საქმე №ბს-140(2კ-21) 17 იანვარი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბიძინა სტურუა, გენადი მაკარიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - მ. მ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 09 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. მ-ემ 2019 წლის 27 თებერვალს წარმომადგენლის მეშვეობით სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, სარჩელის დაზუსტების შემდეგ მოპასუხეებად მიუთითა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია და მოითხოვა ბათილად ყოფილიყო ცნობილი: ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 21 აგვისტოს №4-1/დ7521-18 დადგენილება, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 13 ნოემბრის №ც26-18 დადგენილება, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 04 ივნისის №669 ბრძანება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 10 სექტემბრის №1229 განკარგულება, ასევე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას დავალებოდა გამოეცა ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ქ. თბილისში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ 36 კვ.მ №... მიწის ნაკვეთზე მდებარე ავტოფარეხზე მ. მ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 15 აპრილის განჩინებით, მ. მ-ის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და შეჩერდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 21 აგვისტოს N4-1/დ1521-18 N003639 დადგენილების მოქმედება მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე ან სასარჩელო წარმოების სხვაგვარად დასრულებამდე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 09 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც მ. მ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 21 აგვისტოს №003639 დადგენილება, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 13 ნოემბრის №ც26-18 დადგენილება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა; ასევე ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 04 ივნისის №669 ბრძანება; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 10 სექტემბრის №1229 განკარგულება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ მ. მ-ის მიმართ ქ. თბილისში, ...ი, ნაკვეთი №...-ზე, ს/კ: №..., 36 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 09 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტი მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის წარმომადგენელი აღნიშნავს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 09 დეკემბრის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ექვემდებარება გაუქმებას საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ და „ე“ ქვეპუნქტების საფუძველზე. ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში განმცხადებლის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაციისა და საქმის გარემოებების გამოკვლევის შედეგად არ დადგინდა მ. მ-ის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე; კერძოდ, მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის ნაწილი, მასზე არსებული შენობით მოქცეულია №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის საზღვრებში. საჯარო რეესტრიდან ამონაწერებით დგინდება, რომ ზემოაღნიშნული საკადასტრო ერთეული წარმოიქმნა №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მრავალჯერადი დაყოფის შედეგად, რომელიც 2008 წლის მდგომარეობით საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული იყო სააქციო საზოგადოება „...ის“ სახელზე. ამდენად, მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე 2008 წლის მდგომარეობით დასტურდება სააქციო საზოგადოება „...ის“ საკუთრების უფლება. შესაბამისად, მოქმედი კანონმდებლობით, აღნიშნული მიწის ნაკვეთი ვერ ჩაითვლება თვითნებურად დაკავებულ მიწად. რამდენადაც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონი აწესრიგებს მითითებული ნორმატიული აქტის ამოქმედებამდე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე კერძო საკუთრების უფლების მოპოვებისა და აღიარების წესს, კომისია მოკლებული იყო სამართლებრივ საფუძველს დაეკმაყოფილებინა მ. მ-ის მიერ წარმოდგენილი განცხადება.

სამშენებლო სამართალდარღვევასთან დაკავშირებით კასატორების წარმომადგენელი აღნიშნავს, რომ ზედამხედველობის სამსახურმა მურმანი მეფარიძის მიმართ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოება დაიწყო 2018 წლის 4 ივნისის №003639 მითითების შედგენით, სადაც სამართალდარღვევად დაფიქსირდა ქ. თბილისში, ...ი, ნაკვეთი №..., №... სანებართვო საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შესაბამისი დოკუმენტაციის გარეშე კაპიტალური ავტოფარეხისა და ლითონის ნაგებობის განთავსება. ამასთან, კაპიტალური ავტოფარეხი გადადის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ დაურეგისტრირებელ მიწის ნაკვეთზე. ამავე მითითებით მხარეს განესაზღვრა 10 (ათი) კალენდარული დღის ვადა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის წარსადგენად ან უსაფრთხოების ნორმების დაცვით ობიექტების დემონტაჟის განსახორციელებლად. ვინაიდან მოგვიანებით მ. მ-ის მიერ მხოლოდ ლითონის ნაგებობის დემონტაჟი განხორციელდა და არა კაპიტალური ავტოფარეხის, ზედამხედველობის სამსახურის 2018 წლის 21 აგვისტოს №003639 დადგენილებით მ. მ-ე თავდაპირველად დაჯარიმდა 25 000 (ოცდახუთი ათასი) ლარით მიწის ნაკვეთზე უნებართვოდ კაპიტალური ავტოფარეხის მშენებლობისთვის, ხოლო მოგვიანებით, მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 13 ნოემბრის №ც26-18 დადგენილებით, 25 000 ლარი შეიცვალა 10 000 ლარით.

ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელი განმარტავს, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევაზე საქმის წარმოება სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანომ უნდა განახორციელოს და სამართალდარღვევის შემადგენლობა შეადაროს დადგენილების გამოცემის დროისთვის მოქმედ კანონმდებლობას, მოცემულ შემთხვევაში, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსს, ხოლო რაც შეეხება უშუალოდ განსახილველი სამშენებლო სამუშაოების დაქვემდებარებას არქიტექტურული პროექტის შეთანხმების ან/და მშენებლობის ნებართვის აღების ვალდებულებასთან, აღნიშნული საკითხი უნდა შეფასდეს ქმედების განხორციელების დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობით. გამომდინარე იქიდან, რომ განსახილველ შემთხვევაში, უტყუარად არ დგინდება, თუ კონკრეტულად როდის განხორციელდა სადავოდ გამხდარი სამშენებლო სამუშაოები, ხოლო სამშენებლო სამართალდარღვევა, თავისი ბუნებით, წარმოადგენს დენად სამართალდარღვევას, რაც გულისხმობს დარღვევის დროში უწყვეტად განგრძობას, სანამ არ მოხდება მისი აღმოფხვრა და სამართლებრივ ჩარჩოებში მოქცევა, დამრღვევი სუბიექტის მიმართ სამართალდარღვევის საქმის დაწყება და შესაბამისი პასუხისმგებლობა უკავშირდება დარღვევის ფაქტის გამოვლენის მომენტს და იმ დროისათვის მოქმედ კანონმდებლობას. მოცემულ შემთხვევაში, სამართალდარღვევის ობიექტს წარმოადგენს კაპიტალური ავტოფარეხი. ადმინისტრაციული ორგანო განმარტავს, რომ მისი მშენებლობისთვის აუცილებელი იყო ნებართვის გამცემი ორგანოს წერილობითი თანხმობა, თუ ობიექტი განეკუთნება №57 დადგენილების 65-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ სამშენებლო სამუშაოებს, ხოლო თუ სადავო ობიექტი არ წარმოადგენს I კლასის შენობა-ნაგებობას, მის განთავსებას ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა. ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში მ. მ-ის მიერ სამშენებლო სამუშაოები განხორციელდა ისე, რომ არ მოუპოვებია შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაცია, წარმოიქმნა მის მიმართ შესაბამისი პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი.

განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელეს პასუხისმგებლობა დაეკისრა როგორც უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელ პირს. აღსანიშნავია, რომ მის მიერ სამშენებლო სამუშაოების წარმოების ფაქტი დაადასტურა თავად მოსარჩელემაც ზედამხედველობის სამსახურში გამართულ ზეპირი მოსმენის სხდომაზე.

კასატორების წარმომადგენელი ყურადღებას ამახვილებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენებაზე და აღნიშნავს, რომ სასამართლოს მიერ არ ყოფილა გაანალიზებული დასახელებული საპროცესო ნორმის რეალური შინაარსი. სასკ-ის 32.4 მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც სამართალწარმოების ფარგლებში ვერ ხერხდება სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, რაც თავის მხრივ შეუძლებელს ხდის სადავო ადმინისტრაციული აქტის კანონიერებაზე მსჯელობას. მოცემულ შემთხვევაში, კომისია/მერია მიიჩნევს, რომ არ არსებობს მტკიცებულება და გარემოება, რომელიც შეიძლება დამატებით გამოიკვეთოს ან/და წარმოიქმნას ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში, აღნიშნული სასამართლოს მხრიდანაც ვერ იქნა მითითებული და ამ მოცემულობაში სასამართლომ თავი აარიდა საკითხის სამართლებრივ შეფასებას და გადაწყვეტილება მიიღო როგორც საპროცესო, ისე მატერიალური ნორმების დარღვევით, მაშინ როცა საქმეში დაცული მტკიცებულებები იძლეოდა სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტის შესაძლებლობას. რაც შეეხება, დადგენილი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების საჭიროებას, როგორც ამას განმარტავს საქართველოს უზენაესი სასამართლო, აღნიშნული არ ქმნის სასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების საფუძვლებს, გარემოებების სამართლებრივი შედეგების დადგენა თავად სასამართლომ უნდა მოახდინოს. კასატორის წარმომადგენლის მოსაზრებით, ყოველივე ზემოაღნიშნული წარმოადგენს გადაწყვეტილების გასაჩივრებული ნაწილის გაუქმების და შესაბამისად, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის წარმომადგენელის განმარტებით, სამართალდარღვევის გამოვლენის მომენტში მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე მოხდა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის პასუხისმგებლობის მისადაგება მ. მ-ის ქმედებაზე, ხოლო, ვიანიდან სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების ფაქტი დადასტურდა სანქციის ნაწილში ცვლილებების ამოქმედებამდე (2018 წლის 21 მარტამდე), მოხდა მსუბუქი სანქციის დაკისრება მ. მ-ეზე.

მუნიციპალური ინსპექციის წარმომადგენელი აღნიშნავს, რომ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-14 მუხლის მეორე ნაწილი თანმიმდევრულად განსაზღვრავს იმ პირთა წრეს, რომელსაც შეიძლება დაეკისროს შესაბამისი პასუხისმგებლობა სამშენებლო სამართალდარღვევისთვის. პირველ რიგში, პასუხისმგებლობა ეკისრება იმ პირს, უშუალოდ ვისმა ქმედებამაც გამოიწვია სამართალდარღვევა, ხოლო თუ შეუძლებელია მისი დადგენა, პასუხისმგებლობა ეკისრება დამკვეთს, შემდგომ მესაკუთრეს ან მოსარგებლეს. ამდენად, წარმომადგენელი მიიჩნევს, რომ სადავო შემთხვევაში სწორად მოხდა სამართალდარღვევის სუბიექტის განსაზღვრა და უნებართვო ნაგებობის დემონტაჟის დავალება, შესაბამისად, ამ საფუძვლით დამატებითი მოკვლევის მიზნით ადმინისტრაციული ორგანოსთვის საქმის დაბრუნება საკასაციო სასამართლოს მიერ არ უნდა ყოფილიყო გაზიარებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 05 მარტის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 29 მარტის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

კასატორები საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განჩინებაზე მითითებით აღნიშნავენ, რომ ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში სრულად იქნა გამოკვლეული და შეფასებული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, შესაბამისად არ არსებობდა სააპელაციო პალატის მიერ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების სამართლებრივი საფუძველი, რასაც საკასაციო პალატა არ ეთანხმება და მართებულად მიიჩნევს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის დასკვნას სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე სადავო აქტის ბათილად ცნობის შესახებ, რადგან ადმინისტრაციულ პროცესში მოქმედი ინკვიზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით (სასკ-ის მე-4, მე-19 მუხ.), მართალია სასამართლოს აქვს შესაძლებლობა ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის მიზნით შეაგროვოს დამატებითი მტკიცებულებები, თუმცა აღნიშნული უზრუნველყოფს ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში დაშვებული ხარვეზის აღმოფხვრას და არა ორგანოში განსახორციელებელი წარმოების ჩანაცვლებას. განსახილველ შემთხვევაში გამოკვლევას საჭიროებს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის რიგი გარემოებები; კერძოდ, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ არ ყოფილა გამოკვლეული ისეთი მნიშვნელოვანი გარემოებები, როგორიცაა მოსარჩელის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთის „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე თვითნებურად დაკავების ფაქტი. კომისია სადავო აქტის გამოცემისას შემოიფარგლა მხოლოდ იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ 2008 წლის 07 მაისიდან სადავო უძრავ ქონებაზე აღრიცხული იყო სს „...ის“ საკუთრების უფლება. კომისია ვალდებული იყო შეესწავლა რა პერიოდიდან ფლობდა მ. მ-ე სადავო მიწის ნაკვეთს, ამასთან შეფასების მიღმაა დარჩენილი საქმეში დაცული ორთოფოტო, სადაც ასახულია სადავო ტერიტორია 2005 წლის მდგომარეობით, რომლითაც უტყუარად დგინდება ავტოფარეხის სადავო ადგილზე განთავსების ფაქტი, რაც თავის მხრივ ადასტურებს მ. მ-ის მიერ 2005 წლამდე სადავო მიწის ნაკვეთის ფლობის ფაქტს. აგრეთვე გამოკვლევას საჭიროებს 2008 წელს სს „...ის“ საკუთრების უფლების რეგისტრაციამდე (რომელიც გაუქმდა 2019 წელს და დღეის მდგომარეობით მასზე აღრიცხულია სახელწმიფოს საკუთრება), სადავო მიწის ნაკვეთი ხომ არ იყო სახელმწიფოს საკუთრებაში. დადგენას საჭიროებს, მ. მ-ის მიერ სადავო ავტოფარეხის აშენების გზით „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე დაიკავა თუ არა სახელმწიფო თუ კერძო საკუთრებაში არსებული მიწა და როდიდან. ასევე მნიშვნელოვანია დადგინდეს უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის სახელმწიფოს საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთთან ზედდების ფაქტი. ამდენად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას, რომლის თანახმად, თუკი დადგინდება 2007 წლის 11 ივლისამდე მ. მ-ის მიერ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე სადავო ავტოფარეხის აშენება და აშენებიდან დღემდე უწყვეტად ფლობისა და განკარგვის ფაქტი, კომისიას წარმოეშვება ვალდებულება სათანადოდ დაასაბუთოს ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზნებთან შესაბამისობა.

ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კომისია ვალდებულია მასთან წარდგენილ განცხადებაში დასმული საკითხი შეისწავლოს სზაკ-ით დადგენილი წესით, სრულად გამოიკვლიოს საქმესთან დაკავშირებული გარემოებები და მიიღოს სათანადოდ დასაბუთებული გადაწყვეტილება. განსახილველ შემთხვევაში კი სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ვერ აკმაყოფილებს აღნიშნულ სტანდარტს.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით ასევე მართებულია სააპელაციო პალატის მიერ სასკ-ის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენება სამშენებლო სამართალდარღვევასთან დაკავშირებით, რადგან საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შეფასების მიღმაა დატოვებული ისეთი მნიშვნელოვანი გარემოება, როგორიცაა სამართალდარღვევის ჩადენის დაწყების მომენტი, უფრო კონკრეტულად საქმეში დაცული სადავო ტერიტორიის 2005 წელს არსებული ფაქტობრივი ვითარების ამსახველი ორთოფოტო, საიდანაც დგინდება სადავო ავტოფარეხის განთავსების ფაქტი. ამდენად, ბუნდოვანია თუ რატომ არ შეაფასა ადმინისტრაციულმა ორგანომ აღნიშნული დოკუმენტი როგორც მტკიცებულება. ცნობილია და არც მოსარჩელე მ. მ-ე უარყოფს იმ გარემოებას, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე ავტოფარეხი განთავსებულია სულ მცირე 2005 წლიდან. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულ პროცესში მოქმედი ინკვიზიციურობის პრინციპის მიზანია, ადმინისტრაციული ორგანოს კანონის საფუძველზე უფლებამოსილების განხორციელებისადმი არსებული საჯარო ინტერესის დაცვა. ადმინისტრაციულ სამართალში მოქმედი კანონიერების პრინციპი, საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის დაცვის საჭიროება, დავის სამართლებრივი შედეგის მიმართ არსებული საჯარო ინტერესი (სამოქალაქო დავისგან განსხვავებით ადმინისტრაციული დავა შესაძლოა ერთ პირთან მიმართებით გადაწყდეს, თუმცა განსაზღვროს მსგავს სამართლებრივ მდგომარეობაში მყოფი სხვა არაერთი პირის ბედი), ასევე განაპირობებს ინკვიზიციურობის პრინციპის გამოყენების საჭიროებას (სუსგ 21.07.2022წ. საქმე №ბს-1020(კ-19)). გადაწყვეტილების მიღება საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის (მ. მ-ის ქმედების სწორი კვალიფიკაცია) დაცვით სწორედ საჯარო ინტერესში ექცევა. ამდენად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ადმინისტრაციულ ორგანოში საქმის ხელახალი გამოკვლევის პირობებში შესაბამისი მტკიცებულებების მოძიების ან/და გამოკვლევის შედეგად შეძლებისდაგვარად უტყუარად უნდა დადგინდეს სამართალდარღვევის ჩადენის პერიოდი, რათა გაირკვეს, სადავო ობიექტი ხომ არ მიეკუთვნებოდა იმ სახის მშენებლობას, რაც ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს N140 დადგენილების მიღების საწყის ეტაპზე ან მანამდე არსებულ პერიოდში მოქმედი რეგულაციით არ საჭიროებდა მშენებლობის ნებართვას. ამასთან, ვინაიდან სანქციის შეფარდების დრო მოიცავს არა მხოლოდ ორგანოს მიერ მისი გამოყენების მომენტს, არამედ აგრეთვე ზემდგომი ორგანოების ან სასამართლოს მიერ სანქციის გამოყენების კანონიერების შემოწმების პერიოდსაც, დარღევის ჩადენიდან სანქციის შეფარდების პერიოდის ჩათვლით უნდა დადგინდეს იმ მიწის ნაკვეთის სამართლებრივი მდგომარეობა, საკუთრების ტიპი (კერძო, სახელმწიფო), სადაც განთავსებულია სადავო ავტოფარეხი. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მხოლოდ ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების შესწავლისა და სრულად შეფასების პირობებში იქნება შესაძლებელი მ. მ-ის ქმედებისთვის სწორი სამართლებრივი კვალიფიკაციის მინიჭება, რაც თავის მხრივ უზრუნველყოფს საჯარო ინტერესის დაცვას.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას მასზედ, რომ მიწის ნაკვეთზე მხოლოდ საკუთრების უფლების აღიარება ვერ გახდება მოსარჩელის დაკისრებული სანქციისგან სრულად გათავისუფლებისა და სადავო აქტების ბათილად ცნობის საფუძველი, ვინაიდან კანონმდებლობა ერთმანეთისაგან მიჯნავს არქიტექტურულ ქალაქთმშენებლობის პროცესებსა და უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების წარმოშობასთან დაკავშირებულ უფლებამოსილებებს და განსაზღვრავს ამ უფლებამოსილებათა განმახორციელებელ განსხვავებულ ორგანოებს. კერძოდ, საჯარო რეესტრი განიხილება როგორც საკუთრების უფლების მარეგისტრირებელ ორგანოდ, ხოლო სამშენებლო სამუშაოებისთვის კანონიერის სტატუსის მინიჭების სამართლებრივი საფუძველი შეიძლება იყოს მხოლოდ არქიტექტურის სამსახურის მიერ გაცემული მშენებლობის ნებართვა ან ლეგალიზების აქტი (სუსგ 19.10.2017წ. საქმე №ბს-360-357(2კ-17)). ამდენად, არსებითად განსხვავდება ერთმანეთისგან მიწის ნაკვეთის დაკანონება და შენობა-ნაგებობების ლეგალიზება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება, რომ საკითხის განხილვისას ადმინისტრაციული ორგანო არ არის შეზღუდული მხოლოდ განმცხადებლის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაციით. საქმის გარემოებათა ყოველმხრივ გამოკვლევის შესახებ ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება გულისხმობს არა მხოლოდ მასთან წარდგენილი მტკიცებულებების სრულად გამოკვლევის, არამედ რიგ შემთხვევებში დამატებითი მტკიცებულებების მოძიების საჭიროებასაც. როდესაც ადმინისტრაციული წარმოების ხარვეზები არსებითია, ხოლო საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე რიგი გარემოებები - გამოუკვლეველი, უმართებულოა ადმინისტრაციული ორგანოს ფუნქციების შესრულების დელეგირება სასამართლოზე. ამდენად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია ვალდებულნი არიან სრულად გამოიკვლიონ სასამართლოების მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და მათი შეფასების შემდეგ მიიღონ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, კასატორებმა ვერ შეძლეს ისეთი მტკიცებულებების წარდგენა, რომელიც გააქარწყლებდა სააპელაციო პალატის მსჯელობას, მის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, დაადასტურებდა სააპელაციო პალატის სამართლებრივი დასკვნების მცდარობას. შესაბამისად საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 09 დეკემბრის გადაწყვეტილება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა

გ. მაკარიძე