საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-447(კ-22) 21 მარტი, 2023 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ზ. რ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 08 დეკემბრის განჩინებაზე (მოწინააღმდეგე მხარეები - ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერია, ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის პირველადი სტრუქტურული ერთეული ზედამხედველობისა და ადგილობრივი მოსაკრებლების სამსახური).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ზ. რ-მა 2020 წლის 26 მარტს სარჩელით მიმართა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხეების ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობისა და ადგილობრივი მოსაკრებლების სამსახურის მიმართ (დააზუსტა 2020 წლის 28 აპრილს) და სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების (2020 წლის 16 აპრილი) შემდგომ მოითხოვა: „ზ. რ-ის ადმინისტრაციულ საჩივარზე დაწყებულ ადმინისტრაციულ წარმოებაზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღების შესახებ“ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2020 წლის 28 თებერვლის №2/დელ ბრძანებისა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობისა და ადგილობრივი მოსაკრებლების სამსახურის 2019 წლის 26 დეკემბრის №23 ბრძანების ბათილად ცნობა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 08 ივლისის გადაწყვეტილებით ზ. რ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ზ. რ-ის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 08 დეკემბრის განჩინებით ზ. რ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 08 ივლისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს მითითების შეუსრულებლობისათვის ზ. რ-ის 3 000 ლარით დაჯარიმების შესახებ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობისა და ადგილობრივი მოსაკრებლების სამსახურის 2019 წლის 26 დეკემბრის №23 ბრძანებისა და ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 28 თებერვლის №2/დელ ბრძანების კანონიერების შემოწმება.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობისა და ადგილობრივი მოსაკრებლის სამსახურის 2019 წლის 09 აგვისტოს №08 მითითებით ზ. რ-ს მოეთხოვა შენობა-ნაგებობის განთავსების შესაბამისი დოკუმენტაციის წარდგენა ან/და დემონტაჟი. მითითების შესასრულებლად განისაზღვრა 10 (ათი) დღის ვადა. ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობისა და ადგილობრივი მოსაკრებლის სამსახურის 2019 წლის 17 დეკემბრის №03/282 შემოწმების აქტით დგინდება, რომ მითითებით გასატარებელი ღონისძიებები არ შესრულდა.

ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობისა და ადგილობრივი მოსაკრებლის სამსახურის 2019 წლის 26 დეკემბრის №23 ბრძანებით ზ. რ-ს დაეკისრა ჯარიმა 3 000 ლარის ოდენობით.

პალატამ მიიჩნია, რომ უნებართვო მშენებლობა დენადი სამართალდარღვევაა. იგი უწყვეტად გრძელდება დროში და ითვლება დენადად მანამ, სანამ არ მოხდება მისი სამართლებრივ ჩარჩოებში მოქცევა, ხოლო სამშენებლო სამართალდარღვევის გამოსწორება შესაძლებელია როგორც დემონტაჟის, ასევე ლეგალიზების გზით (სუსგ 2012 წლის 12 ივნისი, საქმე Nბს-126-125(კ-12)).

პალატამ აღნიშნა, რომ „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 25-ე მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, მითითებით განსაზღვრული ვადის დინების შეჩერების საფუძველი შეიძლება იყოს ის გარემოება, თუ პირი მითითებით განსაზღვრულ ვადაში განცხადებით მიმართავს შესაბამის უფლებამოსილ ორგანოს უნებართვოდ აშენებული შენობა-ნაგებობის ლეგალიზების მოთხოვნით და არა საკუთრების აღიარების კომისიას მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე. ამდენად, მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნას არანაირი შემხებლობა არა აქვს და ვერ შეაჩერებს უნებართვო შენობა-ნაგებობის გამო პირის დაჯარიმების თაობაზე ადმინისტრაციული წარმოების პროცესს, თუ დაინტერესებულმა პირმა დადგენილ ვადაში და დადგენილი წესით არ მიმართა შესაბამის უფლებამოსილ ორგანოს უნებართვოდ აშენებული შენობა-ნაგებობის ლეგალიზების მოთხოვნით (იხ. სუსგ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 30 მაისის №ბს-207-205(2კ-17) გადაწყვეტილება).

სააპელაციო პალატამ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე, შენობის აშენების კანონიერების საკითხის შეფასებასთან დაკავშირებით მიუთითა, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ კონკრეტული პირის მოთხოვნის საფუძვლიანობის შემოწმებისას უნდა შეაფასოს ნაკვეთზე შენობის განთავსების, შენობის სახისა (საცხოვრებელია თუ არასაცხოვრებელი) და მდგომარეობის (აშენებული, მშენებარე, დანგრეული) საკითხები, თუმცა მისი აშენების კანონიერების გამოკვლევა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის უფლებამოსილებას არ განეკუთვნება.

პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე აგრეთვე, რომ საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისთვის მიმართვა მიზნად ისახავს თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებას, ასეთ ნაკვეთზე კი პირს შეუძლებელია კანონიერად ჰქონდეს აშენებული ნაგებობა. შესაბამისად, კომისიისთვის ნაგებობის აშენების კანონიერების გამოკვლევის დავალება გამოიწვევს საკუთრების უფლების აღიარების შეუძლებლობას. ამასთან, მართალია, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის 51-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, საკითხის გადაწყვეტისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს სივრცის დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი გეგმების პირობებთან მოთხოვნის შესაბამისობა, თუმცა მითითებული საკითხის გამოკვლევა მიზნად ისახავს საკუთრების უფლების აღიარების გამოირიცხვას ისეთ მიწის ნაკვეთზე, რომელიც არ ექვემდებარება აღიარებას და ეს მოთხოვნა ვერ იქნება გაიგივებული ნაგებობის კანონიერად აშენების საკითხის გამოკვლევასთან. სწორედ საკითხთა (საკუთრების უფლების აღიარება და მშენებლობის კანონიერება) და მათ გადაწყვეტაზე უფლებამოსილ ადმინისტრაციულ ორგანოთა სხვადასხვაობიდან გამომდინარე, პალატის მოსაზრებით, არსებითად განსხვავდება ერთმანეთისგან მიწის ნაკვეთის დაკანონება და შენობა-ნაგებობის ლეგალიზება. კერძოდ, პირი, რომელიც აკმაყოფილებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნებს, უფლება აქვს მოიპოვოს მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება, ხოლო საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის №660 ბრძანებულებით დამტკიცებული „პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის“ თანახმად, შენობა-ნაგებობის ლეგალიზებაში იგულისხმება უნებართვოდ ან პროექტის დარღვევით მოწყობილი ობიექტის ლეგალიზება (დაკანონება). ლეგალიზება იმავდროულად ნიშნავს ობიექტის ან მისი ნაწილის დაკანონებას, ექსპლუატაციაში მიღებას (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 19 ოქტომბრის განჩინება საქმეზე №ბს-360-357(2კ-17)). ამრიგად, ერთი მხრივ, საკუთრების უფლების აღიარებისას შენობა-ნაგებობის აშენების უკანონობა გავლენას ვერ მოახდენს საკითხის გადაწყვეტაზე, მეორე მხრივ კი, ვერც საკუთრების უფლების აღიარება იქნება განხილული უკანონოდ აშენებული ნაგებობის დაკანონებად - ლეგალიზებად.

სააპელაციო პალატა მიუთითა, რომ სადავო აქტები მიღებულია კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნათა გათვალისწინებით და არ არსებობს მათი ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი, ვინაიდან ადგილი არა აქვს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლით გათვალისწინებულ კანონის დარღვევას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 08 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ზ. რ-ის მიერ.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სადავო ავტოფარეხი აშენებულია 1985 წელს, რომლის რეგისტრაციის მიზნით, ზ. რ-მა, ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ საქართველოს კანონის შესაბამისად, 2007 წელს მიმართა საჯარო რეესტრს. კასატორი მიუთითებს რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებაზე და აღნიშნავს, რომ მართებულად გაუქმდა აღიარებაზე უარის თქმის გადაწყვეტილება. ზ. რ-ი თვლის, რომ არსებობდა მითითებით განსაზღვრული ვადის დინების შეჩერების საფუძველი, რამეთუ მას ავტოფარეხის ლეგალიზების მიზნით მიმართული ჰქონდა საჯარო რეესტრისთვის. კასატორი შუამდგომლობს მოცემული სამართალწარმოების შეჩერებას, მიუთითებს რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ზ. რ-ის სარჩელი ავტოფარეხის ლეგალიზებასთან დაკავშირებით და თვლის, რომ არსებობს ალბათობის მაღალი ხარისხი ზემოაღნიშნული გადაწყვეტიელბის ძალაში დატოვების შესახებ, ამ პირობებში კი, ავტოფარეხის დემონტაჟი და კასატორის დაჯარიმება გამოიწვევს ზ. რ-ისთვის გამოუსწორებელი ზარალს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 1 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ზ. რ-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ზ. რ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობისა და ადგილობრივი მოსაკრებლის სამსახურის მიერ ზ. რ-ის მიმართ 2019 წლის 09 აგვისტოს შედგენილ იქნა მითითება №08, რომლის თანახმად, ზ. რ-მა ქ. რუსთავში, ... მ/რ N7-ის მიმდებარედ განათავსა შენობა-ნაგებობა (ავტოფარეხი) შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტის გარეშე. ამავე მითითებით მხარეს, დარღვევის გამოსწორების მიზნით, დაევალა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის წარმოდგენა ან/და დემონტაჟის განხორციელება 10 კალენდარული დღის ვადაში. ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობისა და ადგილობრივი მოსაკრებლის სამსახურმა ზ. რ-ის მიმართ 2019 წლის 17 დეკემბერს შეადგინა №03/282 შემოწმების აქტი, რომლითაც დადგინდა, რომ ამ უკანასკნელის მიერ არ შესრულდა მითითების პირობები. „ზ. რ-ის დაჯარიმების შესახებ“ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობისა და ადგილობრივი მოსაკრებლის სამსახურის 2019 წლის 26 დეკემბრის №23 ბრძანებით ზ. რ-ი ქ. რუსთავში, ... მ/რ N7-ის მიმდებარედ შენობა-ნაგებობის უნებართვოდ მშენებლობისათვის დაჯარიმდა 3 000 ლარით. ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობისა და ადგილობრივი მოსაკრებლის სამსახურის 2019 წლის 26 დეკემბრის №23 ბრძანება ზ. რ-მა ადმინისტრაციული საჩივრით გაასაჩივრა, რაც „ზ. რ-ის ადმინისტრაციულ საჩივარზე დაწყებულ ადმინისტრაციულ წარმოებაზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღების შესახებ“ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2020 წლის 28 თებერვლის №2/დელ ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობისა და ადგილობრივი მოსაკრებლის სამსახურის 2019 წლის 26 დეკემბრის №23 ბრძანებისა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2020 წლის 28 თებერვლის №2/დელ ბრძანების კანონიერება.

მოცემულ შემთხვევაში, უდავოდ დასტურდება ზ. რ-ის მიერ უნებართვო მშენებლობის განხორციელება.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით. მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ ადმინისტრაციული ორგანო ადგენს შემოწმების აქტს, რომელშიც აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით. შემოწმების აქტში დარღვევის დაფიქსირების შემთხვევაში, აქტის საფუძველზე ადმინისტრაციული ორგანო იღებს დადგენილებას დამრღვევის დაჯარიმების, დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობის შეჩერების ან დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის შესახებ.

ამასთან, საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის N660 ბრძანებულებით დამტკიცებული „პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვტილების მიღების წესით“ განსაზღვრულია უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტის ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესაძლებლობა. მითითებული წესის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ობიექტის ან მისი ნაწილის მესაკუთრე ან სხვა უფლებამოსილი პირი აღნიშნული ობიექტის ლეგალიზების მოთხოვნის შესახებ განცხადებით მიმართავს შესაბამის ორგანოს, რომელიც მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების წესით განიხილავს საკითხს და იღებს გადაწყვეტილებას ობიექტის ან მისი ნაწილის ლეგალიზების ან ლეგალიზებაზე უარის თქმის შესახებ. აღნიშნული წესის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, შესაბამისი ორგანო იღებს გადაწყვეტილებას ობიექტის ან მისი ნაწილის ლეგალიზების შესახებ იმ შემთხვევაში, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება კანონმდებლობის მოთხოვნებს (გარდა „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის N57 დადგენილების მოთხოვნებისა).

მოქმედი კანონმდებლობა ერთმანეთისაგან მიჯნავს არქიტექტურულ ქალაქთმშენებლობის პროცესებსა და უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების წარმოშობასთან დაკავშირებულ უფლებამოსილებებს და განსაზღვრავს ამ უფლებამოსილებათა განმახორციელებელ განსხვავებულ ორგანოებს. კერძოდ, საჯარო რეესტრი განიხილება საკუთრების უფლების მარეგისტრირებელ ორგანოდ, ხოლო სამშენებლო სამუშაოებისთვის კანონიერის სტატუსის მინიჭების სამართლებრივი საფუძველი შეიძლება იყოს მხოლოდ არქიტექტურის სამსახურის მიერ გაცემული მშენებლობის ნებართვა ან ლეგალიზების აქტი. საკუთრების უფლების აღიარების კომისია კი წარმოადგენს ორგანოს, რომელიც ადასტურებს პირის მიერ მიწის ნაკვეთით სარგებლობის ფაქტს.

ამასთან, არსებითად განსხვავდება ერთმანეთისგან მიწის ნაკვეთის დაკანონება და შენობა-ნაგებობის ლეგალიზება. კერძოდ, პირი, რომელიც აკმაყოფილებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნებს, უფლება აქვს მოიპოვოს მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება, ხოლო შენობა-ნაგებობის ლეგალიზებაში, საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის N660 ბრძანებულებით დამტკიცებული „პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის“ თანახმად, იგულისხმება უნებართვოდ ან პროექტის დარღვევით მოწყობილი ობიექტის ლეგალიზება (დაკანონება). მითითებული წესის პირველი მუხლის თანახმად, 2007 წლის 1 იანვრამდე უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების მიმართ ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილებით ხდება ობიექტების ან მათი ნაწილების დაკანონება. ლეგალიზება იმავდროულად ნიშნავს ობიექტის ან მისი ნაწილის დაკანონებას, ექსპლუატაციაში მიღებას. ამავე წესის მე-8 მუხლის თანახმად, შესაბამისი ორგანოს მიერ ლეგალიზებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების შემთხვევაში, უნებართვოდ და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტის მიმართ გატარდება კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები (სუს 2017 წლის 19 ოქტომბრის განჩინება საქმეზე №ბს-360-357(2კ-17)). საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება ზ. რ-ის მიერ შესაბამისი ორგანოსადმი მიმართვა, საქმეში არ მოიპოვება აგრეთვე მშენებლობის ლეგალიზების შესახებ ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილება.

კასატორი მიუთითებს რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობლი ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის სადავო განკარგულება, რომლითაც ზ. რ-ს უარი ეთქვა საკუთრების უფლების აღიარებაზე.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ უძრავ ნივთზე ზ. რ-ის საკუთრების უფლების გავრცელების შემთხვევაშიც არ დასტურდება მის მიერ განხორციელებული მშენებლობის კანონიერება. სადავო მშენებლობის კანონიერად ცნობისათვის საჭირო იყო სათანადო ნებართვის მიღება ან უნებართვოდ მოწყობილი ობიექტის ლეგალიზება (დაკანონება), რაც მოსარჩელეს არ განუხორციელებია. ამდენად, უძრავ ნივთზე ზ. რ-ი საკუთრების უფლების აღიარება, არ ქმნის სადავო მშენებლობის კანონიერად მიჩნების საფუძველს, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების აღიარების საკითხზე მიმდინარე დავის შედეგი გავლენას არ ახდენს მოცემული სამართალწარმოების ფარგლებში სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერების შეფასებაზე.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმის წარმოების შეჩერება თავისი არსით არის სასამართლოს მიერ სასამართლო განხილვის სტადიაში პროცესუალური მოქმედებების დროებითი შეჩერება, გამოწვეული ობიექტური, სასამართლოსგან დამოუკიდებელი, პროცესის დამაბრკოლებელი გარემოებებით. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. საკასაციო პალატა თვლის, რომ განსახილველ საქმეში სახეზე არ არის საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე და 280-ე მუხლებით განსაზღვრული საქმის წარმოების შეჩერების რომელიმე სამართლებრივი საფუძველი. ამდენად, არ არსებობს საქმის წარმოების შეჩერების შესახებ კასატორის შუამდგომლობის დაკმაყოფილების საფუძველი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მართებულია სააპელაციო პალატის მოსაზრება სადავო აქტების კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნათა გათვალისწინებით მიღებისა და მათი ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძვლის არარსებობის შესახებ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან ზ. რ-ის (პ/ნ ...) წარმომადგენელს - ი. რ-ს (პ/ნ ...) საკასაციო საჩივარზე 2022 წლის 27 ივნისს №13694323133 საგადახდო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ზ. რ-ს (პ/ნ ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ზ. რ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 08 დეკემბრის განჩინება;

3. ზ. რ-ის შუამდგომლობა, საქმის წარმოების შეჩერების შესახებ, არ დაკმაყოფილდეს;

4. ზ. რ-ს (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს მისი წარმომადგენლის - ი. რ-ის მიერ (პ/ნ ...) საკასაციო საჩივარზე 2022 წლის 27 ივნისს №13694323133 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე

გენადი მაკარიძე