საქმე №ბს-879(2კ-21) 22 მარტი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

გენადი მაკარიძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, სსიპ შემოსავლების სამსახური

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - ს. ბ-ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 თებერვლის განჩინება

კასატორთა მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ს. ბ-მა 2018 წლის 15 მაისს წარმომადგენლის მეშვეობით სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების: სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ და სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების შემდგომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 20 ნოემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტის (სააღრიცხვო №...), სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 22 ნოემბრის №31215 ბრძანების, ს. ბ-ის საჩივრის არ დაკმაყოფილების ნაწილში სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 18 დეკემბრის №34138 ბრძანების, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 19 აპრილის №5231/2/118 გადაწყვეტილების, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 18 ივნისის №1530 ბრძანების, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 03 ივლისის დასკვნის, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 13 ივლისის №18071 ბრძანების, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 16 ივლისის №006-296 საგადასახადო მოთხოვნის, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 25 ოქტომბრის №30881 ბრძანებისა და ს. ბ-ის 2018 წლის 31 საჩივარზე დავების განხილვის საბჭოს უმოქმედობით უარის ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 01 ივლისის გადაწყვეტილებით ს. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 20 ნოემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტი (სააღრიცხვო №...), სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 22 ნოემბრის №31215 ბრძანება, ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 18 დეკემბრის №34138 ბრძანება, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 19 აპრილის №5231/2/18 გადაწყვეტილება, „საგადასახადო შემოწმების გადაანგარიშებაზე“ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 03 ივლისის დასკვნა, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 13 ივლისის აუდიტის დეპარტამენტის №18071 ბრძანება, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 16 ივლისის №006-296 საგადასახადო მოთხოვნა, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 25 ოქტომბრის №30881 ბრძანება და ს. ბ-ის მიერ 2018 წლის 31 ოქტომბერს წარდგენილ №7033/2/2018 განცხადებაზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს უმოქმედობით ნათქვამი უარი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 01 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 თებერვლის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 01 ივლისის გადაწყვეტილება. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის წარმომადგენელი მიიჩნევს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, ამასთან, გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ და „ე¹“ ქვეპუნქტების თანახმად, გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს. ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენლის მოსაზრებით, განსახილველი დავის ფარგლებში საკასაციო სასამართლომ უნდა შეაფასოს ქონების გადასახადით დაბეგვრის მიზნებისთვის, ოჯახის შექმნის თარიღს აქვს თუ არა მნიშვნელობა; კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შეღავათის გამოყენებისას, უნდა იქნეს თუ არა მხედველობაში მიღებული ოჯახის შექმნის თარიღი და ამ მომენტს უნდა დაუკავშირდეს თუ არა შემოსავლის გაანგარიშება, რაც უნდა განიმარტოს ამავე კოდექსის 205-ე მუხლის მე-12 ნაწილთან და 205-ე მუხლის პირველ ნაწილთან ერთობლიობაში. ამასთან, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს ქონების გადასახადის დაბეგვრის მიზნებისთვის აქტივის ფლობის თვეების მიხედვით პირის ქონების გადასახადით დაბეგვრის მართლზომიერება.

კასატორის წარმომადგენელი არ იზიარებს ქორწინების შემდგომ მიღებული შემოსავლის გამოანგარიშების შესახებ ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრებას და საგადასახადო კოდექსის 205-ე მუხლის პირველ ნაწილზე მითითებით მიიჩნევს, რომ ფიზიკური პირისთვის საგადასახადო ვალდებულება ქონების გადასახადის ნაწილში უნდა დადგინდეს კალენდარული წლის მიხედვით. აღნიშნულსვე ადასტურებს ამავე მუხლის მე-12 ნაწილი, რომლის თანახმად, დეკლარაციაში მონაცემები დასაბეგრი ქონების შესახებ შეიტანება გასული საგადასახადო წლის მიხედვით.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის წარმომადგენლის მოსაზრებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსი არ ითვალისწინებს ოჯახის შექმნის თარიღის მიხედვით გადასახადის გამოთვლის წესს. საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლი არ შეიცავს დათქმას იმის თაობაზე, რომ ქონების გადასახადის გამოთვლა უნდა განხორციელდეს ოჯახის შექმნის თარიღის გათვალისწინებით. აღნიშნული ნორმის მიზანია ფიზიკურ პირს დააკისროს ქონების გადასახადის გადახდა იმ შემთხვევაში, თუ კონკრეტულ საანგარიშო პერიოდში (კალენდარულ წელს) სახეზე იქნება ოჯახის არსებობის ფაქტი და კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული შემოსავალი, მიუხედავად ოჯახის შექმნის თარიღისა, გადააჭარბებს 40 000 ლარს.

რაც შეეხება ქონების გადასახადით დასაბეგრ ბაზაში 2015 წლის 27 ნოემბერს გაყიდული ქონების ჩართვის საკითხს, კასატორის წარმომადგენელი აღნიშნავს, რომ გადასახადის გადამხდელს 2016 წლის ქონების გადასახადი დაერიცხა უძრავი ქონების საკუთრებაში ყოფნის თვეების პროპორციულად. პროპორციის გამოყენება წარმოადგენს დამკვიდრებულ პრაქტიკას, რომლის მართლზომიერება დადასტურებულია საქართველოს საერთო სასამართლოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებებითაც. იმ შემთხვევაში, თუკი პროპორცია არ იქნება გამოყენებული, აღნიშნული განაპირობებს მთელი საანგარიშო პერიოდის განმავლობაში გადასახადის გადამხდელის გათავისუფლებას ქონების გადასახადის გადახდისგან, რაც ბუნებრივია, საგადასახადო ორგანოს არათანაბარ მდგომარეობაში ჩააყენებს გადასახადის გადამხდელთან მიმართებით. პროპორციის გამოყენება არის ყველაზე სამართლიანი და ადეკვატური მეთოდი, რომელიც ქონების ფლობის პერიოდში გადასახადის გადამხდელს აკისრებს შესაბამისი ვალდებულების შესრულებას, ხოლო დანარჩენ პერიოდში, ანუ როდესაც იგი ამ ქონებას აღარ ფლობს, ამგვარი ვალდებულების შესრულება აღარ ეკისრება. შესაბამისად, პროპორციის მეშვეობით საგადასახადო ორგანოსა და გადასახადის გადამხდელს შორის სამართლიანი ბალანსი არ ირღვევა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სსიპ შემოსავლების სამსახურის წარმომადგენელი მიიჩნევს, რომ სახეზეა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 თებერვლის განჩინების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის სამართლებრივი საფუძველი.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წარმომადგენლის მოსაზრებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 თებერვლის განჩინება იურიდიულად დაუსაბუთებელია და უნდა გაუქმდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭომ გამოიყენა საქართველოს მთავრობის 2011 წლის 14 დეკემბრის №473 დადგენილებით დამტკიცებული დავის განმხილველი ორგანოების რეგლამენტის 33-ე მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილება, ნაწილობრივ გააუქმა შემოსავლების სამსახურის ბრძანება და მიზანშეწონილად მიიჩნია მოსარჩელის მიერ დასახელებული არგუმენტების დამატებითი გამოკვლევა. ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭომ 2018 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ არ იყო დადგენილი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 205-ე მუხლის მე-12 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის ნორმის შესაბამისობა აუდიტის დეპარტამენტის მიერ განხორციელებულ გადასახადის დარიცხვასთან. შესაბამისად, გააუქმა შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილება ნაწილობრივ და საჩივარი ამ ნაწილში ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა შემოსავლების სამსახურს, რისი სრული უფლებამოსილებაც მას ჰქონდა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიაჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 19 აპრილის №5231/2/18 გადაწყვეტილება საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების შესახებ კანონშესაბამისია და არ არსებობდა სასამართლოს მიერ მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი. მითუმეტეს იმ პირობებში, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია სასამართლოში და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 306-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია სასამართლოს პოზიცია, რომ ვინაიდან საბჭოს მიერ საკითხი არსებითად არ გადაწყვეტილა, მოსარჩელეს წაერთვა არსებითად დავის უფლება, აღნიშნული არ დასტურდება არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი გარემოებებით. რაც შეეხება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს მიერ უმოქმედობით ნათქვამ უარს ს. ბ-ის 2018 წლის 31 ოქტომბრის №7933/2/2018 საჩივარზე, სამინისტროს წარმომადგენელი განმარტავს, რომ საჩივრის განხილვა შეჩერებული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 303-ე მუხლით დადგენილი წესით.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წარმომადგენლის მოსაზრებით, შემოწმების აქტი არ წარმოადგენს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის 1-ლი პუნქტის „დ" ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს და არ აკმაყოფილებს კრიტერიუმებს, შესაბამისად, იგი არ აწესებს, ცვლის, წყვეტს ან ადასტურებს პირის ან პირთა შეზღუდული წრის უფლებებსა და მოვალეობებს. აქედან გამომდინარე, აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 20 ნოემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტი ვერ გახდება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის საფუძველზე ბათილად ცნობის ობიექტი, ვინაიდან საგადასახადო ვალდებულების წარმომშობი დოკუმენტი არის საგადასახადო მოთხოვნა (რომელიც ექვემდებარება გასაჩივრებას კანონით დადგენილი წესით) და არა შემოწმების აქტი, რომელიც, თავის მხრივ, შეიძლება იყოს მხოლოდ საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემის საფუძველი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის წარმომადგენელი მიიჩნევს, რომ სახეზეა სასკ-ის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები, რაც თავის მხრივ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 თებერვლის განჩინების გაუქმებისა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 ნოემბრის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, უპირველეს ყოვლისა შესაფასებელია საგადასახადო კოდექსის მიზნებისთვის ს. ბ-ი წარმოადგენდა თუ არა ქონების გადასახადის გადამხელ სუბიექტს, შესაბამისად, საჭიროა ფიზიკური პირის მიერ ქონების გადასახადით დაბეგვრის მარეგულირებელი ნორმები განიმარტოს ნორმის შინაარსის სისტემური, ლოგიკური გააზრების შედეგად, კანონმდებლის ნების გათვალისწინებით.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კანონი არის კანონმდებლის მიზნის განხორციელების ინსტრუმენტი და ამიტომ ის უნდა განიმარტოს კანონმდებლის ნამდვილი მიზნის, განზრახვის ადეკვატურად. სასამართლომ უნდა გამოიყენოს განმარტების ისეთი წესები, რომლის მიხედვით კანონი უნდა იყოს განმარტებული კანონმდებლის მიზნისა და მისი განხორციელების შესაძლებლობის ფარგლებში. სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს კანონმდებლის განზრახვით, როგორც ნორმის განმარტების საშუალებით. კანონის განმარტება ემყარება გარკვეულ პრინციპებს: ობიექტურობის პრინციპს, რაც გულისხმობს, რომ განმარტება უნდა ეფუძნებოდეს კანონის ტექსტს და გამოხატავდეს კანონმდებლის ნებას; ერთიანობის პრინციპს, კერძოდ, ყოველი ნორმა განმარტებული უნდა იქნეს არა ფრაგმენტულად, არამედ სისტემური და ტელეოლოგიური მეთოდებით, კანონის ტექსტის ლოგიკურ ჭრილში; გენეტიკური განმარტების პრინციპს - გათვალისწინებულ უნდა იქნეს კანონმდებლის მიზანი და განზრახულობა. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში კანონი უნდა განიმარტოს აღნიშნული პრინციპების დაცვით. ნორმის, მისი ფაქტობრივი ელემენტებისა და სამართლებრივი შედეგის დაკონკრეტება ხორციელდება ნორმაში გამოყენებული ცნებების განმარტების გზით. ხსენებული განმარტების საშუალებით ხდება სამართლებრივი ნორმის ინტერპრეტაცია და მისი შინაარსის განსაზღვრა (სუსგ 21.10.2010წ. საქმე №ბს-479-459(კ-10)).

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 201-ე მუხლის პირველი ნაწილი განსაზღვრავს ქონების გადასახადის გადამხდელ სუბიექტებს; ქონების გადასახადის გადამხდელ ერთ-ერთ სუბიექტს წარმოადგენს ფიზიკური პირი, რომელიც ქონების გადასახადს იხდის, მათ შორის, უძრავ ქონებაზე. ქონების გადასახადის საგადასახადო პერიოდად ითვლება კალენდარული წელი. ფიზიკური პირი დეკლარაციას წარუდგენს საგადასახადო ორგანოს არაუგვიანეს 1 ნოემბრისა, რომელშიც მონაცემები დასაბეგრი ქონების შესახებ შეიტანება გასული საგადასახადო წლის მიხედვით, ხოლო დასაბეგრი მიწის შესახებ - მიმდინარე საგადასახდო წლის მიხედვით. ფიზიკური პირი უფლებამოსილია არ წარადგინოს დეკლარაცია, თუ საგადასახადო კოდექსით დადგენილი შეღავათების გათვალისწინებით, მას საგადასახადო პერიოდის მიხედვით საგადასახადო ვალდებულება არ წარმოეშობა (მუხლი 205). საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ქონების გადასახადისგან გათავისუფლებულია ფიზიკური პირის დასაბეგრი ქონება, თუ ამ პირის ოჯახის მიერ მიმდინარე კალენდარული წლის წინა წლის განმავლობაში მიღებული შემოსავალი არ აღემატება 40 000 ლარს. ამავე კოდექსის მე-8 მუხლის მე-16 ნაწილის თანახმად კი ოჯახის ცნებაში მოიაზრება პირი, მისი მეუღლე, არასრულწლოვანი შვილი და გერი, აგრეთვე პირთან მუდმივად მცხოვრები მშობელი, შვილი და გერი, და, ძმა, ბებია, პაპა, შვილიშვილი, რომლებიც საერთო მეურნეობას ეწევიან. ამ კოდექსის მიზნებისათვის თავად გადასახადის გადამხდელი უპირობოდ განსაზღვრავს იმ პირთა წრეს (ზემოაღნიშნულ პირთაგან), რომლებიც მასთან ერთად მუდმივად ცხოვრობენ და საერთო მეურნეობას ეწევიან.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო ასკვნის, რომ ფიზიკური პირს ქონების გადასახადის დეკლარაციის საგადასახადო ორგანოსათვის წარდგენის ვალდებულება წარმოეშობა იმ შემთხვევაში, თუკი მისი ინდივიდუალური ან ოჯახის წევრების კალენდარული წლის ჯამური შემოსავალი აღემატება 40 000 ლარს. შესაბამისად, საგადასახადო ორგანო ფიზიკური პირის ქონების გადასახადს გამოიანგარიშებს წარდგენილი დეკლარაციის საფუძველზე.

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით უდავოდ დადგენილია, რომ ს. ბ-ი და ლ. კ-ი დაქორწინდნენ 2015 წლის 03 ოქტომბერს. საგადასახადო ორგანოს მოსაზრებით, იმის გათვალისწინებით, რომ 2015 წლის კალენდარული წლისთვის მოსარჩელის ოჯახის შემოსავალმა გადააჭარბა 40 000 ლარს, 2016 წლისთვის (1 ნოემბრამდე) წინა პერიოდზე წარმოეშვა ქონების დეკლარაციის წარდგენისა და შესაბამისად ქონების გადასახადის გადახდის ვალდებულება, რა შემთხვევაშიც ქორწინების თარიღს ოჯახის შემოსავალის გაანგარიშებისთვის არ გააჩნდა არსებითი მნიშვნელობა.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ს. ბ-ის შემოსავლის გაანგარიშებისას მის ამჟამინდელი მეუღლის, ლ. კ-ის იმ პერიოდის შემოსავლის ჩართვა, როდესაც ისინი არ ცხოვრობდნენ ერთად და არ ეწეოდნენ საერთო მეურნეობას (ამის საპირისპირო გარემოებაზე საგადასახდო ორგანო არ უთითებს), ეწინააღმდეგება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 201-ე, 205-ე და 206-ე მუხლებით დადგენილ კანონმდებლის ნამდვილ მიზანს და შეუსაბამოა ამ ნორმებით გათვალისწინებულ ნორმატიულ შინაარსთან. საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ მნიშვნელოვანია ყურადღება მიექცეს ერთი კალენდარული წლის განმავლობაში მოსარჩელის ინდივიდუალურ შემოსავალს ქორწინებამდე და ქორწინების შემდგომ კალენდარული წლის ბოლომდე მეუღლეთა ერთობლივ შემოსავალს, რომელთა ჯამი განსახილველ შემთხვევაში არ აჭარბებს საგადასახადო კოდექსით დადგენილ მაქსიმალურ ზღვარს (40 000 ლარს), შესაბამისად ს. ბ-ს არ წარმოეშობოდა ქონების გადასახადის დეკლარაციის წარდგენის ვალდებულება, რაც სადავო აქტების ბათილად ცნობის საფუძველია.

რაც შეეხება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 19 აპრილის №5231/2/18 გადაწყვეტილებისა და საგადასახადო შემოწმების აქტის ბათილად ცნობის მართებულობას, ამ მიმართებით საკასაციო სასამართლო არ ეთანხმება ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობას, თუმცა მიიჩნევს, რომ რადგანაც საბოლოო ჯამში პირის სუბიექტური უფლების დარღვევა საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემამ გამოიწვია და აღნიშნული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი სასამართლოს მიერ კანონშესაბამისად იქნა ბათილად ცნობილი, კასატორების მიერ შემოთავაზებული მსჯელობა ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ 2018 წლის 19 აპრილის №5231/2/18 გადაწყვეტილებისა და საგადასახადო შემოწმების აქტის უკანონოდ ბათილად ცნობის შესახებ, ვერ იქონიებს გავლენას საკასაციო საჩივრის პერსპექტიულობაზე. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 თებერვლის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

გ. მაკარიძე

ბ. სტურუა