საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-1298(კ-20) 17 იანვარი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - ვ.მ-ე

თავდაპირველი მოპასუხე - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახური

მესამე პირები - ლ.კ-ე, ნ.ბ-ა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ.მ-ემ და ნ.მ-მა 2015 წლის 14 სექტემბერს სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - მ.მ-ის, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს და ამავე სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ, რომლითაც მოითხოვეს ბათილად იქნეს ცნობილი:

1. ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2015 წლის 14 აგვისტოს №... და 2015 წლის 09 სექტემბრის №... გადაწყვეტილებები;

2. სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების შესახებ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ №... და №... სარეგისტრაციო საქმეებზე გამოტანილი 2015 წლის 27 მაისის და 2015 წლის 3 აპრილის გადაწყვეტილებები;

3. სარეგისტრაციო წარმოების შეწყვეტის შესახებ 2015 წლის 29 მაისის და 2015 წლის 1 ივლისის გადაწყვეტილებები.

მოსარჩელეებმა ასევე მოითხოვეს:

1. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს დავალებოდა თბილისის საკრებულოს მიერ კორექტირებული და №... სარეგისტრაციო განცხადებაზე დართული საკადასტრო ნახაზის შესაბამისად, ცვლილება შეეტანა მ.მ-ის სახელზე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის და ნ.მ-ის სახელზე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის საკადასტრო მონაცემებში;

2. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს დავალებოდა ვ.მ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია ქ.თბილისში, ...ის დასახლებაში, ...ის ქუჩის 360-ე კმ-ის მიმდებარედ არსებულ 606 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, თბილისის საკრებულოს მიერ კორექტირებული და №... სარეგისტრაციო განცხადებაზე დართული საკადასტრო ნახაზის შესაბამისად;

სარჩელის მიხედვით, ქ.თბილისის საკრებულოს მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ 2013 წელს დააკმაყოფილა მოქ. ნ.გ-ის განცხადება და მას საკუთრებაში გადასცა ქ.თბილისში, ...ის დასახლებაში, ...ის ქუჩის 360-ე კმ-ის მიმდებარედ არსებული ფაქტობრივად დაკავებული 489 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (საკუთრების მოწმობა №..., დამოწმების თარიღი -16.07.2013 წელი), რომელიც ნ.გ-მა საჯარო რეესტრში დაირეგისტრირა თავისი საკუთრების უფლებით, საკადასტრო კოდით .... აღნიშნულის შემდგომ, დასახელებული მიწის ნაკვეთი გამიჯნა ორ ნაწილად, ფართებით - 396 კვ.მ და 93 კვ.მ, საიდანაც 93 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, საკადასტრო კოდით ..., შეიძინა ნ.მ-მა, ხოლო 396 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, საკადასტრო კოდით ..., - მ.მ-ემ.

მოსარჩელეთა მითითებით, მიწის ნაკვეთის არსებული საზღვრების ხელახალი აზომვით დადგინდა შეუსაბამობა რეალურ მდგომარეობასა და რეგისტრირებულ მონაცემებს შორის; კერძოდ, მიწის ნაკვეთის საკადასტრო საზღვრები გადაადგილებული იყო კოორდინატთა ბადეზე და მოიცავდა მომიჯნავედ არსებული ვ.მ-ის ნაკვეთის უდიდეს ნაწილს საცხოვრებელი სახლით. აღნიშნული გარემოების შესახებ ვ.მ-ემ განცხადებით მიმართა ქ.თბილისის საკრებულოს მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას, რის შედეგად კომისიამ ცვლილება შეიტანა ნ.გ-ის სახელზე გაცემულ საკუთრების მოწმობის დანართში - საკადასტრო აზომვით ნახაზში და დაამოწმა ახალი ნახაზი, რომელიც ზუსტ შესაბამისობაში მოვიდა ნ.გ-ის (დღეისათვის უკვე მ.მ-ისა და ნ.მ-ის) ნაკვეთის რეალურ საზღვრებთან; პარალელურად დაკმაყოფილდა ვ.მ-ის განცხადება და მის მიერ ფაქტობრივად დაკავებულ მიწაზე 2015 წლის 20 მაისს გაიცა №... საკუთრების მოწმობა, რაც ვ.მ-ემ წარადგინა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურში საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნით.

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ №... განცხადებაზე 2015 წლის 27 მაისის გადაწყვეტილებით შეჩერდა სარეგისტრაციო წარმოება მ.მ-ის საკუთრების უფლებით შეცდომით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთთან ზედდების ნაწილში. ანალოგიური პრობლემის წინაშე აღმოჩნდა ნ.მ-იც, რომელმაც თბილისის საკრებულოს მიერ შეცვლილი ნახაზით და საკუთრების მოწმობით მიმართასსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა ცვლილების შეტანა რეგისტრირებულ მონაცემებში. საჯარო რეესტრის სარეგისტრაციო სამსახურმა №... განაცხადზე 2015 წლის 03 აპრილს შეაჩერა სარეგისტრაციო წარმოება და მიუთითა, რომ, ვინაიდან ნ.მ-ისა და მ.მ-ის ნაკვეთები თავდაპირველად წარმოადგენდა ერთ მთლიან ნაკვეთს (ნ.გ-ის ნაკვეთს), ამიტომ მათ მონაცემებში ცვლილება ასევე ერთდროულად უნდა განხორციელებულიყო, რათა არ მომხდარიყო წარსულში ერთი მთლიანი ნაკვეთის ორი ნაწილის ერთმანეთისაგან დაცილება, შესაბამისად, საჭირო იყო მ.მ-ესაც მოეთხოვა მის საკუთრებაში არსებული ნაკვეთის მონაცემებში ცვლილების შეტანა. 2015 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილებით, მითითებულ განაცხადზე წარმოება შეწყდა შეჩერების საფუძვლის აღმოფხვრის დამადასტურებელი დოკუმენტის/ინფორმაციის წარუდგენლობის მოტივით, ასევე არ დაკმაყოფილდა სარეგისტრაციო სამსახურის გადაწყვეტილებებზე შეტანილი ადმინისტრაციული საჩივარი. მოსარჩელეთა პოზიციით, ილახებოდა მათი, როგორც მესაკუთრის უფლება, ვინაიდან ვერ ახერხებდნენ საკუთრების უფლების რეგისტრაციას საჯარო რეესტრში.

ამავე სარჩელში მოსარჩელეებმა მოითხოვეს სარჩელის უზრუნველყოფის სახით ყადაღა გამოყენებულიყო ქ.თბილისში, ... ის ქუჩის 360-ე კმ-ის მიმდებარედ ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 15 სექტემბრის განჩინებით, მოსარჩელეთა შუამდგომლობა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შესახებ, დარჩა განუხილველად იმ მოტივით, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 27 აგვისტოს განჩინებით ვ.მ-ის ანალოგიური მოთხოვნა არ იყო დაკმაყოფილებული.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 30 მარტის განჩინებით, ნ.მ-ის საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 15 სექტემბრის განჩინება ნ.მ-ის შუამდგომლობის განუხილველად დატოვების ნაწილში და შუამდგომლობა მისი არსებითად განხილვის მიზნით დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 15 აპრილის განჩინებით ნ.მ-ის შუამდგომლობა, სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შესახებ, არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 23 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ ლ.კ-ე და ნ.ბ-ა.

სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტომ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები გამოცემული იყო ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე და არ არსებობდა მათი ბათილად ცნობის, შესაბამისად, სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

მესამე პირები - ლ.კ-ე და ნ.ბ-ა სასამართლოს სხდომაზე არ გამოცხადნენ და არც სარჩელთან დაკავშირებით პოზიცია წარმოუდგენიათ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით ნ.მ-ის შუამდგომლობა, სარჩელის გამოხმობის თაობაზე, დაკმაყოფილდა; ნ.მ-ის სარჩელი მოპასუხეების - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ (მესამე პირები - ლ.კ-ე, ნ.ბ-ა), ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის და ახალი აქტის გამოცემის შესახებ, დარჩა განუხილველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილებით ვ.მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2015 წლის 14 აგვისტოს №... გადაწყვეტილება. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2015 წლის 27 მაისის №... და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2015 წლის 01 ივლისის №... გადაწყვეტილებები და მოპასუხეს დაევალა, საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონით დადგენილ ვადაში, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა სადავო საკითხთან დაკავშირებით.

საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონით, „საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის №4 ბრძანებით (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია), მიუთითა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ 2015 წლის 20 მაისს გაცემული №... საკუთრების უფლების მოწმობაზე, საქმეში წარმოდგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზით და სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების ფაქტობრივი საფუძვლების ამსახველი ნახაზით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და დაასკვნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ერთმნიშვნელოვნად არ დგინდებოდა საკუთრების უფლების მოწმობით მოსარჩელეს სადავო ტერიტორიაზე რომელი მიწის ნაკვეთი გადაეცა, ასევე, ფაქტობრივად რომელი უძრავი ქონების მესაკუთრეებს წარმოადგენდნენ საქმეში ჩაბმული მესამე პირები ნ.ბ-ა და ლ.კ-ე, მით უფრო, იმ პირობებში, როდესაც 2018 წლის 26 იანვრის სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხულმა პირებმა - მ.ა-ემ, მ.ბ-ემ, ჯ.ბ-ემ და გ.მ-მა დაადასტურეს მოსარჩელე ვ.მ-ის ფაქტობრივი ფლობა და სარგებლობა სადავო უძრავ ქონებაზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობაზე, შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მარეგისტრირებელ ორგანოს დამატებით ევალებოდა სრულყოფილად გამოეკვლია მასთან დაცული ყველა დოკუმენტაცია/ინფორმაცია, ადმინისტრაციული წარმოებისას მოეწვია ყველა დაინტერესებული პირი და განესაზღვრა მესაკუთრეები მოცემულ ქონებასთან დაკავშირებით, შესაბამისი ფართების მითითებით, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ განხორციელებულა. სადავო საკითხის ასეთი გადაწყვეტა კი ქმნიდა ისეთ მდგომარეობას, როდესაც პირი წარმოადგენდა საკუთრების უფლების მატარებელს, თუმცა არ გააჩნდა საკუთრების უფლების ობიექტი, რაც ეწინააღმდეგება საკუთრების უფლების არსს. შესაბამისად, სასამართლომ, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნო გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები და მოპასუხეს დაავალა, საქმისათვის მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონით დადგენილ ვადაში, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა სადავო საკითხთან დაკავშირებით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ საქმე განიხილა ზეპირი მოსმენის გარეშე და 2020 წლის 30 აპრილს მიღებული განჩინებით სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი არ დააკმაყოფილა, შესაბამისად, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასებები. მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას არ დარღვეულა მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სწორი შეფასება მისცა საქმის მასალებს და დაასკვნა, რომ საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები სრულყოფილად არ იყო დადგენილი, რაც მათი დადგენის სპეციფიკურობიდან გამომდინარე, იძლეოდა მოცემულ დავაზე საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რეგულაციის გამოყენების შესაძლებლობას.

თბილისის სააპელაციო პალატის 2020 წლის 30 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად უარყოფის მოთხოვნით.

კასატორის მითითებით, №... სარეგისტრაციო წარმოების ფარგლებში დადგინდა ზედდება ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ნივთთან, რომელიც წარმოადგენს ... მიწის ნაკვეთის დანაყოფს. ... მიწის ნაკვეთი (489 კვ.მ) ასევე ქ. თბილისის საკრებულოს მიერ გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე რეგისტრირებული იყო ნ.გ-ის სახელზე (აღნიშნული უძრავი ნივთი შემდგომში დაიყო ... და ... საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებულ უძრავ ნივთებად). ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ 93 კვ.მ უძრავ ნივთზე ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე დარეგისტრირდა ჯერ ნ.მ-ის, შემდეგ - ლ.კ-ის საკუთრების უფლება, ამჟამად კი რეგისტრირებულია ნ.ც-ის საკუთრების უფლება.

... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ 396 კვ.მ უძრავ ნივთზე, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე დარეგისტრირდა ჯერ მ.მ-ის, შემდეგ ე.ნ-ის, ბოლოს კი ნ.ბ-ას საკუთრების უფლება. 2018 წლის 06 ივნისს ზემოაღნიშნულ უძრავ ნივთზე დარეგისტრირდა სს „ ს...ის“ (შეთანხმების საფუძველზე) საკუთრების უფლება. სს „ს...ის“ საკუთრების უფლების რეგისტრაციამდე უძრავ ნივთზე რეგისტრირებული იყო ამავე ბანკის იპოთეკის უფლება, ხოლო იპოთეკის უფლებით დატვირთვამდე, მესაკუთრის ნ.ბ-ას მიერ, შიდა ფართების აზომვითი ნახაზის საფუძველზე, განხორციელდა რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილების რეგისტრაცია და მიეთითა შენობა-ნაგებობების (შენობა №1/2 და შენობა №2/1) ფართობი, მაშინ როდესაც მანამდე რეგისტრირებული მონაცემი იყო შენობა №1, ფართით 81 კვ.მ.

