ბს-1099(2კ-22) 26 აპრილი, 2023წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გიორგი გოგიაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა საქართველოს გენერალური პროკურატურისა და ა. კ-ის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.06.2022წ. განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. კ-მა 11.06.2021წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის საქართველოს გენერალური პროკურატურის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ზიანის სახით 1 000 000 ლარის და 87 000 აშშ დოლარის, ასევე სასარჩელო მოთხოვნების დაზუსტების შემდგომ მოსარჩელემ დამატებით მოითხოვა ადვოკატის მომსახურებისთვის გაღებული ხარჯის 4 000 ლარის მოპასუხისთვის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 14.07.2021წ. განჩინებით, ასკ-ის 16.1 მუხლის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 08.12.2021წ. გადაწყვეტილებით, ა. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, საქართველოს გენერალურ პროკურატურას ა. კ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მორალური ზიანის ანაზღაურება 100 000 (ასი ათასი) ლარის ოდენობით და მატერიალური ზიანის, კერძოდ ადვოკატის მომსახურებისთვის გაღებული ხარჯის 4 000 ლარის ანაზღაურება, სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ა. კ-ის და საქართველოს გენერალურ პროკურატურის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.06.2022წ. განჩინებით, ა. კ-ის და საქართველოს გენერალურ პროკურატურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ 18.04.2005წ. განაჩენით ა. კ-ს დაედო მსჯავრი, რომლის საფუძველზეც მან 6 წელი და 6 თვე გაატარა საპატიმრო დაწესებულებაში. აღნიშნული გამამტყუნებელი განაჩენი გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 11.10.2019წ. განაჩენით, რომელიც ძალაში შევიდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 02.11.2020წ. განაჩენით. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ინდივიდს, რომლის მიმართაც დადგა გამამართლებელი განაჩენი, უნდა მიეცეს შესაბამისი კომპენსაცია სახელმწიფოს მხრიდან მის უფლებებში გაუმართლებელი ან/და გადაჭარბებული ჩარევისთვის. გამართლებულ პირს აქვს შესაძლებლობა დარღვეული უფლება აღიდგინოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული რეაბილიტაციისა და სისხლის სამართლის პროცესის ორგანოების უკანონო და დაუსაბუთებელი მოქმედებების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების გზით. მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა პირის მიმართ დამდგარი, კანონიერ ძალაში შესული გამამართლებელი განაჩენი, შესაბამისად, მოსარჩელეს წარმოეშვა უსაფუძვლო ბრალდების გამო მიყენებული ზიანის ანაზღაურების საფუძველი. მორალური ზიანის ანაზღაურების კონკრეტული შემთხვევა ინდივიდუალურია, განპირობებულია მრავალი სხვადასხვა ფაქტორით, ამასთან, მორალური ზიანის მოცულობა სასამართლოს მიერ ქონებრივი ზიანის ანაზღაურებისგან დამოუკიდებლად განისაზღვრება, როგორც დამდგარი ზიანის სიმძიმის, ისე ბრალის ხარისხის მიხედვით. სისხლისამართლებრივი დევნის ხანგრძლივობის და ა. კ-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გათვალისწინებით მოპასუხისთვის დაკისრებული მორალური ზიანის ანაზღაურება 100 000 (ასი ათასი) ლარის ოდენობით, საფუძვლიანია. ადვოკატის მომსახურებისთვის გაღებულ ხარჯებთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მართალია, საქმეში არ არის წარმოდგენილი ასეთი ხარჯების დამადასტურებელი მტკიცებულება, თუმცა სისხლის სამართლის ბრალდების საქმეზე მიმდინარე სამართლებრივი დევნის ფარგლებში, ასეთის მომსახურების საჭიროების არსებობა გონივრულია. მოცემულ შემთხვევაში არ დადასტურდა პირდაპირი კავშირი საცხოვრებელი ბინის გაყიდვასა და ა. კ-ის უკანონო მსჯავრდებას შორის, შესაბამისად, ა. კ-ის მოთხოვნა ბინის დაქირავებისთვის გადახდილი თანხის 37 000 აშშ დოლარის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით, რომელიც წარმოადგენს 50 000 აშშ დოლარის ანაზღაურების თანმდევ მოთხოვნას, არის დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლო, რამეთუ დადგენილი არ არის კავშირი, მოპასუხის ქმედებასა და მოსარჩელის მიერ ქირის თანხის გადახდას შორის.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.06.2022წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ა. კ-ის და საქართველოს გენერალურ პროკურატურის მიერ.

კასატორმა ა. კ-მა აღნიშნა, რომ მორალური ზიანის განსაზღვრისას გასათვალისწინებელია მოსარჩელის მიმართ განხორციელებული იძულების ფორმების სიმძიმე, ყოველგვარი დანაშაულის ან დარღვევის გარეშე დაკავება, დაპატიმრება და მსჯავრდება, რაც არ არის ჩვეულებრივი და რიგითი მოვლენა ადამიანის ცხოვრებაში. კასატორმა მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 08.04.2009წ. გადაწყვეტილებაზე (საქმე №ბს-972-936(3კ-08)) და აღნიშნა, რომ მორალური ზიანის მოცულობას განსაზღვრავს სასამართლო გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. სკ-ის 413-ე მუხლში მითითება მორალური ზიანის გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების თაობაზე გულისხმობს ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობის ხარისხის, დაზარალებულის განცდების სიღრმისა და ინდივიდუალური თავისებურებების გათვალისწინებას. რეაბილიტირებული პირისთვის სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონოდ გამოყენების შემთხვევაში ზიანს აანაზღაურებს სახელმწიფო, თანამდებობის პირების და ორგანოების ბრალის მიუხედავად (სკ-ის 1005.3 მუხ.). უკანონო ბრალდების შედეგად დამდგარ, ასანაზღაურებელ ზიანში მოიაზრება, როგორც მატერიალური, ასევე მორალური ზიანი.

კასატორმა ა. კ-მა აღნიშნა, რომ უკანონო ბრალდებისაგან თავის დასაცავად და საპატიმრო დაწესებულებაში მის მოსავლელად მისი ოჯახი იძულებული გახდა გაეღო ფინანსური ხარჯები, რისთვისაც გაყიდეს ბინა ქ. თბილისში და გადასახლდნენ რაიონში. მოსარჩელის უკანონო პატიმრობის გამო მისმა ოჯახმა დაკარგა 50 000 აშშ დოლარის ღირებულების ქონება. გათავისუფლების შემდეგ დღემდე ა. კ-ი ცხოვრობს ქირით, რისთვისაც თვიურად იხდის 300 აშშ დოლარს. საპატიმროდან გათავისუფლებიდან სარჩელის წარდგენის მომენტისთვის გასულია 10 წელი და 5 თვე, შესაბამისად, ბინის ქირისათვის გაღებულია ხარჯი 37 500 აშშ დოლარის ოდენობით. უკანონო პატიმრობით მიყენებული ჯანმრთელობის ზიანისთვის და მორალური ზიანისთვის მინიმალურ კომპენსაციას წარმოადგენს 1 000 000 ლარი, 50 000 აშშ დოლარი საცხოვრებელი ბინის დაკარგვით გამოწვეული ზიანია, ხოლო 37 500 აშშ დოლარი - ბინის ქირისათვის გაწეული ხარჯები. საყოველთაოდ ცნობილია 2004-2011 წლებში პატიმრების მიმართ არსებული არაადამიანური მოპყრობის შესახებ. სასჯელის მოხდა მოსარჩელეს უწევდა უმძიმეს და არაადამიანურ პირობებში, ექვემდებარებოდა ცემა-წამებას, რის გამო მან დაკარგა კბილები, დაემართა ც ჰეპატიტი და მის ჯანმრთელობას მიადგა გამოუსწორებელი ზიანი.

კასატორმა საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში სისხლისსამართლებრივი დევნის პერიოდის, ასევე იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე მსჯავრდებული იყო სასამართლოს განაჩენის საფუძველზე, საქართველოს საერთო სასამართლოების პრაქტიკისა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ მოსარჩელისთვის მორალური ზიანის სახით 3500 ევროს მიკუთვნების მხედველობაში მიღებით, მოპასუხისთვის 100 000 ლარის დაკისრება უსაფუძვლოა და არ ექცევა გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების კრიტერიუმებში. კასატორმა მიუთითა საერთო სასამართლოების, ასევე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს იმ გადაწყვეტილებებზე, რომლებითაც ზიანის ოდენობა განსახილველ საქმესთან შედარებით უფრო ნაკლები ოდენობით განისაზღვრა. ადვოკატისათვის გაწეულ ხარჯთან დაკავშირებით კასატორმა აღნიშნა, რომ ასეთი ხარჯის გაწევის ფაქტი არ დასტურდება. აღნიშნული საკითხის გადაწყვეტისას მნიშვნელოვანია სისხლის სამართლის საქმის წარმოების ხანგრძლივობა, სისხლის სამართლის საქმის წარმოებიდან დამდგარი მატერიალური და მორალური ზიანის ოდენობა, წარმომადგენლების მიერ გაწეული სამუშაო, რაც უნდა დასტურდებოდეს საქმის მასალებით. საქმეზე „კობიაშვილი საქართველოს წინააღმდეგ“ ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ამგვარ ხარჯთან დაკავშირებით მიუთითა, რომ მომჩივანს არ წარმოუდგენია იურიდიული და ფინანსური დოკუმენტები იმის შესახებ, რომ მან გადაიხადა ან გააჩნდა ვალდებულება გადაეხადა მის მიერ სასამართლოს წინაშე სავარაუდოდ გაწეული ხარჯები, რის გამო მოთხოვნა უარყოფილი იქნა, ამასთან, მოსარჩელის მიერ სისხლის სამართლის საქმის წარმოების ეტაპზე განხორციელებული მოქმედებები, მათ შორის ადვოკატის აყვანა არის ბრალდებულის უფლება. ამ უფლებით სარგებლობა არ შეიძლება გაგებული იქნეს, როგორც დევნის განმახორციელებელი ორგანოს - პროკურატურის მიერ მიყენებული მატერიალურ ზიანი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. კ-ის და საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველი სარჩელი ეფუძნება მოპასუხის მიერ მოსარჩელისთვის ზიანის მიყენების ფაქტს, რაც გამოწვეულია მარეაბილიტირებელი გარემოების არსებობით (სასამართლოს გამამართლებელი განაჩენის გამოტანით). მოცემულ შემთხვევაში პროკურატურისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების სამართლებრივ საფუძველს ქმნის სკ-ის 1005.3 მუხლი, რომლის თანახმად ზიანი ანაზღაურდება ზიანის მიმყენებლის ბრალის მიუხედავად. სკ-ის 1005.3 მუხლის თავისებურება მდგომარეობს იმაში, რომ ზიანი ანაზღაურდება მიუხედავად ზიანის მიმყენებლის ბრალისა, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაკმაყოფილების საკმარის საფუძველს ქმნის ქმედების უკანონობა და პირის მარეაბილიტირებლი გარემოების არსებობა. კანონმდებლობა არ შეიცავს მარეაბილიტირებელი გარემოების ჩამონათვალს, თუმცა უდავოა, რომ ასეთ გარემოებას განეკუთვნება გამამართლებელი განაჩენის არსებობა, რომელიც პირის არაბრალეულობასა და უდანაშაულობას ადასტურებს. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 11.10.2019წ. განაჩენით გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 21.02.2006წ. და გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 18.04.2005წ. განაჩენი ა. კ-ის მიმართ, ა. კ-ი ცნობილი იქნა უდანაშაულოდ სისხლის სამართლის კოდექსის 260.2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით წარდგენილ ბრალდებაში და გამართლდა, ასევე ა. კ-ს განემარტა ზიანის ანაზღაურების უფლება. სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ მიიჩნია, რომ არც წინასწარი და არც სასამართლო გამოძიებისას არ ყოფილა მოპოვებული უტყუარი მტკიცებულებები, რომლებიც დაადასტურებდნენ ბრალად შერაცხული კვალიფიკაციით ა. კ-ის მიერ დანაშაულებრივი ქმედებების ჩადენას, შესაბამისად, დადგინდა, რომ ა. კ-ის ქმედება არ შეიცავს სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული ქმედების ნიშნებს. აღნიშნული განაჩენი ძალაში შევიდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 02.11.2020წ. განაჩენით.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ უკანონო ბრალდების შედეგად დამდგარ, ასანაზღაურებელ ზიანში მოიაზრება როგორც მატერიალური ასევე მორალური ზიანი, რადგან პირის თავისუფლების ხელყოფას და ხელშეუხებლობის დარღვევას, როგორც წესი თან სდევს პირის პატივისა და ღირსების, საქმიანი რეპუტაციის და კანონით დაცული სხვა უფლებების შელახვა. არაქონებრივი ზიანი ვლინდება პირის მორალურ განცდებში, რომელიც შესაძლოა დაკავშირებული იყოს აქტიური საზოგადოებრივი ცხოვრების წესის გაგრძელების შეუძლებლობასთან, პირის პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შელახვასთან და სხვ., თუმცა ანაზღაურებას ექვემდებარება არა ყველა სახის მორალური ზიანი, არამედ მხოლოდ ის, რომლის ანაზღაურებაც მოქმედი კანონმდებლობით (სკ-ის 413 მუხ.) არის გათვალისწინებული (სუსგ 04.06.2015წ. საქმე №ბს-485-474(2კ-14)). „ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის“ ევროპული კონვენციის 22.11.1984წ. №7 ოქმის (რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის 23.02.2000წ. N155-IIს დადგენილებით) მესამე მუხლის თანახმად, თუ საბოლოო გადაწყვეტილებით პირი მსჯავრდებულია სისხლის სამართლის დანაშაულისათვის და შემდგომში მისი ეს მსჯავრდება გაუქმდა, ან სასჯელის მოხდისაგან ის გათავისუფლდა, რადგან ახალმა ან ახლად გამოვლენილმა გარემოებებმა ცხადყო, რომ მართლმსაჯულება არაჯეროვნად განხორციელდა, ამგვარი მსჯავრდების გამო შეფარდებული სასჯელისთვის მას მიეკუთვნება კომპენსაცია შესაბამის სახელმწიფოში მოქმედი კანონის ან დამკვიდრებული პრაქტიკის მიხედვით. უფრო მეტიც, საქმეზე „პოღოსიანი და ბაღდასარიანი სომხეთის წინააღმდეგ“ ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ განმარტა, რომ უკანონო მსჯავრდების დადასტურებისას, პირისათვის დამდგარი მატერიალური და მორალური ზიანისათვის კომპენსაციის გადახდა უნდა მოხდეს ეროვნულ კანონმდებლობაში აღნიშნული დანაწესის არარსებობის შემთხვევაშიც. №7 ოქმის მე-3 მუხლის მიზანი არ არის მხოლოდ იმ ფინანსური ზიანის ანაზღაურება, რომელიც პირს მიადგა არასწორი მსჯავრდებით, არამედ ეს არის უსწორო მართლმსაჯულების პირობებში მსჯავრდებული პირისთვის ისეთი მორალური ზიანის ანაზღაურება, როგორიცაა მწუხარება, ნერვული აშლილობა, უხერხულობა და სიცოცხლით ტკბობის დაკარგვა (§51). განსახილველ შემთხვევაში მართლსაწინააღმდეგო შედეგის არსებობა (დადასტურებული უკანონო მსჯავრდება/ბრალდება, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონოდ შეფარდება) განაპირობებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობას, რადგან თავისუფლების აღკვეთის ღონისძიების შეფარდების მომენტში ფორმალურად მართლზომიერი საპროცესო მოქმედებები მარეაბილიტირებელი გარემოების დადგენისთანავე სკ-ის 1005.3 მუხლის მიზნებისთვის მიიჩნევიან უკანონოდ, რადგან ხსენებული ნორმა მიზნად ისახავს დაზარალებულის დაცვას, კერძოდ, გამართლებული პირისთვის სახელმწიფო ორგანოების მოქმედებების შედეგად მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებლად კომპენსაციის მიცემას (სუსგ Nბს-485-474(2კ-14), 04.06.2015წ.). სკ-ის 413-ე მუხლში მითითება მორალური ზიანის გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების თაობაზე გულისხმობს დაზარალებულის განცდების სიღრმისა და ინდივიდუალური თავისებურებების გათვალისწინებას, შესაბამისად, კასატორის (მოპასუხის) მითითება სხვა საქმეებზე (მით უმეტეს უკანონო პატიმრობის განსხვავებული ხანგრძლივობით), უსაფუძვლოა. მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას სასამართლო მხედველობაში იღებს დაზარალებულის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მორალური ზიანის მიმართ და ობიექტურ გარემოებებს. ამ გარემოებათა შორისაა დაზარალებულის ცხოვრების პირობები (საოჯახო და ყოფითი მდგომარეობა, ჯანმრთელობა, ასაკი და ა.შ.), ბრალის ხარისხი, ქონებრივი მდგომარეობა და სხვა გარემოებები. მორალური ზიანის ანაზღაურების შემთხვევაში არ ხდება ხელყოფილი უფლების რესტიტუცია, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია. კომპენსაციის მიზანია მორალური ზიანით გამოწვეული ტკივილების, ნეგატიური განცდების შემსუბუქება, დადებითი ემოციების გამოწვევა, რომელიც ეხმარება დაზარალებულს სულიერი გაწონასწორების მიღწევაში, სოციალურ ურთიერთობებში ჩართვაში, რაც მორალური (არაქონებრივი) ზიანის ანაზღაურების სატისფაქციურ ფუნქციას შეადგენს (სუსგ №ბს-972-936(3კ-08), 08.04.2009წ.). მოცემულ შემთხვევაში კასატორები ვერ ასაბუთებენ იმ გარემობას, რომ მორალური ზიანის სახით მოპასუხისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ დაკისრებული თანხის ოდენობა დარღვეული უფლების არაპროპორციულია, შესაბამისად არ არსებობს მორალური ზიანის დაკისრების ნაწილში გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი.

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 14.03.2019წ. გადაწყვეტილებით საქმეზე „კობიაშვილი საქართველოს წინააღმდეგ“ დადგინდა კონვენციის 6.1 მუხლის დარღვევა და მორალურის ზიანისთვის მომჩივნის სასარგებლოდ მოპასუხე სახელმწიფოს დაეკისრა 3500 ევროს გადახდის ვალდებულება. მითითებული გადაწყვეტილების შინაარსიდან გამომდინარე ევროპულმა სასამართლომ იმსჯელა ჩხრეკის ჩატარების მეთოდზე და ამ ჩხრეკის შედეგების მომჩივნის წინააღმდეგ გამოყენების გზაზე, რამაც მთლიანობაში გავლენა იქონია სასამართლო განხილვის პროცედურულ სამართლიანობაზე. ევროპულმა სასამართლომ მომჩივნის საჩივარი კონვენციის 6.1 მუხლთან მიმართებით ჩრეკის პროცედურული დარღვევების ჭრილში განიხილა (§ 60), შესაბამისად, მორალური ზიანის ანაზღაურებაზე ევროპულმა სასამართლომ სწორედ მითითებული დარღვევის ფარგლებში იმსჯელა. სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 310-ე მუხლით გათვალისწინებულია ახლად გამოვლენილ გარემოებათა გამო განაჩენის გადასინჯვის საფუძვლები. მითითებული მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, განაჩენი ახლად გამოვლენილ გარემოებათა გამო გადაისინჯება, თუ არსებობს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება), რომელმაც დაადგინა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის ან მისი ოქმების დარღვევა ამ საქმესთან დაკავშირებით და გადასასინჯი განაჩენი ამ დარღვევას ეფუძნება. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 18.04.2005წ. განაჩენით ა. კ-ს დაედო მსჯავრი, რომლის საფუძველზეც მან 6 წელი და 6 თვე გაატარა საპატიმრო დაწესებულებაში. აღნიშნული გამამტყუნებელი განაჩენი გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 11.10.2019წ. განაჩენით და ძალაში შევიდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 02.11.2020წ. განაჩენით. ამდენად, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 14.03.2019წ. გადაწყვეტილების შემდგომ განხორციელებული საპროცესო მოქმედება (გამამართლებელი განაჩენის მიღება), ევროპული სასამართლოს მიერ მორალური ზიანის სახით 3500 ევროს დაკისრების მიუხედავად, ქმნიდა სკ-ის 1005.3 მუხლით გათვალისწინებულ მორალური ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივ საფუძველს. იმ შემთხვევებში, როდესაც დავის საგანია პირადი, ფიზიკური თუ ფსიქიკური ტანჯვა, მიყენებული ზიანის ოდენობის შეფასება რთული ამოცანაა, კომპენსაციის ოდენობა არ უნდა იყოს დაკავების ხანგრძლივობის არაპროპორციული და აბსოლუტური თვალსაზრისით უმნიშვნელო. უკანონო პატიმრობიდან გამომდინარე მიყენებული ზიანის ოდენობამ არ უნდა დაუკარგოს არსი ასეთ შემთხვევებში გარანტირებული კომპენსაციის მიღების უფლებას (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „ვასილევსკი და ბოგდანოვი რუსეთის წინააღმდეგ“, 2018, § 23, 24, 26), შესაბამისად, მარეაბილიტირებელი გარემოების არსებობისა (გამამართლებელი განაჩენი) და უკანონო თავისუფლების აღკვეთის ხანგრძლივობის გათვალისწინებით, დაუსაბუთებელია კასატორის საქართველოს გენერალური პროკურატურის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურების სახით მოსარჩელის სასარგებლოდ უკვე დაკისრებული იქნა 3500 ევროს გადახდა, რის გამო განსახილველ დავაში ზიანის ანაზღაურების სახით დაკისრებული თანხის ოდენობა, შეუსაბამოდ მაღალია.

დაუსაბუთებელია მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად კასატორის - საქართველოს გენერალური პროკურატურის მიერ იმ გარემოებაზე მითითება, რომ ა. კ-ს მსჯავრი სასამართლოს განაჩენის საფუძველზე დაედო. მსჯავრის დადების დროს მოქმედი 20.02.1998წ. სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის შესაბამისად, სისხლის სამართლის პროცესი ხორციელდებოდა მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის საფუძველზე, მხარეებს სრული თანასწორობის საფუძველზე უფლება ჰქონდათ წარედგინათ მტკიცებულებები (სსსკ-ის 15.1, 15.2 მუხ.). იმავე კოდექსის 44.19 მუხლის თანახმად, ბრალდების მხარეს წარმოადგენდა პროკურორი. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ პროკურატურას ევალება მხოლოდ კანონიერი მტკიცებულების სასამართლოში წარდგენა, დაუშვებელია კანონსაწინააღმდეგო მტკიცებულების სასამართლოში გამოყენება ბრალდების მხარის მიერ. განსახილველ შემთხვევაში, სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელების პროცესში ა. კ-ი უთითებდა, რომ ნარკოტიკი მას არ ეკუთვნოდა. საკასაციო პალატა თვლის, რომ იმ საპროცესო მექანიზმის გათვალისწინებით, რომლითაც აღჭურვილი იყო პროკურატურა, ბრალდების მხარეს უნდა სცოდნოდა აღნიშნულის შესახებ. სისხლისსამართლებრივი დევნის უზრუნველსაყოფად წინასწარი გამოძიების სტადიაზე პროკურატურა ახორციელებდა გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობას. პროკურატურა სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით, სრული მოცულობით ატარებდა დანაშაულის გამოძიებას (სსსკ-ის 55.1 მუხ.). გამომძიებელი ვალდებული იყო შეესრულებინა პროკურორის მითითებები (სსსკ-ის 58.4), თავის მხრივ გამომძიებელი ვალდებული იყო გამოძიება ეწარმოებინა ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად, გამოევლინა ბრალდებულების მამხილებელი და გამამრთლებელი გარემოებები (სსსკ-ის 58.3 მუხ.). აღნიშნულის საპირისპიროდ, იმავე კოდექსის 49.2 მუხლის თანახმად, სასამართლო (მოსამართლე) ვალდებული იყო თავი შეეკავებინა ბრალდების დამადასტურებელ ან დაცვის ხელშემწყობ მტკიცებულებათა ძიებისგან, გაეთვალისწინებინა, რომ მტკიცებულებათა აღმოჩენა, წარმოდგენა და გამოკვლევა მხარეთა კომპეტენციას განეკუთვნებოდა. სისხლის სასამართლოწარმოებაში შეჯიბრებითობის პრინციპის მოქმედებიდან გამომდინარე სისხლის სამართლის საქმეზე ბრალდების მხარის მიერ გამოყენებული მტკიცებულების ნამდვილობაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება ბრალდების მხარეს, მითუმეტეს იმის გათვალისწინებით, რომ მოპასუხე - პროკურატურა არ მიუთითებს იმ ეფექტიანი საპროცესო მექანიზმების არსებობაზე, რომელთა სასამართლოს მხრიდან გამოუყენებლობას ა. კ-ის უფლებების დარღვევის გამოწვევა შეეძლო. აღნიშნულის საპირისპიროდ, მხოლოდ პროკურატურის კომპეტენციას წარმოადგენდა დანაშაულის გამოძიება და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელება (სუსგ 20.07.2022წ. საქმე №ბს-628(2კ-20)). ამდენად, მოსარჩელის უფლებები დაარღვია მოპასუხემ - ა. კ-ის მიმართ წარმოებული სისხლის სამართლის საქმეში მომჩივნის პირადი ჩხრეკის პროცედურულმა დარღვევებმა, ჩხრეკის გარემოებებთან დაკავშირებით არსებულმა წინააღმდეგობრივმა და არათანმიმდევრულმა მტკიცებულებებმა მთლიანობაში მომჩივნის წინააღმდეგ სამართალწარმოება აქცია უსამართლოდ. ამდენად, არსებობს მოპასუხის მიერ იმ მორალური ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივი საფუძველი, რომელიც გამოწვეულია უშუალოდ უკანონო სისხლისსამართლებრივი დევნით.

მატერიალური ზიანის სახით 87 000 აშშ დოლარის ანაზღაურების ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნის ფაქტობრივ საფუძვლად მოსარჩელემ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ უკანონო პატიმრობის გამო მისი ოჯახი იძულებული გახდა გაესხვისებინა ბინა, ხოლო პატიმრობის შემდეგ ის ცხოვრობს ქირით, შესაბამისად, 50 000 აშშ დოლარი შეადგენს საცხოვრებელი ბინის დაკარგვით გამოწვეულ ზიანს, ხოლო 37 500 აშშ დოლარი - ბინის ქირისათვის გაწეულ ხარჯებს. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის მასალებში დაცული 06.12.2004წ. ნასყიდობის ხელშეკრულებით ც. კ-მა 3300 ლარად გაყიდა, ხოლო ნ. ს-ემ იყიდა ქ. თბილისში, ...ის მე-4ბ მ/რ-ში, კორ. 33-ში მდებარე ბ. 65. გარდა იმისა, რომ მითითებული ბინა არ წარმოადგენდა მოსარჩელის საკუთრებას, ა. კ-ი წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით ვერ ასაბუთებს მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს უკანონო მსჯავრდებასა და მისი ოჯახის მიერ ბინის გასხვისებას შორის. ბინის გასხვისების პერიოდში მოქმედი 22.07.1999წ. „პატიმრობის შესახებ“ კანონი ადგენდა პატიმართა სოციალური და სამართლებრივი დაცვის გარანტიებს. მსჯავრდებულს უფლება გააჩნდა უზრუნველყოფილი ყოფილიყო საცხოვრებელი სადგომით, კვებით, ტანსაცმლით და ა.შ.. (მუხ. 26). მოცემულ შემთხვევაში კასატორი ბინის გასხვისების საფუძვლად მიუთითებს უკანონო ბრალდებისაგან თავის დაცვისა და საპატიმრო დაწესებულებაში მისი მოვლის საჭიროებაზე, თუმცა სასჯელაღსრულებით დაწესებულებაში ა. კ-ის მოსავლელად გაწეული ხარჯის ან ასეთი ხარჯის გაწევის საჭიროების დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმეში წარმოდგენილი არ არის. სასკ-ის 17.1 მუხლის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები. კასატორი არ მიუთითებს იმ გარემოებებზე, რამაც ოჯახის მიერ მისი მოვლის საჭიროება განაპირობა, არ მიუთითებს ასეთი ხარჯის გაწევის დამადასტურებელ დოკუმენტებზე. მხარე შემოიფარგლა მხოლოდ ზოგადი განმარტებით იმის შესახებ, რომ საპატიმრო დაწესებულებაში მოვლას საჭიროებდა. ასეთი საჭიროების და ხარჯის გაწევის დასაბუთების გარეშე მატერიალური ზიანის ანაზღაურების სახით ბინის დაკარგვით გამოწვეული ზიანის დაკისრება დაუსაბუთებელია, ამასთან, მხარე ზიანის ოდენობად ბინის საბაზრო ღირებულებაზე მიუთითებს. მიუხედავად იმისა, რომ ბინა 3300 ლარად გასხვისდა, საქმეში წარმოდგენილი არ არის ბინის საბაზრო ღირებულების განმსაზღვრელი დოკუმენტი. ამ მოთხოვნის უსაფუძვლობას ადასტურების ისიც, რომ კასატორი (მოსარჩელე) მოითხოვს არა მის მოსავლელად რეალურად გაწეული ხარჯების ანაზღაურებას, არამედ მისი დედის მიერ გასხვისებული ბინის საბაზრო ღირებულების ანაზღაურებას, თუმცა ბინის გასხვისებასა და უკანონო მსჯავრდებას შორის მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის არსებობის დასაბუთება მხარემ ვერ უზრუნველყო. რაც შეეხება ბრალდებებისაგან თავის დაცვას, განსახილველ საქმეზე ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურება ცალკე სასარჩელო მოთხოვნას შეადგენს. საქმეში ასევე დაცულია საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის 03.06.2021წ. წერილი, სადაც მითითებულია გ. კ-ესა და ა. კ-ის მონაწილეობით დამოწმებულ სანოტარო აქტზე, კერძოდ, 02.04.2019წ. ქირავნობის ხელშეკრულებაზე, ასევე მითითებულია, რომ ქირავნობის ხელშეკრულება სანოტარო ბიუროში არ ინახება. აღნიშნული ხელშეკრულება მოსარჩელესაც არ წარმოუდგენია, შესაბამისად, უცნობია მითითებული ხელშეკრულების ვადა, ქირის საფასური, ხელშეკრულების საგანი, პირობები და ა.შ., ამასთანავე, კასატორი ვერ ასაბუთებს იმ გარემოებას, რომ მის მიერ ქირის გადახდის საჭიროება სწორედ უკანონო მსჯავრდებას მოჰყვა. როგორც აღინიშნა, ზემოთ მითითებული ბინა ა. კ-ის საკუთრებას თავისუფლების აღკვეთამდეც არ წარმოადგენდა, ხოლო მხარემ ვერ დაასაბუთა მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი ბინის გასხვისებასა და უკანონო მსჯავრდებას შორის. რაც შეეხება სასჯელის მოხდის პერიოდში არაადამიანური მოპყრობის შედეგად გაუარესებული ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო ზიანის ანაზღაურებას, საქმეში წარმოდგენილია სტომატოლოგიური კლინიკის 21.05.2021წ. ცნობა მოსარჩელის კბილების მკურნალობის საჭიროების თაობაზე, ასევე მსჯავრდებულის სამედიცინო ბარათი, სადაც წინასწარ დიაგნოზად მითითებულია მარჯვენა ფილტვის ტუბერკულოზი, ხოლო ც ჰეპატიტთან დაკავშირებით ცნობა გაცემულია სასჯელის მოხდიდან რამდენიმე წლის შემდეგ. კასატორი (მოსარჩელე) არ მიუთითებს იმ მტკიცებულებებზე, რომლებითაც დადასტურდებოდა, რომ მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესება პირდაპირ კავშირშია უკანონო მსჯავრდებასთან. კასატორის (მოსარჩელის) ზოგადი განმარტება პატიმრების მიმართ არსებული არაადამიანური მოპყრობის შესახებ, არ ადასტურებს ა. კ-ის მიმართ მსგავსი სახის ფაქტების არსებობას. მოსარჩელეს არ მიუთითებია არც ერთ მტკიცებულებაზე, რომელიც დაადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ მის მიმართ ადგილი ჰქონდა ცემას, წამებას ან არაადამიანურ მოპყრობას. იმ შემთხვევაში თუ მოსარჩელის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესება სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში მის მიმართ განხორციელებულ ქმედებებს მოჰყვა, აღნიშნული უფრო მეტად აცლის საფუძველს მოპასუხის მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილებას. განსახილველ საქმეზე მოსარჩელის მიერ მოპასუხედ დასახელებული საქართველოს გენერალური პროკურატურა - სისხლისსამართლებრივი დევნის განმახორციელებელი ორგანოა. ა. კ-ის მიერ პენიტენციურ დაწესებულებებში სასჯელის მოხდის პერიოდში (ს.ფ. 121), კერძოდ, 07.07.2004წ.-03.01.2011წ. მოქმედი საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 06.12.2001წ. №464 ბრძანებით (ძალადაკარგულია საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 06.09.2006წ. ბრძანებით) და 06.09.2006წ. ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს იუსტიციის სამინისტრის სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის დებულების“ (ძალადაკარგულია საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 23.02.2009წ. №48 ბრძანებით) 3.1 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით, საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა მინისტრის 25.02.2009წ. №60 ბრძანებით დამტკიცებული „სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის დებულების“ 3.1 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით (ძალადაკარგულია საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა მინისტრის 11.11.2010წ. №156 ბრძანებით) და 11.11.2010წ. №156 ბრძანებით დამტკიცებული „სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის დებულების“ 3.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტით (ძალადაკარგულია საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა მინისტრის 21.09.2012წ. №140 ბრძანებით) მჯავრდებულთათვის დადგენილი საყოფახცოვრებო, კომუნალური, სანიტარულ-ჰიგიენური, სამედიცინო და სხვა პირობების უზრუნველყოფა წარმოადგენდა სასჯელაღსრულებითი დეპარტამენტის ძირითად ამოცანას. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე ვერ ასაბუთებს მოპასუხის საქართველოს გენერალური პროკურატურის მიმართ ზიანის ანაზღაურების საფუძვლების არსებობას მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო, რომელიც კასატორის (მოსარჩელის) განმარტებით, უმძიმეს და არაადამიანურ პირობებში სასჯელის მოხდას უკავშირდება.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სისხლის სასამართლოწარმოების ფარგლებში, შეთანხმებით დაცვის შემთხვევაში, გამართლებულის მიერ ადვოკატისთვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურება შესაძლოა მოთხოვნილ იქნას ადმინისტრაციული სასამართლოწარმოების წესით (სუსგ Nბს-432-429(2კ-17), 07.02.2019წ.). მართალია, ზოგადი წესის მიხედვით ხარჯების განსაზღვრა ხდება სასამართლოში მხარის მიერ წარდგენილი ფაქტობრივად გაწეული ხარჯების ოდენობის დამადასტურებელი მტკიცებულებების საფუძველზე, თუმცა ამგვარი მტკიცებულებების არარსებობის შემთხვევაში, იურიდიული მომსახურების ანაზღაურების ამსახველი ქვითრის, საგადახდო დავალების შესრულების დოკუმენტაციის წარუდგენლობა, არ გამორიცხავს საქმის განხილვასთან დაკავშირებით გაწეული მომსახურების ღირებულების ანაზღაურების შესაძლებლობას, უკეთუ აშკარაა, რომ პირის უფლების დაცვის მიზნით წარმომადგენლობითი მომსახურება გაწეულია (სუსგ Nბს-809-805(3კ-17), 17.01.2019წ; Nბს-432-429(2კ-17), 07.02.2019წ.). დაუსაბუთებელია კასატორის (მოპასუხის) მითითება იმ გარემოებაზე, რომ ვინაიდან ა. კ-ს ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ არ მიაკუთვნა ადვოკატის ხარჯები, ხარჯები ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნა არც განსახილველ საქმეზე არ უნდა დაკმაყოფილდეს. 14.03.2019წ. გადაწყვეტილებით სასამართლომ იმსჯელა ევროპულ სასამართლოში გაწეული ხარჯების ანაზღაურებაზე და არა სისხლის სასამართლოწარმოების ფარგლებში ადვოკატისთვის გაწეული მომსახურების ანაზღაურების საფუძვლიანობაზე, შესაბამისად, საჩივრის ფარგლებში ევროპული სასამართლოს მიერ ადვოკატის ხარჯების ანაზღაურებაზე უარი არ ქმნის განხსახილველ საქმეში ასეთის ხარჯების მოპასუხისთვის დაკისრებაზე უარის თქმის უპირობო საფუძველს. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მხარის მიერ ადვოკატისათვის თანხის გადახდის დამადასტურებელი ქვითრის არარსებობა იმთავითვე არ გამორიცხავს გაწეული მომსახურების ანაზღაურების შესაძლებლობას (ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „ფადეევა რუსეთის წინააღმდეგ“, §145, 146). ამდენად, მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრება სისხლის სამართლის დავის ფარგლებში გაწეული საადვოკატო მომსახურების ანაზღაურების შესახებ.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც ა. კ-ის და საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა. კ-ის და საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.06.2022წ. განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

გ. გოგიაშვილი