საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
Nბს-170(კ-22) 28 დეკემბერი, 2022 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა რ.ჯ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე (მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულო, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტო, ხ.ს-ი, ნ.ც-ე, ვ.გ-ა; მესამე პირი - საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტო; მოსარჩელეები - ე.შ-ა, მ.ბ-ა).
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2018 წლის 23 თებერვალს რ.ჯ-ამ, ე.შ-ამ და მ.ბ-ამ სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას. სარჩელის დაზუსტების შემდეგ, მოსარჩელეებმა მოითხოვეს: 1) ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2017 წლის 29 ნოემბრის N44.02.853 განკარგულების ბათილად ცნობა, ხ.ს-ისათვის, ნ.ც-ისა და ვ.გ-ასთვის თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსის ბინების უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის ნაწილში; 2) ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2017 წლის 5 დეკემბრის N55 განკარგულების ბათილად ცნობა ხ.ს-ისათვის, ნ.ც-ისა და ვ.გ-ასთვის თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსის ბინების უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის ნაწილში; 3) სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და ხ.ს-ს შორის 2017 წლის 20 დეკემბერს გაფორმებული უძრავი ქონების პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების შესახებ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, რომლითაც სააგენტომ შემძენს გადასცა ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსის მე-9 სართულზე 45,84 კვ.მ ფართობის ბინა N25 (საკადასტრო კოდი ...), მასზე გაცემულ N... საკუთრების მოწმობასთან ერთად; 4) სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და ნ.ც-ეს შორის 2017 წლის 20 დეკემბერს გაფორმებული უძრავი ქონების პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების შესახებ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, რომლითაც სააგენტომ შემძენს გადასცა ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსის მე-9 სართულზე 73,56 კვ.მ ფართობის ბინა N27 (საკადასტრო კოდი ...), მასზე გაცემულ N... საკუთრების მოწმობასთან ერთად; 5) სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და ვ.გ-ას შორის 2017 წლის 20 დეკემბერს გაფორმებული უძრავი ქონების პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების შესახებ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, რომლითაც სააგენტომ შემძენს გადასცა ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსის მე-5 სართულზე 73,56 კვ.მ ფართობის ბინა N15 (საკადასტრო კოდი ...), მასზე გაცემულ N... საკუთრების მოწმობასთან ერთად. სარჩელზე მოპასუხეებად დასახელდნენ: ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულო, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტო, ხ.ს-ი, ნ.ც-ე და ვ.გ-ა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 20 ივნისის საოქმო განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაერთო საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 7 მაისის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა რ.ჯ-ას, ე.შ-ას და მ.ბ-ას სარჩელი; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2017 წლის 29 ნოემბრის N44.02.853 განკარგულება და თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2017 წლის 5 დეკემბრის N55 განკარგულება ხ.ს-ისათვის, ნ.ც-ისა და ვ.გ-ასთვის თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსის ბინების უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის ნაწილში; მოპასუხეებს დაევალათ, საქმის გარემოებების სათანადოდ გამოკვლევისა და შეფასების შედეგად, ახალი აქტების გამოცემა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და ხ.ს-ს შორის 2017 წლის 20 დეკემბერს გაფორმებული ხელშეკრულება, მასზე გაცემულ N... საკუთრების მოწმობასთან ერთად, რომლითაც სააგენტომ შემძენს გადასცა ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში, N11 კორპუსის მე-9 სართულზე მდებარე 45,84 კვ.მ ფართობის ბინა N25 (საკადასტრო კოდი ...); ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და ვ.გ-ას შორის 2017 წლის 20 დეკემბერს გაფორმებული ხელშეკრულება, მასზე გაცემულ N... საკუთრების მოწმობასთან ერთად, რომლითაც სააგენტომ შემძენს გადასცა ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში, N11 კორპუსის მე-5 სართულზე მდებარე 73,56 კვ.მ ფართობის ბინა N15 (საკადასტრო კოდი ...); ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და ნ.ც-ეს შორის 2017 წლის 20 დეკემბერს გაფორმებული ხელშეკრულება, მასზე გაცემულ N... საკუთრების მოწმობასთან ერთად, რომლითაც სააგენტომ შემძენს გადასცა ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში, N11 კორპუსის მე-9 სართულზე მდებარე 73,56 კვ.მ ფართობის ბინა N27 (საკადასტრო კოდი ...). დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 7 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა: ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობამ, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულომ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს სააპელაციო საჩივრები; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 7 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; რ.ჯ-ას, ე.შ-ას და მ.ბ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 6 მარტის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება - ნ.ც-ისთვის 2017 წლის 20 დეკემბრის ხელშეკრულებით გადაცემული, N... საკადასტრო კოდის მქონე ბინის გასხვისების, ვ.გ-ასთვის 2017 წლის 20 დეკემბრის ხელშეკრულებით გადაცემული, N... საკადასტრო კოდის მქონე ბინის გასხვისების, ხ.ს-ისთვის 2017 წლის 20 დეკემბრის ხელშეკრულებით გადაცემული, N... საკადასტრო კოდის მქონე ბინის გასხვისების აკრძალვის თაობაზე.
სააპელაციო პალატის განმარტებით, სადავო საკითხის სწორად გადაწყვეტის მიზნით, უნდა დადგინდეს, ჰქონდათ თუ არა მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოებს უფლებამოსილება, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში, ხ.ს-ისთვის, ნ.ც-ისათვის და ვ.გ-ასთვის სიმბოლურ ფასად, პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების გზით, საკუთრებაში გადაეცათ სადავო უძრავი ქონება.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მე-15 მუხლზე, მე-16 მუხლის მეორე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტზე, მე-1181 მუხლზე, ასევე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2015 წლის 12 აგვისტოს N21-85 დადგენილებით დამტკიცებული „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ქონების პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების წესის“ პირველი მუხლის მე-3 პუნქტზე, მე-3 მუხლის მე-8 პუნქტზე.
სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და საყურადღებოდ მიიჩნია, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსის N25, N27 და N15 ბინები, N ..., N... და N... საკადასტრო კოდებით თავდაპირველად დარეგისტრირდა სახელმწიფოს საკუთრებად, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2012 წლის 3 სექტემბრის N05/18761 წერილის საფუძველზე, ხოლო შემდგომ - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის პირველი აგვისტოს N1/1-1864 ბრძანებით, აღნიშნული ბინები საკუთრებაში გადაეცა სსიპ თვითმმართველ ქალაქს - თბილისის მუნიციპალიტეტს. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მართალია, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტს საკუთარი უფლებამოსილების ფარგლებში ჰქონდა დამოუკიდებლად და საკუთარი პასუხისმგებლობით მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ქონების მართვისა და განკარგვის შესაძლებლობა, თუმცა იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ თბილისის მუნიციპალიტეტისთვის გადაცემამდე, თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსი წარმოადგენდა დევნილთა კომპაქტურად განსახლების ობიექტს, სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ გამოითხოვა ინფორმაცია მითითებულ საკითხზე, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროდან. პასუხად, 2017 წლის 27 ნოემბრის N01-01/07/28416 წერილით მოპასუხეს განემარტა, რომ სამინისტრო არ იყო წინააღმდეგი, ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსში მცხოვრებ არადევნილ პირებს კერძო საკუთრებაში გადასცემოდათ მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი ფართები. გარდა ამისა, საქმეზე წარმოდგენილი საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს დევნილთა საკითხების დეპარტამენტის 2015 წლის პირველი ივლისის წერილით დასტურდება, რომ დევნილთა ერთიანი ელექტრონული ბაზის შესაბამისად, N11 კორპუსში, როგორც ე.წ. „კომპაქტურად განსახლების ობიექტში“, იძულებით გადაადგილებული პირები - დევნილები არ არიან დამისამართებულნი ბინის ნუმერაციით. რაც შეეხებათ კონკრეტულად მოსარჩელეებს: რ.ჯ-ა დევნილად რეგისტრირებულია ამავე მისამართზე მდებარე N38 ბინაში, მ.ბ-ა - N76 ბინაში, ხოლო ე.შ-ა დამისამართებულია ბინის მითითების გარეშე.
სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, გარდა იმისა, რომ მოსარჩელეები კონკრეტულად სადავო ბინებში არ იყვნენ დამისამართებულნი, ყურადღება უნდა გამახვილდეს იმ გარემოებაზეც, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არცერთ ეტაპზე არ დასტურდებოდა მათი სადავო ფართთან რაიმე სახის კავშირის არსებობა და ბინებით სარგებლობის ფაქტი. თავის მხრივ, სადავო აქტების გამოცემის ფაქტობრივ საფუძველს წარმოადგენდა სწორედ ის გარემოება, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსში, N15, N25 და N27 ბინებში, წლების განმავლობაში ცხოვრობდნენ ხ.ს-ი, ნ.ც-ე და ვ.გ-ა, რომლებიც ახორციელებდნენ სადავო ქონების მოვლა/პატრონობას. საქმეზე წარმოდგენილი ...ის რაიონის გამგეობის მიმართვებით დგინდება, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსში (ს/კ ...) ცხოვრობდა 32 ოჯახი და საცხოვრებელ ფართებზე პრეტენზიას აცხადებდა დევნილის სტატუსის მქონე რამდენიმე პირი, რომელთაც საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მიერ გადაცემული დოკუმენტების მიხედვით, გამოეყოთ ფართები. ამდენად, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, სადავო აქტების გამოცემამდე, ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა შეისწავლეს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და დაადგინეს, რომ დევნილთა პრობლემების გადაწყვეტაზე უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანო სადავო ქონებას არ მოიაზრებდა დევნილთა საცხოვრისით დაკმაყოფილების მიზნებისათვის და ადგილი არ ჰქონია მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების განკარგვის რაიმე დამაბრკოლებელ არც სხვა გარემოებას. კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით, მოპასუხემ მოახდინა მის საკუთრებაში არსებული ქონების პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზება და იმ პირთათვის გადაცემა, რომლებიც წლების განმავლობაში ცხოვრობდნენ სადავო ბინებში. უფრო მეტიც, სასამართლო სხდომაზე მხარეებმა (მათ შორის - მოსარჩელემ) დაადასტურეს ის გარემოება, რომ მოპასუხეებმა საკუთარი ხარჯებით გააუმჯობესეს საცხოვრებელი პირობები.
სააპელაციო პალატამ დამატებით მიუთითა „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონზე, ასევე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2021 წლის 8 აპრილის N01-30/ნ ბრძანებით დამტკიცებულ „დევნილთა საცხოვრებლით უზრუნველყოფის წესზე“, რომელიც შეიცავს „დევნილთა გრძელვადიანი საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფის“ განმარტებას. სააპელაციო პალატის განმარტებით, ვინაიდან იძულებით გადაადგილებული პირები საკუთარი მთავრობის იურისდიქციის ქვეშ იმყოფებიან, მათი დაცვისა და დახმარების უზრუნველყოფის ვალდებულება უმთავრესად ეროვნულ ხელისუფლებას ეკისრება. სახელმწიფოს დამატებითი ვალდებულებები აქვს აღებული აღნიშნული პირების მიმართ. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში მესამე პირის სახით ჩართული სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტო წარმოადგენს დევნილთა განსახლების საკითხზე პასუხისმგებელ უწყებას, რომელიც ვალდებულია, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, გულისხმიერად და სრული პასუხისმგებლობით მიუდგეს მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს. რ.ჯ-ას, ე.შ-ასა და მ.ბ-ას საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებასთან დაკავშირებული გარემოებების გამოკვლევის მიზნით, სააპელაციო სასამართლომ გამოითხოვა ინფორმაცია სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის ააგენტოდან, რის საფუძველზეც, დადგინდა, რომ ე.შ-ას ოჯახს შევსებული აქვს განაცხადი საცხოვრებელი ფართის მიღების თაობაზე, ხოლო რ.ჯ-ასა და მ.ბ-ას ოჯახებს საცხოვრებელი ფართის მიღების მოთხოვნით არ მიუმართავთ. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებს, როგორც დევნილ ოჯახებს, გააჩნიათ საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების მოთხოვნის შესაძლებლობა, ნორმატიული აქტით გათვალისწინებული წესით.
სადავო აქტების სამართლებრივი ბუნების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ ასევე ყურადღება გაამახვილა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის მე-4 ნაწილით განმტკიცებულ კანონიერი ნდობის პრინციპზე და მოცემულ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, მიიჩნია, რომ სათანადოდ არ არის დასაბუთებული აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის აუცილებლობა. მოსარჩელეები, ალტერნატიული შესაძლებლობების გათვალისწინებით, დაკმაყოფილდებიან საცხოვრებელი ფართით, როგორც დევნილი ოჯახები.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებში ასახული კონკრეტული ურთიერთობის მოწესრიგება შეესაბამება მათი გამოცემის სამართლებრივ საფუძვლებს და წინააღმდეგობაში არ მოდის მოცემული ურთიერთობის მარეგულირებელ სამართლებრივ ნორმებთან. შესაბამისად, არ არსებობს მათი სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობის საფუძველი. ამასთანავე, იმის გათვალისწინებით, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადებული ხელშეკრულება ბათილია იმ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად გამოცხადების შემთხვევაში, რომლის საფუძველზეც დაიდო ხელშეკრულება (ზაკ-ის 70-ე მუხლი), მოცემულ შემთხვევაში, თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2017 წლის 29 ნოემბრის N44.02.853 განკარგულებისა და თბილისის მუნიპალიტეტის საკრებულოს 2017 წლის 5 დეკემბრის N55 განკარგულების კანონიერად მიჩნევის პირობებში, არ არსებობს მათ საფუძველზე დადებული პრივატიზების შესახებ ხელშეკრულებებისა და საკუთრების მოწმობების ბათილად ცნობის საფუძველი.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით, დადგენილი ხარვეზის შეუვსებლობის გამო, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, ე.შ-ასა და მ.ბ-ას ნაწილში დარჩა განუხილველად.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 აპრილის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რ.ჯ-ას ნაწილში მიღებულ იქნა წარმოებაში, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
კასატორი რ.ჯ-ა ითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილების მიღებას, რომლითაც სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდება (პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შინაარსის შესაბამისად).
კასატორის მოსაზრებით, თბილისის საააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უკანონო და დაუსაბუთებელია, შესაბამისად, არსებობს მისი გაუქმების საფუძვლები, როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით. თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს, გადაწყვეტილება არ არის საკმარისად დასაბუთებული, რის გამო, სახეზეა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველი.
კასატორის განმარტებით, საქმეში არსებული მტკიცებულებები ცხადყოფს, რომ ძალაში არ არის შესული სამოქალაქო საქმეზე მიღებული სასამართლო გადაწყვეტილება, რომლითაც დაკმაყოფილდა რ.ჯ-ას, ე.შ-ას და მ.ბ-ას სარჩელი, მოპასუხეების - ნ.ც-ის, ვ.გ-ას, ხ.ს-ის და მათი ოჯახის წევრებისაგან ნივთის (ზემოაღნიშნული საცხოვრებელი ბინების) უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის შესახებ (დავა სასამართლოში ჯერ არ არის დასრულებული, საქმის წარმოება შეჩერებულია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ ადმინისტრაციული დავის გადაწყვეტამდე). ადმინისტრაციულ ორგანოებს უნდა გაეთვალისწინებინათ აღნიშნული გარემოება და უნდა შეეჩერებინათ ამ პირებთან მიმართებაში საქმის წარმოება, როგორც ეს მითითებულია მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაში.
კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა და შეაფასა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ვინაიდან მოსარჩელეები (დევნილები) ფაქტობრივად არ ცხოვრობენ სადავო ფართებში და იქ არ არიან დამისამართებულები (დარეგისტრირებულები), ისინი აღარ უნდა ჩაითვალონ მართლზომიერ მფლობელებად. დევნილთა შესახებ კანონმდებლობა, დევნილი პირის მართლზომიერ/კეთილსინდისიერ მფლობელად ჩათვლისათვის, საკმარისად მიიჩნევს ორი პირობიდან ერთ-ერთის არსებობას: ა) დევნილი უნდა ცხოვრობდეს მის მფლობელობაში არსებულ ფართში (რაც მოცემულ შემთხვევაში, შეუძლებელი იყო. ფართების დროებით დატოვების შედეგად, მესამე პირებმა ისარგებლეს ამ გარემოებით, შეიჭრნენ უკანონოდ აღნიშნულ ფართებში და წლების განმავლობაში, უკანონოდ, არასამართლებრივად ფლობდნენ მათ); ბ) დევნილი რეგისტრირებული უნდა იყოს კორპუსში (ობიექტში) და არა აქვს მნიშვნელობა, კონკრეტულად სადავო ფართში (ბინაში) იქნება თუ არა რეგისტრირებული (თუმცა, ერთ- ერთი მოსარჩელე დევნილი - ე.შ-ა რეგისტრირებულია სწორედ მის მიერ მითითებულ სადავო ფართში - N15 ბინაში). ამდენად, მოსარჩელეები ადრეულ პერიოდში რეგისტრირებულნი არიან საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა სამინისტროს მხრიდან და ამჟამად წარმოადგენენ მართლზომიერ მფლობელებს, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც არსებობს სასამართლო გადაწყვეტილება მათი კანონიერი მფლობელობის შესახებ და მესამე პირები (არადევნილი 3 ოჯახი) გამოსახლებულები არიან მათ მფლობელობაში არსებული ფართებიდან. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მოსარჩელეები (დევნილები), სადავო ფართებში რეგისტრაციის არარსებობის გამო, ფაქტობრივად წარმოადგენენ არამართლზომიერ მფლობელებს. ასევე არასწორად იქნა მიჩნეული საქმისათვის მნიშვნელობის მქონედ ის გარემოება, რომ თანხმობის შესახებ სამინისტროს წერილით შეილახა დავაში მონაწილე დევნილების (მოსარჩელეების) კანონიერი უფლებები. სააპელაციო პალატამ დაარღვია საპროცესო სამართლის ნორმები: არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა („საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლით გათვალისწინებული დებულებები, მე-12 მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტი), ამასთანავე, სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი (ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მე-15 მუხლი და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის 2016 წლის 12 აგვისტოს N21-85 დადგენილებით დამტკიცებული „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ქონების პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების წესი“).
კასატორის განმარტებით, არსებითი მნიშვნელობის მქონეა ის გარემოებაც, რომ ადმინისტრაციული ორგანოების მსგავსად, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა დევნილთა სამინისტროს შესაბამისი წერილი-თანხმობა, არადევნილი მოქალაქეებისათვის ბინების საკუთრებაში გადაცემის შესახებ. არც სამინისტროს და არც სააპელაციო სასამართლოს არ გაუთვალისწინებია ის გარემოება, რომ სასამართლო დავაში მონაწილე პირებთან მიმართებაში, ეს საკითხი საჭიროებდა გარკვეული ვადით შეჩერებას. მოცემულ საქმეზე მიღებული თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 7 მაისის გადაწყვეტილება მართებულია.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ რ.ჯ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.
საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ განსახილველი საკასაციო საჩივრის ფარგლები მოიცავს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმებას მოსარჩელე რ.ჯ-ას მოთხოვნის ნაწილში. ამდენად, უნდა დადგინდეს, საფუძვლიანია თუ არა მოცემულ საქმეზე რ.ჯ-ას ინტერესი, მოპასუხე ფიზიკური პირების სახელზე, ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში, N11 კორპუსის მე-9 სართულზე მდებარე, მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ქონების პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების უკანონოდ ცნობის თაობაზე.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ქონების მართვა და განკარგვა, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მე-16 მუხლის მეორე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთ საკუთარ უფლებამოსილებას წარმოადგენს, ხოლო 68-ე მუხლის პირველი ნაწილის „კ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, თბილისის საკრებულოს უფლებამოსილებას განეკუთვნება ამ კანონის მე-16 მუხლით გათვალისწინებული უფლებამოსილებების განხორციელებასთან დაკავშირებით გადაწყვეტილებების მიღება. ამავე კოდექსის 74-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თბილისის მთავრობა არის კოლეგიური აღმასრულებელი ორგანო, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული უფლებამოსილების ფარგლებში უზრუნველყოფს თბილისის საკრებულოს გადაწყვეტილებათა აღსრულებას, ხოლო 75-ე მუხლის „დ.ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ამ კანონითა და თბილისის საკრებულოს მიერ დადგენილი წესით მთავრობა იღებს გადაწყვეტილებას მუნიციპალიტეტის ქონების მართვისა და განკარგვის შესახებ.
მითითებული კოდექსის 117-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მუნიციპალიტეტის ქონების პრივატიზებისას (გარდა მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის პრივატიზებისა) ქონების შემძენი შეიძლება იყოს ფიზიკური პირი, ხოლო 118-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თბილისის ქონების პრივატიზების ერთ-ერთ ფორმას წარმოადგენს პირდაპირი განკარგვა. 1181 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თბილისის ქონების პირდაპირი განკარგვის ან კონკურენტული შერჩევის საფუძველზე პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს მთავრობა თბილისის საკრებულოს თანხმობით, ამ კანონით და თბილისის საკრებულოს მიერ დადგენილი წესით. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თბილისის უძრავი ქონების, აქციებისა და წილების პირდაპირი განკარგვის ან/და კონკურენტული შერჩევის საფუძველზე პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს და ხელშეკრულების პირობებს განსაზღვრავს მთავრობა თბილისის საკრებულოს თანხმობით.
საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2015 წლის 12 აგვისტოს N21-85 დადგენილებით დამტკიცებულ „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ქონების პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების წესზე“. აღნიშნული „წესის“ პირველი მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, ქონების პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზებისა ან/და კონკურენტული შერჩევის საფუძველზე პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს, ხელშეკრულების/პრივატიზების პირობებსა და საპრივატიზებო ფასს განსაზღვრავს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თანხმობით, ხოლო საკითხს ამზადებს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი - ქონების მართვის სააგენტო. ამავე „წესის“ მე-3 მუხლის მე-8 პუნქტის შესაბამისად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ქონების პირდაპირი განკარგვის ფორმით ან კონკურენტული შერჩევის საფუძველზე პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების შესახებ ხელშეკრულების გაფორმებაზე თანხმობის გაცემის შემდეგ, სააგენტო, 3 თვის ვადაში, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის სახელით, ქონების კონკურენტული შერჩევის საფუძველზე გამოვლენილ პრეტენდენტთან აფორმებს ხელშეკრულებას.
საქმის მასალებით დადგენილია, რომ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2012 წლის 3 სექტემბრის N05/18761 წერილის საფუძველზე, ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში, N11 კორპუსში მდებარე N25, N27 და N15 ბინებზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა სახელმწიფოს საკუთრების უფლება (ს/კ N..., N...და N...), ხოლო სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის პირველი აგვისტოს N1/1-1864 ბრძანების საფუძველზე, აღნიშნულ ბინებზე საჯარო რეესტრში აღირიცხა სსიპ თვითმმართველი ქალაქის - თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლება.
2017 წლის 6 ნოემბერს ...ის რაიონის გამგეობამ N39-01173101723 წერილით მიმართა სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს უფროსს და ითხოვა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროსთან შუამდგომლობის წარდგენა, ქალაქ თბილისში, ...ის დასახელების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსის საკითხის შესწავლასთან დაკავშირებით. აღნიშნული წერილის მიხედვით, მითითებულ კორპუსში (ს/კ ...) ცხოვრობდა 32 ოჯახი და საცხოვრებელ ფართებზე პრეტენზიას აცხადებდა დევნილის სტატუსის მქონე რამდენიმე პირი, რომელთაც სამინისტროს მიერ გადაცემული დოკუმენტების საფუძველზე, გამოეყოთ ფართები.
საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვითა სამინისტრომ 2017 წლის 27 ნოემბრის N01-01/07/28416 წერილით განმარტა, რომ სამინისტრო არ იყო წინააღმდეგი, ქალაქ თბილისში, ...ის დასახელების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსში მცხოვრებ არადევნილ პირებს კერძო საკუთრებაში გადასცემოდათ მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი ფართები.
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2017 წლის 29 ნოემბრის N44.02.853 განკარგულებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს შესათანხმებლად წარედგინა განკარგულების N1 დანართით წარდგენილ ნუსხაში გათვალისწინებული უძრავი ქონების პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზებით საკუთრებაში გადაცემის საკითხი, ამავე ნუსხაში მითითებულ პირთათვის. განკარგულებით საკრებულოს წარედგინა ნუსხაში მითითებულ პირებთან გასაფორმებელი შესაბამისი ხელშეკრულების პროექტი, განკარგულების N2 დანართის შესაბამისად.
განკარგულების N1 დანართის მიხედვით, ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში, N11 კორპუსის მე-9 სართულზე მდებარე 45,84 კვ.მ ფართობის ბინა N25 (ს/კ ...) უნდა გადასცემოდა ხ.ს-ს, ხოლო ამავე სართულზე მდებარე 73,56 კვ.მ ფართობის ბინა N27 (ს/კ ...) - ნ.ც-ეს. ასევე, ქალაქ თბილისში, ...ის დასახელების მე-4 მ/რ-ში, N11 კორპუსის მე-5 სართულზე მდებარე 73,56 კვ.მ ფართობის ბინა N15 (ს/კ ...) უნდა გადასცემოდა ვ.გ-ას.
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2017 წლის 5 დეკემბრის N55 განკარგულებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობას მიეცა თანხმობა, „ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მიკრო რაიონში, N11 კორპუსში მდებარე უძრავი ქონების (ს/კ ...) პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების თაობაზე“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2017 წლის 29 ნოემბრის N44.02.853 განკარგულების N1 დანართით წარდგენილ ნუსხაში გათვალისწინებული უძრავი ქონების, ამავე ნუსხაში მითითებულ პირთათვის პირდაპირი განკარგვის ფორმით, სიმბოლურ ფასად - ერთ ლარად პრივატიზებაზე.
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2017 წლის 29 ნოემბრის N44.02.853 განკარგულებისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2017 წლის 5 დეკემბრის N55 განკარგულების საფუძველზე, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და ხ.ს-ს შორის 2017 წლის 20 დეკემბერს გაფორმდა ხელშეკრულება პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების შესახებ, რომლითაც ხ.ს-ს გადაეცა ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში, N11 კორპუსის მე-9 სართულზე მდებარე 45,84 კვ.მ ფართობის ბინა N25 (ს/კ ...). სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2018 წლის 24 იანვრის N... საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის საფუძველზე, მითითებულ უძრავ ქონებაზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ხ.ს-ის საკუთრების უფლება.
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2017 წლის 29 ნოემბრის N44.02.853 განკარგულებისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2017 წლის 5 დეკემბრის N55 განკარგულების საფუძველზე, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და ნ.ც-ეს შორის 2017 წლის 20 დეკემბერს გაფორმდა ხელშეკრულება პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების შესახებ, რომლითაც ნ.ც-ეს გადაეცა ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში, N11 კორპუსის მე-9 სართულზე მდებარე 73,56 კვ.მ ფართობის ბინა N27 (ს/კ ...). სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2018 წლის 24 იანვრის N... საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის საფუძველზე, მითითებულ უძრავ ქონებაზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ნ.ც-ის საკუთრების უფლება.
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2017 წლის 29 ნოემბრის N44.02.853 განკარგულებისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2017 წლის 5 დეკემბრის N55 განკარგულების საფუძველზე, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და ვ.გ-ას შორის 2017 წლის 20 დეკემბერს გაფორმდა ხელშეკრულება პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების შესახებ, რომლითაც ვ.გ-ას გადაეცა ქალაქ თბილისში, ...ის დასახელების მე-4 მ/რ-ში, N11 კორპუსის მე-5 სართულზე მდებარე 73,56 კვ.მ ფართობის ბინა N15 (ს/კ ...). სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2018 წლის 24 იანვრის N... საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის საფუძველზე, მითითებულ უძრავ ქონებაზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ვ.გ-ას საკუთრების უფლება.
საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო პალატის დასკვნებს, იმასთან დაკავშირებით, რომ სადავო აქტების გამოცემამდე, ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა შეისწავლეს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება. ადგილი არ ჰქონია მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების განკარგვის დამაბრკოლებელ გარემოებებს. მოპასუხე მხარემ კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით მოახდინა მის საკუთრებაში არსებული ქონების პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზება და იმ პირთათვის გადაცემა, რომლებიც წლების განმავლობაში ცხოვრობდნენ სადავო ბინებში. საწინააღმდეგო გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებების არსებობა არ დასტურდება. საყურადღებოა, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტს საკუთარი უფლებამოსილების ფარგლებში გააჩნია დამოუკიდებლად და საკუთარი პასუხისმგებლობით მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ქონების მართვისა და განკარგვის შესაძლებლობა, თუმცა ვინაიდან თბილისის მუნიციპალიტეტისათვის გადაცემამდე, თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსი წარმოადგენდა დევნილთა კომპაქტურად განსახლების ობიექტს, სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ გაითვალისწინა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს პოზიცია - მხოლოდ მას შემდეგ მოახდინა შესაბამისი ფართების პრივატიზება, რაც ეცნობა, რომ სამინისტრო არ იყო წინააღმდეგი, ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსში მცხოვრებ არადევნილ პირებს კერძო საკუთრებაში გადასცემოდათ მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი ფართები. გარდა ამისა, საქმეში არსებული საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს დევნილთა საკითხების დეპარტამენტის 2015 წლის პირველი ივლისის წერილით დასტურდება, რომ დევნილთა ერთიანი ელექტრონული ბაზის შესაბამისად, N11 კორპუსში, როგორც ე.წ. „კომპაქტურად განსახლების ობიექტში“, იძულებით გადაადგილებული პირები - დევნილები არ არიან დამისამართებულნი ბინის ნუმერაციით. საყურადღებოა, რომ კონკრეტულად, რ.ჯ-ა დევნილად რეგისტრირებულია მითითებულ მისამართზე მდებარე N38 ბინაში და აღნიშნული ბინის ნომერი არ არის შესაბამისობაში სადავო ბინების ნუმერაციასთან. ამასთანავე, არ დასტურდება სადავო ფართებთან მოსარჩელის რაიმე სახის კავშირის არსებობა და შესაბამისი ბინით სარგებლობა. სადავო აქტების გამოცემის ფაქტობრივ საფუძველს წარმოადგენდა სწორედ ის გარემოება, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის დასახლების მე-4 მ/რ-ში მდებარე N11 კორპუსში, N15, N25 და N27 ბინებში, წლების განმავლობაში ცხოვრობდნენ ხ.ს-ი, ნ.ც-ე და ვ.გ-ა.
სააპელაციო პალატამ ასევე სწორად აღნიშნა, რომ „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონისა და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2021 წლის 8 აპრილის N01-30/ნ ბრძანებით დამტკიცებული „დევნილთა საცხოვრებლით უზრუნველყოფის წესის“ შესაბამისად, მოსარჩელეს, როგორც დევნილ პირს, გააჩნია საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების მოთხოვნის შესაძლებლობა (სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტოდან წარმოდგენილი ინფორმაციით დგინდება, რომ რ.ჯ-ას ოჯახს საცხოვრებელი ფართის მიღების მოთხოვნით სააგენტოსათვის არ მიუმართავს).
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოებს ჰქონდათ უფლებამოსილება, ხ.ს-ისთვის, ნ.ც-ისათვის და ვ.გ-ასთვის სიმბოლურ ფასად, პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების გზით, საკუთრებაში გადაეცათ სადავო უძრავი ქონება. გასაჩივრებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებში ასახული კონკრეტული ურთიერთობის მოწესრიგება შეესაბამება მათი გამოცემის სამართლებრივ საფუძვლებს და წინააღმდეგობაში არ მოდის მოცემული ურთიერთობის მარეგულირებელ სამართლებრივ ნორმებთან.
საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ადმინისტრაციული ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე. ამასთანავე, იმ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, რომლის საფუძველზეც მოხდა ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 70-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, გამოიწვევს ადმინისტრაციული ხელშეკრულების ბათილად ცნობას. „..რამდენადაც ადმინისტრაციული აქტის ბათილობა იწვევს მისი სამართლებრივი შედეგის ბათილობას, აქტის ბათილად გამოცხადებით დასტურდება, რომ ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებას არ გააჩნდა კანონიერი საფუძველი..“ (სუსგ N600-589 (4კ-12)). ამდენად, მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა, რომ სადავო აქტების - თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2017 წლის 29 ნოემბრის N44.02.853 განკარგულებისა და თბილისის მუნიპალიტეტის საკრებულოს 2017 წლის 5 დეკემბრის N55 განკარგულების კანონიერად მიჩნევის პირობებში, არ არსებობს მათ საფუძველზე დადებული სადავო ხელშეკრულებებისა და საკუთრების მოწმობების ბათილად ცნობის საფუძველი.
კასატორი მნიშვნელოვნად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ სამოქალაქო საქმეზე მიღებული სასამართლო გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა რ.ჯ-ას, ე.შ-ას და მ.ბ-ას სარჩელი, მოპასუხეების - ნ.ც-ის, ვ.გ-ას, ხ.ს-ის და მათი ოჯახის წევრებისაგან იმ საცხოვრებელი ბინების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის შესახებ, რომლებსაც უკავშირდება მოცემული ადმინისტრაციული დავა. საყურადღებოა, რომ კასატორი, ერთი მხრივ, ცდილობს, დაადასტუროს მოცემული ადმინისტრაციული საქმის გადაწყვეტის შეუძლებლობა, ზემოაღნიშნულ სამოქალაქო საქმეზე დამდგარი შედეგის გათვალისწინების გარეშე, ხოლო მეორე მხრივ, ადასტურებს, რომ მითითებულ სამოქალაქო საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილება მიღებული არ არის და საქმის წარმოება შეჩერებულია სწორედ მოცემული ადმინისტრაციული დავის გადაწყვეტამდე. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული არგუმენტი არ ადასტურებს წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობას და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, რ.ჯ-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, რ.ჯ-ას საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად მიჩნევის პირობებში, ა.გ-ეს (პირადი N...) უნდა დაუბრუნდეს რ.ჯ-ას საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით 2022 წლის 7 აპრილს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. რ.ჯ-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილება;
3. ა.გ-ეს (პირადი N...) დაუბრუნდეს რ.ჯ-ას საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით 2022 წლის 7 აპრილს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150.
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე
მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე
გენადი მაკარიძე
