საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-579(2კ-21) 17 იანვარი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

გენადი მაკარიძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - ბ. ც-ი

მესამე პირი - მ. ე-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 25 თებერვლის და 2021 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებები

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ბ. ც-იმა 2018 წლის 24 დეკემბერს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 12 ოქტომბრის N004080 დადგენილების, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 30 ნოემბრის N633 ბრძანების ბათილად ცნობისა და ბ. ც-ის მიმართ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების შეწყვეტის მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 8 იანვრის განჩინებით, ბ. ც-ის შუამდგომლობა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მოქმედების შეჩერების თაობაზე, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; შეჩერდა გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 12 ოქტომბრის N004080 დადგენილების მოქმედება, მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე ან სასარჩელო წარმოების სხვაგვარად დასრულებამდე; ბ. ც-ის შუამდგომლობა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 30 ნოემბრის N633 ბრძანების მოქმედების შეჩერების შესახებ, არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება მ. ე-ე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილებით, ბ. ც-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 25 თებერვლის გადაწყვეტილებით ბ. ც-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ბ. ც-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 30 ნოემბრის ბრძანება N633 ბ. ც-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 12 ოქტომბრის N004080 დადგენილება „სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე“ და ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს დაევალა გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მითითებული გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ბ. ც-ითან დაკავშირებით; სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 26 მარტის განჩინებით გასწორდა 25 თებერვლის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 და მე-7 პუნქტში დაშვებული უსწორობა და ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის ნაცვლად მიეთითა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 30 მარტის დამატებითი გადაწყვეტილებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიასა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას თანაბარწილად დაეკისრათ აპელანტის, ბ. ც-ის სასარგებლოდ ადვოკატისთვის გაწეული მომსახურეობის საფასური 500 (ხუთასი) ლარის ოდენობით გადახდა. აღნიშნული გადაწყვეტილებები (ძირითადი და დამატებითი) საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ. კასატორებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა მოითხოვეს.

კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენლის განმარტებით, ზედამხედველობის სამსახურმა ბ. ც-ის მიმართ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოება დაიწყო 2018 წლის 24 სექტემბერს N004080 მითითების შედგენით, სადაც სამართალდარღვევად დაფიქსირდა ქ. თბილისში, ...ის ქ. N25-ში, ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე ცხაურის ტიპის ავტოფარეხის განთავსება, რომელიც გადადის ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე. საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ ბ. ც-ის მიერ არ არის შესრულებული 2018 წლის 24 სექტემბრის N004080 მითითებით გათვალისწინებული მოთხოვნები და არც მშენებლობის კანონიერად განხორციელების დამადასტურებელი შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაცია იქნა წარდგენილი. აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე კასატორი მიუთითებს „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის N57 დადგენილების 66-ე მუხლის მე-10 პუნქტზე, „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტისა და ამავე კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტზე და მიიჩნევს, რომ არსებობდა ზედამხედველობის სამსახურის მიერ სადავო დადგენილების გამოცემისა და ბ. ც-ის, როგორც მესაკუთრის 8 000 ლარის ოდენობით დაჯარიმების სამართლებრივი საფუძველი.

კასატორის განმარტებით, ბ. ც-ის პასუხისმგებლობის საფუძვლებს წარმოშობს მისი უმოქმედობა, რამდენადაც მოსარჩელის, როგორც უძრავი ნივთის მესაკუთრის მიერ არ იქნა შესრულებული ზედამხედველობის სამსახურის მიერ გაცემული მითითების მოთხოვნები. ამდენად, ბ. ც-ის აპელირება იმ გარემოებაზე, რომ დადგენილებით განსაზღვრული უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები მას არ უწარმოებია და მისთვის ობიექტის გადაცემა ჩუქების ხელშეკრულებით მოხდა ამგვარ მდგომარეობაში, ზემოხსენებული მსჯელობის გათვალისწინებით, ვერ იქნება გაზიარებული, მით უფრო მაშინ, როდესაც საჯარო რეესტრის 2018 წლის 4 აპრილის და 2008 წლის 23 აპრილის ამონაწერებით დგინდება, რომ ქ. თბილისში, ...ის ქ. N25-ში, ... და ქ. თბილისში, ...ის შესახვევი N4-ში, ... საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთები წარმოადგენს კერძო საკუთრებას.

კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო პალატის მითითებას იმასთან დაკავშირებით, რომ უნებართვო მშენბელობა განხორციელდა მოსარჩელის მიერ ავტოფარეხის შეძენამდე და საკუთრებაში რეგისტრაციამდე, შესაბამისად, უნებართვო მშენებლობასა და ობიექტის კანონმდებლობასთან შესაბამისობაში მოყვანაზე პასუხისმგებელი პირის დასადგენად ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს ჰქონდა ვალდებულება, გამოეკვლია, თუ როდის და ვის მიერ განხორციელდა უნებართვო მშენებლობა, მოეპოვებინა შესაბამისი ინფორმაცია და ისე მიეღო გადაწყვეტილება. კასატორის მითითებით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების ეტაპზე ვერ დაადგინა კონკრეტულად სამართალდარღვევის ჩადენის დრო, შესაბამისად ვერ დადგინდებოდა თუ ვინ განახორციელა მშენებლობა. ამასთან, სამშენებლო სამართალდარღვევა დენადი ხასიათისაა და მანამ, სანამ არ მოხდება მისი სამართლებრივ ჩარჩოებში მოქცევა და ან დემონტაჟი, ყოველდღიურად გრძელდება უნებართვო ობიექტის მესაკუთრის მიერ სამართალდარღვევის ჩადენა. გარდა ამისა, სწორედ მესაკუთრეა უფლებამოსილი და ვალდებული შეასრულოს ადმინისტრაციული ორგანოს მითითება სამართალდარღვევის აღმოფხვრასთან დაკავშირებით. შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში ასეთ პირს წარმოადგენდა სწორედ ბ. ც-ი და როგორც უკვე აღინიშნა, მის მიერ არ მომხდარა მითითებით გათვალისწინებულ მოთხოვნათა შესრულება არც მითითებით განსაზღვრულ ვადაში, არც დადგენილების გამოცემის და არც ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოსა თუ სასამართლოში საქმის განხილვის დროს. ყოველივე აღმნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოს მითითება არასწორ სუბიექტთან დაკავშირებით, კასატორის მოსაზრებით, უსაფუძვლოა.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია ასევე არ ეთანხმება სასამართლოს მსჯელობას დემონტაჟის ნაწილში აქტის ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით საკუთრების უფლების შელახვის მოტივით და განმარტავს, რომ ვინაიდან სამშენებლო სამართლარღვევის დენადი ხასიათის გამო უნებართვო ობიექტის არსებობით გრძელდება სამშენებლო მართლწესრიგის დარღვევა, რის აღმოფხვრასაც ემსახურება ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სამშენებლო სამართალდარღვევაზე საქმის წარმოების დაწყება, უნებართვო ობიექტის სამართლებრივ ჩარჩოებშო მოქცევის შეუძლებლობის შემთხვევაში, ხდება მისი დემონტაჟის დავალება ობიექტის მესაკუთრისთვის, რაც კანონით პირდაპირ არის გათვალისწინებული. მოცემულ შემთხვევაში, სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ ბ. ც-ის საკუთრებაში არსებული ობიექტი თავის დროზე უნებართვოდ იქნა განთავსებული და არც ზედამხედველობის სამსახურის მიერ წარმოების დაწყების შემდგომ მომხდარა მისი სამართლებრივ ჩარჩოებში მოქცევა ან დემონტაჟი, აქედან გამომდინარე, მოხდა სადავო დადგენილებით მოსარჩელისათვის უკანონოდ განთავსებული ობიექტის დემონტაჟის დავალება, რაც სრულად შეესაბამება მოქმედ კანონმდებლობას.

სასამართლოს მითითებას კონსტიტუციით გარანტირებული საკუთრების შელახვასთან დაკავშირებით კასატორი არ იზიარებს, ვინაიდან მისი მოსაზრებით, კონსტიტუციით დაცული და გარანტირებული ვერ იქნება საკუთრების უფლება ობიექტზე, თუ თავისი არსით აღნიშნული ობიექტი უკანონოა, შესაბამისად უკანონო გამოდის მასზე საკუთრების უფლებაც. შესაძლოა გარკვეული სახის ინტერესი და უფლება გააჩნია ბ. ც-ის სადავო ობიექტზე, თუმცა ეს ვერ იქნება კანონით დადგენილი და დაცული უფლება და ინტერესი. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე კასატორი მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეზე სასამართლომ არასწორად გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, კერძოდ, არასწორად შეაფასა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები და შესაბამისად, არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა განსახილველ საკითხს. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის წარმომადგენლის განმარტებით, ქ. თბილისში, ...ის ქ. N25-ში მდებარე ს.კ. ... მიწის ნაკვეთზე უნებართვოდ აშენებული ცხაურის ტიპის ავტოფარეხის მშენებლობისთვის (რომელიც გადადის ...ის შეს. N4-ის ტერიტორიაზე ს.კ. ...) უძრავი ქონების მესაკუთრეს ბ. ც-ის დაევალა დარღვევის გამოსწორების მიზნით სანებართვო დოკუმენტაციის წარმოდგენა, ან ობიექტის დემონტაჟი, თუმცა სამართალდარღვევის დადგენილ ვადაში აღმოუფხვრელობის გამო ბ. ც-ი დაჯარიმდა 2018 წლის 12 ოქტომბრის N004080 დადგენილებით პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის საფუძველზე 8000 ლარით და დაევალა ობიექტის დემონტაჟი. მიუხედავად საქმის ფაქტობრივი გარემოებებისა, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიუთითა, რომ მუნიციპალური ინსპექციის მიერ არ იყო გამოკვლეული, თუ ვინ იყო სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელი პირი და გადაწყვეტილება მიიღო საქმისათვის არსებითად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევის გარეშე. მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრის მიხედვით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკით, სამშენებლო სამართალდარღვევა მიეკუთვნება დენად სამართალდარღვევავთა კატეგორიას და იგი ჩადენილად ითვლება მისი გამოვლენის მომენტიდან, შესაბამისად 2018 წლის 24 სექტემბრის მდგომარეობით, როდესაც გაიცა N004080 მითითება, სწორედ ეს მომენტი უნდა ჩაითვალოს სამართალდარღვევის ჩადენის დროდ. მუნიციპალურმა ინსპექციამ გამოიკვლია საქმისათვის არსებითად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღო ფაქტობრივი გარემოებების ურთიერთშეჯერებისა და ანალიზის საფუძველზე, რომლის მიხედვითაც, ვინაიდან ვერ დადგინდა სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელი პირი, პასუხისმგებლობა დაეკისრა ობიექტის მესაკუთრეს. უზენაესი სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, როდესაც მშენებლობის მწარმოებელი პირი ვერ დგინდება, მესაკუთრეს სამშენებლო სამართალდარღვევაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება არა სხვისი ბრალისათვის, არამედ მისი უმოქმედობისათვის ვინაიდან არ შეასრულა სამსახურის მიერ დათქმული პირობები, შესაბამისად ბრალი გამოიხატა მის უმოქმედობაში, ვინაიდან არ აღმოფხვრა სამართალდარღვევა.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ არ ყოფილა გაანალიზებული საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების რეალური შინაარსი, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 14 ივლისის გადაწყვეტილებაში (საქმე Nბს-311 307(2კ-14)) დაფიქსირებული განმარტება ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ გამოყენებული მუხლის შინაარსთან დაკავშირებით. ხსენებულ გადაწყვეტილებაში საქართველოს უზენაესი სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლო დავის გადაუწყვეტლად, აქტს ბათილად ცნობს იმ შემთხვევაში, როდესაც აშკარაა, რომ გადაწყვეტილების მიღება საჭიროებდა გარკვეული გარემოებების გამოკვლევას, რომელიც არ იქნა გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, ამასთანავე ამ გარემოების გამოკვლევას არსებითი მნიშვნელობა აქვს გადაწყვეტილების მიღებისათვის. სასამართლომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე ბათილად ცნო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. მოცემულ შემთხვევაში, მუნიციპალური ინსპექცია მიიჩნევს, რომ სასამართლომ თავი აარიდა საკითხის სამართლებრივ შეფასებას და გადაწყვეტილება მიიღო როგორც საპროცესო, ასევე მატერიალური ნორმების დარღვევით, მაშინ, როცა საქმეში დაცული მტკიცებულებები იძლეოდა სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტის შესაძლებლობას. რაც შეეხება დადგენილი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების საჭიროებას, როგორც ამას განმარტავს საქართველოს უზენაესი სასამართლო, აღნიშნული არ ქმნის სასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების საფუძვლებს - გარემოებების სამართლებრივი შედეგების დადგენა თავად სასამართლომ უნდა მოახდინოს. ასევე აღსანიშნავია, რომ კონკრეტული სამართლებრივი ნორმების დარღვევის გარდა, სასამართლომ მიღებული გადაწყვეტილებით შექმნა მართლმსაჯულების ხელოვნურად გაჭიანურების საფუძველი და რაც მთავარია, ვერ უზრუნველყო ვერც მოსარჩელის კანონიერი უფლებისა და ინტერესის დაცვა, ვინაიდან ეს უკანასკნელი გამოიხატება არა აპრიორი სასარჩელო მოთხოვნის ფორმალურად დაკმაყოფილებაში, არამედ დასაბუთებული და სწორად განხორციელებული მართლმსაჯულების საფუძველზე მიღებულ სასამართლო გადაწყვეტილებაში, რომელიც შესაძლებელია არ წარმოადგენდეს სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესახებ მიღებულ გადაწყვეტილებას, მაგრამ მოსარჩელეს უქმნიდეს ნათელ წარმოდგენას მისი სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის/უსაფუძვლობის თაობაზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის მიიჩნევს, რომ სწორად განისაზღვრა სამართალდარღვევის სუბიექტი, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები და არასწორად იქნა განმარტებული კანონი და საქმეზე მიღებული პრაქტიკის დამდგენი გადაწყვეტილებები, შესაბამისად, ითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 2 ივლისის განჩინებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივარი და 2021 წლის 23 ივლისის გაჩინებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა. ამასთან აღსანიშნავია ისიც, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გასაჩივრებუილია მხოლოდ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ვერ გასცდება საჩივრის ფარგლებს დავის არსებითად გადაწყვეტის შესაძლებლობის თვალსაზრისით.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევა წარმოადგენს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ერთ-ერთ სპეციფიკურ სახეს, რომლის გამოვლენა, სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების წესი და პირობები განსაზღვრულია „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსით“. აღნიშნული კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,ბ’’ ქვეპუნქტის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე, გარდა ამ ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შენობა-ნაგებობისა, - 8 000 ლარით.

„პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 25-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ამ თავის (ტექნიკური საფრთხის კონტროლი) მოქმედება იმ შემთხვევაში ვრცელდება სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ შესაბამისად, სამშენებლო სამართალდარღვევებთან დაკავშირებული საქმის წარმოებისა და ცალკეული სამართალდარღვევებისათვის პასუხისმგებლობის ზომის განსაზღვრა, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით დადგენილ ზოგად პრინციპებს, მათ შორის, აღნიშნული კოდექსის მე-8 მუხლით განსაზღვრულ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევებისათვის ზემოქმედების ზომათა შეფარდებისას კანონიერების უზრუნველყოფის პრინციპს ემყარება. აღნიშნული პრინციპის თანახმად, არავის შეიძლება შეეფარდოს ზემოქმედების ზომა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის გამო, თუ არა კანონმდებლობით დადგენილ საფუძველზე და წესით. ამავე კოდექსის 264-ე მუხლი განსაზღვრავს, რომ ორგანო (თანამდებობის პირი) ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების განხილვისას მოვალეა დაადგინოს: ჩადენილი იყო თუ არა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, ბრალეულია თუ არა პირი მის ჩადენაში, ექვემდებარება თუ არა იგი ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას, არის თუ არა პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები, აგრეთვე გამოარკვიოს სხვა გარემოებანი, რომელთაც მნიშვნელობა აქვთ საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის. ამდენად, როგორც სამართალდამრღვევის, ასევე დარღვევის დადგენის მიზანი მდგომარეობს იმაში, რომ სანქციის შემფარდებელმა ორგანომ, სამართალდარღვევა ყველა შემთხვევაში შეაფასოს ინდივიდუალურად, რა დროსაც ასევე ყურადღება უნდა მიექცეს იმის გამოკვლევას, ხომ არ არსებობს შემამსუბუქებელი ან დამამძიმებელი გარემოებები.

მნიშვნელოვანია ყურადღება გამახვილდეს სამშენებლო სამართალდარღვევის ჩამდენ პირთა დიფერენცირების იმ თავისებურებაზე, რასაც ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსი“ ითვალისწინებს; კერძოდ, კანონმდებელი სამართალდამრღვევ სუბიექტებად (დამრღვევად) მოიაზრებს როგორც მშენებლობის მწარმოებელ პირს, ასევე სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს და მოსარგებლეს, მათ შორის დამკვეთს, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები სამშენებლო საქმიანობაში.

აღნიშნული განმარტებიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ ადმინისტრაციული საქმის წარმოებისას სამშენებლო სამართალდარღვევის არსებობის შემთხვევაში, შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია უტყუარად დაადასტუროს მშენებლობის უშუალოდ მწარმოებელი პირის დადგენის შეუძლებლობა და უნებართვო მშენებლობისთვის გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა მხოლოდ ამის შემდეგ გადააკისროს მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს ან მოსარგებლეს.

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა 2018 წლის 12 ოქტომბერს მიიღო N004080 დადგენილება, რომლითაც ქ. თბილისში, ...ის ს ქ. N25-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე ცხაურის ტიპის ავტოფარეხის უნებართვოდ აშენების საფუძვლით ბექა ციკარიშვილი, როგორც მისი მესაკუთრე, დააჯარიმა 8000 ლარით; მასვე დაევალა უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი.

საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრიდან ამონაწერებითა და ხელშეკრულებებით დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩაზე, N25-ში მდებარე 37,80 კვ.მ ავტოფარეხი თავდაპირველად წარმოადგენდა მ. ე-ეის საკუთრებას (ს.კ.....10.500).

მ. ე-ესა და ა. ც-ის შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ზემოაღნიშნული უძრავი ნივთის მესაკუთრედ დარეგისტრირდა ა. ც-ი, რომლისგანაც 2014 წელს ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე ქონება შეიძინა ბ. ც-იმა.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებზე, რომ ბ. ც-ის პასუხისმგებლობა დაეკისრა არა როგორც უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების განმახორციელებელ პირს, არამედ როგორც მესაკუთრეს. მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელე არ იყო მშენებლობის განმახორციელებელი სუბიექტი და ცალსახად დადასტურებულია, რომ აღნიშნული ავტოფარეხი სხვადასხვა დროს რეგისტრირებული იყო საჯარო რეესტრში არაერთ მესაკუთრეზე, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა ისე მიიღო ბ. ც-ის დაჯარიმების შესახებ გადაწყვეტილება, რომ სათანადო წესით არ დაუდასტურებია მოსარჩელის მიერ ავტოფარეხის მშენებლობის უნებართვოდ წარმოებისა და მისი, როგორც მესაკუთრის, სამშენებლო სამართალდამრღვევად უტყუარად მიჩნევის ფაქტი.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას იმის შესახებ, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ გადაწყვეტილების მიღების პროცესში უნდა გაითვალისწინოს საჯარო რეესტრში არსებული საკუთრების უფლების თაობაზე არსებული ჩანაწერი და შესაბამისად იმსჯელოს იმ საკითხზე, რამდენად ვალდებული იყო ჯერ კიდევ ა. ც-ი, შემდეგ კი ბ. ც-ი დამატებით მოეპოვებინათ ის მასალები, რომელსაც ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას და ავტოფარეხის შეძენისას, ასევე საკუთრების უფლების რეგისტრაციისას კანომდებლობა არ ითვალისწინებდა. შესაბამისად დასტურდება, რომ სადავო დადგენილებით მოსარჩელე არასაკმარისი მტკიცებულებების საფუძველზე იქნა მიჩნეული სამართალდამრღვევად. ამრიგად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, სადავო აქტი არ ემყარება განსახილველ საკითხზე არსებულ და გამოკვლეულ მტკიცებულებებს, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენება არსებითად შეესაბამება კანონმდებლობის მოთხოვნებს.

ზემოაღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 25 თებერვლის და 2021 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებები;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

გ. მაკარიძე

ბ. სტურუა