საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-762(კ-21) 21 თებერვალი, 2023 წელი

ქ.თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერია

მოწინააღმდეგე მხარე - დ.კ-ი

მესამე პირი - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 28 ივნისის განჩინება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2020 წლის 7 აგვისტოს დ.კ-მა სარჩელით მიმართა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხის - ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ.

მოსარჩელემ ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2020 წლის 14 ივლისის №02/7061 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიისათვის დ.კ-ის სახელზე ქალაქ რუსთავში, ...ის ქუჩა №4-1-ში მდებარე ბინის პრივატიზაციის შესახებ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოითხოვა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილებით დ.კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2020 წლის 14 ივლისის №02/7061 გადაწყვეტილება საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციაზე უარის თქმის შესახებ და მოპასუხე ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას დაევალა საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შედეგად ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 28 ივნისის განჩინებით ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიამ.

კასატორის განმარტებით, არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიამ სადავო ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოსცა საქმის გარემოებების გამოკვლევის გარეშე და მიუთითა, რომ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელმა ორგანომ სადავო აქტი გამოსცა საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილების საფუძველზე და იმ დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობის გათვალისწინებით, რომლის თანახმადაც ხორციელდება კანონიერი მოსარგებლისთვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა. აღნიშნული დადგენილების შესაბამისად, კანონიერი მოსარგებლე არის ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალური ადმინისტრაციული- სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვა) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი მემკვიდრე (მუხლი 2.1-ის "ე" ქვეპუნქტი).

განსახილველ შემთხვევაში, დ.კ-ი ითხოვდა ქ. რუსთავში, ...ის ქუჩა ქუჩა №4-1-ში მდებარე უძრავი ნივთის პრივატიზებას, თუმცა დოკუმენტაცია წარმოდგენილი ჰქონდა ქ. რუსთავი, ...ის ქუჩა №36, ბინა №1-ზე. აღსანიშნავია, რომ მშრომელთა დეპუტატების №12 რუსთავის საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1958 წლის 1 იანვრის გადაწყვეტილებით ...ის ქუჩის საზღვრებიდან ...ის ქუჩამდე გადაერქვა სახელი ...ის ქუჩას და მიენიჭა " ...". ასევე ,,...ის“ ქუჩიდან ხიდამდე გადაერქვა სახელი ...ის ქუჩას და მიენიჭა სახელი - ,, ...". აღნიშნული დოკუმენტით ქ. რუსთავში 1958 წლის მდგომარეობით არსებობდა ...ის ქუჩა და სახელწოდების ცვლილება ამ ქუჩას არ შეხებია, შესაბამისად, საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილების შესაბამისად, უფლების დამდგენი დოკუმენტით ბინის ორდერი №367, გაცემული დ.კ-ის სახელზე, ქ. რუსთავში, ...ის ქუჩა №36-ში მდებარე, ბინა 1-ზე არ აკმაყოფილებდა კანონის მოთხოვნას, კერძოდ, მოსარჩელეს კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმეტით გაცემულ ბინაზე არ უფიქსირდებოდა მფლობელობა.

რაც შეეხება თბილისის სააპელაციო სასამართლოს აღნიშვნას "საბჭოური ჩაწერის ინსტიტუტზე" და აღნიშნულის შესაბამისად, საცხოვრებელ ფართზე პირის კანონისმიერ უფლებად შეფასებაზე, კასატორმა მიუთითა, რომ იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობით და საბინაო ორდერების მომწესრიგებელი ნორმების (საბინაო კოდექსი) თანახმად, პირს არ ჰქონდა ერთდროულად ორი საცხოვრებელი ადგილის არჩევის შესაძლებლობა. (საქმე №ბს-86-84(კ-14)12/06/2014). ფაქტია, რომ საქმეში წარმოდგენილია ბინის ორდერი №367 (გაცემული დ.კ-ის სახელზე, მისამართი: ქ. რუსთავი, ...ის ქუჩა №36, ბინა 1), რომელზეც დ.კ-ი სასამართლოს მიერ უფლებადაკარგულად არ არის ცნობილი (საბინაო კოდექსის 69-ე მუხლი) და საქმეში არც მოწინააღმდეგე მხარის მიერ აღნიშნული გარემოების გამაქარწყლებელი დოკუმენტია წარმოდგენილი.

საქართველოს მთავრობის 2014 წლის №189 დადგენილების თანახმად კი, საცხოვრებელი ბინის პრივატიზებაზე გადაწყვეტილების მიღებისას არსებითი მნიშვნელობა აქვს ბინის ორდერს, როგორც მტკიცებულებას. თბილისის სააპელაციო სასამართლომ მხოლოდ ჩაწერის ინსტიტუტით იხელმძღვანელა და უგულებელყო ის გარემოება, რომ სახეზე არის ბინის ორდერი, რომლითაც გაცემული საცხოვრებელი სახლის მისამართი არ ემთხვევა იმ მისამართს, სადაც არის ჩაწერილი დ.კ-ი. შესაბამისად, კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანია ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2020 წლის 14 ივლისის №02/7061 გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმება. მითითებული გადაწყვეტილებით დ.კ-ს უარი ეთქვა საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციაზე, იმ საფუძვლით, რომ საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის სხდომის 1958 წლის 1 იანვრის (ოქმი №1) №12 გადაწყვეტილების საფუძველზე ...ის ქუჩის სახელდება შეიცვალა და გახდა ...ის ქუჩა, ხოლო მოსარჩელე დ.კ-ის მიერ მოთხოვნილია ქალაქ რუსთავში, ...ის ქ. №4-1-ის პრივატიზაცია, ხოლო მის მიერ წარდგენილ ორდერში ბინის მისამართად ფიქსირდება ...ის ქუჩა, კორპ. №36, ბინა 1. მოსარჩელემ ასევე მოითხოვა ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიისათვის დ.კ-ის სახელზე ქალაქ რუსთავში, ...ის ქუჩა №4-1-ში მდებარე ბინის პრივატიზაციის შესახებ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება.

განსახილველი დავის მართებული გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა ენიჭება იმ ფაქტის დადგენას, წარმოადგენდა თუ არა დ.კ-ი საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესით“ განსაზღვრული დაკავებული ფართის კანონიერ მოსარგებლეს და ქმნის თუ არა მის მიერ ადმინისტრაციულ ორგანოში წარდგენილი დოკუმენტები დ.კ-ის სახელზე სადავო ბინის პრივატიზების საფუძველს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის“ პირველი მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, ეს წესი არეგულირებს სახელმწიფო საბინაო ფონდში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებული, მათ შორის 2007 წლის 2 თებერვლამდე დროებით გადაცემული, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესსა და პირობებს, ამ პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს და განსაზღვრავს წესით გათვალისწინებული ურთიერთობის მხარეებსა და მათ უფლებამოსილებებს. ამავე წესის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულია კანონიერი მოსარგებლის ცნება, კერძოდ, კანონიერი მოსარგებლე არის ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი მემკვიდრე.

ზემოაღნიშნული ნორმების სამართლებრივი დანაწესიდან გამომდინარე, იმისათვის, რომ მითითებული წესის მიზნებისათვის პირი მიჩნეულ იქნეს კანონიერ მოსარგებლედ, აუცილებელია ორი პირობის კუმულატიურად არსებობა: 1. პირს უნდა გააჩნდეს უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული კანონიერი სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) და 2. აღნიშნული დოკუმენტის საფუძველზე, იგი კანონიერად უნდა სარგებლობდეს ფართით. ამდენად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული წესით კანონიერი მოსარგებლისათვის მოთხოვნილი ფართის პრივატიზების პროცესში კანონიერი სარგებლობის უფლების წარმომშობი სათანადო დოკუმენტაციის არსებობის შემთხვევაშიც კი, აუცილებელია არსებობდეს ზემოაღნიშნული წესით განსაზღვრული მეორე წინაპირობაც - ფართით ფაქტობრივი სარგებლობა. შესაბამისად, საკუთრების უფლების მოპოვებისათვის აუცილებელია არა მხოლოდ მართლზომიერი სარგებლობის უფლების წარმოშობა, არამედ ამ უფლების რეალიზაციაც - ფართის ფაქტობრივი დაუფლება.

კონკრეტულ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადგენილია, რომ რუსთავის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის საქალაქო საბინაო სამმართველოს კომუნალური განყოფილების მიერ 1956 წლის 28 მაისს გაცემულია ორდერი №367 დ.კ-ის სახელზე, ...ის ქუჩაზე მდებარე საცხოვრებელ ფართზე (სახლი №36, ბინა 1, სადარბაზო 1). ბინა შედგება ორი ოთახისგან, ფართობი 29.0 კვ.მ.

საქმეში წარმოდგენილი ქალაქ რუსთავის საქალაქო აღმასკომის კომუნალური მეურნეობის 1970 წლის 2 ნოემბრის №93 ცნობით დგინდება, რომ დ.კ-ი ცხოვრობდა ქალაქ რუსთავში, ...ის ქუჩა, სახლი №4, ბინა №1-ში, ბინის ფართი - 25.5 კვ.მ. ცნობის თანახმად, ოჯახი შედგება სამი სულისგან, მათ შორის: 1. კ-ა ნ.ა. - ცოლი 2. კ-ა ა.დ. - ქმარი. ცნობა მიცემულია საქალაქო საბჭოში წარსადგენად.

საქმეში წარმოდგენილი 2019 წლის 09 დეკემბრის აქტით დგინდება, რომ ქალაქ რუსთავში, ...ის ქუჩა, №4, ბინა №1-ში 1956 წლიდან 1997 წლამდე (გარდაცვალებამდე) ცხოვრობდა დ.კ-ი, 1956 წლიდან 2000 წლამდე (გარდაცვალებამდე) ცხოვრობდა ნ... (ნა...) კ-ა, 1956 წლიდან 2018 წლამდე (გარდაცვალებამდე) ცხოვრობდა ა.კ-ი.

1982 წლიდან 1987 წლამდე ცხოვრობდა ელენე კ-ა (ა.კ-ის მეუღლე), შვილთან - დ.კ-ი თან ერთად. მეზობლების გადმოცემით ა.კ-ს ჰყავს ორი ძმა, ისინი სკოლის დამთავრების შემდეგ საცხოვრებლად გადავიდნენ რუსეთში (მათი სახელები მეზობლებს არ ახსოვთ). კორპუსი არის სამსართულიანი, ხუთსადარბაზოიანი. აღნიშნული მისამართი მდებარეობს პირველ სადარბაზოში, პირველ სართულზე.

ამასთან, დადგენილია და მხარეები სადავოდ არ ხდიან იმ ფაქტს, რომ დ.კ-ის სახელზე რიცხულ უძრავ ნივთზე სამკვიდრო მიიღო მოსარჩელემ - დ.კ-მა.

დ.კ-მა 2019 წლის 4 ნოემბერს №11922/02 განცხადებით მიმართა ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას ქ. რუსთავში ...ის ქ. №4-1-ში მდებარე ბინის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნით.

რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2020 წლის 14 ივლისის №02/7061 გადაწყვეტილებით დ.კ-ს უარი ეთქვა საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციაზე. გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის სხდომის 1958 წლის 1 იანვრის (ოქმი №1) №12 გადაწყვეტილების საფუძველზე ...ის ქუჩის სახელდება შეიცვალა და გახდა ...ის ქუჩა, ხოლო მოსარჩელე დ.კ-ის მიერ მოთხოვნილია ქალაქ რუსთავში, ...ის ქუჩა ქ. №4-1-ში მდებარე ბინის პრივატიზაცია, ხოლო ორდერში კი, ბინის მისამართად ფიქსირდება ...ის ქუჩა, კორპ. 36, ბინა 1.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის საბინაო კოდექსის პრეამბულის თანახმად, საბჭოთა საბინაო კანონმდებლობა მოწოდებულია ხელს უწყობდეს მოქალაქეთა ბინის უფლებით უზრუნველყოფას. ამავე კოდექსის მე-60 მუხლის თანახმად, სახელმწიფო და საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის სახლებში საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულება იდება წერილობით საცხოვრებელი სადგომის ორდერის საფუძველზე გამქირავებელს - საბინაო-საექსპლუატაციო ორგანიზაციასა (თუ ასეთი არ არის - შესაბამის საწარმოს, დაწესებულებას, ორგანიზაციას) და დამქირავებელს - მოქალაქეს, რომლის სახელზეც გაცემულია ორდერი, შორის. საბინაო კოდექსის 69-ე მუხლით კი განისაზღვრებოდა დროებით სხვაგან მყოფ მოქალაქეთათვის საცხოვრებელი სადგომის შენახვის წესი და პირობები. მითითებული მუხლის თანახმად, დამქირავებლის ან მისი ოჯახის წევრთა დროებით სხვაგან ყოფნის შემთხვევაში, მათ ენახებათ საცხოვრებელი სადგომი ექვსი თვის განმავლობაში მითითებული ნორმა შეიცავს ასევე საგამონაკლისო შემთხვევებს, როდესაც საცხოვრებელი სადგომის შენახვა უფრო ხანგრძლივი ვადითაც იყო გათვალისწინებული, თუმცა 69-ე მუხლის დასკვნით ნაწილში აღნიშნულია, რომ დადგენილი ვადების გადამეტებით სხვაგან ყოფნის შედეგად საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობაზე უფლებადაკარგულად პირის ცნობა ხდებოდა სასამართლო წესით.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით მიუთითებს, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება სადავო ფართზე დ.კ-ის სასამართლო წესით უფლებადაკარგულად ცნობის ფაქტი. უფრო მეტიც, მოპასუხე მხარე სადავოდ არ ხდიდა დ.კ-ის მიერ ქ. რუსთავში, ...ის ქ. №4-ში მდებარე №1 ბინით ფაქტობრივ სარგებლობას და უარის თქმას უკავშირებდა კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტის არარსებობას და ამგვარი დოკუმენტის სხვა მისამართზე არსებობას, თუმცა ვერ მიუთითა თუ როგორ გამორიცხა მოსარჩელის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული ფართის მისთვის კანონიერ სარგებლობაში გადაცემა, მით უფრო, რომ დ.კ-ის მამა, რომლისგანაც მოსარჩელემ სამკვიდრო მიიღო იმ დროს არსებული ,,ჩაწერის ინსტიტუტის“ საფუძველზე უდავოდ რეგისტრირებული იყო ქალაქ რუსთავში, ...ის ქუჩა №4-ში მდებარე ბინა №1-ში, რაც დასტურდებოდა ასევე სსგს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის 2015 წლის 29 ივნისის საინფორმაციო ბარათით. ამასთან, გასათვალისწინებელი იყო ის გარემოებაც, რომ არ იკვეთებოდა სადავო ფართზე სხვის სახელზე გაცემული ორდერის ანდა რაიმე კერძო ან საჯარო ინტერესის არსებობა, კერძოდ, როგორც საჯარო რეესტრში დაცული მონაცემების, ასევე ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემების თანახმად, აღნიშნულ მისამართზე - ქ. რუსთავი, ...ის ქ. №4-ში მდებარე უძრავი ნივთის სააღრიცხვო მასალაში ბინა №1-ზე უფლების დამდგენი დოკუმენტი არ მოიპოვებოდა და აღნიშნულ უძრავ ნივთზე მფლობელობასა და სარგებლობასთან, ასევე საკუთრებასთან დაკავშირებული უფლებები რეგისტრირებული არ იყო.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 29 ოქტომბრის №ბს-180-177(კ-15) გადაწყვეტილებაზე, სადაც საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „...ზემოაღნიშნულ ნორმათა განმარტებიდან და საქმეში წარმოდგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, რომლებიც გამყარებულია კანონით დადგენილი წესით დადასტურებული შესაბამისი დოკუმენტებით, სადავო ბინაში ს. ი-ის იმ დროს არსებული „ჩაწერის ინსტიტუტის“ საფუძველზე 60-წლიანი რეგისტრაციის ფაქტი, მიჩნეულ უნდა იქნეს იმ „სხვა დოკუმენტად“, რომელიც მითითებულია საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის“ მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტში, რომლის შესაბამისად, კანონიერი მოსარგებლეა ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალურ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვა) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით მაშინ, როცა სადავო ფართზე არ არსებობს სხვის სახელზე გაცემული ბინის ორდერი და მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ს. ი-ის მიერ ამ ფართის კანონიერი სარგებლობის ფაქტი. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ ფაქტზე, რომ განსახილველ შემთხვევაში სადავო უძრავ ქონებაზე არ არსებობს სხვა საჯარო თუ კერძო პირთა ინტერესი".

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 18 ივლისის №ბს-257-254(კ-12) განჩინებაზე, რომელშიც განიმარტა, რომ „საბჭოური „ჩაწერის ინსტიტუტი“, განსხვავებით დღეს მოქმედი კანონმდებლობით რეგულირებულ საცხოვრებელ ბინაში რეგისტრაციისა, ნიშნავდა საცხოვრებელი ადგილის არსებობას. იმდროინდელი კანონმდებლობის საფუძველზე ბინაში ჩაწერა წარმოადგენდა სახლის ფლობის, სარგებლობისა და განკარგვის უტყუარ დამადასტურებელ საბუთს. ამდენად, ის გარემოება, რომ პირი ჩაწერილი იყო მითითებულ საცხოვრებელ სადგომში, ქმნიდა საცხოვრებელ ფართზე მის კანონისმიერ უფლებებს“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 მარტის №ბს-1001(2კ-21) განჩინება).

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეიცავს საკითხის იმგვარად გადაწყვეტის დასაბუთებას, რასაც იმპერატიულად ადგენს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლი. ის ფაქტი, რომ დ.კ-ის მიერ წარდგენილი იყო კანონიერი სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი მისამართზე - ქ. რუსთავი, ...ის ქ. №36, ბინა №1, რის გამოც მოპასუხემ ვერ შეძლო მისამართების ცვლილების გათვალისწინებით დაედგინა განმცხადებლის მიერ მოთხოვნილ უძრავ ნივთთან შესაბამისობა, არ ნიშნავს, რომ ასეთი უფლება საერთოდ არ არის დაცული, არ არსებობს და წარმოადგენს უფლების ფიქციას. საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა შეეფასებინა მასთან წარდგენილი სხვა მტკიცებულებები, როგორც კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი და ემსჯელა მის მტკიცებულებით ძალაზე მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც არ იკვეთებოდა ორდერით გადაცემული ფართის სხვა მდებარეობა, რომლის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემასაც შეძლებდა მოპასუხე განმცხადებლისთვის ანდა არ დგინდებოდა მოსარჩელის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული ბინის სხვა ფართით ჩანაცვლების ფაქტი.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, უფლებამოსილია, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ცნოს იგი და ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენების აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს სასამართლოს მხრიდან საქმის გარემოებების გამოკვლევისა და სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტის შეუძლებლობა. კონკრეტული გარემოებების გამოკვლევა და შეფასება შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას უნდა წარმოადგენდეს. „..საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს იმ შემთხვევაში, როცა სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება. მათი დადგენა მხოლოდ ადმინისტრაციულ ორგანოს შეუძლია მისთვის კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებიდან გამომდინარე ან აღნიშნული საკითხი მის დისკრეციას განეკუთვნება. შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სასამართლოს მიერ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შეფასება..“ (სუსგ №ბს-681-681(კ-18), 13.12.2018წ.).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა ასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების წინაპირობები: გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი - ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2020 წლის 14 ივლისის №02/7061 გადაწყვეტილება გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სათანადოდ გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, ამასთან, სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, რამდენადაც აღნიშნული წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას. ამდენად, ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის აღნიშნული გადაწყვეტილება სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი და უნდა დაევალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს, გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, შესაბამისად, ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 28 ივნისის განჩინება.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: ბ. სტურუა

მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე