საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
საქმე №ბს-393(კ-20) 6 ოქტომბერი, 2022 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა
შემდეგი შემადგენლობა:
ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე
კასატორი (მოსარჩელე) - ლ. დ-ი
მოსარჩელე - დ. ყ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია
მესამე პირები - სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახური; ს. ზ-ი; თ. ზ-ი
გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 7 აგვისტოს განჩინება
დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა;
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2017 წლის 12 აპრილს ლ. დ-იმა და დ. ყ-იმა სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ და სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 ბრძანებისა და 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანების ბათილად ცნობის ნაწილში, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2017 წლის 21 თებერვლის №1-414 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვეს.
მოსარჩელეთა მითითებით, საკუთრების უფლებით ფლობენ 396 კვ.მ მიწის ნაკვეთს ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №3-ში, ს/კ .... ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 ბრძანებით დაკმაყოფილდა ნ. ფ-ეის 2015 წლის 9 ნოემბრის №... განცხადება. ამავე ბრძანებით ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთს დაუდგინდა სამშენებლოდ გამოყენების პირობები. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებით დაკმაყოფილდა რ. ტ-ეის 2016 წლის 30 ივნისის №... განცხადება. ამავე ბრძანებით ქ. თბილისში, ...ის ქ. №3-ში მდებარე ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შეთანხმდა დაბალი ინტენსივობის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის (საცხოვრებელი, კომერციული) არქიტექტურული პროექტი.
ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2017 წლის 21 თებერვლის №1-414 ბრძანებით დაკმაყოფილდა ს. ზ-ისა და თ. ზ-ის წარმომადგენლის, გ. კ-ის 2016 წლის 13 ოქტომბრის №374412/15 და №374432/15 ადმინისტრაციული საჩივრები. ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 და 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებები. ძალადაკარგულად გამოცხადდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 28 ოქტომბრის №1-1938 ბრძანება.
სადავო ბრძანებით თბილისის მუნიციპალიტეტის მერმა, მატერიალური და ფორმალური კანონიერების მოთხოვნათა დარღვევით, ბათილად ცნო აღმჭურველი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, რომელთა მიმართ მოსარჩელეებს გააჩნდათ კანონიერი ნდობა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 18 აპრილის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირებად ჩაერთნენ სსიპ ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახური, ს. ზ-ი და თ. ზ-ი.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ლ. დ-ისა და დ. ყ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2015 წლის 9 ნოემბერს სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს ნ. ფ-ეის №... ელექტრონული განცხადება წარედგინა, ლ. დ-ის კუთვნილი, ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დადგენის მოთხოვნით. განცხადებას შპს ,,ა...-ის“ 2015 წლის 20 აპრილის ტოპოგრაფიული გეგმა ერთვოდა, რომლის მიხედვით, ... საკადასტრო ერთეულზე ამავე მიწის ნაკვეთის საკადასტრო გეგმაზე ასახული შენობა-ნაგებობები იყო აღნიშნული. სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 ბრძანებით ნ. ფ-ეის 2015 წლის 9 ნოემბრის №... განცხადება დაკმაყოფილდა და ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთს სამშენებლოდ გამოყენების პირობები დაუდგინდა.
2016 წლის 30 ივნისს სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს რ. ტ-ეის №... ელექტრონული განცხადება წარედგინა, რომლითაც ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე დაბალი ინტენსივობის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის (საცხოვრებელი, კომერციული) არქიტექტურული პროექტის შეთანხმება მოითხოვა. სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებით 2016 წლის 30 ივნისის №... განცხადება დაკმაყოფილდა და ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №3-ში მდებარე, საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი ...) დაბალი ინტენსივობის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის (საცხოვრებელი კომერციული) არქიტექტურული პროექტი შეთანხმდა.
სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 და 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებები ს. ზ-ის და თ. ზ-ის წარმომადგენელმა, გ. კ-იმა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში გაასაჩივრა ადმინისტრაციული საჩივრით. აღნიშნული საჩივრებით მიეთითა, რომ ს. ზ-ისა და თ. ზ-ის თანასაკუთრებაში არსებულ, ... საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთზე მდებარე ღობე და შენობა-ნაგებობების ნაწილები იჭრებოდა საპროექტო ... საკადასტრო ერთეულზე, აღნიშნული ფაქტი კი არ იყო დაფიქსირებული 2015 წლის 9 ნოემბრის №... განცხადებაზე თანდართულ ტოპოგრაფიულ გეგმაზე. ამასთან, სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებით შეთანხმებული არქიტექტურული პროექტის მიხედვით, საპროექტო ობიექტი უნდა განთავსებულიყო მიწის ნაკვეთის იმ ნაწილზე, სადაც მდებარეობდა საჩივრის ავტორების საცხოვრებელი სახლი. ქალაქ თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა კომისიის 2015 წლის 25 ოქტომბრის №2259961 დოკუმენტის მიხედვით, საპროექტო შენობა-ნაგებობა უნდა ყოფილიყო 5-სართულიანი, ხოლო შეთანხმებული არქიტექტურული პროექტის მიხედვით, იგი შედგებოდა 7 სართულისაგან. მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დადგენისას, მხარის მიერ სრულყოფილი ტოპოგრაფიული გეგმის წარდგენის შემთხვევაში მშენებლობის ნებართვის გამცემი ადმინისტრაციული ორგანო მშენებლობის ნებართვის გაცემის მე-2 ეტაპზე მიიღებდა სხვაგვარ გადაწყვეტილებას. მითითებული გარემოებების დასადასტურებლად ქ. თბილისის მერიას შპს ,,ბ...ის“ გეორეფერენსირების შედეგების პროფესიული დასკვნა, აზომვითი ნახაზი და ფოტოსურათები წარედგინა.
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2017 წლის 21 თებერვლის №1-414 ბრძანებით ს. ზ-ის და თ. ზ-ის წარმომადგენლის გ. კ-ის 2016 წლის 13 ოქტომბრის №374412/15 და №374432/15 ადმინისტრაციული საჩივრები დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 და 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებები, ძალადაკარგულად გამოცხადდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 28 ოქტომბრის №1-1938 ბრძანება და სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს, არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის შემდეგ, ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემა დაევალა. აღნიშნული ბრძანება დაეფუძნა შემდეგ გარემოებებს: - ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ" საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, მშენებლობის ნებართვა გაიცემა სამ სტადიად, გარდა 38-ე და 39-ე მუხლებით დადგენილი შემთხვევებისა, რომელთაგან თითოეულზე მიმდინარეობს დამოუკიდებელი ადმინისტრაციული წარმოება. ამავე პუნქტის მიხედვით, მშენებლობის ნებართვის გაცემის სტადიებია: I სტადია – ქალაქთმშენებლობითი პირობების დადგენა; II სტადია – არქიტექტურულ-სამშენებლო პროექტის შეთანხმება; III სტადია – მშენებლობის ნებართვის გაცემა. სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 ბრძანების გამოცემა წარმოადგენს მშენებლობის ნებართვის პირველ სტადიას, რომლის ფარგლებში მიწის ნაკვეთს უდგინდება ქალაქმშენებლობითი პირობები, კერძოდ, მოწმდება მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ განვითარების მიზანშეწონილობა, წარდგენილი დოკუმენტების კანონმდებლობასთან შესაბამისობა, ინფორმაცია მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის შესახებ, გრუნტის ზოგადი მახასიათებლები და სხვა. ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ" საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 42-ე მუხლის მიხედვით, მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობებში უნდა აისახოს კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ დადგენილებით განსაზღვრული ის სავალდებულო მოთხოვნები, რომლებიც აუცილებელია მშენებლობის განხორციელების დოკუმენტების პროექტების შემუშავებისათვის. ამავე დადგენილების 45-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, ქალაქმშენებლობის პირობების დამტკიცების შესახებ განცხადებას უნდა დაერთოს მიწის ნაკვეთის ტოპოგრაფიული გეგმა არსებული მდგომარეობით. 2015 წლის 9 ნოემბრის №... განცხადებაზე დართული შპს ,,ა...-ის“ 2015 წლის 20 აპრილის ტოპოგრაფიული გეგმის მიხედვით, ... საკადასტრო ერთეულზე იყო მხოლოდ ამ მიწის ნაკვეთის საკადასტრო გეგმაზე ასახული შენობა-ნაგებობა. აღნიშნული გეგმის საწინააღმდეგოდ საჩივრის ავტორთა მიერ წარდგენილი შპს ,,ბ...ის“ გეორეფერენსირების შედეგების პროფესიული დასკვნის მიხედვით, თ. ზ-ისა და ს. ზ-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მდებარე საცხოვრებელი სახლის 3.55 კვ.მ და ქვის კედლის (ღობის) ნაწილი განთავსებული იყო ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის საზღვრის მიღმა, დ. ყ-ისა და ლ. დ-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთის საზღვრებში. 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებებით შეთანხმებული არქიტექტორული პროექტის მიხედვით, საპროექტო შენობა-ნაგებობა უნდა განთავსებულიყო საპროექტო მიწის ნაკვეთის იმ მონაკვეთზეც, სადაც ს. და თ. ზ-იების საცხოვრებელი სახლი და ღობე მდებარეობს. ამდენად, არქიტექტურის სამსახურის მიერ სადავო აქტების გამოცემისას საქმის გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის შემთხვევაში, შესაძლოა სხვაგვარი გადაწყვეტილება ყოფილიყო მიღებული.
საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სადავო პერიოდში მოქმედ ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ" საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 37-ე მუხლის პირველი პუნქტზე, რომლის მიხედვით, მშენებლობის ნებართვა გაიცემა სამ სტადიად და აღნიშნა, რომ განაცხადი მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების შესახებ, ამ დადგენილების შესაბამისად, მშენებლობის ნებართვის გაცემის პროცესში წარმოადგენს მშენებლობის ნებართვის გაცემის პირველი სტადიისათვის აუცილებელ, ნებართვის მაძიებლის მიერ მოთხოვნილ პირობას. განაცხადი მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების შესახებ მოიცავს: ა) ინფორმაციას მიწის ნაკვეთის შესახებ; ბ)მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მიმართ ნებართვის მაძიებლის ძირითად მოთხოვნებს (,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ" საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 43-ე მუხლი). მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების შესახებ განაცხადი უნდა აკმაყოფილებდეს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 78-ე მუხლით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს და მას უნდა დაერთოს: ა) მიწის ნაკვეთის ტოპოგრაფიული გეგმა არსებული მდგომარეობით (მასშტაბი 1:500 ან 1:1000); ბ) განმცხადებლის იდენტიფიკაციის დამადასტურებელი კანონმდებლობით დადგენილი საბუთების ასლები; გ) წარმომადგენლის მიერ განცხადების შეტანის შემთხვევაში – სათანადო რწმუნებულება; დ) მიწის ნაკვეთის სიტუაციური გეგმა სათანადო დეტალიზაციით (მდებარეობა საქალაქო ქუჩების მიხედვით და საჭიროების შემთხვევაში აეროფოტოგადაღება); ე) კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში –კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ზონის კვლევის შედეგები; ვ) კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში – არქეოლოგიური კვლევის შედეგები; ზ) თვალსაჩინო ადგილას საინფორმაციო დაფის განთავსების დამადასტურებელი ფოტოსურათი; თ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო საზღვრების გეგმა (იმ შემთხვევაში, თუ მშენებლობა დაგეგმილია საცხოვრებელ, საზოგადოებრივ-საქმიან ან საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში, მიწის ნაკვეთის საკადასტრო საზღვრების გეგმასთან ერთად წარდგენილი უნდა იქნეს მიწის ნაკვეთის სამეზობლო და საზოგადოებრივი საზღვრის მიმდებარე ნაკვეთების/სივრცეების საზღვრები (საკადასტრო საზღვრების რუკა). სამშენებლო მიწის ნაკვეთის საზღვრების ის წერტილები, სადაც იქმნება კუთხეები, აღნიშნული უნდა იქნეს წერტილით, მისი კოორდინატებისა და აბსოლუტური ნიშნულის მითითებით, ხოლო ამ დადგენილების 53-ე მუხლის 52-ე პუნქტში მითითებული ობიექტების შემთხვევაში, სამშენებლო მიზნებისათვის საჭირო მიწის ნაკვეთის/ნაკვეთების კოორდინატები; ი) მიწის ნაკვეთის მდგომარეობის ამსახველი ფოტომასალა (,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ" საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 45-ე მუხლი).
პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითებით, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონის 27-ე მუხლის მიხედვით, ნებართვის გამცემი არ გასცემს ნებართვას, თუ: ა) ნებართვის მაძიებლის მიერ წარდგენილი განცხადება და თანდართული საბუთები არ აკმაყოფილებს კანონის მოთხოვნებს და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადგენილ ვადაში არ იქნა გამოსწორებული ნებართვის მაძიებლის მიერ; ბ) ნებართვის მაძიებელი ვერ აკმაყოფილებს კანონით ან კანონის საფუძველზე ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოს მიერ დადგენილ სანებართვო პირობებს; გ) ნებართვის მაძიებელს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენით ჩამორთმეული აქვს შესაბამის სანებართვო სფეროში საქმიანობის უფლება.
საქალაქო სასამართლომ დასახელებული ნორმებიდან და დადგენილი გარემოებებიდან გამომდინარე მიიჩნია, რომ სადავო ბრძანების გამოცემისას მართლზომიერად იქნა დადგენილი, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 და 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებებით ... საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთის სამშენებლო გამოყენების პირობების დადგენა და არქიტექტორული პროექტის შეთანხმება საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე განხორციელდა, რამეთუ არ იქნა გათვალისწინებული საპროექტო მიწის ნაკვეთზე არსებული მდგომარეობა - შენობა-ნაგებობისა და ღობის ნაწილი, რომელიც მომიჯნავე საკადასტრო ერთეულს ეკუთვნოდა და იჭრებოდა საპროექტო მიწის ნაკვეთის საზღვრებში. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2017 წლის 21 თებერვლის №1- 414 ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძველი.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ლ. დ-იმა და დ. ყ-იმა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 7 აგვისტოს განჩინებით ლ. დ-ის და დ. ყ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას არ დარღვეულა მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სწორი შეფასება მისცა საქმის მასალებს, საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები დადგენილია სრულყოფილად, რაც არ იძლეოდა გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველს.
სააპელაციო პალატამ მართებულად მიიჩნია საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა, რომ სადავო ბრძანების გამოცემისას ადგილი არ ჰქონია კანონით დადგენილი მოთხოვნების დარღვევას, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ სწორად დაადგინა, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 11.12.2015წ. №2318764 და 29.07.2016წ. №2743522 ბრძანებებით ... საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთის სამშენებლო გამოყენების პირობების დადგენა, ასევე არქიტექტურული პროექტის შეთანხმება განხორციელდა საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, ვინაიდან არ იქნა გათვალისწინებული საპროექტო მიწის ნაკვეთზე არსებული მდგომარეობა - შენობა-ნაგებობისა და ღობის ნაწილი, რომელიც მომიჯნავე საკადასტრო ერთეულს ეკუთვნოდა და იჭრებოდა საპროექტო მიწის ნაკვეთის საზღვრებში.
სააპელაციო სასამართლომ, აპელანტის მიერ წარდგენილ, კანონიერ ძალაში შესულ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 30.05.2017წ. გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით, რომლითაც ს. ზ-ისა და თ. ზ-ის სარჩელი, მოპასუხე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ (მესამე პირები: დ. ყ-ი, ლ. დ-ი), ,,რეგისტრაციის შესახებ’’ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 10.06.2014წ. №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა, აღნიშნა, რომ საკასაციო პალატამ მართებულად მიიჩნია სააპელაციო პალატის დასკვნა სადავო რეგისტრაციის ბათილად ცნობის საფუძვლების არარსებობის თაობაზე, რადგან კასატორების მიერ მხოლოდ ახალი აზომვითი ნახაზის წარდგენა საჯარო რეესტრში, მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე უფლების დამდგენი დოკუმენტის არსებობის გარეშე, ვერ გახდებოდა რეგისტრაციის ბათილად ცნობის საფუძველი.
სააპელაციო პალატამ ასევე შეაფასა აპელანტის მიერ წარდგენილი საექსპერტო კვლევითი ჯგუფის - შპს „ე...ის“ მიერ 10.06.2019 წელს შედგენილი საექსპერტო დასკვნა, რომლითაც დასაშვებადაა მიჩნეული თბილისში, ...ის ქ. №3-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე (ს/კ ...) არსებული ½ და 2/2 შენობის დემონტაჟი. აპელანტი დამატებით დაეყრდნო „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 112 მუხლს, რომლის შესაბამისად, საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი სამუშაოების შემსრულებელი პირი ვალდებულია საჯარო რეესტრში უფლების/ვალდებულების რეგისტრაციისათვის წარსადგენი საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი შეადგინოს საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი სამუშაოს შესრულებისა და დოკუმენტირების წესის შესაბამისად. ამასთანავე, აპელანტმა მიუთითა საქართველოს მთავრობის 08.08.2016წ. №388 დადგენილებით დამტკიცებულ „მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი სამუშაოს შესრულებისა და დოკუმენტირების წესზე“ (დანართი №1), რომლის 2.1 მუხლის თანახმად, საკადასტრო აღწერის შედეგი (საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი) შედგენილ უნდა იქნეს სახელმწიფო გეოდეზიურ კოორდინატთა სისტემაში, ხოლო 2.3 მუხლის შესაბამისად, აგეგმვის/აზომვის ზედდება დასაშვებია რეგისტრირებულ მონაცემებთან 0.3 მ-ით. აპელანტის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, საპროექტო ობიექტი, მეზობლად მდებარე უძრავი ქონების მხოლოდ 20 სმ-ს მოიცავდა და შესაბამისობაში იყო ზედდებისათვის კანონით დასაშვებ ცდომილებასთან.
აპელანტის პოზიციასთან დაკვშირებით სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონი განსაზღვრავს საჯარო რეესტრის წარმოების ორგანიზაციულ-სამართლებრივ საფუძვლებს, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს უფლება-მოვალეობებს. სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტის პოზიცია არ იყო შესაბამისობაში განსახილველი დავის შინაარსთან. სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 21.02.2017წ. №1-414 ბრძანებით სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 11.12.2015წ. და 29.07.2016წ. ბრძანებების ბათილად გამოცხადების მიზეზი გახდა ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ" საქართველოს მთავრობის 24.03.2009წ. №57 დადგენილების მოთხოვნის შეუსრულებლობა - ქალაქმშენებლობის პირობების დამტკიცების შესახებ განცხადებაზე არასწორი მონაცემების შემცველი მიწის ნაკვეთის ტოპოგრაფიული გეგმის წარდგენა და არა „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონით გათვალისწინებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის უსწორობა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის საფუძველზე გამოცემული, საქართველოს მთავრობის 08.08.2016წ. №388 დადგენილებით დამტკიცებული „მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი სამუშაოს შესრულებისა და დოკუმენტირების წესის“ ნორმა, რომელიც აგეგმვის/აზომვის შედეგად, რეგისტრირებულ მონაცემებთან ზედდების დასაშვებობას შეეხება, ვერ გავრცელდება მოცემულ შემთხვევაზე, რომელიც მდგომარეობს საჯარო რეესტრში დაზუსტებული მონაცემებით რეგისტრირებული სამეზობლო ფართების არსებობის პირობებში, ერთ-ერთი ფართის მესაკუთრის მიერ, რეგისტრირებულ ფართზე მშენებლობის განხორციელების მიზნით წარდგენილი დოკუმენტის (ტოპოგრაფიული გეგმის) შეუსაბამობაში მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესთან.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 7 აგვისტოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. დ-იმა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
კასატორის განმარტებით, 2015 წლის 9 ნოემბრის R1355502 განცხადებაზე დართული შპს „ა...-ის" 2015 წლის 20 აპრილის ტოპოგრაფიული გეგმის მიხედვით ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ქონებაზე იყო მხოლოდ ამ მიწის ნაკვეთის საკადასტრო გეგმაზე არსებული შენობა-ნაგებობა. საჩივრის ავტორთა მიერ წარდგენილი შპს „ბ...ის“ გეორეფერენსირების შედეგების პროფესიული დასკვნის მიხედვით, თ. ზ-ისა და ს. ზ-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლის 3.55 კვ.მ და ქვის კედლის (ღობის) ნაწილი განთავსებული იყო ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის საზღვრის მიღმა, დ. ყ-ისა და ლ. დ-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე. 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებით შეთანხმებული არქიტექტურული პროექტის მიხედვით, შენობა-ნაგებობა უნდა განთავსებულიყო საპროექტო მიწის ნაკვეთის იმ მონაკვეთზეც, სადაც ს. და თ. ზ-ის საცხოვრებელი სახლი და ღობე მდებარეობდა.
კასატორმა მიუთითა კანონიერ ძალაში შესულ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 30 მაისის (საქმე №3/6959-16) გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა ს. ზ-ისა და თ. ზ-ის ადმინისტრაციული სარჩელი. აღნიშნული სარჩელით მოსარჩელეები ითხოვდნენ ლ. დ-ის და დ. ყ-ის საკუთრებად უძრავი ქონების რეგისტრაციის შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობას, იმ ძირითადი მოტივით, რომ თ. ზ-ისა და ს. ზ-ის თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მდებარე საცხოვრებელი სახლის 3.55 კვ.მ და ქვის კედლის (ღობე) ნაწილი განთავსებული იყო ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის საზღვრების მიღმა, დ. ყ-ისა და ლ. დ-ის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის საზღვრებში. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად, სადავო ფართი არ წარმოადგენდა თ. და ს. ზ-იების საკუთრებას. სასამართლომ არც ის გარემოება გაითვალისწინა, რომ საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 8 აგვისტოს №388 დადგენილებით დამტკიცებული „მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი სამუშაოს შესრულებისა და დოკუმენტირების წესის“ მე-2 მუხლის მოთხოვნით ზედდების დასაშვებობამ რეგისტრირებულ მონაცემებთან არ უნდა გადააჭარბოს 0.3 მ-ს, ხოლო მათი საპროექტო ობიექტი მეზობლად მდებარე უძრავი ქონების მხოლოდ 20 სმ-ს მოიცავდა, რაც შესაბამისობაში იყო ზედდებისათვის დასაშვებ ცდომილებასთან, აღნიშნული ფაქტი კი წარმოადგენდა ძირითად საფუძველს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 და 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებების ბათილად ცნობისათვის.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა შპს „ე...ის“ საექსპერტო დასკვნა, რომლითაც დასაშვებად იქნა მიჩნეული თბილისში, ...ის ქუჩა №3-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე ს/კ ..., პროექტით გათვალისწინებული ნუმერაციით ½ და 2/2 შენობის დემონტაჟი, რამეთუ სადემონტაჟო შენობას არ გააჩნდა კონსტრუქციული კავშირი ძირითად შენობასთან.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ლ. დ-ის საკასაციო საჩივარი. ამასთან, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 23 მაისის განჩინებით ლ. დ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის განხილვა დადგინდა მხარეთა დასწრებით.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 2 ივნისის განჩინებით ლ. დ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად. მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის შემდგომ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ მხარეებს აცნობა, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვა გადაიდო კვლავ ზეპირი განხილვის გარეშე 2022 წლის 6 ოქტომბერს.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. დ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს გასაჩივრებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 7 აგვისტოს განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ლ. დ-ის სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს.
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები, ხოლო ამავე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაუშვა სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორმა სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე წარმოადგინა დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
განსახილველი დავის ფარგლებში მოსარჩელე სადავოდ ხდის ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2017 წლის 21 თებერვლის №1-414 ბრძანების კანონიერებას და მოითხოვს მის ბათილად ცნობას. სადავო ბრძანებით ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 ბრძანება, რომლითაც ლ. დ-ის თანასაკუთრებაში არსებულ ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთს დაუდგინდა სამშენებლოდ გამოყენების პირობები, ასევე ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანება, რომლითაც ამავე მიწის ნაკვეთზე შეთანხმდა დაბალი ინტენსივობის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის (საცხოვრებელი, კომერციული) არქიტექტურული პროექტი. დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს სადავო აქტის დასაბუთებას და სადავო აქტის გამოცემის შემდგომ წარდგენილ მტკიცებულებებს.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო, უპირველესად, საჭიროდ მიიჩნევს მიუთითოს და მხარეთა ყურადღება გაამახვილოს მოცემული საქმის შემდეგ გარემოებებზე:
ლ. დ-ი თანასაკუთრების უფლებით ფლობს ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №3-ში მდებარე 396 კვ.მ მიწის ნაკვეთს ს/კ ....
ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 ბრძანებით ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთს დაუდგინდა სამშენებლოდ გამოყენების პირობები, ხოლო იმავე ადმინისტრაციული ორგანოს 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებით მიწის ნაკვეთზე შეთანხმდა დაბალი ინტენსივობის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის (საცხოვრებელი, კომერციული) არქიტექტურული პროექტი.
სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 და 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებები ს. ზ-ის და თ. ზ-ის წარმომადგენელმა გ. კ-იმა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში გაასაჩივრა ადმინისტრაციული საჩივრით. საჩივრის ავტორმა განმარტა, რომ ს. ზ-ისა და თ. ზ-ის თანასაკუთრებაში არსებულ, ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე მდებარე ღობე და შენობა-ნაგებობების ნაწილები იჭრებოდა ... საკადასტრო ერთეულზე, რაც არ იყო დაფიქსირებული 2015 წლის 9 ნოემბრის №... განცხადებაზე თანდართულ ტოპოგრაფიულ გეგმაზე. ამასთან, სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებით შეთანხმებული არქიტექტურული პროექტის მიხედვით, საპროექტო ობიექტი უნდა განთავსებულიყო მიწის ნაკვეთის იმ ნაწილზე, სადაც მდებარეობდა ს. ზ-ისა და თ. ზ-ის საცხოვრებელი სახლი.
საჩივარში ასევე მითითებულია იმ გარემოებაზე, რომ ქალაქ თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა კომისიის 2015 წლის 25 ოქტომბრის №2259961 დოკუმენტის მიხედვით, საპროექტო შენობა-ნაგებობა უნდა ყოფილიყო 5-სართულიანი, ხოლო შეთანხმებული არქიტექტურული პროექტის მიხედვით, იგი შედგებოდა 7 სართულისაგან.
საჩივრის ავტორის მტკიცებით, მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დადგენისას, მხარის მიერ სრულყოფილი ტოპოგრაფიული გეგმის წარდგენის შემთხვევაში, მშენებლობის ნებართვის გამცემი ადმინისტრაციული ორგანო მშენებლობის ნებართვის გაცემის მე-2 ეტაპზე მიიღებდა სხვაგვარ გადაწყვეტილებას.
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2017 წლის 21 თებერვლის №1-414 ბრძანებით ს. ზ-ის და თ. ზ-ის წარმომადგენლის, გ. კ-ის 2016 წლის 13 ოქტომბრის №374412/15 და №374432/15 ადმინისტრაციული საჩივრები დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 და 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებები, ძალადაკარგულად გამოცხადდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 28 ოქტომბრის №1-1938 ბრძანება და სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს, არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის შემდეგ, ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემა დაევალა.
სადავო ბრძანებით ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიუთითა „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ" საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 45-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე და აღნიშნა, რომ ქალაქმშენებლობის პირობების დამტკიცების შესახებ განცხადებას უნდა დაერთოს მიწის ნაკვეთის ტოპოგრაფიული გეგმა არსებული მდგომარეობით. 2015 წლის 9 ნოემბრის №... განცხადებაზე დართული შპს ,,ა...-ის“ 2015 წლის 20 აპრილის ტოპოგრაფიული გეგმის მიხედვით, ... საკადასტრო ერთეულზე იყო მხოლოდ ამ მიწის ნაკვეთის საკადასტრო გეგმაზე ასახული შენობა-ნაგებობა. შპს ,,ბ...ის“ გეორეფერენსირების შედეგების პროფესიული დასკვნის მიხედვით კი თ. ზ-ისა და ს. ზ-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლის 3.55 კვ.მ და ქვის კედლის (ღობის) ნაწილი განთავსებული იყო ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის საზღვრის მიღმა, დ. ყ-ისა და ლ. დ-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთის საზღვრებში. 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებით შეთანხმებული არქიტექტურული პროექტის მიხედვით, საპროექტო შენობა-ნაგებობა უნდა განთავსებულიყო საპროექტო მიწის ნაკვეთის იმ მონაკვეთზეც, სადაც ს. და თ. ზ-იების საცხოვრებელი სახლი და ღობე მდებარეობდა. ამდენად, არქიტექტურის სამსახურის მიერ სადავო აქტების გამოცემისას საქმის გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის შემთხვევაში, შესაძლოა, სხვაგვარი გადაწყვეტილება ყოფილიყო მიღებული.
ასევე ხაზგასასმელია ის გარემოება, რომ ლ. დ-ი საკუთრების უფლების დასაცავად წლებია დავობს, 6 წელზე მეტი დროის განმავლობაში იგი, მისგან დამოუკიდებელი მიზეზებით, ვერ სარგებლობს საკუთრებით და ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან არ განხორციელებულა ლ. დ-ის ინტერესების დასაცავად რაიმე ქმედითი ღონისძიება. საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმის მხარეთა დასწრებით განხილვის უმთავრეს მიზანს დავის მორიგების გზით დასრულება წარმოადგენდა, რაც ვერ იქნა მიღწეული. ამდენად, სახეზეა მოცემულობა, როდესაც ლ. დ-ი საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მშენებლობას ვერ ახორციელებს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2017 წლის 21 თებერვლის №1-414 ბრძანებით სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 და 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებების ბათილად ცნობის გამო.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, რამდენადაც სადავო საკითხი ეხება მოსარჩელის საკუთრების უფლებას, საკასაციო სასამართლო საჭიროდ მიიჩნევს განმარტოს საქართველოს კონსტიტუციით აღიარებული საკუთრების უფლების ნორმატიული შინაარსი.
საქართველოს კონსტიტუციის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის (ამჟამად მოქმედი რედაქციის მე-19 მუხლი) თანახმად, საკუთრება და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და ხელშეუვალია. დაუშვებელია საკუთრების, მისი შეძენის, გასხვისების ან მემკვიდრეობით მიღების საყოველთაო უფლების გაუქმება. საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, „აღნიშნული კონსტიტუციური დებულებით აღიარებულია საკუთრების ინსტიტუტის, როგორც დემოკრატიული საზოგადოების ერთ-ერთ საფუძვლად არსებული ღირებულების კონსტიტუციური მნიშვნელობა, რომელიც ინდივიდის პიროვნული თავისუფლებისა და ინდივიდუალური თვითრეალიზების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს კომპონენტს წარმოადგენს. საკუთრების უფლება ადამიანის არა მარტო არსებობის ელემენტარული საფუძველია, არამედ უზრუნველყოფს მის თავისუფლებას, მისი უნარისა და შესაძლებლობების ადეკვატურ რეალიზაციას, ცხოვრების საკუთარი პასუხისმგებლობით წარმართვას. ყოველივე ეს კანონზომიერად განაპირობებს ინდივიდის კერძო ინიციატივებს ეკონომიკურ სფეროში, რაც ხელს უწყობს ეკონომიკური ურთიერთობების, თავისუფალი მეწარმეობის, საბაზრო ეკონომიკის განვითარებას, ნორმალურ, სტაბილურ სამოქალაქო ბრუნვას“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 2 ივლისის #1/2/384 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – დავით ჯიმშელეიშვილი, ტარიელ გვეტაძე და ნელი დალალიშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-5).
საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, იმისათვის, რომ პირმა შეძლოს საკუთრების უფლებით პრაქტიკული სარგებლობა, არ არის საკმარისი მისთვის აბსტრაქტული საკუთრებითი გარანტიის მინიჭება. მან ასევე უნდა ისარგებლოს იმგვარი სამოქალაქო, კერძოსამართლებრივი წესრიგით, რომელიც შესაძლებელს გახდის საკუთრების უფლებით შეუფერხებელ სარგებლობას და, შესაბამისად, სამოქალაქო ბრუნვის განვითარებას. საკუთრების კონსტიტუციურ-სამართლებრივი გარანტია მოიცავს ისეთი საკანონმდებლო ბაზის შექმნის ვალდებულებას, რომელიც უზრუნველყოფს საკუთრებითი უფლების პრაქტიკულ რეალიზებას და შესაძლებელს გახდის საკუთრების შეძენის გზით ქონების დაგროვებას (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2012 წლის 26 ივნისის #3/1/512 გადაწყვეტილება საქმეზე „დანიის მოქალაქე ჰეიკე ქრონქვისტი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-33).
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით განმტკიცებული საკუთრების უფლება არ არის მხოლოდ დეკლარაციული ხასიათის. იგი წარმოადგენს მთელი რიგი ქონებრივი ურთიერთობებისა და სხვაგვარი სამართლებრივი შედეგების წარმოშობის უმთავრეს წინაპირობას. ამასთან, საკუთრების უფლების დაცულობის უზრუნველყოფის საჭიროება არ არის ფორმალური და სწორედ აღნიშნული წარმოადგენს დემოკრატიული სახელმწიფოს ქვაკუთხედს, რამდენადაც საკუთრების უფლების დაცვით მიღწეულ უფლების ქმედით რეალიზებაზეა დამოკიდებული საქართველოს კონსტიტუციით რეგლამენტირებულ ადამიანის მთელ რიგ უფლებათა შემდგომი განხორციელება.
რაც შეეხება საკუთრების უფლების შინაარსს, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი საკუთრებას განმარტავს როგორც ქონების (ნივთის) მფლობელობის, სარგებლობისა და განკარგვის უფლებამოსილებათა ერთიანობას (170-ე მუხლი). საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, ქონებით (ნივთით) სარგებლობა გულისხმობს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ამ ქონების (ნივთის) სამშენებლოდ განვითარებასაც. მიწის გამოყენების სხვა შესაძლებლობებთან ერთად, საკუთრების შინაარსს განსაზღვრავს მისი მშენებლობის მიზნით გამოყენების შესაძლებლობა.
სწორედ საკუთრების უფლების რეალიზაციის პირობებში, გაიცა, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მშენებლობის ნებართვის მოპოვების მიზნით, 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 ბრძანება, რომლითაც მიწის ნაკვეთს დაუდგინდა სამშენებლოდ გამოყენების პირობები და 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანება, რომლითაც შეთანხმდა დაბალი ინტენსივობის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის (საცხოვრებელი, კომერციული) არქიტექტურული პროექტი (აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები), რამაც წარმოშვა ლ. დ-ის საფუძვლიანი მოლოდინი იმისა, რომ მიწის ნაკვეთზე შეძლებდა მშენებლობის ნებართვის მიღებას. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ ლ. დ-ის ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №3-ში მდებარე ... საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთი დარეგისტრირებული აქვს დაზუსტებული რეგისტრაციით. საკასაციო სასამართლო არ უარყოფს საქმეში მესამე პირებად ჩაბმული - მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა ინტერესებს, თუმცა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოში მოსარჩელის მიერ წარდგენილ იქნა, კანონიერ ძალაში შესული, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება, რომლითაც ს. ზ-ისა და თ. ზ-ის სარჩელი, მოპასუხე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ (მესამე პირები: დ. ყ-ი, ლ. დ-ი), საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2014 წლის 10 ივნისის №... რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ლ. დ-ის და დ. ყ-ის სახელზე რეგისტრირებული საკუთრების უფლება. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა რა აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე, მიუთითა, რომ ს. ზ-ისა და თ. ზ-ის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა, რადგან მათ მიერ საჯარო რეესტრში წარდგენილ იქნა მხოლოდ ახალი აზომვითი ნახაზი უფლების დამდგენი დოკუმენტის არსებობის გარეშე, რაც ვერ გახდებოდა რეგისტრაციის ბათილად ცნობის საფუძველი. ამდენად, უდავოა, რომ ლ. დ-ის თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების საკადასტრო მონაცემები არის სწორი და მის თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთის ნაწილზე განთავსებულია ნაგებობა, რომლის მიმართ მას რაიმე ინტერესი არ გააჩნია.
საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ს. ზ-ისა და თ. ზ-ის მხრიდან ქ. თბილისის მერიისადმი მიმართვის და საჩივრის წარდგენის კანონიერ ინტერესს , წარმოადგენდა სწორედ ის გარემოება, რომ მათ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლის 3.55 კვ.მ და ქვის კედლის (ღობის) ნაწილი განთავსებული იყო ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის საზღვრის მიღმა, დ. ყ-ისა და ლ. დ-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთის საზღვრებში. თუმცა, როგორც აღინიშნა, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით არ დადგინდა ლ. დ-ის თანასაკუთრებაში აღრიცხული უძრავი ქონების სარეგისტრაციო ჩანაწერის უსწორობა და შესაბამისად დადასტურდა საჩივრის ავტორთა განმარტების უსაფუძვლობა, რომ მათი კანონიერი ინტერესი ილახებოდა იმით, რომ ლ. დ-ის არამართებულად ჰქონდა დარეგისტრირებული საჩივრის ავტორთა კუთვნილი საცხოვრებელი სახლის 3.55 კვ.მ და ქვის ღობის ნაწილი. აღსანიშნავია, რომ ზემოხსენებული დავის ფარგლებში, ს. ზ-ისა და თ. ზ-ის მიზანს წარმოადგენდა სასამართლოს მხრიდან, საკუთარი უფლების ნამდვილობისა და რეგისტრირებული მონაცემების თანახმად, კასატორის სახელზე არსებული ჩანაწერის უზუსტობის დადასტურება, რაც ვერ იქნა მიღწეული. განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა უფლებათა კონკურენცია, რა დროსაც სახელმწიფოს ეკისრება პოზიტიური ვალდებულება, ხელი შეუწყოს კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად წარმოშობილი და არსებული საკუთრებით მშვიდობიან სარგებლობას. მაშასადამე, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია სადავო აქტში ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მსჯელობა, რომელმაც უფლებათა კონკურენციის პირობებში მართლზომიერი მესაკუთრის ნაცვლად უპირატესობა მიანიჭა სხვის საკუთრებაში შეჭრილი ნაგებობის სავარაუდო მფლობელს.
რაც შეეხება კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დადგენას და დაბალი ინტენსივობის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის (საცხოვრებელი, კომერციული) არქიტექტურული პროექტის შეთანხმებას, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2017 წლის 21 თებერვლის №1-414 სადავო ბრძანებაში ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიუთითა სადავო პერიოდში მოქმედ ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ" საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 45-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის მიხედვით, ქალაქმშენებლობის პირობების დამტკიცების შესახებ განცხადებას უნდა დაერთოს მიწის ნაკვეთის ტოპოგრაფიული გეგმა არსებული მდგომარეობით. 2015 წლის 9 ნოემბრის №... განცხადებაზე დართული შპს ,,ა...-ის“ 2015 წლის 20 აპრილის ტოპოგრაფიული გეგმის მიხედვით კი ... საკადასტრო ერთეულზე იყო მხოლოდ ამ მიწის ნაკვეთის საკადასტრო გეგმაზე ასახული შენობა-ნაგებობა. საჩივრის ავტორთა მიერ წარდგენილი შპს ,,ბ...ის“ გეორეფერენსირების შედეგების პროფესიული დასკვნის მიხედვით, თ. ზ-ისა და ს. ზ-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლის 3.55 კვ.მ და ქვის კედლის (ღობის) ნაწილი განთავსებული იყო ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის საზღვრის მიღმა, დ. ყ-ისა და ლ. დ-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთის საზღვრებში. ხოლო, 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებებით შეთანხმებული არქიტექტორული პროექტის მიხედვით, საპროექტო შენობა-ნაგებობა უნდა განთავსებულიყო საპროექტო მიწის ნაკვეთის იმ მონაკვეთზეც, სადაც ს. და თ. ზ-იების საცხოვრებელი სახლი და ღობე მდებარეობდა. დასახელებული გარემოებების საფუძველზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერმა 2017 წლის 21 თებერვლის №1-414 სადავო ბრძანებით, საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითა, რომ არქიტექტურის სამსახურის მიერ სადავო აქტების გამოცემისას საქმის გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის შემთხვევაში, შესაძლოა, სხვაგვარი გადაწყვეტილება ყოფილიყო მიღებული.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სამართლის ფუნდამენტურ ფუნქციას, სამართლიანად გადაწყვიტოს დავა, შეესაბამება ის, რომ ინტერპრეტაციის კონკურირებული არგუმენტების არჩევანი და წონადობა სამართლიანობის საფუძველზე განხორციელდეს. მაშასადამე, იმ არგუმენტებს ენიჭება უპირატესობა, რომლებიც სამართლიანი შედეგის დადგომას განაპირობებს. კანონის ინტერპრეტაციისას კი სამართლიან შედეგზე ორიენტირება არგუმენტაციას მუდამ თან გასდევს. სამართლის ფუნქცია, რომ პრობლემები სამართლიანად გადაწყვიტოს, არა მხოლოდ ინტერპრეტაციის გზით ხორციელდება, არამედ, ამავე დროს, წარმოადგენს კანონის განვრცობის საჭიროების შემოწმებას.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სამშენებლო სამართალი წარმოადგენს იმ ნორმათა ერთობლიობას, რომელიც საჯარო ინტერესების გათვალისწინებით აწესრიგებს მიწის ნაკვეთის სამშენებლო მიზნით გამოყენების საკითხებს. სამშენებლო სამართალი დამყარებულია საჯარო ინტერესის პრინციპზე, რაც განპირობებულია სხვადასხვა ფაქტორით, სახელმწიფოს აკისრია ვალდებულება უზრუნველყოს წესრიგის დამყარება, რათა მოქალაქეებმა ბოროტად არ გამოიყენონ უფლებები. მშენებლობის ნებართვის გაცემა წარმოადგენს კომპლექსურ პროცესს, რა დროსაც მრავალი ინტერესი იყრის თავს, რომლებიც ერთმანეთთან უნდა შეჯერდეს და დაბალანსდეს. ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია უზრუნველყოს ყველა მნიშვნელოვანი საჯარო ინტერესის და კერძო ინტერესის შეწონასწორება და დაბალანსება, რამეთუ სხვაგვარად შეუძლებელია უფლებამოსილების სამართლიანად განხორციელება. თვითნებობის რისკის შემცირების საშუალებას კი პროპორციულობის პრინციპი წარმოადგენს, რადგან მისი თანმიმდევრული ეტაპების მოთხოვნების დაცვის შემთხვევაში ამომწურავად შეისწავლება საჯარო და კერძო ინტერესები და შეირჩევა გამართლებული ბალანსი დასაკმაყოფილებელ საჯარო ინტერესსა და კერძო სუბიექტისთვის დასაკისრებელ სამართლებრივ ტვირთს შორის.
საკასაციო სასამართლო, საქმის მასალებიდან გამომდინარე, ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის მიწის ნაკვეთის მიმართ მომეტებული საჯარო ინტერესი არ არსებობს. რაც შეეხება მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა კანონიერ ინტერესს, რამაც განაპირობა ქ. თბილისის მერთან საჩივრის წარდგენა, ასევე არ აქვს საფუძველი, რამდენადაც ს. ზ-ის და თ. ზ-ის საკუთრება ანდა კანონით დაცული სხვა უფლება, განსახორციელებელი მშენებლობით არ ილახება. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, სადაც მოცემულია მშენებლობის თავისუფლების კერძოსამართლებრივი საფუძვლები, რომლის თანახმად, მესაკუთრე აღჭურვილია უფლებამოსილებით, მის ნაკვეთზე განახორციელოს სასურველი მშენებლობა და ისარგებლოს ასეთი შენობა-ნაგებობით. განსახილველი დავის ფარგლებში აღნიშნულ საკითხზე საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს, რადგან ს. და თ. ზ-იების საჩივრის საფუძველზე, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2017 წლის 21 თებერვლის №1-414 ბრძანებით ბათილად ცნობილი სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 და 2016 წლის 29 ივლისის №2743522 ბრძანებები წარმოადგენს აღმჭურველ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, რამდენადაც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც დაინტერესებულ მხარეს ანიჭებს რაიმე უფლებას ან სარგებელს. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 601 მუხლის მე-4 ნაწილით კი დაუშვებელია კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, თუ დაინტერესებულ მხარეს კანონიერი ნდობა აქვს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიმართ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არსებითად არღვევს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირის კანონიერ უფლებებს ან ინტერესებს. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილით, დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობა არსებობს იმ შემთხვევაში, თუ მან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედება და უკანონო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობით მას მიადგება ზიანი. კანონიერი ნდობა არ არსებობს, თუ მას საფუძვლად უდევს დაინტერესებული მხარის უკანონო ქმედება.
ამდენად, დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანია გაირკვეს, გასაჩივრებული აქტი ექცევა თუ არა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 601 მუხლის მე-4 ნაწილის პირველი წინადადებით განსაზღვრულ კატეგორიაში, რადგან გატარებული მმართველობითი ღონისძიების სტაბილურობის და პირის კანონიერი ნდობის დაცვის უზრუნველსაყოფად კანონმდებელი განსაკუთრებული სამართლებრივი დაცვის ობიექტად აცხადებს თვით კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველ ადმინისტრაციულ სამართლებრივ აქტს და ადგენს მისი გაბათილების დაუშვებლობის სტანდარტს, პირის კანონიერი ნდობის არსებობის პირობებში. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილით განსაზღვრულია, როგორ უნდა შემოწმდეს დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობის არსებობა, კერძოდ, თუ მხარემ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედება და უკანონო ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობით მას მიადგება ზიანი. ამდენად, შეფასების საგანს წარმოადგენს ადმინისტრაციული სამართლის ასევე უმნიშვნელოვანესი კანონიერებისა და კანონიერი ნდობის პრინციპებს შორის კონფლიქტი. თანაზომიერების პრინციპის მეშვეობით უნდა დადგინდეს, თუ რომელი პრინციპის დაცვა არის კონკრეტულ შემთხვევაში პრიორიტეტული, რომელი პრინციპია აღმატებული ხარისხის და რომლის უზრუნველყოფა არის დაცვის ღირსი. სასამართლო მიუთითებს, რომ კანონიერების პრინციპი პრიორიტეტულია კანონიერი ნდობის პრინციპთან მიმართებით, თუ აქტი არსებითად არღვევს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირის კანონიერ უფლებებს ან ინტერესებს. ამგვარი გარემოებების დადასტურების შემთხვევაში აღმჭურველი აქტი გადის განსაკუთრებული სამართლებრივი დაცვის ქვეშ მყოფი უკანონო აქტების ფარგლებიდან, რამდენადაც ადგილი აქვს საჯარო ინტერესების არსებითად დარღვევას. ამასთან, არსებითი ხასიათის დარღვევა მაშინაა სახეზე, თუ სხვა პირთა უფლებებისა და ინტერესების დაცვა შეუძლებელია მოცემული ადმინისტრაციული აქტის გაუქმების გარეშე. მესამე პირების, ს. ზ-ისა და თ. ზ-ის ინტერესების დადგენასთან მიმართებით, სასამართლო აღნიშნავს, რომ ზოგადად სადავო საკითხს შეიძლება გავლენა ჰქონდეს მათ ინტერესსა და უფლებებზე, რამდენადაც დავა ეხება მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის საკითხს, თუმცა მხარეთა ინტერესების პროპორციულობის კუთხით, არსებითია არა ნებისმიერი, კანონით დაცული ინტერესი, არამედ კონკრეტული, სადავო საკითხთან დაკავშირებით მკვეთრად გამოხატული ინტერესი და მისი ხელყოფის ინტენსიურობა. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოსარჩელეთა მიერ მითითებული გარემოებები, საფუძველს აცლის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული აღმჭურველი აქტების ბათილად ცნობას.
განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ ლ. დ-ის თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე გადასულია, სავარაუდოდ, ს. და თ. ზ-ის მფლობელობაში არსებული ნაგებობა. სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ არ დაკმაყოფილდა ს. და თ. ზ-იების სარჩელი ლ. დ-ის სახელზე არსებული რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის მოთხოვნით, რითაც დასტურდება მიწის ნაკვეთის კონფიგურაციის და რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილების მართებულობა. საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ სააპელაციო სასამართლოში წარადგინა მტკიცებულება, რომლის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების დროს დემონტაჟს არ ექვემდებარე ის ნაგებობა, რომელიც შეჭრილია ლ. დ-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (07.08.2019 წლის განჩინება გვ. 12, მე-2 აბზაცი). საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს არ წარმოუდგენია იმ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, თუ რა მასშტაბის გავლენას ახდენდა მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობებსა და მიწის ნაკვეთზე შეთანხმებულ დაბალი ინტენსივობის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის (საცხოვრებელი, კომერციული) არქიტექტურულ პროექტზე, მომიჯნავე 3.55 კვ.მ შენობის და ქვის კედლის ნაწილის საკადასტრო გეგმაზე მიუთითებლობა. მხედველობაშია ასევე მისაღები, რომ დასახელებულ გარემოებაზე მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სადავო აქტის მიღების დროს მხოლოდ ვარაუდია გამოთქმული, სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღებასთან დაკავშირებით. საკასაციო სასამართლო დაუშვებლად მიიჩნევს ისეთი უთანასწორობის შექმნას, როდესაც ერთი მხარე (ნაგებობის ნაწილით, ღობით), რომელიც სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, თვითნებურად გადასულია მომიჯნავე მიწის ნაკვეთზე, უკანონოდ ზღუდავს მეორე მხარეს თავისუფლად ისარგებლოს საკუთრების უფლებით. ამდენად, საკასაციო სასამართლო ადასტურებს საჯარო ინტერესის არსებობას, ასევე მესამე პირთა ინტერესების დაცვას, თუმცა არა მოსარჩელის საკუთრების უფლების, რომელიც ასევე მოიცავს მშენებლობის უფლებას, ხელყოფის (შეზღუდვის) ხარჯზე.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში არსებობს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2017 წლის 21 თებერვლის №1-414 ბრძანების ბათილად ცნობის საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 601 მუხლის პირველი ნაწილითა და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით გათვალისწინებული მატერიალურ-საპროცესო სამართლებრივი საფუძვლები. შესაბამისად, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის საფუძველზე, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2017 წლის 21 თებერვლის №1-414 ბრძანება ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისგან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხეს - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას უნდა დაეკისროს სასარჩელო მოთხოვნაზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურება. ამდენად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 53.1 მუხლის თანახმად, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს საქალაქო, სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოებში საქმის განხილვისათვის სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 550 ლარის ანაზღაურება.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 32-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით,
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა
1. ლ. დ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 7 აგვისტოს განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;
3. ლ. დ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს;
4. ბათილად იქნეს ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2017 წლის 21 თებერვლის №1-414 ბრძანება, სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 11 დეკემბრის №2318764 ბრძანებისა და 2016 წლის 29 ივლისის № 2743522 ბრძანების ბათილად ცნობის ნაწილში;
5. მოპასუხეს - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას დაეკისროს ლ. დ-ის სასარგებლოდ მის მიერ საქალაქო, სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოებში საქმის განხილვისათვის გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 550 (ხუთას ორმოცდაათი) ლარის ანაზღაურება;
6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები: ბ. სტურუა
მ. ვაჩაძე
გ. აბუსერიძე