კასატორის განმარტებით, არასწორი საკადასტრო-აზომვითი ნახაზის საფუძველზე შეცდომის დაშვების მოტივით ქ. თბილისის საკრებულოს კომისიის მიერ ნ.გ-ზე გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობის კორექტირების შეფასებისას, სასამართლომ უგულებელყო საჯარო რეესტრის, როგორც კანონმდებლობით ზუსტად განსაზღვრული უფლებამოსილების ფარგლებში მოქმედი მარეგისტრირებელი ორგანოს დანიშნულება და სპეციფიკა, აგრეთვე ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის დანაწესი, რომლის მიხედვითაც, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარმოდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე. ისინი პასუხისმგებელი არიან მხოლოდ რეგისტრირებული მონაცემებისა და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში არ მოდიოდა წინააღმდეგობაში სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილ დოკუმენტაციასა და შესაბამის მოთხოვნასთან. შესაბამისად, კასატორი მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის №4 ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის მე-18 მუხლის პირველი პუნქტის სრული დაცვით მიიღო გადაწყვეტილება ნ.გ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის (მოთხოვნის დაკმაყოფილების) თაობაზე, რადგანაც არ არსებობდა რეგისტრაციაზე უარის თქმის, სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების ან შეწყვეტის საფუძვლები.

კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა არა ნ.გ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების და მის შემდგომ გამოცემული აქტების კანონიერება, არამედ მხოლოდ მოსარჩელის სარეგისტრაციო განცხადების ფარგლებში მიღებული სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერებისა და შეწყვეტის, ასევე ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილებები. როგორც სასამართლოსთვის ცნობილია, აღნიშნული აქტების მიღების შემდგომ განხორციელდა უძრავი ნივთის დაყოფა და გასხვისება, რომლებიც სადავოდ არაა გამხდარი მათ საფუძვლებთან ერთად. აღნიშნული რეგისტრაციები და რეგისტრაციის საფუძვლად არსებული დოკუმენტები ძალაშია და სამართლებრივი მნიშვნელობა არ დაუკარგავთ. ამდენად, არსებული სარჩელის ფარგლებში გაურკვეველია მარეგისტრირებელმა ორგანომ (ან თავად მოსარჩელემ) საქმის ადმინისტრაციულ ორგანოში დაბრუნების შემდეგ, რა განსხვავებული სამართლებრივი შედეგი შეიძლება მიიღოს.

კასატორის მოსაზრებით, მოცემული ურთიერთობა წარმოადგენდა იმ სახის დავას, რომელიც საჭიროებდა სასამართლოს ინკვიზიციურობის პრინციპის მაქსიმალურ გამოყენებას, რა მხრივაც სასამართლოს ფაქტობრივად არაფერი დაუდგენია და შეუფასებია. გარდა ამისა, მოცემული სასარჩელო მოთხოვნების ფარგლებში, ფაქტობრივად შეუძლებელი იყო საქმისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე შედეგის მიღება. ამდენად, მოცემული გადაწყვეტილება პრაქტიკულად აღუსრულებელი შინაარსისაა.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო პალატა უსწოროდ აღნიშნავს, რომ ... საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ნივთის ამჟამინდელ მესაკუთრეს წარმოადგენს ნ.ბ-ა (გვ.10), რაც იმაზე მიუთითებს, რომ სასამართლო არც კი გაცნობია სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სააპელაციო საჩივარს, სადაც ცალსახად იყო მითითებული თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილების შემდგომ განხორციელებული ცვლილებების თაობაზე, კერძოდ, აღნიშნული უძრავი ნივთის მესაკუთრეს 2018 წლის 06 ივნისიდან წარმოადგენდა სს ,,ს...ი“. ამდენად, სასამართლომ ზეპირი მოსმენის გარეშე ისე განიხილა საქმე, რომ მის განხილვაში არ მოუწვევია ახალი მესაკუთრე. აქვე მიუთითებს, რომ ზემოაღნიშნული უძრავი ნივთი ამჟამად კვლავ რეგისტრირებულია ნ.ბ-ას საკუთრებაში (საფუძველი - ნასყიდობის ხელშეკრულება, 02.08.2019).

კასატორი უთითებს საქართველოს უზენაესის სასამართლოს ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაზე (საქმე №ბს-351-336 -(კ-09)), რომლითაც დადგინდა სასამართლოს მიერ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენების შემთხვევები, რაც ასევე, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს მიერ უგულებელყოფილია. შესაბამისად, მიაჩნია, რომ მოცემული საქმის გარემოებები და ფაქტები არ იძლეოდა საკითხის ამგვარი გადაწყვეტის საფუძველს.

საბოლოოდ, კასატორი ასკვნის, რომ სადავო განჩინება არ არის საკმარისად დასაბუთებული, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი, არასწორი შეფასება მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს/ფაქტობრივ გარემოებებს, რასაც საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა მოჰყვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 29 იანვრის განჩინებით სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული. 2022 წლის 28 სექტემბრის განჩინებით დადგინდა, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი განიხილებოდა მხარეთა დასწრებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 3 ნოემბრის განჩინებით სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და გადაწყდა მისი მხარეთა დასწრების გარეშე განხილვა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების გაცნობის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ და საქმე ხელახალი განხილვისთვის უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, ყოველ ადამიანს აქვს უფლება თავის უფლებათა დასაცავად მიმართოს სასამართლოს. საქმის სამართლიანი და დროული განხილვის უფლება უზრუნველყოფილია. კონსტიტუციის 34-ე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, კონსტიტუციაში მითითებული ადამიანის ძირითადი უფლებები, მათი შინაარსის გათვალისწინებით, ვრცელდება აგრეთვე იურიდიულ პირებზე.

ამა თუ იმ უფლებით სრულად სარგებლობის უზრუნველყოფის უმნიშვნელოვანესი გარანტია ზუსტად მისი სასამართლოში დაცვის შესაძლებლობაა. თუკი არ იქნება უფლების დარღვევის თავიდან აცილების ან დარღვეული უფლების აღდგენის შესაძლებლობა, სამართლებრივი ბერკეტი, თავად უფლებით სარგებლობა დადგება კითხვის ნიშნის ქვეშ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2010 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილება №1/466 საქმეზე „საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-14). ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სამართლიანი სასამართლოს უფლების სრულყოფილ რეალიზაციას არსებითი მნიშვნელობა აქვს ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვისთვის.

სასამართლოს მიერ არაერთხელ გამხდარა განმარტების საგანი პირის უფლებასთან დაკავშირებული საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის, როგორც სამართლიანი სასამართლოს უფლების მნიშვნელოვანი კომპონენტი. საქმის ზეპირი მოსმენა ითვალისწინებს რა მხარეთა უშუალო მონაწილეობას საქმის განხილვაში, რაც ნიშნავს მათ შესაძლებლობას, წარადგინონ მტკიცებულებები, გამოთქვან მოსაზრებები, დაიცვან თავი პირადად ან დამცველის მეშვეობით, სწორედ ამ გზით წარმოადგენს მნიშვნელოვან გარანტიას პროცესის შეჯიბრებითობის, დაცვის უფლებით ადეკვატურად სარგებლობისთვის, ამასთან, საბოლოო ჯამში, უზრუნველყოფს მხარეთა შესაძლებლობას, უკეთ დაიცვან საკუთარი ინტერესები, გავლენა მოახდინონ საქმის გადაწყვეტაზე, ხელი შეუწყონ სწორი და სამართლიანი გადაწყვეტილების მიღებას (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2014 წლის 23 მაისის №3/2/574 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე გიორგი უგულავა საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-61). მხარის მიერ საკუთარი მოსაზრებების წარდგენის უფლება ხელს უწყობს გადაწყვეტილების დასაბუთებულობას, აძლიერებს მომავალში მხარის გასაჩივრების უფლების რეალიზაციის შესაძლებლობას და ამცირებს გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი საფუძვლების დაუსაბუთებლობის ან/და უკანონობის არსებობას/არსებობის ალბათობას (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2014 წლის 27 თებერვლის №2/2/558 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე ილია ჭანტურაია საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-41). ზეპირი მოსმენის ჩატარების ინტერესი განსაკუთრებით მაღალია მაშინ, როდესაც საქმის გადაწყვეტა საჭიროებს ფაქტების გამოკვლევას და სხვადასხვა ფაქტობრივი გარემოებების დადგენას. უმთავრესი საკითხი, რომელიც მხედველობაში მიიღება ზეპირი მოსმენით საქმის განხილვის უფლების შეზღუდვისას, არის - როგორია კონკრეტული საკითხის განმხილველი სასამართლოს კომპეტენცია იმ მოცემულ შემთხვევაში, კერძოდ კი, თვისობრივად რა საკითხების შესწავლა/შეფასება/გამოკვლევა უწევს სასამართლოს. ამ თვალსაზრისით, გადამწყვეტია, სასამართლო იხილავს მხოლოდ სამართლებრივ საკითხებს, თუ, იმავდროულად, ახდენს ფაქტების (ფაქტობრივი გარემოებების) შეფასება/შესწავლასაც (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2014 წლის 23 მაისის №3/2/574 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე გიორგი უგულავა საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-74).

ზეპირი განხილვის უფლების დაცვის სტანდარტი მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული სამართალწარმოების შინაარსზე. იმ შემთხვევაში, როდესაც საქმის განხილვა უკავშირდება ფორმალურ-სამართლებრივი საკითხების დადგენას, ნაკლებია ზეპირი მოსმენის გამართვის ინტერესი. ამ შემთხვევაში მოქმედებს პრინციპი „jura novit curia“ („სასამართლომ იცის კანონი“) და მხარეების მიერ სამართლებრივ გარემოებებზე მითითებას მხოლოდ დამხმარე ფუნქცია აქვს. განსხვავებულია მიდგომა იმ შემთხვევაში, როდესაც სასამართლო წყვეტს როგორც ფორმალურ-სამართლებრივ საკითხებს, ასევე აფასებს ფაქტობრივ გარემოებებს. ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის შემთხვევაში, განსაკუთრებით დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ზეპირი მოსმენის ჩატარებასა და პირისთვის მოსაზრების წარდგენის შესაძლებლობის მინიჭებას (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2014 წლის 27 თებერვლის №2/2/558 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე ილია ჭანტურაია საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-42).

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლით რეგლამენტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება მოიცავს ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოებში საქმის როგორც ზეპირი მოსმენით, აგრეთვე, ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესაძლებლობას. აქვე მნიშვნელოვანია, რომ აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებული ორმხრივი კონსტიტუციური დაშვება არ უნდა იქნეს გაგებული როგორც სასამართლოს საქმის განხილვის ფორმის შერჩევის შეუზღუდავი, აბსოლუტური უფლებამოსილებით აღჭურვა. მნიშვნელოვანია, რომ სასამართლოთა მხრიდან საქმის განხილვის კონკრეტული ფორმის განსაზღვრა ეფუძნებოდეს სამართალწარმოების შინაარსსა და შეესაბამებოდეს დავის პროცესში შესაფასებელ გარემოებათა ბუნებას. საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც სასამართლო არ დგას დავასთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებების დამატებითი კვლევისა და შესწავლის წინაშე და საჭიროა მხოლოდ სამართლებრივი შეფასება საქმეზე დადგენილი იმ ფაქტობრივი გარემოებებისა, რომელიც მხარეთა შორის დავას არ იწვევს.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა ზღუდავს სამართალწარმოების მონაწილეთა შესაძლებლობას, სრულყოფილად ისარგებლონ საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლებით მოცულ სხვადასხვა უფლებრივი კომპონენტით. უფრო კონკრეტულად, საქმის ამგვარი ფორმით განხილვა დავის მიმდინარეობისას სრულყოფილად ვერ უზრუნველყოფს მხარეთა შეჯიბრებითობას, კერძოდ, სამართალწარმოების მონაწილეებს ართმევს საშუალებას, გამოთქვან მოსაზრებები საქმესთან დაკავშირებულ იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც გავლენას ახდენს საქმის კონკრეტული შედეგით გადაწყვეტაზე. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სამართალწარმოების მონაწილეთა პროცესუალური უფლებების დაცვის კუთხით საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვას ფუნდამენტური მნიშვნელობა ენიჭება. იმ შემთხვევაში, როდესაც მხარეები სადავოდ ხდიან საქმესთან დაკავშირებულ ფაქტობრივ გარემოებებს, სამართლიანი სასამართლოს უფლების აუცილებელი მოთხოვნაა, მხარეებს ჰქონდეთ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით საკუთარი მოსაზრებების სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე გაჟღერების საშუალება, რამდენადაც მათ გააჩნდეთ აღნიშნულ გარემოებათა საკუთარი ინტერპრეტაციით თავისსავე სასიკეთოდ წარმოჩენისა და საბოლოოდ, საქმის დასრულების შედეგზე ზემოქმედების პროცესუალური შესაძლებლობა.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 376-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო საჩივრის განსახილველად მიღების შესახებ განჩინებით სასამართლო განსაზღვრავს საქმის ზეპირი განხილვის დროს, რის შესახებაც მხარეებს ატყობინებს ამ განჩინების მიღებიდან 3 დღის განმავლობაში. ამავე კოდექსის 376¹ მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ სააპელაციო საჩივარი ემყარება კანონის დარღვევას და მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების (განჩინების) მხოლოდ სამართლებრივი თვალსაზრისით შემოწმებას, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია საქმე განიხილოს და გადაწყვეტილება მიიღოს ზეპირი მოსმენის გარეშე, რის შესახებაც წინასწარ უნდა ეცნობოს მხარეებს. საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის თარიღის შესახებ სააპელაციო სასამართლოს გამოაქვს განჩინება.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც სააპელაციო საჩივარი მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ან განჩინების მხოლოდ სამართლებრივი თვალსაზრისით შემოწმებას და მხარები სადავოდ არ ხდიან საქმესთან დაკავშირებულ ფაქტობრივ გარემოებებს.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შეჯიბრებითობის პრინციპის მოქმედების პირობებში, სამართალწარმოების მონაწილეები აღჭურვილნი არიან უფლებით, გამოთქვან საკუთარი მოსაზრებები საქმესთან დაკავშირებულ ფაქტობრივ გარემოებებთან, განსაკუთრებით კი ისეთ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, რომლებსაც საქმის გადაწყვეტის თვალსაზრისით ენიჭებათ არსებითი მნიშვნელობა. საპროცესო კანონმდებლობით მხარეთა მიერ საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის სხდომაზე მოსაზრებათა გამოთქმის უფლების შეზღუდვა დაიშვება მხოლოდ ისეთ შემთხვევებში, როდესაც მხარეები სადავოდ არ ხდიან საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მხოლოდ სამართლებრივი თვალსაზრისით მოწმდება (სუსგ. 24.06.2021წ. საქმე №ბს-600(კ-20)).

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, იმ პირობებში, როდესაც საქალაქო სასამართლოს მიერ დავა გადაწყვეტილ იქნა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის დანაწესის გამოყენებით, ანუ შესაფასებელი იყო დავის არსებითად გადასაწყვეტად ფაქტების არასაკმარისად დადგენის საკითხი, რა გარემოებაზეც სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო სააპელაციო საჩივარშიც უთითებდა და ამ მიმართებით სასამართლოს ინკვიზიციურობის პრინციპის გამოყენების აუცილებლობაზე აკეთებდა აქცენტს, უმართებულოა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დავის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა. სააკსაციო პალატა კიდევ ერთხელ ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც სასამართლო არ დგას დავასთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებების დამატებითი კვლევისა და შესწავლის წინაშე და საჭიროა მხოლოდ სამართლებრივი შეფასება საქმეზე დადგენილი იმ ფაქტობრივი გარემოებებისა, რომელიც მხარეთა შორის დავას არ იწვევს. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემული საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვით კასატორს წაერთვა შესაძლებლობა, გამოეთქვა მოსაზრებები იმ ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით, რამაც გადაწყვიტა მის მიერ წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივრის ბედი.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმეზე დადგენილი კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოებები არ იძლეოდა მოცემულ ურთიერთობაზე საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის დანაწესის გამოყენების შესაძლებლობას. ამ მიმართებით საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ასკ-ის 32.4 მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც სასამართლო წარმოების ფარგლებში ვერ ხერხდება სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, რაც, თავის მხრივ, შეუძლებელს ხდის სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერებაზე მსჯელობას. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლომ ვერ დაასაბუთა მოცემულ შემთხვევაში ფაქტობრივი გარემოებების სასამართლო წარმოების ფარგლებში დადგენის შეუძლებლობა სადავო აქტებთან მიმართებაში. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ შეიცავს სათანადო მსჯელობას განსახილველ დავასთან მიმართებაში ასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების საჭიროების თაობაზე; კერძოდ, გასაჩივრებული განჩინება არ შეიცავს კონკრეტიზაციას, რა გარემოებების გამოკვლევა არ მოხდა ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან, რომელი მტკიცებულებების შესწავლა-შემოწმებას ითხოვს სასამართლო და რა გარემოებების გამოვლენის პირობებში ჩნდება მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივი პერსპექტივა.

საკასაციო პალატა ეთანხმება კასატორის მოსაზრებას არსებული სასარჩელო მოთხოვნების პირობებში სარჩელის მიზნის მიღწევის შეუძლებლობის შესახებ და აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის სარეგისტრაციო განცხადების ფარგლებში მიღებული სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერებისა და შეწყვეტის, ასევე ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობით შეუძლებელია მოსარჩელის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უძრავი ქონების საკადასტრო მონაცემების კორექტირება იმ პირობებში, როდესაც სარჩელით სადავოდ არაა გამხდარი მხარეთა შორის სადავო მიწის ნაკვეთის და მასზე არსებული საცხოვრებელი სახლის მესამე პირთა საკუთრების უფლებით რეგისტრაციის შესახებ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები (საკადასტრო ერთეულის დაყოფის, რეგისტრაციის და სხვა); მათ შორის, სადავო უძრავი ქონების სამოქალაქო ბრუნვაში მოქცევის საფუძვლები - ის ხელშეკრულებები, რომლითაც სადავო უძრავი ნივთი არაერთგზის გახდა ნასყიდობის ობიექტი. გასათვალისწინებელია, რომ ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის თანახმად, ბოლო რეგისტრაციის ბათილად ცნობის შემთხვევაში აღდგება რეგისტრაციამდე არსებული სხვა პირთა სამართლებრივი მდგომარეობა, რაც ვერ უზრუნველყოფს სარჩელის მიზნის მიღწევას. შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში აუცილებელია დავის საგნის დაზუსტება. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ასკ-ის 28¹ მუხლის თანახმად, სასამართლო არ არის უფლებამოსილი გასცდეს სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს, მაგრამ იგი არ არის შებოჭილი სასარჩელო მოთხოვნის ფორმულირებით, პროცესის დაჩქარების მიზნით მოსამართლეს შეუძლია დაეხმაროს მხარეს მოთხოვნის ტრანსფორმირებაში. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ ასკ-ის 28¹ მუხლის გამოყენება არა მოთხოვნის გაზრდად, არამედ დაზუსტებად ჩაითვლება, რამდენადაც სარჩელის მიზნის მიღწევა, როგორც უკვე აღინიშნა, შესაძლებელია მხოლოდ სადავო უძრავი ქონების ნაწილში მესამე პირების სახელზე (რომელთა წრე სააპელაციო სასამართლოს სრულყოფილად არ დაუზუსტებია და ისინი საქმეში არ ჩაუბია მესამე პირებად და სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში მოპასუხედ) არსებული რეგისტრაციების და მათი საფუძვლების შესაბამისი სამართლებრივი წინაპირობებით გაუქმების შემთხვევაში.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება გაუმართლებელია პროცესის ეფექტურობის, ეკონომიურობის პრინციპიდან გამომდინარე, რაც გულისხმობს დავის დროულ, გონივრულ ვადაში განხილვასა და გადაწყვეტას. იმ პირობებში, როდესაც პირველი ინსტანციის სასამართლომ უთხრა უარი მოსარჩელეს სარჩელის უზრუნველყოფის გამოყენებაზე, სადავო უძრავი ქონება მოექცა სამოქალაქო ბრუნვაში, რამაც სააპელაციო სასამართლოში სარჩელის დაზუსტების საჭიროება წარმოშვა, აღნიშნული საპროცესო მოქმედება კი არ განხორციელებულა. მოცემულ კონკრეტულ დავაში, სააპელაციო სასამართლოს, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის, 377-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების შესაბამისად, თავად ჰქონდა შესაძლებლობა საჭიროების შემთხვევაში დამატებით გამოეთხოვა მტკიცებულებები და მათი შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე გაეკეთებინა სათანადო დასკვნა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებებთან დაკავშირებით, განეხორციელებინა რიგი საპროცესო მოქმედენები, რაც ხელს შეუწყობდა საქმის ყოველმხრივი და ობიექტური განხილვის შედეგად კონკრეტული შემთხვევისათვის სათანადო გადაწყვეტილების მიღებას. საკასაციო პალატა სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების საჭიროებიდან გამომდინარე მართალია არ უარყოფს ცალკეულ მოთხოვნათა სამოქალაქო წესით განხლვის შესაძლებლობას, თუმცა იმის გათვალისწინებით, რომ მხარეთა შორის დავა სასამართლოში 2015 წლიდან მიმდინარეობს, ქვედა ინსტანციის სასამართლო უფლებამოსილია დაზუსტებული მოთხოვნები (სამოქალაქო და ადმინისტრაციული) ერთ კონტექსტში განიხილოს შესაბამისი სასარჩელო წარმოებისათვის გათვალისწინებული ძირითადი პრინციპების დაცვის გათვალისწინებით.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ განჩინებაში ასახული მითითებების გათვალისწინებით, მხარეთა ზეპირი მოსმენით უნდა იმსჯელოს სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე, მის დაზუსტებაზე და მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება. ამდენად, საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის საფუძველზე უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 აპრილის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვის მიზნით უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 აპრილის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისთვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სასამართლო ხარჯები განაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა