საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-839(2კ-21) 17 იანვარი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

მოწინააღმდეგე მხარე - ვ. კ-ე

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 23 აპრილის გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2020 წლის 24 თებერვალს ვ. კ-ემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელემ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 23 ოქტომბრის №000867 და №000868 დადგენილებების, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 27 იანვრის N63 ბრძანებისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 30 იანვრის N92 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილებით ვ. კ-ეის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. კ-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 23 აპრილის გადაწყვეტილებით ვ. კ-ეის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ვ. კ-ეის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 23 ოქტომბრის №000867 და №000868 დადგენილებები და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 27 იანვრის №63 და 2020 წლის 30 იანვრის №92 ბრძანებები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 23 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ.

კასატორმა - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ საკასაციო საჩივარში აღნიშნა, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ, კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად, დაიწყო სამართალდამრღვევის - ვ. კ-ეის მიმართ საქმის წარმოება და მიღებულ იქნა 2019 წლის 23 ოქტომბრის N000867 და N000868 დადგენილებები, რომლითაც პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის ,,ბ“ პუნქტის შესაბამისად, ვ. კ-ეს დაეკისრა ჯარიმა 8000-8000 ლარი და იმ დროისთვის უნებართვოდ მიჩნეული სამშენებლო სამუშაოების, კერძოდ, ავტოფარეხების დემონტაჟი. სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას დაეყრდნო იმ გარემოებას, რომ განხორციელებულ სამშენებლო სამუშაოებზე არსებობდა ნებართვები, კერძოდ, სამგორის რაიონის გამგეობის 2000 წლის 19 მაისს N88 და N89 განკარგულებები. მითითებული განკარგულებებით მესაკუთრეს ნება დაერთო დაესრულებინა დროებითი სარგებლობისთვის განკუთვნილი ავტოფარეხების მშენებლობა და რაიონის ან ქალაქის პირველივე მოთხოვნისთანავე უნდა მოეხდინა ავტოფარეხების დემონტაჟი და ტერიტორია მოეყვანა პირვანდელ მდგომარეობაში. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ სამგორის რაიონის გამგეობის 2000 წლის 19 მაისს N88 და N89 განკარგულებების მშენებლობის ნებართვად მიჩნევა არამართებულია, ვინაიდან, განკარგულებაში მითითებულია, რომ მოთხოვნისთანავე დაუყოვნებლივ უნდა მომხდარიყო დროებითი სარგებლობისთვის განკუთვნილი ავტოფარეხების დემონტაჟი. მითითებებით კი, მესაკუთრეს ტერიტორიის პირვანდელ მდგომარეობაში მოსაყვანად განესაზღვრა 7-დღიანი ვადა, რაც გულისხმობს იმას, რომ მესაკუთრეს შეეძლო თავიდან აეცილებინა სამართალდარღვევა, მაგრამ მუნიციპალიტეტის მოთხოვნა არ იქნა შესრულებული, რაც ეწინააღმდეგება მესაკუთრის მიერ წარმოდგენილ სამგორის რაიონის გამგეობის 2000 წლის 19 მაისს N88 და N89 განკარგულებებს მოთხოვნის შესრულებასთან დაკავშირებით.

გარდა ამისა, კასატორმა მიუთითა, საქართველოს მთავრობის N255 დადგენილების 24-ე მუხლის მე-4 პუნქტზე, რომლის მიხედვითაც, ,,საზოგადოებრივ ან/და მის მომიჯნავე ტერიტორიაზე განთავსებული დროებითი შენობისა და ნაგებობის გამოყენების მაქსიმალური ვადაა 1 წელი და შესაძლებელია ყოველი ვადის ამოწურვის შემდეგ ვადის მაქსიმუმ 1 წლით გაგრძელება. ვადის ამოწურვის შემდეგ, როდესაც არ ხდება ვადის გაგრძელება, აუცილებელია დროებითი შენობისა და ნაგებობის დემონტაჟი (დაშლა/დანგრევა), ტერიტორიიდან გატანა, აგრეთვე, ამ ტერიტორიის კეთილმოწყობა ან/და პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანა". აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, დროებითი სარგებლობისთვის განკუთვნილი მსუბუქი კონსტრუქციის გამოყენების ვადა შეზღუდულია და ყოველ ერთ წელში უნდა გაგრძელდეს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორმა - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ საკასაციო საჩივარში აღნიშნა, რომ „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის N57 დადგენილების 36-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, „მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია კანონმდებლობით, მათ შორის ამ დადგენილებით, განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა“. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, „მშენებლობის ნებართვა გაიცემა ახალ მშენებლობაზე (მათ შორის მონტაჟზე)“. ამავე დადგენილების 65-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, „I კლასის შენობა-ნაგებობების მშენებლობას არ ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა (გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა)“, ხოლო ამავე პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, „I კლასს განეკუთვნება: ა) 60 მ2-მდე სართულების იატაკის დონეებზე განაშენიანების ჯამური ფართობის, 5 მ-მდე სიმაღლისა და გრუნტის ზედაპირიდან საშუალოდ 2 მ-მდე ჩაღრმავების მქონე შენობა“. „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის N57 დადგენილების 66-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, „I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობა წარმოებს ნებართვის მიღების გარეშე, მშენებლობის მწარმოებელი ვალდებულია დაიცვას კანონმდებლობით, მათ შორის, სამშენებლო რეგლამენტებით გათვალისწინებული მოთხოვნები“. აღნიშნული დადგენილების 66-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, „I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის მწარმოებელი/დამკვეთი ვალდებულია განზრახული მშენებლობის შესახებ განცხადებით აცნობოს მშენებლობის ნებართვის გამცემ ორგანოს“. ამავე დადგენილების 66-ე მუხლის მე-7 პუნქტის შესაბამისად, „მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანო, 5 დღის ვადაში, წარდგენილი სრულყოფილი დოკუმენტ(ებ)ის საფუძველზე, წერილობით ადასტურებს მშენებლობის/მონტაჟის ქალაქთმშენებლობით დაგეგმილი დოკუმენტებთან შესაბამისობასა და მშენებლობის განხორციელების შესაძლებლობას (გარდა ამ მუხლის 71- პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა)“. აღნიშნული დადგენილების 66-ე მუხლის მე-10 პუნქტის შესაბამისად, „ამ დადგენილების მოთხოვნათა დარღვევით I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის განხორციელება განიხილება როგორც უნებართვო მშენებლობა“.

კასატორის განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში, განხორციელებულ სამშენებლო სამუშაოებს ესაჭიროებოდა უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული ნებართვა/წერილობითი დასტური. გამომდინარე იქიდან, რომ მხარის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი და ვერც საქმის განმხილველი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ იქნა მოძიებული განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაცია, აღნიშული ცალსახად მიუთითებს მშენებლობის უნებართვო ხასიათზე, რაც მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, წარმოადგენს სამართალდამრღვევ პირზე პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს.

კასატორის განმარტებით, მოქმედი კანონმდებლობით ამომწურავადაა განსაზღვრული იმ სუბიექტთა წრე, რომლებზეც შესაძლოა გავრცელდეს სამშენებლო ან მის საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში არსებული ნორმების მოქმედება. პასუხისმგებლობა პირველ რიგში ეკისრება მშენებლობის მწარმოებელ პირს, რომლის ქმედებამაც უშუალოდ გამოიწვია სამშენებლო სამართალდარღვევა. სადავო დადგენილებებით ვ. კ-ეს პასუხისმგებლობა დაეკისრა, როგორც უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელ პირს.

კასატორმა არ გაიზიარა, სააპელაციო სასამართლოს მითითება, რომ ქ. თბილისის სამგორის რაიონის გამგეობის მიერ გამოცემული N88 და N89 განკარგულებები წარმოადგენს სადავო ავტოფარეხების მშენებლობის ნებართვებს და განმარტავს, რომ ხსენებული განკარგულებებით გათვალისწინებულ იქნა სადავო ავტოფარეხების დროებით განთავსების პირობა. ამასთან, მნიშვნელოვანია განკარგულების მე-2 პუნქტის მე-2 წინადადება, რომლითაც განისაზღვრა ქალაქის ან რაიონის პირველივე მოთხოვნისთანავე ავტოსადგომის აღების ვალდებულება და ტერიტორიის საწყის მდგომარეობაში მოყვანა. ამდენად, მუნიციპალური ინსპექცია უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა დროებით განთავსებული მსუბუქი კონსტრუქციების დემონტაჟი ვ. კ-ეისთვის, როგორც ობიექტის მესაკუთრისთვის.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით.

კონკრეტულ შემთხვევაში დავის საგანია ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 23 ოქტომბრის №000867 და №000868 დადგენილებები, რომლითაც მოსარჩელე დაჯარიმდა 8000-8000 ლარით, N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, მდებარე ..., მიკრო/რაიონი ..., კორპუსი ..., შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მსუბუქი კონსტრუქციის ავტოფარეხების უნებართვო მშენებლობისათვის, ასევე დაევალა მითითებული ავტოფარეხის დემონტაჟი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 27 იანვრის N63 ბრძანებისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 30 იანვრის N92 ბრძანების კანონიერების შემოწმება.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, სამშენებლო წესრიგის სამართალი არის მართლწესრიგის სამართლის მნიშვნელოვანი ნაწილი, რომელიც აწესრიგებს მართლწესრიგის სამართლით დაცული სიკეთეებისათვის სამშენებლო საქმიანობით გამოწვეული საფრთხის თავიდან აცილების საკითხებს. სამშენებლო წესრიგის სამართალი იყოფა პრევენციულ (სამშენებლო ნებართვების სამართალი და სამშენებლო ზედამხედველობა) და რეპრესიულ (დარღვევების გამოვლენა და რეაგირება) სამშენებლო წესრიგის სამართლად. სამშენებლო წესრიგის სამართლის მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია უნებართვო მშენებლობის აკრძალვა, როგორც საფრთხის თავიდან აცილების მნიშვნელოვანი პრევენციული ღონისძიება, რამდენადაც მშენებლობის დასრულების შემდეგ განხორციელებული ღონისძიება შეუძლებელს გახდის ან გაართულებს საფრთხის თავიდან აცილებას. მშენებლობის აკრძალვის საფუძველი – უნებართვო მშენებლობა ფორმალურად სახეზეა, როდესაც ის ხორციელდება სამშენებლო ნებართვის ან შეტყობინების გარეშე, რაც საკმარისი საფუძველია მის შესაჩერებლად. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამშენებლო საქმიანობა ექვემდებარება ნებართვის მოპოვების ვალდებულებას, რაც აძლევს მშენებლობაზე ზედამხედველობის განმახორციელებელ ორგანოს შესაძლებლობას, გადაამოწმოს მშენებლობის კანონმდებლობასთან შესაბამისობა. მშენებლობის ნებართვის მოპოვების ვალდებულება გამოიხატება მშენებლობის სფეროში დადგენილი საქმიანობის პრევენციული აკრძალვით. მოქმედებს პრევენციული აკრძალვის მოდელი ნებართვის გაცემის დათქმით, ნებართვის გაცემით პირს ექმნება სამშენებლო საქმიანობის განხორციელების ფორმალური საფუძველი. მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა, შესაბამისად, უნებართვო მშენებლობა არის მშენებლობის ნებართვას დაქვემდებარებული შენობა - ნაგებობების მშენებლობა მშენებლობის ნებართვის გარეშე, ან/და დროებითი შენობა - ნაგებობის განთავსება სანებართვო მოწმობით განსაზღვრული გამოყენების პერიოდის გასვლის შემდეგ (საქართველოს მთავრობის 24.03.2009წ. N57 დადგენილების 3.74 მუხ.).

საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსზე, რომელიც ადგენს სამშენებლო სფეროში ჩადენილ სამართალდარღვევებთან დაკავშირებული საქმის წარმოების სპეციალურ წესს. აღნიშნული კოდექსის 25.2 მუხლის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, ხოლო 25.5 მუხლის თანახმად, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ადგენს შემოწმების აქტს, რომელშიც აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით. ამავე კოდექსის 25.9 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ. აღნიშნული კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე, გარდა ამ ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შენობა-ნაგებობისა გამოიწვევს დაჯარიმებას – 8 000 ლარით.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ საჯარო რეესტრის 2010 წლის 21 დეკემბრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, დასახლება ..., მიკრო/რაიონი ..., კორპუსი №..., 17.70 კვ.მ-ის (ს.კ. ..., ...) ავტოფარეხის (შენობა №8) მესაკუთრეს წარმოადგენს ვ. კ-ე უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია: ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ჩ...-ის“ კრების ოქმი №29.

საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ საჯარო რეესტრის 2019 წლის 10 ივნისის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, დასახლება ..., მიკრო/რაიონი ..., კორპუსი №..., 17.70 კვ.მ-ის (ს.კ. ..., ...) ავტოფარეხის (შენობა №9) მესაკუთრეს წარმოადგენს ვ. კ-ე უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია: სამკვიდრო მოწმობა: №....

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2019 წლის 02 აგვისტოს და 2019 წლის 18 სექტემბერს ვ. კ-ემ და გ. კ-ემ განცხადებებით მიმართეს თბილისის სამგორის რაიონის გამგეობას და მოითხოვეს ქ. თბილისში, ისანი-სამგორის რაიონში, ...-ში, ... მ/რ-ში, კორპუს №...-ის მიმდებარედ დაწყებული მსუბუქი კონსტრუქციების ტიპის ავტოსადგომის დამთავრების ნებართვა.

თბილისის სამგორის რაიონის გამგეობის 2000 წლის 19 მაისის №88 განკარგულების თანახმად, დაკმაყოფილდა გ. კ-ეის თხოვნა და ...... მ/რ კორპ. №...-ში მცხოვრებ მობინადრეთა თანხმობის გათვალისწინებით, როგორც გამონაკლისი, ნება დაერთო დაემთავრებინა ადრე დაწყებული მსუბუქი კონსტრუქციის ტიპის ავტოსადგომი დროებითი სარგებლობისთვის. ამავე განკარგულების თანახმად, გაფრთხილებულ იქნა არ დაეზიანებინა მწვანე საფარი და ნარგავები. ასევე მკაცრად დაეცვა სისუფთავე და წესრიგი ავტოსადგომსა და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე. ხოლო ქალაქის ან რაიონის პირველივე მოთხოვნისთანავე აეღო ავტოსადგომი და ტერიტორია მოეყვანა საწყის მდგომარეობაში მის მიერ გაწეული ყოველგვარი ხარჯების ანაზღაურების გარეშე.

თბილისის სამგორის რაიონის გამგეობის 2000 წლის 19 მაისის №89 განკარგულების თანახმად, დაკმაყოფილდა მოქ. ვ. კ-ეის თხოვნა და ...... მ/რ კორპ. №...-ში მცხოვრებ მობინადრეთა თანხმობის გათვალისწინებით, როგორც გამონაკლისი, ნება დაერთო დაემთავრებინა ადრე დაწყებული მსუბუქი კონსტრუქციის ტიპის ავტოსადგომი დროებითი სარგებლობისთვის. ამავე განკარგულების თანახმად, გაფრთხილებულ იქნა მოქ. ვ. კ-ე არ დაეზიანებინა მწვანე საფარი და ნარგავები. ასევე მკაცრად დაეცვა სისუფთავე და წესრიგი ავტოსადგომსა და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე. ხოლო ქალაქის ან რაიონის პირველივე მოთხოვნისთანავე აეღო ავტოსადგომი და ტერიტორია მოეყვანა საწყის მდგომარეობაში მის მიერ გაწეული ყოველგვარი ხარჯების ანაზღაურების გარეშე.

საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2019 წლის 23 ივლისს შედგენილ იქნა მითითება №000867, რომლის თანახმად, სამართალდარღვევად დაფიქსირდა ქ. თბილისში, დასახლება ..., მიკრო/რაიონი ..., კორპუსი №..., ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ნივთის - მსუბუქი კონსტრუქციის ავტოფარეხის განთავსება შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე. ზემოაღნიშნული მითითებით ვ. კ-ეს, როგორც სამართალდამრღვევს, აღნიშნული დარღვევების გამოსწორების მიზნით, განესაზღვრა 7 კალენდარული დღის ვადა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის წარსადგენად ან უსაფრთხოების წესების დაცვით ობიექტის დემონტაჟის განსახორციელებლად.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2019 წლის 23 აგვისტოს შედგენილ იქნა №000867 შემოწმების აქტი, რომლის თანახმად მოქალაქე ვ. კ-ემ 2019 წლის 23 ივლისს გამოცემული №000867 მითითებით გათვალისწინებული პირობები არ შეასრულა.

2019 წლის 18 სექტემბერს ვ. კ-ეის მიერ ქალაქ თბილისის მუნიციპალურ ინსპექციაში №19/01192611087-17 განცხადებით წარდგენილ იქნა თბილისის სამგორის რაიონის გამგეობის 2000 წლის 19 მაისის №89 განკარგულება. ქალაქ თბილისის მუნიციპალურ ინსპექციაში 2019 წლის 18 სექტემბერს გამართულ ზეპირი მოსმენის სხდომაზე გამოცხადებულმა ვ. კ-ემ დაადასტურა მითითებისა და შემოწმების აქტების ჩაბარება და განმარტა, რომ სადავო სამშენებლო სამუშაოები განხორციელებულია მის მიერ 2000 წლიდან შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის საფუძველზე.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 23

ოქტომბრის №000867 დადგენილებით სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე მოქალაქე ვ. კ-ე დაჯარიმდა 8000 ლარით ქ. თბილისში, დასახლება ..., მიკრო/რაიონი ..., კორპუსი ..., №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მსუბუქი კონსტრუქციის ავტოფარეხის განთავსებისათვის. ამავე დადგენილებით ქ. თბილისში, დასახლება ..., მიკრო/რაიონი ..., კორპუსი №..., №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს დაევალა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, განთავსებული მსუბუქი კონსტრუქციის ავტოფარეხის დემონტაჟი.

2019 წლის 8 ნოემბერს ვ. კ-ემ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში წარადგინა №19/01193122292-01 ადმინისტრაციული საჩივარი ქალაქ თბილისის

მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 23 ოქტომბრის №000867 დადგენილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 27 იანვრის №63 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა ვ. კ-ეის 2019 წლის 8 ნოემბრის №19/01193122292-01 ადმინისტრაციული საჩივარი და ძალაში დარჩა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 23 ოქტომბრის №000867 დადგენილება.

აღნიშნულ ბრძანებებში ადმინისტრაციულმა ორგანომ განმარტა, რომ საჩივრის ავტორის მიერ განხორციელებულ სამუშაოებს ესაჭიროებოდა უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ნებართვა/წერილობითი დასტური, რაც საჩივრის ავტორის მიერ ვერ იქნა წარდგენილი და ვერც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ იქნა მოძიებული განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაცია. აღნიშნული კი ცალსახად მიუთითებდა მშენებლობის უკანონო ხასიათზე.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანია, დადგინდეს სახეზეა თუ არა გ. კ-ეის (ვ. კ-ეის მამა, ამჟამად გარდაცვლილი) მხრიდან მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, კერძოდ, ადგილი ჰქონდა თუ არა მსუბუქი კონსტრუქციის ავტოფარეხის განთავსებას შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, რაც სამართალდარღვევის შემადგენლობის ერთ-ერთ აუცილებელ გარემოებას წარმოადგენს, ვინაიდან, სწორედ აღნიშნულის დადასტურების შემთხვევაშია ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი პირის მიმართ გამოიყენოს პასუხისმგებლობის ღონისძიება და გამოსცეს აქტი ადმინისტრაციული სახდელის შეფარდების შესახებ.

საკასაციო სასამართლომ მიუთითებს, ქ. თბილისის მთავრობის 1999 წლის 15 ივლისის „საქალაქო მმართველობისა და რაიონულ გამგეობებს შორის ფუნქციათა გამიჯვნის შესახებ“ დადგენილებაზე, რომლის პირველი პუნქტის თანახმად, განხორციელდა საქალაქო მმართველობასა და რაიონულ გამგეობებს შორის ფუნქციათა გადანაწილება და დადგინდა, რომ რაიონული გამგეობის მიერ განხორციელდებოდა: ა) რაიონის ტერიტორიაზე განლაგებული ობიექტების სტრუქტურულ - ფუნქციური წყობის შეცვლის (ფანჯრისა და კარების ღიობების, კიბეებისა და ჩასასვლელების მოწყობა და სხვა), მცირე არქიტექტურული ფორმების განთავსების, დროებითი ავტოფარეხების მოწყობის, შენობა-ნაგებობების რეკონსტრუქციის, მიშენება - დაშენების, სარეკლამო და საინფორმაციო ფირნიშების (წარწერების) განთავსების საკითხებზე დადგენილი წესით შესაბამის სამსახურებთან შეთანხმებით გადაწყვეტილების მიღება; ბ) საბინაო საკითხების განხილვა -გადაწყვეტა, ადგილობრივ საკუთრებაში არსებული თავისუფალი საცხოვრებელი ფართობის მოქალაქეებზე მიკუთვნება; გ) არქმშენინსპექციის საქალაქო სამსახურთან შეთანხმებით მშენებარე ობიექტების დადგენილი წესით ექსპლუატაციაში მიღება; ამავე სამსახურთან კოორდინაციაში მშენებლობებზე კონტროლი, მათი აღკვეთის ორგანიზაცია. ქონების მართვის სამსახურთან შეთანხმებით საბიუჯეტო დაწესებულებებისათვის უსასყიდლო უზუფრუქტის წესით ქონების გადაცემა; დ) კანონიერ მიწის ნაკვეთებზე ადრეულ წლებში განხორციელებული უნებართვო შენობა - ნაგებობების საკითხის გადაწყვეტა; ე) „სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული თავისუფალი და წინა წლებში დამაგრებული და აუთვისებელი მიწის ნაკვეთების შემდგომი გამოყენების თაობაზე მომზადება და დადგენილი წესით ქ.თბილისის მთავრობის სხდომაზე წარდგენა; ვ) სავაჭრო საქმიანობის განხორციელებისათვის კანონმდებლობით დადგენილი წესით შესაბამისი მოსაკრებლის გადახდევინება და ვაჭრობის ნებართვის გაცემა. ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ ქ. თბილისის სამგორის რაიონის გამგეობა უფლებამოსილი იყო გამოეცა 2000 წლის 19 მაისის N88 და N89 განკარგულებები. მნიშვნელოვანია ასევე ის გარემოებაც, რომ ქ. თბილისის სამგორის რაიონის გამგეობის მიერ განკარგულების გამოცემამდე გათვალისწინებულ იქნა არა მხოლოდ მუნიციპალიტეტის, არამედ ქ. თბილისში, ..., ... მ/რ-ში, ... კორპუსში მცხოვრებ მობინადრეთა პოზიცია და მათი თანხმობის მხედველობაში მიღებითაც დაერთო ნება გ. კ-ეს (ვ. კ-ეის) ადრე დაწყებული მსუბუქი კონსტრუქციების ტიპის ავტოფარეხების დასრულებაზე.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ მართალია, ამავე დადგენილებით მხარეს ეცნობა, რომ ქალაქის ან რაიონის პირველივე მოთხოვნისთანავე აეღო ავტოსადგომი და ტერიტორია მოეყვანა საწყის მდგომარეობაში მის მიერ გაწეული ყოველგვარი ხარჯების ანაზღაურების გარეშე, თუმცა საგულისხმოა, რომ მითითებული განმარტება გასცდა საკანონმდებლო ჩარჩოებს. ხაზგასასმელია, რომ მოსარჩელეს საკუთრებაში აქვს რეგისტრირებული სადავო ავტოფარეხი, ამავდროულად, კაპიტალური შენობა-ნაგებობის (ავტოფარეხის) მშენებლობა განხორციელებულია არა უნებართვოდ, არამედ უშუალოდ თბილისის სამგორის რაიონის გამგეობის მიერ გაცემული ნებართვის საფუძველზე. ამასთან, ქალაქ თბილისის თვითმმართველ ერთეულს მრავალი წლის განმავლობაში არ მიუმართავს შესაბამისი ზომებისათვის, რათა უზრუნველეყო ვ. კ-ეის კაპიტალური ავტოფარეხის დემონტაჟი.

საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ ვ. კ-ეის მიერ ადგილი არ ჰქონია 2019 წლის 23 ივლისს №000867 და N000868 მითითებების შეუსრულებლობას და აღნიშნავს, რომ აღნიშნული მითითებებით მოსარჩელეს დაევალა შესაბამის ვადაში, ჩატარებული სამშენებლო სამუშაოების სანებართვო დოკუმენტაციის წარდგენა, ხოლო ასეთის წარუდგენლობის პიროებში მას უნდა უზრუნველეყო დემონტაჟი. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ 2019 წლის 2 აგვისტოს და 2019 წლის 18 სექტემბრის N19/011214845-17 და N19/01192611087-17 განცხადებებით მოსარჩელემ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციაში წარადგინა შესრულებული სამშენებლო სამუშაოების შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაცია - ქ. თბილისის სამგორის რაიონის გამგეობის 2000 წლის 19 მაისის N88 და N89 განკარგულებები. ამდენად, საქმეზე დადგენილად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებებით დასტურდება, რომ ვ. კ-ემ ზედმიწევნით შეასრულა 2019 წლის 23 ივლისის N000867 და N000868 მითითებებით განსაზღვრული მოთხოვნა - სათანადო სანებართვო დოკუმენტაციის წარდგენის თაობაზე, რის შემდგომაც მას აღარ ეკისრებოდა მითითების მეორე მოთხოვნის შესრულების ვალდებულება, გარდა იმ შემთხვევისა თუკი წარდგენილი იქნებოდა კანონშეუსაბამო სანებართვო დოკუმენტები ან/და უფლებამოსილი ორგანოს მიერ არ იქნებოდა მისთვის წარდგენილი შესაბამისი მოთხოვნა N88 და N89 განკარგულებებში ასახული კონკრეტული პირობის შესრულების შესახებ, რაც ამ შემთხვევაში არ განხორციელებულა. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ ზემოაღნიშნული გარემოებები მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოებს მხედველობაში უნდა მიეღოთ და უნდა დაედგინათ, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სახეზე არ იყო მოსარჩელის მიერ სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტი. ამდენად, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-11 ნაწილის თანახმად, ვ. კ-ეის მიმართ უნდა შეწყვეტილიყო სამართალდარღვევის საქმის წარმოება. შესაბამისად, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომელმაც კანონშეუსაბამოდ მიიჩნია გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები.

საკასაციო სასამართლო აქვე აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს, მათ შორის, სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას, უწევს ორმაგი ფუნქციის შესრულება, ერთი მხრივ იგი არის საჯარო ინტერესების გამტარებელი, სამართალდარღვევაზე რეაგირების განმახორციელებელი, სანქციის დამკისრებელი სუბიექტი, ხოლო, მეორე მხრივ, მას ეკისრება აქტის ადრესატის ინტერესების დაცვის ვალდებულება. ამდენად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ, როგორც საჯარო მმართველობის განმახორციელებელმა სუბიექტმა, უნდა გაითვალისწინოს როგორც საჯარო, ასევე კერძო პირის ინდივიდუალური ინტერესები. ადმინისტრაციულმა ორგანომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემა უნდა უზრუნველყოს თანაზომიერების პრინციპის დაცვით, საჯარო და კერძო ინტერესების ურთიერთშეპირისპირების შედეგად, არც ერთი ინტერესის დაცვა არ უნდა მოხდეს მეორე ინტერესის არაპროპორციულად და გაუმართლებლად შეზღუდვის ხარჯზე (სუსგ №ბს-468-465(კ-17), 21.01.2020წ.).

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს. მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 23 აპრილის გადაწყვეტილება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები ბ. სტურუა

მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე