საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-564(2კ-21) 21 თებერვალი, 2023 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

პროცესუალური მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ი. ც-ე

მესამე პირები - დ. ქ-ი, ა. ქ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 25 ივნისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2018 წლის 07 აგვისტოს ი. ც-ემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ და სარჩელის დაზუსტების შემდეგ მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 19 მაისის №002353 დადგენილებისა და „ი. ც-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე“ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 29 ივნისის №281 ბრძანების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 18 ნოემბრის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაებნენ დ. ქ-ი და ა. ქ-ი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 27 მარტის გადაწყვეტილებით ი. ც-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 19 მაისის №002353 დადგენილება „სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე“ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 29 ივნისის №281 ბრძანება „ი. ც-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე“, რაც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 25 ივნისის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 27 მარტის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 25 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლზე და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილების მიღებისას დაეყრდნო იმ გარემოებას, რომ არ იყო გამოკვლეული მშენებლობის განმახორციელებელი პირი, რაც დაუსაბუთებელია, რადგან მუნიციპალურმა ინსპექციამ იქიდან გამომდინარე, რომ სასამართლოს მიერ მითითებული ყველა მტკიცებულების გამოკვლევის შედეგად ვერ მოახერხა უტყუარად შენობა-ნაგებობების უშუალო მწარმოებელი პირის დადგენა, პასუხისმგებლობა დააკისრა მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე ი. ც-ეს, რაც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი განმარტების თანახმად, სრულ შესაბამისობაშია საკანონმდებლო დანაწესთან. კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლოს არ მიუთითებია კონკრეტულად რომელი გარემოება არ იქნა გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, რასაც არსებითი მნიშვნელობა ექნებოდა საკითხის გადაწყვეტისათვის. მუნიციპალური ინსპექცია სასამართლო პრაქტიკაზე დაყრდნობით მიუთითებს, რომ სასკ-ის 32.4. მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც სამართალწარმოების ფარგლებში ვერ ხერხდება სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, რაც, თავის მხრივ, შეუძლებელს ხდის სადავო ადმინისტრაციული აქტის კანონიერებაზე მსჯელობას. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან დადგენილი იყო, რომ სამუშაოების ნაწილი უკვე არსებულ შენობაზე იყო განხორციელებული, ხოლო ნაწილი - ახალი მშენებლობა, ი. ც-ის მიმართ გამოცემულ 2012 წლის 20 ნოემბრის N000037 დადგენილებაში არსებული სამშენებლო სამართალდარღვევის 2017 წლის 19 მაისის N002353 დადგენილებაში განმეორებით ასახვის თაობაზე სასამართლოს მოსაზრება დაუსაბუთებელია, რადგან ამ გარემოების მტკიცების ვალდებულება მოსარჩელე მხარის მტკიცების ტვირთი იყო, რაც მან ვერ დაძლია. შესაბამისად, სახეზეა მხარის მიერ მიცემული ახსნა-განმარტების უპირობოდ გაზიარება იმ ვითარებაში, როდესაც საქმეში არ არსებობს სხვა მტკიცებულება, რაც ასევე ეწინააღმდეგება მსგავს საქმეზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს №ბს-638-634(2კ-17) გადაწყვეტილებაში გაკეთებულ განმარტებას. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ თავი აარიდა საკითხის სამართლებრივ შეფასებას და გადაწყვეტილება მიიღო საპროცესო, ასევე მატერიალური ნორმების დარღვევით, მაშინ როცა საქმეში დაცული მტკიცებულებები იძლეოდა სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტის შესაძლებლობას. სასამართლომ მიღებული გადაწყვეტილებით შექმნა მართლმსაჯულების ხელოვნურად გაჭიანურების საფუძველი და ვერ უზრუნველყო მოსარჩელის კანონიერი უფლებისა და ინტერესის დაცვა, ვინაიდან ეს უკანასკნელი გამოიხატება არა აპრიორი სასარჩელო მოთხოვნის ფორმალურად დაკმაყოფილებაში, არამედ დასაბუთებული და სწორად განხორციელებული მართლმსაჯულების საფუძველზე მიღებულ სასამართლო გადაწყვეტილებაში, რომელიც შესაძლებელია არ წარმოადგენდეს სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესახებ მიღებულ გადაწყვეტილებას, მაგრამ მოსარჩელეს უქმნიდეს ნათელ წარმოდგენას მისი სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის/უსაფუძვლობის თაობაზე.

კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია მიუთითებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლზე, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-9 მუხლის პირველი ნაწილზე, ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57-ე დადგენილების მე-3, მე-4 და 36-ე მუხლებზე, საქმის მასალებში წარმოდგენილ დოკუმენტაციებზე, კერძოდ, ფოტოსურათებსა და დაკვალვის აქტზე და დადგენილად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისში, ...ში, ...ის ქ. №2-ში, ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განხორციელებულია არსებულ კაპიტალურ ნაგებობაზე მიშენება, ერთი კაპიტალური ნაგებობის მშენებლობა, ასევე ერთი მსუბუქი კონსტრუქციის ნაგებობისა და მსუბუქი კონსტრუქციის ღობის მოწყობა, რომლის ნაწილიც გადადის სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე. გამომდინარე იქიდან, რომ ი. ც-ემ მოცემული სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების ფარგლებში ვერ წარმოადგინა განხორციელებული მშენებლობის კანონიერების დამადასტურებელი შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაცია, აღნიშნული ცალსახად მიუთითებს სადავო დადგენილებაში მითითებული ობიექტების უნებართვოდ მშენებლობის (განთავსების) ფაქტზე, რაც კანონმდებლობის თანახმად, სამართალდამრღვევზე პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს წარმოადგენს. კასატორი მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევის ფაქტზე პასუხისმგებლობა, პირველ რიგში, ეკისრება იმ პირს, რომლის ქმედებამაც უშუალოდ გამოიწვია სამშენებლო სამართალდარღვევა. ამავდროულად, კანონი იმპერატიულად მიუთითებს, რომ თუკი ვერ დგინდება მშენებლობის მწარმოებელი პირი, მაშინ პასუხისმგებლობა ეკისრება მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს/მოსარგებლეს. მოცემულ შემთხვევაში, ინსპექციაში გამართულ ზეპირი მოსმენის სხდომაზე ი. ც-ემ დაადასტურა მის მიერ სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების ფაქტი, კერძოდ: ღობის მოწყობა, ასევე, კაპიტალური და მსუბუქი კონსტრუქციის ნაგებობის მშენებლობა. ხოლო, რაც შეეხება კაპიტალურ ნაგებობაზე განხორციელებულ მიშენებას, ამ ნაწილში ი. ც-ეს პასუხისმგებლობა დაეკისრა როგორც უძრავი ნივთის მესაკუთრეს, ვინაიდან ვერ დადგინდა სადავო სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელი პირი და საჩივრის ავტორმა (მიწის ნაკვეთის მესაკუთრემ) არ უზრუნველყო სამშენებლო სფეროში მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების სრული დაცვა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ი. ც-ე სწორად იქნა განსაზღვრული სამართალდამრღვევ პირად.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკით, სასამართლო დავის გადაუწყვეტლად აქტს ბათილად ცნობს იმ შემთხვევაში, როდესაც აშკარაა, რომ გადაწყვეტილების მიღება საჭიროებდა გარკვეული გარემოებების გამოკვლევას, რომელიც არ იქნა გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, ამასთანავე ამ გარემოების გამოკვლევას არსებითი მნიშვნელობა აქვს გადაწყვეტილების მიღებისათვის. სასამართლომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე ბათილად ცნო სადავო აქტი, ამასთან, არ მიუთითებია კონკრეტულად რომელი გარემოება არ იქნა გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, რასაც არსებითი მნიშვნელობა ექნებოდა საკითხის გადაწყვეტისათვის. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი მიიჩნევს, რომ არ არსებობს მტკიცებულება და გარემოება, რომელიც შეიძლება დამატებით გამოიკვეთოს ან/და წარმოიქმნას ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში, აღნიშნული სასამართლოს მხრიდანაც ვერ იქნა მითითებული. სასამართლომ თავი აარიდა საკითხის სამართლებრივ შეფასებას და გადაწყვეტილება მიიღო როგორც საპროცესო, ასევე მატერიალური ნორმების დარღვევით, მაშინ როდესაც საქმეში დაცული მტკიცებულებები იძლეოდა სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტის შესაძლებლობას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 25 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით. მითითებით განსაზღვრული ვადის (რაც უნდა იყოს გონივრული) გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს მითითების შესრულების საკითხს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილადაა ცნობილი, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ ი. ც-ის მიმართ 2017 წლის 14 თებერვალს შედგენილ იქნა მითითება №002353, რომლის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ში, ...ის ქუჩის №2-ში არსებულ კაპიტალურ ნაგებობაზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განხორციელებული იყო მიშენებები, ასევე, ტერიტორიაზე განთავსებული იყო კაპიტალური შენობა, მსუბუქი კონსტრუქციის ნაგებობა და მსუბუქი კონსტრუქციის ღობე, რომლის ნაწილიც გადადიოდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე. ამავე მითითებით, დარღვევის გამოსწორების მიზნით, ი. ც-ეს დაევალა აღნიშნული ობიექტების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარდგენა ან ობიექტის დემონტაჟის განხორციელება, ხოლო დარღვევის გამოსასწორებლად განესაზღვრა 30 კალენდარული დღის ვადა. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2017 წლის 20 მარტს შედგენილ იქნა შემოწმების აქტი №002353, რომლითაც ირკვევა, რომ ი. ც-ის მიერ არ იქნა შესრულებული 2017 წლის 14 თებერვლის №002353 მითითების პირობები. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 19 მაისს მიღებული №002353 დადგენილებით, ი. ც-ე დაჯარიმდა 10 000 (ათი ათასი) ლარით შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე სამშენებლო სამუშაოების, კერძოდ, არსებულ კაპიტალურ ნაგებობაზე მიშენების განხორციელებისათვის, ასევე, ტერიტორიაზე კაპიტალური ნაგებობის, მსუბუქი კონსტრუქციის ნაგებობის და მსუბუქი კონსტრუქციის ღობის, რომლის ნაწილიც გადადიოდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, განთავსებისათვის. ამავე დადგენილებით ი. ც-ეს დაევალა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, არსებულ კაპიტალურ ნაგებობაზე განხორციელებული მიშენებების, ასევე, ტერიტორიაზე უნებართვოდ განთავსებული კაპიტალური ნაგებობის, მსუბუქი კონსტრუქციის ნაგებობის და მსუბუქი კონსტრუქციის ღობის დემონტაჟი.

საკასაციო სასამართლო, ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსგავსად, მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა სრულყოფილი შესწავლისა და გამოკვლევის გარეშე მიიღო სადავო აქტები; კერძოდ, საკასაციო პალატა მიუთითებს ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ამ თავის (ტექნიკური საფრთხის კონტროლი) მოქმედება იმ შემთხვევაში ვრცელდება სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი.

ამასთან მნიშვნელოვანია ყურადღება გამახვილდეს სამშენებლო სამართალდარღვევის ჩამდენ პირთა დიფერენცირების იმ თავისებურებაზე, რასაც ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსი“ ითვალისწინებს; კერძოდ, კანონმდებელი სამართალდამრღვევ სუბიექტებად (დამრღვევად) მოიაზრებს როგორც მშენებლობის მწარმოებელ პირს, ასევე სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს და მოსარგებლეს, მათ შორის, დამკვეთს, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები სამშენებლო საქმიანობაში.

აღნიშნული განმარტებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ ადმინისტრაციული საქმის წარმოებისას სამშენებლო სამართალდარღვევის არსებობის შემთხვევაში, შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, უტყუარად დაადასტუროს მშენებლობის უშუალოდ მწარმოებელი პირის დადგენის შეუძლებლობა და უნებართვო მშენებლობისთვის გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა მხოლოდ ამის შემდეგ გადააკისროს მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს ან მოსარგებლეს.

მოცემულ შემთხვევაში ადმინისტრაციულ ორგანოს სათანადოდ არ დაუდგენია სადავო უნებართვო ნაგებობების/მიშენების მწარმოებელი სუბიექტი. მოსარჩელის განმარტებით, მშენებლობათა ნაწილი განხორციელებულია მასთან მცხოვრებ მესამე პირთა (შვილი და რძალი) მიერ, რომლებთანაც იმყოფება კონფლიქტურ ურთიერთობაში. ი. ც-ესა და მესამე პირებს შორის კონფლიქტი დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი სამართალდამცავ ორგანოთა რეაგირების ოქმებითა და უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მოთხოვნით მხარეთა შორის მიმდინარე სამოქალაქო საქმით. ზემოაღნიშნული გარემოება ადმინისტრაციული ორგანოების კვლევისა და შეფასების მიღმა დარჩა. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე ასახელებდა მშენებლობის განმახორციელებელ კონკრეტულ პირებს, ასევე უთითებდა კონფლიქტის გამო მითითების შესრულების შეუძლებლობის შესახებ, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო დამატებით გამოეკვლია აღნიშნული გარემოებები და შემდგომ მიეღო დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის თანახმად, ი. ც-ის საკუთრებაშია 645 კვ.მ ფართობის მქონე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზეც გათნავსებულია №1, №2 და №3 შენობა-ნაგებობები. სადავო აქტების მიხედვით, მოსარჩელემ განახორციელა კაპიტალურ ნაგებობაზე მიშენება, ასევე, ტერიტორიაზე ერთი კაპიტალური ნაგებობის, ერთი მსუბუქი კონსტრუქციის ნაგებობის და მსუბუქი კონსტრუქციის ღობის მშენებლობა, თუმცა საქმის მასალებით დაუდგენელია სამი შენობა-ნაგებობიდან კონკრეტულ რომელ ნაგებობაზე განხორციელდა მიშენება. ამასთან, უნდა აღინიშნოს, რომ საქმეში წარმოდგენილია ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2012 წლის 20 ნოემბრის №000037 დადგენილება, რომლის თანახმად, ი. ც-ე უკვე დაჯარიმებულია 10 000 (ათი ათასი) ლარით ქ. თბილისში, ...ში, ... მ/რ, კორპ. №34-ისა და ...ის ქუჩის მიმდებარედ, კაპიტალური შენობა-ნაგებობის უნებართვოდ მშენებლობისთვის. საქმის მასალებით დაუდგენელია რომელი ნაგებობის მშენებლობის გამო იქნა მოსარჩელე დაჯარიმებული 2012 წელს და აღსრულდა თუ არა ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2012 წლის 20 ნოემბრის №000037 დადგენილება. ამ მოცემულობის გათვალისწინებით, ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა დაესაბუთებინა, რომ ადგილი არ აქვს ერთი ქმედებისთვის ე.წ. ორმაგი პასუხისმგებლობის დაკისრებას.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ასევე მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელემ სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება მოიპოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფიზიკური და იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2016 წლის 28 მარტის დადგენილებით. „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის თანახმად, აღიარებას ექვემდებარება ამავე კანონის ამოქმედებამდე ანუ 2007 წლამდე თვითნებურად დაკავებული მიწა. ამდენად, დასტურდება, რომ ი. ც-ეს სადავო ტერიტორია 2007 წლამდე ჰქონდა დაკავებული. ამ პირობებში, არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა განხორციელებული მშენებლობების წარმოების თარიღის დადგენას დამრღვევის პასუხისგებაში მიცემისა და შესაბამისი ოდენობის სანქციის დაკისრების თვალსაზრისით. საყურადღებოა, რომ თავად მოსარჩელის განმარტებით, სადავო ნაგებობების ნაწილი აშენებული იყო 2006 წლამდე. ამდენად, ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების გზით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ ზედმიწევნით უნდა გამოიკვლიოს ზემოხსენებული გარემოებები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა დავა.

ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 25 ივნისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა