადაცემის შესახებ ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 24 მაისის #7 სხდომის საოქმო ჩანაწერში შეიტანოს ცვლილება და ნაცვლად ბ.ს-ისა მიუთითოს - ბ.ს-ე და ა.ს-ე.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანხმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. ამდენად, მოპასუხეს - ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას ა.ს-ის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს მის მიერ სარჩელზე, სააპელაციო საჩივარსა და საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 550 (100+150+300) ლარის ანაზღაურება.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 33-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 411-ე მუხლით და
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :
1. ა.ს-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;
2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 17 მარტის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;
3. ა.ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს;
4. ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას დაევალოს ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 20 აგვისტოს #26 საკუთრების უფლების მოწმობასა და ქ. ქუთაისში, ...ას მე-... შესახ. #...-ის მომიჯნავედ ბ.ს-ისათვის 1844 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გადაცემის შესახებ ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 24 მაისის #7 სხდომის საოქმო ჩანაწერში შეიტანოს ცვლილება და ნაცვლად ბ.ს-ისა მიუთითოს - ბ.ს-ე და ა.ს-ე;
5. ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას ა.ს-ის სასარგებლოდ დაეკისროს სარჩელზე, სააპელაციო საჩივარსა და საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 550 (ხუთას ორმოცდაათი) ლარის ანაზღაურება;
6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე
მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე
ბ. სტურუა
