საქმე №ბს-251(კ-21) 17 იანვარი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - ა.ნ-ე

პროცესუალური მოწინააღმდეგეები (მოპასუხეები) - ბორჯომის მუნიციპალიტეტის საკრებულო, ბორჯომის მუნიციპალიტეტის მერია

მესამე პირები (სასკ-ის 16.1) - შპს „ს...“; სს „ე...“

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 23 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა.ნ-ემ წარმომადგენლის მეშვეობით 2019 წლის 27 მაისს სარჩელით მიმართა ახალციხის რაიონულ სასამართლოს ბორჯომის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ბორჯომის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიმართ და მოითხოვა 19289,92 ლარის ოდენობით მატერიალური ზიანისა და 200000 ლარის ოდენობით მორალური ზიანის მოპასუხეებისთვის სოლიდარულად ანაზღაურების დავალება.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 30 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნენ შპს „ს...“ და სს „ე...“.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 04 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ა.ნ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 23 სექტემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული განჩინება. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით წარმომადგენლის მეშვეობით გაასაჩივრა ა.ნ-ემ.

ა.ნ-ის წარმომადგენელი მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, ვინაიდან საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას.

კასატორი მიიჩნევს, რომ ტოპოგრაფიული გეგმის შედგენის ნორმატიული წესისა და ხაზობრივი ნაგებობების მესაკუთრეების ნაგებობების რეესტრში რეგისტრაციის ვალდებულების არქონის გამო ა.ნ-ემ მიიღო სხეულის დაზიანება. კასატორი აღნიშნავს, რომ ერთი მხრივ, ხაზობრივი ნაგებობის მესაკუთრე ამტკიცებს, რომ მას არ აქვს ვალდებულება დაარეგისტრიროს ის საჯარო რეესტრში, მეორე მხრივ, ადმინისტრაციული ორგანოები თავს იმართლებენ იმით, რომ ტოპოგრაფიული გეგმის შედგენის წესი არ არსებობს და ვალდებულება არა აქვთ, რომ შეამოწმონ ხაზობრივი ნაგებობა, მესამე მხრივ კი, სასამართლო ვერ იღებს მართებულ და სამართლიან გადაწყვეტილებას საკითხთან მიმართებაში, ვინაიდან არ არსებობს საკითხის მომწესრიგებელი საკანონმდებლო რეგულაცია. კასატორისთვის გაუგებარია, ვის უნდა მიმართოს მოსარჩელემ, მაშინ როდესაც ყველა ვალდებული პირი, ვალდებულების არარსებობაზე მითითებით, პასუხისმგებლობას თავს არიდებს.

კასატორის მოსაზრებით, თუ მესაკუთრეს არ ექნება ხაზობრივი ნაგებობის რეგისტრაციის ვალდებულება და თუ არ იარსებებს ტოპოგრაფიული რუკის სათანადო შედგენის წესი, რომელზეც დატანილი იქნება სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისთვის საფრთხის შემცველი ინფორმაცია, ადმინისტრაციული ორგანოები შეეცდებიან მუდამ თავი აარიდონ პასუხისმგებლობას, რაც დაუშვებელი და უსამართლოა.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 25 ივნისის კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაზე (საქმე №3/004-18) მითითებით კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლოს მიერ დადგენილ იქნა, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა არ იმოქმედეს კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად, არ გამოიკვლიეს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რასაც შედეგად მოჰყვა უკანონო მშენებლობა და ა.ნ-ის ჯანმრთელობის დაზიანება. შესაბამისად, გაუგებარია, თუ რატომ იმსჯელა სააპელაციო სასამართლომ ისეთ საკითხებზე, რომლებიც უკვე დადგენილი იყო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განხილვის საგანს წარმოადგენდა არა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერების შესწავლა და ამის შემდგომ მისი ბათილად ცნობის საკითხის განხილვა, არამედ - ზიანის ანაზღაურების საკითხის დადგენა, რომელიც მოთხოვნილი იყო სარჩელით და შემდგომ უკვე სააპელაციო საჩივრით. კასატორი ითვალისწინებს რა ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მოქმედ ინკვიზიციურობის პრინციპს, გაუგებრად მიიჩნევს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოებების ხელახლა განხილვასა და შეფასებას. კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლო გასცდა მისი მსჯელობის სფეროს და შეიჭრა კანონიერი გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოებების განხილვაში, რაც დაუშვებელია და რამაც გამოიწვია სწორედ უკანონო გადაწყვეტილების მიღება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 02 აპრილის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ა.ნ-ის საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა.ნ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე ზიანის ანაზღაურებას ითხოვს ადმინისტრაციული ორგანოს უკანონო ქმედებაზე (უმოქმედებაზე) მითითებით, შესაბამისად, მოცემული დავის ფარგლებში შესაფასებელია ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან მოსარჩელის კანონიერი უფლების ხელყოფისა და უკანონო ქმედებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების საკითხი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტზე, რომლის თანახმად, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი. სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის მხრიდან განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით თავისი სამსახურებრივ მოვალეობის დარღვევის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება გათვალისწინებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილით. ამ ნორმის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ სახელმწიფო მოსამსახურე ან საჯარო მოსამსახურე განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირის მიმართ, სახელმწიფო (მუნიციპალიტეტი) ან ის ორგანო, რომელშიც აღნიშნული მოსამსახურე მუშაობს, ვალდებულია აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი. განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის დროს სახელმწიფო მოსამსახურე ან საჯარო მოსამსახურე სახელმწიფოსთან (მუნიციპალიტეტთან) ერთად, სოლიდარულად აგებს პასუხს.

ამდენად, კანონმდებლობა ადგენს საჯარო მოხელის ქმედებით ან გადაწყვეტილებით მიყენებული ზიანის სახელმწიფოს მხრიდან ანაზღაურების ვალდებულებას. ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობისათვის კი აუცილებელია შემდეგი პირობების არსებობა: ქმედება, რამაც ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება წარმოშვა, დაკავშირებული უნდა იყოს საჯარო-სამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელებასთან, ამ უფლებამოსილების განხორციელების პროცესში დაშვებული დარღვევა მიმართული უნდა იყოს სხვა პირის უფლებების შელახვისკენ, უნდა არსებობდეს მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირი.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ არასრულწლოვანი ა.ნ-ე, საცხოვრებელი კომპლექსის ...ის აივანზე თამაშის დროს, მეტალის საზომით შეეხო აივანთან გამავალ მაღალი ძაბვის ელექტრო სადენს (10 კილოვატი სიმძლავრე), რის შედეგადაც სხეულის დაზიანება მიიღო. მოსარჩელე ზიანის ანაზღაურებას ითხოვს ბორჯომის მუნიციპალიტეტის მერიისა და საკრებულოსგან. ამდენად, უნდა შემოწმდეს არსებობდა თუ არა მოპასუხეთა ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირი.

„მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ სადავო პერიოდში მოქმედი (ძალადაკარგულია საქართველოს მთავრობის 02.03.2020წ. №139 დადგენილებით) საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 27 მარტის №57 დადგენილების 73-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მე-3 კლასის შენობა-ნაგებობების სამშენებლო დოკუმენტის პროექტი მოიცავს მიწის ნაკვეთის ტოპოგრაფიულ გეგმაზე დატანილ მიწის ნაკვეთის გეგმას, მათ შორის, მიწის ნაკვეთის საკადასტრო საზღვრებს, არსებულ საინჟინრო-კომუნალურ ქსელებს, მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის განთავსებას, მისასვლელ გზებსა და სხვა ნაწილებს, ხოლო ამავე დადგენილების 94¹ მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, დამკვეთის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაციის სისწორისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრება დამკვეთსა და დოკუმენტის შემსრულებელ პირს, რომელიც შედგენილი დოკუმენტის სისწორეს ხელის მოწერით ადასტურებს. ამასთან, ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ამოწმებს დამკვეთის მიერ წარდგენილი დოკუმენტების მოქმედ კანონმდებლობასთან შესაბამისობას და პასუხისმგებელია მხოლოდ მის მიერ დამოწმებული დოკუმენტების კანონმდებლობასთან შესაბამისობაზე.

„ელექტრული ქსელების ხაზობრივი ნაგებობების დაცვის წესისა და მათი დაცვის ზონების დადგენის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 24 დეკემბრის №366 დადგენილების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ელექტრული ქსელის ხაზობრივი ნაგებობების დაცვის ზონასა და განაკაფებში ელექტროგადამცემი ხაზის მფლობელი პირის წერილობითი თანხმობის გარეშე აკრძალულია ნებისმიერი სახის სამშენებლო, სამონტაჟო, სარეკონსტრუქციო და ასაფეთქებელ სამუშაოთა წარმოება.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მშენებლობის ნებართვის მოსაპოვებლად დოკუმენტაცია, მათ შორის, ტოპოგრაფიული გეგმა, წარდგენილ იქნა შპს „ს...ს“ მიერ, თუმცა წარდგენილ დოკუმენტებში სამშენებლო ობიექტის ელექტრო გადამცემი ხაზის (ეგხ) დაცვის ზონაში მოთავსების შესახებ ინფორმაცია არ იქნა ასახული - ტოპოგრაფიულ გეგმაზე არ არის მითითებული არც ერთი ხაზობრივი ნაგებობა. ამასთან ცნობილია, რომ შპს ,,ს...ს“ სამშენებლო სამუშაოების განხორციელებაზე სს „ე...ს“ თანხმობა არ გააჩნდა.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ტოპოგრაფიულ გეგმაზე ხაზობრივი ნაგებობის მითითების შემთხვევაში, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ აუცილებლად იქნებოდა მოთხოვნილი ხაზობრივი ნაგებობის მესაკუთრის თანხმობა, თუმცა ხაზობრივი ნაგებობა არ იყო რეგისტრირებული საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, ამასთან მშენებლობის ნებართვის გაცემაზე განმცხადებელი პირის (შპს „ს...ს“) მიერ ტოპოგრაფიულ გეგმაზე არ იყო დატანილი ხაზოვანი ნაგებობა, არ იყო მითითებული, რომ სამშენებლო სამუშაოები უნდა განხორციელებულიყო ეგხ-ს დაცულ ზონაში. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შპს „ს...მა“, მის მიერ წარგდენილი თუ წარუდგენელი დოკუმენტებით, ადმინისტრაციული ორგანო შეცდომაში შეიყვანა. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო არ მოქმედებდა განზრახვით ან უხეში გაუფრთხილებლობით, რაც, თავის მხრივ, გამორიცხავს მის ბრალეულ ქმედებას. მით უფრო იმის გათვალისწინებით, რომ ადმინისტრაციული ორგანო არ იყო პასუხისმგებელი წარდგენილი ტოპოგრაფიული რუკის სისწორეზე, იგი ამოწმებს უკვე წარდგენილი რუკის მოქმედ კანონმდებლობასთან შესაბამისობას.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სწორედ შპს „ს...“ მოქმედებდა ბრალეული ქმდებით, იგი სს „ე...ს“ თანხმობის გარეშე ახორციელებდა სამშენებლო სამუშაოებს, ადმინისტრაციული ორგანოსთვის არ უცნობებია სამშენებლო სამუშაოების ეგხ-ს დაცულ ზონაში განხორციელება და შემდგომ შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების გარეშე გადასცა ბინები მესაკუთრეებს.

შპს ,,ს...ს“ ბრალეულობას ადასტურებს კანონიერ ძალაში შესული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 04 მაისის გადაწყვეტილებაც (საქმე №2ბ/4274-20), რომლის თანახმად ა.ნ-ის სააპელაციო სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 09 იანვრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყევტილება, რომლითაც ა.ნ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. კერძოდ, მოპასუხეებს: სს „ე...სა“ და შპს „ს...ს“ ა.ნ-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ გაწეული მკურნალობის ხარჯის 9306,09 ლარისა და მორალური ზიანის სახით 100 000 ლარის ანაზღაურება.

საკასაციო პალატა ყურადსაღებად მიიჩნევს იმ გარემოებასაც, რომ ბორჯომის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ბორჯომის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ შპს „ს...ს“ საცხოვრებელი კომპლექსი ექსპლუატაციაში მიღებული არ არის. შენობის ექსპლუატაციაში მიღება წარმოადგენს სამშენებლო ნებართვის მოპოვებისთვის განკუთვნილ ღონისძიებათა დამოუკიდებელ პროცედურას და გულისხმობს უფლებამოსილი ორგანოს მიერ სანებართვო პირობების შესაბამისად დასრულებულ მშენებლობაზე ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას, რაც ნიშნავს იმას, რომ შესაძლოა მშენებლობის ნებართვა შესაბამისი ორგანოს მიერ იქნეს გაცემული, თუმცა დასრულებული მშენებლობის სამშენებლო პირობებსა და საკანონმდებლო რეგულაციებთან შეუსაბამობის შემთხვევაში ადმინისტრაციულ ორგანოს შეუძლია უკვე დასრულებული შენობა-ნაგებობა არ მიიღოს ექსპლუატაციაში.

„მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 27 მარტის №57 დადგენილების 95-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, განხორციელებული მშენებლობის ექსპლუატაციაში მიღება ნიშნავს დასრულებული მშენებლობის სანებართვო პირობებთან შესაბამისობის საბოლოო დადგენას. ამავე მუხლის 97-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღებაზე უფლებამოსილი ორგანო შენობა-ნაგებობის საბოლოო ინსპექტირებას/შემოწმებას და ექსპლუატაციაში მიღებას ახორციელებს ერთი ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში, რომლის დროსაც დამკვეთი ვალდებულია უზრუნველყოს სახელმწიფო ზედამხედველის შეუფერხებელი და უპირობო შესვლა. ექსპლუატაციაში მიღების თაობაზე ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში მშენებლობის ზედამხედველი ორგანო ამოწმებს მთელ რიგ გარემოებებს, მათ შორის, ზედამხედველ ორგანოს შეუძლია დაათვალიეროს შენობა-ნაგებობა. განცხადებისა და მასზე თანდართული დოკუმენტაციის კანონმდებლობასთან შესაბამისობას და ხარვეზის დადგენის შემთხვევაში, მოქმედებს კანონმდებლობის შესაბამისად, ახორციელებს საბოლოო ინსპექტირებას/შემოწმებას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიუღებლობა ასევე დამატებით გამორიცხავს ადმინისტრაციული ორგანოს ბრალეულ ქმედებას, ვინაიდან დასრულებული მშენებლობის სანებართვო პირობებთან შესაბამისობა საბოლოოდ არ ყოფილა დადგენილი. ამასთან, პალატის მოსაზრებით ექსპლუატაციაში მიღების თაობაზე ადმინიტრაციული წარმოების დროს აუცილებლად დადგინდებოდა ხარვეზი, რაც დასრულებულ შენობა-ნაგებობას გააჩნდა.

საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ იმეორებს, რომ ზიანი ანაზღაურდება რეალურად არსებული, დამდგარი საზიანო შედეგისათვის, აუცილებელია პირდაპირი ზიანის არსებობისას კონკრეტულ ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის დადგენა. განსახილველ შემთხვევაში კი არ არსებობს ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირი; მეტიც, არ არსებობს ადმინისტრაციული ორგანოების განზრახვა ან უხეში გაუფრთხილებლობა, რაც გამორიცხავს ბორჯომის მუნიციპალიტეტის მერიასა და საკრებულოსთვის მატერიალური ზიანის ანაზღაურების დავალებას. ამასთან, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სასარგებლოდ შპს „ს...სა“ და სს „ე...ს“ უკვე დაკისრებული აქვთ მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და განმარტავს, რომ არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში, გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. თუმცა ა.ნ-ის მიღებულ დაზიანებებსა და ადმინისტრაციული ორგანოების ქმედებს შორის უშუალო მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის არარსებობის პირობებში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს მოპასუხეთათვის ა.ნ-ის სასარგებლოდ მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრების სამართლებრივი საფუძველი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის მიერ, სსკ-ის 102-ე მუხლის შესაბამისად ვერ იქნა წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რომლებიც დაადასტურებდა მის მიერ საკასაციო საჩივარში მითითებული გარემოებების ნამდვილობას და გააქარწყლებდა სააპელაციო პალატის მსჯელობას, მის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, დაადასტურებდა სააპელაციო პალატის სამართლებრივი დასკვნის მცდარობას. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა.ნ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 23 სექტემბრის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა