საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-314(კ-21) 01 მაისი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - ვ. კ-ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 08 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ქმედების განხორციელების დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2018 წლის 28 მარტს ვ. კ-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე - საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტროს მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეს დავალებოდა სახელმწიფო, კომერციული ან პროფესიული საიდუმლოებისთვის ან პერსონალური მონაცემებისთვის მიკუთვნებული ინფორმაციის მითითების გარეშე საჯარო ინფორმაციის სახით:

1. გაეცა ადმინისტრაციული წარმოების მასალები და მის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების ასლები, რომლითაც დასტურდებოდა თელავის რაიონული პროკურატურის 2017 წლის 1 მაისის №13/1631466 კორესპონდენციით, მოსარჩელის 2017 წლის 02 ნოემბრის №5249 განცხადებითა და 2017 წლის 29 დეკემბრის №55481 განცხადებით მოთხოვნილი საკითხები 2015 წელს ჩატარებული შესწავლის შესახებ მოპასუხის მიერ 2018 წლის 27 თებერვლის №13/13-12 წერილით გაცემული ინფორმაციის უტყუარობა;

2. გაეცა ინფორმაცია შესწავლილი ჰქონდა თუ არა თელავის რაიონული პროკურატურის 2017 წლის 15 მაისის №13/1631466 კორესპონდენციით, მოსარჩელის 2017 წლის 02 ნოემბრის №52492 განცხადებითა და 2017 წლის 29 დეკემბრის №5 განცხადებით მოთხოვნილი საკითხები;

3. გაეცა ინფორმაცია 2015 წელს მოქმედი საქართველოს კულტურის ძეგლთა დაცვის მინისტრის 2015 წლის 27 იანვრის №05/09 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს შიდა აუდიტისა და მონიტორინგის დეპარტამენტის დებულების“ იმ სამართლებრივი ნორმების შესახებ, რომელთა საფუძველზე და ფარგლებშიც მოპასუხეს შესწავლილი ჰქონდა თელავის რაიონული პროკურატურის 2017 წლის 15 მაისის №13/1631466 კორესპონდენციით, მოსარჩელის 2017 წლის 02 ნოემბრის №52492 განცხადებითა და 2017 წლის 29 დეკემბრის №55481 განცხადებით მოთხოვნილი საკითხები 2015 წელს.

სარჩელის მიხედვით, ვ. კ-მა 2017 წლის 20 აგვისტოს განცხადებით მიმართა საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტროს და მოითხოვა ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ რა გადაწყვეტილება მიიღო სამინისტრომ თელავის პროკურატურის კორესპონდენციით გათვალისწინებული იმ საკითხების შესწავლის შედეგად, რომელიც ეხებოდა სამინისტროს სისტემაში შემავალი სსიპ „... სასწავლებლის“ მხრიდან მოსარჩელის სასარგებლოდ თელავის რაიონული სასამართლოს მიერ დაკისრებული საჯარო ინფორმაციის გაუცემლობის ფაქტს და ამასთან იმ ხელნაწერი დედანი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებისა და ბრძანებების ... სასწავლებლიდან საეჭვო ვითარებაში გაუჩინარების ფაქტს, რომელთა ასლების გაცემა ზემოაღნიშნულმა სასამართლომ ... სასწავლებელს დააკისრა. საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტრომ 2017 წლის 07 სექტემბრის წერილით მოსარჩელეს აცნობა, რომ ამ საკითხების შესწავლის მიზნით ადმინისტრაციული წარმოება არ დაუწყია, რადგან ეს საკითხები უკვე შესწავლილი ჰქონდა 2015 წელს. აღნიშნული წერილის საფუძველზე მოსარჩელემ 2017 წლის 02 ნოემბერს (ისევე როგორც 2017 წლის 29 დეკემბერს) კვლავ მიმართა მოპასუხეს და წერილში მითითებული ინფორმაციის მცდარობის მოტივით მოითხოვა შესაბამისი რეაგირება აღნიშნულ კორესპონდენციებში გათვალისწინებულ საკითხებზე.

აღნიშნულის მიუხედავად, 07.09.2017 - 09.02.2018 წლებში მოპასუხის მიერ გაიცა ერთი და იგივე შინაარსის ინფორმაციები იმის შესახებ, რომ მოცემული საკითხები უკვე შესწავლილი იყო 2015 წელს, თუმცა მოსარჩელის ის მოთხოვნა, რომ საიდუმლო ინფორმაციის გარეშე გაცემულიყო იმ ადმინისტრაციული წარმოების მასალების ასლები, რომლებიც ცალსახად და უტყუარად ადასტურებდნენ ხსენებული საკითხების მოპასუხის მიერ შესწავლის ფაქტს, არ დაკმაყოფილებულა, შესაბამისად მიმართა სარჩელით სასამართლოს.

2018 წლის 26 აპრილს ვ. კ-მა დაზუსტებული სარჩელი წარადგინა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში, რომლითაც მოითხოვა მოპასუხეს დავალებოდა:

1. გაეცა 2018 წლის 16 თებერვლის №57914 განცხადებით მოთხოვნილი საჯარო ინფორმაცია.

2. გაეცა 2018 წლის 30 იანვრის №56668 განცხადების მე-3 პუნქტით მოთხოვნილი ინფორმაცია (ინფორმაცია 2015 წელს მოქმედი საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის 2015 წლის 27 იანვრის №05/09 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს შიდა აუდიტისა და მონიტორინგის დეპარტამენტის დებულების“ იმ სამართლებრივი ნორმების შესახებ, რომელთა საფუძველზეც და ფარგლებშიც მოპასუხემ შეისწავლა და მიიღო გადაწყვეტილება სსიპ „... სასწავლებელში“ 2009-2010 წლებში არსებულ მდგომარეობასთან დაკავშირებით);

3. გაეცა 2018 წლის 12 აპრილის N61274 განცხადებით მოთხოვნილი საჯარო ინფორმაციის ის ნაწილი, რომლის გაცემაზეც მოსარჩელეს უარი ეთქვა მოპასუხის 2018 წლის აპრილის N13/13-2270 წერილით;

4. მოსარჩელის მიერ გაწეული სასამართლო ხარჯების ანაზღაურება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 10 ივლისის განჩინებით, ვ. კ-ის შუამდგომლობა სარჩელის გამოხმობის თაობაზე დაკმაყოფილდა; სასარჩელო მოთხოვნა - მოპასუხისათვის 2018 წლის 12 აპრილის №61274 განცხადებით მოთხოვნილი საჯარო ინფორმაციის იმ ნაწილის გაცემის დავალებაზე, რომლის გაცემაზეც მას უარი ეთქვა 2018 წლის 19 აპრილის №13/13-2270 წერილით, დატოვებულ იქნა განუხილველად ამ ნაწილში სარჩელის გახმობის გამო.

2018 წლის 10 ივლისის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნები და საბოლოოდ ჩამოაყალიბა შემდეგი სახით:

1. დაევალოს მოპასუხეს გასცეს 2018 წლის 16 თებერვლის №57914 განცხადებით მოთხოვნილი საჯარო ინფორმაცია.

2. დაევალოს მოპასუხეს გასცეს 2018 წლის 30 იანვრის №56668 განცხადების მე-3 პუნქტით მოთხოვნილი ინფორმაცია (ინფორმაცია 2015 წელს მოქმედი საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის 2015 წლის 27 იანვრის №05/09 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს შიდა აუდიტისა და მონიტორინგის დეპარტამენტის დებულების“ იმ სამართლებრივი ნორმების შესახებ, რომელთა საფუძველზეც და ფარგლებშიც მოპასუხემ შეისწავლა და მიიღო გადაწყვეტილება სსიპ „... სასწავლებელში“ 2009-2010 წლებში არსებულ მდგომარეობასთან დაკავშირებით);

3. დაევალოს მოპასუხეს გასცეს 2018 წლის 03 მაისის №62793 განცხადებით მოთხოვნილი საჯარო ინფორმაცია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 სექტემბრის განჩინებით, საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტროს უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო.

საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს წარმომადგენლები არ დაეთანხმნენ სასარჩელო მოთხოვნებს და მათი უარყოფა მოითხოვეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ვ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხე საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს დაევალა 2018 წლის 30 იანვრის №56668 განცხადების მე-3 პუნქტით მოთხოვნილი ინფორმაციის გაცემა (ინფორმაცია 2015 წელს მოქმედი საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის 2015 წლის 27 იანვრის №05/09 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს შიდა აუდიტისა და მონიტორინგის დეპარტამენტის დებულების“ იმ სამართლებრივი ნორმების შესახებ, რომელთა საფუძველზეც და ფარგლებშიც მოპასუხემ შეისწავლა და მიიღო გადაწყვეტილება სსიპ „... სასწავლებელში“ 2009-2010 წლებში არსებულ მდგომარეობასთან დაკავშირებით). ამავე გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან (100 ლარი) 50 (ორმოცდაათი) ლარი ვ. კ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის 41-ე და 42-ე მუხლებზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 37-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, განმარტა ამავე კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საჯარო ინფორმაციის ცნება და აღნიშნა, რომ პირის მიერ ინფორმაციის მოთხოვნის ეტაპზე, უპირველეს ყოვლისა მნიშვნელოვანია დადგენილიყო არსებობდა თუ არა შესაბამის დაწესებულებაში მოთხოვნილი ინფორმაცია.

სასამართლომ მიუთითა ვ. კ-ის 2018 წლის 16 თებერვლის №57914 განცხადების პასუხზე, რომლითაც მას ეცნობა, რომ განცხადებაში აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით სამინისტროში არსებული საჯარო ინფორმაცია არაერთი მიმართვის საფუძველზე სამინისტროს მიწოდებული ჰქონდა განმცხადებლისთვის. სასამართლომ ასევე ყურადღება გაამახვილა საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტროს 2018 წლის 28 მაისის №12/12-3049 წერილზე, რომლითაც საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტრომ ცალსახად მიუთითა, რომ სსიპ „... სასწავლებელში“ შიდა აუდიტისა და მონიტორინგის დეპარტამენტის მიერ 2015 წელს ჩატარებული ადმინისტრაციული წარმოების ასლები და ინფორმაცია ვ. კ-ს გადაცემული ჰქონდა არაერთი მიმართვის საფუძველზე (2015 წლის 15 ივლისის №04/13-4025, 2015 წლის 23 ივნისის №12/12-3610, 2017 წლის 19 მაისის №13/132241, 2017 წლის 12 დეკემბრის №12/12-4764 და 2017 წლის 14 დეკემბრის №13/13-4864 კორესპონდენციები) და განცხადებით წარდგენილ საკითხთან დაკავშირებით სამინისტროში არ იყო დაცული რაიმე დამატებითი დოკუმენტი. შესაბამისად, სასამართლოს მოსაზრებით, იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო მიუთითებდა ვ. კ-ის მიერ მოთხოვნილი ინფორმაციის არარსებობაზე და განმარტავდა, რომ 2018 წლის 16 თებერვლის №57914 განცხადებაში აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, გარდა მოსარჩელისთვის გადაცემული დოკუმენტაციისა/ინფორმაციისა, სხვა რაიმე სახის დამატებითი დოკუმენტი/ინფორმაცია სამინისტროში არ ინახებოდა, ხოლო მოსარჩელე მხარის მიერ საქმეში წარმოდგენილი არ იყო აღნიშნული გარემოების გამაბათილებელი შესაბამისი მტკიცებულებები, არ არსებობდა საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროსთვის 2018 წლის 16 თებერვლის №57914 განცხადებით მოთხოვნილი ინფორმაციის გაცემის დავალების სამართლებრივი საფუძველი.

რაც შეეხება 2018 წლის 03 მაისის №62793 განცხადებით მოთხოვნილი საჯარო ინფორმაციის გაცემის დავალების საფუძვლიანობას, საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მითითებული წერილით განმცხადებელს მოთხოვნილი ჰქონდა ინფორმაცია სამინისტროს მიერ გამოცემული 2009 წლის 08 სექტემბრის №3/13 ბრძანებით დამტკიცებული „... სასწავლებლის“ წესდების იმ სამართლებრივი ნორმის ან/და ნორმათა ერთობლიობის შესახებ, რომლის საფუძველზეც: 1) სასწავლებლის პედსაბჭოს შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღების გარეშე შესაძლებელია „მისაღები გამოცდების მოთხოვნების“ დამტკიცება; 2) წესდებაში შესაბამისი ცვლილების განხორციელების ან/და შესაბამისი თანხმობის გარეშე, შესაძლებელია თანადაფინანსების ჯგუფში (და არა წესდების 3.4. მუხლით გათვალისწინებულ 100%-იან უფასო ან/და 100%-იან ფასიან ჯგუფში) სწავლების განხორციელება. შენიშვნა: „მისაღები გამოცდების მოთხოვნებში“ იგულისხმება არა წესდების 3.6 მუხლით გათვალისწინებული „შემსვლელთათვის აუცილებელი საბუთების ნუსხა და შინაგანაწესით განსაზღვრული ხელშეკრულების პირობები“, არამედ - შესაბამის კლასში შემსვლელთათვის მისაღებ გამოცდებზე ცოდნისა და უნარ-ჩვევების შეფასების მიზნით დაწესებული საკონკურსო მოთხოვნები (მათ შორის: კონკურსანტის მიერ შესასრულებელი ნაწარმოებების დასახელება, თეორიულ საგნებში ზეპირი და წერილობითი ფორმით შესასრულებელი დავალებების დასახელება, თეორიულ საგნებში ზეპირი და წერილობითი ფორმით შესასრულებელი დავალებების დასახელება და სხვ.).

სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2018 წლის 03 მაისის №62793 განცხადებაში მითითებული საკითხი განმცხადებლის მიერ იმგვარად იყო ფორმულირებული, რომ მოთხოვნილი ინფორმაციის გაცემა მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან მოითხოვდა კონკრეტული საკითხის სამართლებრივ შეფასებას და შესაბამისი ნორმების განმარტებას. ამდენად, მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ინფორმაცია არ ექცეოდა ზემოხსენებული ნორმით განსაზღვრულ კატეგორიაში, არ წარმოადგენდა საჯარო დაწესებულებაში შეგროვებულ, დამუშავებულ ან შენახულ მონაცემებს და ვერ იქნებოდა განხილული ინფორმაციის თავისუფლების ფარგლებში კანონით დადგენილი წესით გასაცემ საჯარო ინფორმაციად. შესაბამისად, არ არსებობდა მოპასუხისთვის 2018 წლის 03 მაისის №62793 წერილით მოთხოვნილი ინფორმაციის გაცემის სამართლებრივი საფუძველი.

სასამართლოს მითითებით, მოსარჩლეს 2018 წლის 30 იანვრის №56668 განცხადების მე-3 პუნქტით მოთხოვნილი ჰქონდა ინფორმაცია 27/01/2015-31/12/2016 წლების ჩათვლით პერიოდზე მოქმედი, სამინისტროს 2015 წლის 27 იანვრის №05/09 ბრძანებით დამტკიცებული „შიდა აუდიტისა და მონიტორინგის დეპარტამენტის დებულების“ იმ კონკრეტული სამართლებრივი ნორმის ან/და ნორმების შესახებ, რომლის (რომელთა) საფუძველზეც და ფარგლებშიც სამინისტრომ შეისწავლა და მიიღო გადაწყვეტილება სსიპ „... სასწავლებელში“ 2009-2010 წლებში არსებულ მდგომარეობასთან დაკავშირებით.

სასამართლოს განმარტებით, ინფორმაციის თავისუფლება გულისხმობდა საჯარო დაწესებულებაში არსებული ინფორმაციის ხელმისაწვდომობასა და მიღების უფლებას, თუ ის არ წარმოადგენდა პერსონალურ მონაცემებს, სახელმწიფო ან კომერციულ საიდუმლოებას მიკუთვნებულ ინფორმაციას და კანონით სხვა რამ არ იყო გათვალისწინებული.

სასამართლოს მოსაზრებით, იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო თავად მიუთითებდა, რომ შიდა აუდიტისა და მონიტორინგის დეპარტამენტს შესწავლილი ჰქონდა სსიპ „... სასწავლებელში“ 2009-2010 წლებში არსებული მდგომარეობა, 2018 წლის 30 იანვარს №56668 განცხადების მე-3 პუნქტით მოთხოვნილი ინფორმაცია „შიდა აუდიტისა და მონიტორინგის დეპარტამენტის დებულების“ კონკრეტული სამართლებრივი ნორმის ან/და ნორმების შესახებ ექცეოდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტის დეფინიციაში და განიხილებოდა საჯარო ინფორმაციად, რომლის გაცემაც ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას წარმოადგენდა. შესაბამისად სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოპასუხე ვალდებული იყო მოსარჩელეზე გაეცა 2018 წლის 30 იანვრის №56668 განცხადების მე-3 პუნქტით მოთხოვნილი საჯარო ინფორმაცია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროსა და ვ. კ-ის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 27 მაისის განჩინებით, ხარვეზის შეუვსებლობის მოტივით ვ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი დატოვებულ იქნა განუხილველად.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 08 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასებები და დამატებით განმარტა, რომ საჯარო ინფორმაციის არაერთხელ გაცემა არ ათავისუფლებდა საჯარო დაწესებულებას ინფორმაციის კვლავ გაცემის ვალდებულებისგან, შესაბამისად მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო არ იყო უფლებამოსილი აღნიშნული საფუძვლით და სამინისტროს 2017 წლის 12 დეკემბრის №13/13-4764 წერილზე მითითებით, უარი ეთქვა ვ. კ-ისთვის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე (2018 წლის 30 იანვრის №56668 განცხადების მე-3 პუნქტით მოთხოვნილი ინფორმაციის გაცემა), მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც საჯარო ინფორმაციის მიღების ფორმას განსაზღვრავდა თავად განმცხადებელი, ხოლო დაწესებულება ვალდებული იყო გაეცა იგი სრულყოფილი სახით, სწორედ განმცხადებლის მიერ არჩეული ფორმით. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა მასზედ, რომ სადავო ინფორმაცია წარმოადგენდა რა საჯარო დაწესებულებაში არსებულ ინფორმაციას, მისი გაცემის ვალდებულება გააჩნდა ამ დაწესებულებას. შესაბამისად, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო გაეცა მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ინფორმაცია ყოველგვარი შინაარსობრივი თუ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განხორციელებული ქმედების სამართლებრივი შეფასების გარეშე, რის გამოც არსებობდა სარჩელის ამ ნაწილში დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 08 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს, როგორც საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს უფლებამონაცვლის მიერ.

კასატორის - საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს წარმომადგენლის მოსაზრებით, თბილისის საქალაქო სასამართლომ, ასევე, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია ის, რომ ვ. კ-ის მოთხოვნა 2015 წელს მოქმედი საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის 2015 წლის 27 იანვრის N05/09 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს შიდა აუდიტისა და მონიტორინგის დეპარტამენტის დებულების“ იმ სამართლებრივი ნორმების შესახებ, რომელთა საფუძველზეც და ფარგლებშიც სამინისტრომ შეისწავლა და მიიღო გადაწყვეტილება სსიპ „... სასწავლებელში“ 2009-2010 წლებში არსებულ მდგომარეობასთან დაკავშირებით, არათუ სცდება საჯარო ინფორმაციის მოთხოვნის საგანს, არამედ ატარებს უსაგნო ხასიათს, ვინაიდან, სამინისტროს მიერ სსიპ „... სასწავლებლის“ საქმიანობის კანონიერების შემოწმება განხორციელდა სამინისტროს მიერ ჩატარებული ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში, რაც განემარტა მოსარჩელეს სამინისტროს 2017 წლის 25 დეკემბრის N13/13-5021 კორესპონდენციით და რომლის სამართლებრივი საფუძვლებიც რეგულირებულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-6 თავში. ასევე დაუდგენელია, როგორ უნდა აღსრულდეს სასამართლოს გადაწყვეტილება, როდესაც ის ინფორმაცია, რასაც ვ. კ-ი ითხოვდა, მოსარჩელეს ფაქტობრივად მიღებული აქვს, რის შესახებაც არაერთხელ იქნა განმარტებული როგორც წარდგენილ შესაგებელში, ასევე სააპელაციო საჩივარში და სხდომებზეც.

კასატორმა მიუთითა საკონსტიტუციო სასამართლოს 2008 წლის 30 ოქტომბრის N2/3/406,408 გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც საკონსტიტუციო სასამართლომ მოახდინა საქართველოს კონსტიტუციის 41-ე მუხლით გათვალისწინებული ყველა სახის ინფორმაციის დიფერენცირება 4 ჯგუფად: „პირველ ჯგუფში შედის ინფორმაცია, რომელიც თავად ინფორმაციის მიღების მსურველ პირს შეეხება. ეს ინფორმაცია, საქართველოს კონსტიტუციის 41-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, დაუბრკოლებლად, კანონით დადგენილი წესით უნდა მიეწოდოს პირს. მეორე ჯგუფს წარმოადგენს ოფიციალური დოკუმენტები, რომლებიც უშუალოდ ინფორმაციის მიღების მსურველს არ შეეხება, მაგრამ მათი მიღებაც, ასევე შესაძლებელია კანონით დადგენილი წესის დაცვით. მესამე ჯგუფში შედის ოფიციალური ინფორმაცია, რომელიც შეიცავს სახელმწიფო, კომერციულ ან პროფესიულ საიდუმლოებას. შეიძლება ითქვას, რომ ეს არის ყველაზე დახურული ინფორმაცია და მისი მიღება ნებისმიერი მსურველი ფიზიკური თუ იურიდიული პირისათვის შეუძლებელია. ინფორმაციის მეოთხე ჯგუფი გათვალისწინებულია საქართველოს კონსტიტუციის 41-ე მუხლის მე-2 პუნქტით. ეს არის ოფიციალურ ჩანაწერებში არსებული მონაცემები, რომლებიც შეეხება ისეთ კერძო საკითხებს, როგორიცაა ჯანმრთელობა, ფინანსები და ა.შ. ეს ინფორმაცია ავტომატურად გასაიდუმლოებულია და კონსტიტუციით დადგენილია მისი განსაიდუმლოების წესი და კონკრეტული შემთხვევები.“

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ასახული მსჯელობით მოახდინა საქართველოს კონსტიტუციის 41-ე მუხლით გათვალისწინებული ინფორმაციის დიფერენცირება და დაადგინა მოცემული ჯგუფების განმასხვავებელი ნიშანი, კერძოდ, მათში შემავალი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის ხარისხი. კერძოდ, მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ინფორმაცია კონკრეტული სამართლებრივი ნორმის მითითების და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განხორციელებული ქმედების სამართლებრივი შეფასების შესახებ (იგი ითხოვს კონკრეტული სამართლებრივი ნორმის მითითებას, ასევე, განმარტებას, რის საფუძველზე მოახდინა ადმინისტრაციულმა ორგანომ სსიპ „... სასწავლებელში“ 2009-2010 წლებში არსებული მდგომარეობის შესწავლა), არ ჯდება ინფორმაციის ცნების დიფერენცირების არცერთ კატეგორიაში, მოსარჩელეს მიღებული და განმარტებული აქვს ის ინფორმაცია/საკითხი, რომელთან დაკავშირებითაც ითხოვს ინფორმაციას/სამართლებრივ მსჯელობას, ამასთან არ წარმოადგენს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ საჯარო ინფორმაციას. სადავო სასამართლო გადაწყვეტილებით არ იკვეთება, რა ინფორმაციის გაცემა ევალება ადმინისტრაციულ ორგანოს, მაშინ როდესაც მოსარჩელისთვის ცნობილია და სამინისტროს მიერ განმარტებულია გარემოება იმის თაობაზე, რომ სსიპ „... სასწავლებლის“ საქმიანობის კანონიერების შემოწმება განხორციელდა სამინისტროს მიერ ჩატარებული ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში. სასამართლო ამ შემთხვევაში ამკვიდრეს ნორმის ისეთ ინტერპრეტირებას და საფუძველს უყრის ისეთ პრაქტიკას, რომლის თანახმადაც ადმინისტრაციული ორგანოსთვის დავალებული აქვს ისეთი ხასიათის ინფორმაციის გაცემა, რასთან დაკავშირებითაც უკვე ინფორმირებულია მოსარჩელე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 23 აპრილის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 17 იანვრის განჩინებით, საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დასაშვებად და მიღებულ იქნა არსებითად განსახილველად; ამასთან გადაწყდა საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა.

ვ. კ-ს საკასაციო შესაგებელი არ წარმოუდგენია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, გასაჩივრებული განჩინებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების კანონიერების შესწავლის შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული (გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლები); ამავე კოდექსის 411-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი სამართლებრივი შეფასებითაა განპირობებული, რაც საკასაციო სასამართლოს უფლებამოსილებას ანიჭებს, თავად მიიღოს გადაწყვეტილება.

უპირველეს ყოვლისა საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მოსარჩელის მოთხოვნა 2018 წლის 16 თებერვლის №57914 განცხადებით და 2018 წლის 03 მაისის №62793 განცხადებით მოთხოვნილი ინფორმაციის გაცემის მოპასუხეზე დავალების შესახებ არ დაკმაყოფილდა და ამ ნაწილში გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში. საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს წარმოადგენს მხოლოდ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის შემოწმება 2018 წლის 30 იანვრის №56668 განცხადების მე-3 პუნქტით მოთხოვნილი ინფორმაციის გაცემის მოპასუხეზე დავალების ნაწილში, რომლითაც მოსარჩელე ითხოვდა საჯარო ინფორმაციის სახით ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემულიყო ინფორმაცია 2015 წელს მოქმედი საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის 2015 წლის 27 იანვრის №05/09 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს შიდა აუდიტისა და მონიტორინგის დეპარტამენტის დებულების“ იმ სამართლებრივი ნორმების შესახებ, რომელთა საფუძველზეც და ფარგლებშიც მოპასუხემ შეისწავლა და მიიღო გადაწყვეტილება სსიპ „... სასწავლებელში“ 2009-2010 წლებში არსებულ მდგომარეობასთან დაკავშირებით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ინფორმაციის თავისუფლება გარანტირებულია ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-10 მუხლით, რომელიც უზრუნველყოფს გამოხატვის თავისუფლებას, იცავს სხვათა იდეების მოპოვებას, დამუშავებასა და შემდგომ გადაცემას.

საქართველოს კონსტიტუციის 2018 წლის 16 დეკემბრამდე მოქმედი რედაქციის 41-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოს ყოველ მოქალაქეს უფლება აქვს კანონით დადგენილი წესით გაეცნოს სახელმწიფო დაწესებულებებში მასზე არსებულ ინფორმაციას, აგრეთვე იქ არსებულ ოფიციალურ დოკუმენტებს, თუ ისინი არ შეიცავენ სახელმწიფო, პროფესიულ ან კომერციულ საიდუმლოებას.

მსგავსი შინაარსის დანაწესია გათვალისწინებული საქართველოს კონსტიტუციის მოქმედი რედაქციის მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტით, რომლის მიხედვით, ყველას აქვს უფლება კანონით დადგენილი წესით გაეცნოს საჯარო დაწესებულებაში მასზე არსებულ ან სხვა ინფორმაციას ან ოფიციალურ დოკუმენტს, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც იგი შეიცავს კომერციულ ან პროფესიულ საიდუმლოებას ან დემოკრატიულ საზოგადოებაში აუცილებელი სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ან სამართალწარმოების ინტერესების დასაცავად კანონით ან კანონით დადგენილი წესით აღიარებულია სახელმწიფო საიდუმლოებად.

საკონსტიტუციო სასამართლოს პრაქტიკის მიხედვით, „საქართველოს კონსტიტუციის 41-ე მუხლის პირველი პუნქტის ყურადღების ცენტრშია სუბიექტი, რომელიც დაინტერესებულია ინფორმაციის მიღებით ოფიციალური წყაროებიდან“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2008 წლის 30 ოქტომბრის №2/3/406,408 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს სახალხო დამცველი და საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-13). „სახელმწიფო დაწესებულებაში არსებული ინფორმაციის გაცნობა ინფორმაციული თვითგამორკვევისა და პირის თავისუფალი განვითარების უფლების მნიშვნელოვანი პირობაა“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2006 წლის 14 ივლისის №2/3/364 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია და მოქალაქე რუსუდან ტაბატაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“).

საქართველოს კონსტიტუციის ამ დანაწესით გარანტირებული უფლება „გულისხმობს სახელმწიფოს ვალდებულებას, შექმნას შესაბამისი გარანტიები, რათა შესაძლებელი გახადოს საჯარო საკითხებთან დაკავშირებით მოქალაქის ინფორმირებულობა. სახელმწიფოს ოფიციალურ დოკუმენტებზე ხელმისაწვდომობა დაინტერესებულ პირს შესაძლებლობას აძლევს, გამოიკვლიოს მისთვის საინტერესო საჯარო მნიშვნელობის საკითხები, დასვას კითხვები, განიხილოს, რამდენად ადეკვატურად ხორციელდება საჯარო ფუნქციები და თავად იყოს საზოგადოებრივი მნიშვნელობის მქონე გადაწყვეტილებების მიღებისა და იმპლემენტაციის პროცესის აქტიური მონაწილე. ინფორმაციის ღიაობა ხელს უწყობს სახელმწიფო დაწესებულებების ანგარიშვალდებულების ამაღლებასა და საქმიანობის ეფექტიანობის ზრდას. ღია მმართველობის პირობებში სახელმწიფო ორგანოებს/თანამდებობის პირებს აქვთ მოლოდინი, რომ შესაძლოა, მათი საქმიანობა გადამოწმდეს ნებისმიერი დაინტერესებული პირის მიერ და გადაცდომების აღმოჩენის შემთხვევაში დაექვემდებარონ როგორც სამართლებრივ, ისე პოლიტიკურ პასუხისმგებლობას. შესაბამისად, სახელმწიფო დაწესებულებებში დაცული საჯარო ინფორმაციის ღიაობა წარმოადგენს სახელმწიფო ორგანოების საქმიანობაზე ეფექტიანი საზოგადოებრივი კონტროლის მნიშვნელოვან წინაპირობას. ღია მმართველობა არსებითად მნიშვნელოვანია დემოკრატიულ საზოგადოებაში სახელმწიფო დაწესებულებებსა და მოქალაქეებს შორის ნდობის განსამტკიცებლად, სამართალდარღვევების (მაგალითად, კორუფცია, ნეპოტიზმი, საბიუჯეტო სახსრების არამიზნობრივი ხარჯვა) პრევენციისა და არსებული დარღვევების დროულად გამოსავლენად“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2017 წლის 27 მარტის №1/4/757 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე გიორგი კრავეიშვილი საქართველოს მთავრობის წინააღმდეგ“, II-5).

გარდა საქართველოს კონსტიტუციისა, ინფორმაციის თავისუფლება, როგორც ადამიანის უფლებათა შორის უმნიშვნელოვანესი და ფუნდამენტური უფლება, გარანტირებულია არაერთი საერთაშორისო აქტით, მათ შორის აღსანიშნავია ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენცია, რომელიც ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განმარტებით, წარმოადგენს საჯარო წესრიგის დაცვის კონსტიტუციურ დებულებას. კონვენციის მე-10 მუხლი აღიარებს ადამიანის უფლებას, გააჩნდეს საკუთარი შეხედულება, მიიღოს ან გაავრცელოს ინფორმაცია ან იდეები საჯარო ხელისუფლების ჩაურევლად და სახელმწიფო საზღვრების მიუხედავად. თუმცა დასახელებული მუხლის მე-2 ნაწილის მოცემულობიდან გამომდინარე, კონვენციის მე-10 მუხლით დაცული უფლება არ წარმოადგენს აბსოლუტურ უფლებას, რადგან იგი შეიძლება დაექვემდებაროს კანონით დადგენილ ისეთ წესებს, პირობებს, შეზღუდვებს ან სანქციებს, რომლებიც აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში ეროვნული უშიშროების, ტერიტორიული მთლიანობისა ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ინტერესებისათვის, საზოგადოებრივი უწესრიგობის თუ დანაშაულის აღსაკვეთად, ჯანმრთელობის ან მორალის დაცვის მიზნით, სხვათა უფლებების ან ღირსების დასაცავად, საიდუმლოდ მიღებული ინფორმაციის გამჟღავნების თავიდან ასაცილებლად, ანდა სასამართლოს ავტორიტეტისა და მიუკერძოებლობის უზრუნველსაყოფად.

ასეთივე განმარტებას იძლევა სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტიც, რომლის მე-19 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, თითოეულ ადამიანს აქვს უფლება თავისუფლად გამოთქვას თავისი აზრი; ეს უფლება შეიცავს თავისუფლებას, რომ სახელმწიფო საზღვრების მიუხედავად ეძიოს, მიიღოს და გაავრცელოს ყოველგვარი ინფორმაცია ზეპირად, წერილობით თუ პრესისა და გამოხატვის მხატვრული ფორმების საშუალებით ან სხვა საშუალებით საკუთარი არჩევანით.

დასახელებული მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული უფლებებით სარგებლობა განსაკუთრებულ მოვალეობას და განსაკუთრებულ პასუხისმგებლობას აკისრებს. მაშასადამე, იგი შეიძლება დაკავშირებული იყოს ზოგიერთ შეზღუდვასთან, რომლებიც უნდა იყოს კანონით დადგენილი და აუცილებელი სხვა პირთა უფლებებისა და რეპუტაციის პატივისცემისათვის და სახელმწიფო უშიშროების, საზოგადოებრივი წესრიგის, მოსახლეობის ჯანმრთელობისა თუ ზნეობის დასაცავად.

საჯარო დაწესებულებაში არსებული საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის საკითხებს ასევე არეგულირებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი და ,,პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონი. საჯარო დაწესებულებებში არსებული ყველა ინფორმაცია ხელმისაწვდომია, თუკი მისი გაცემა კანონით არ არის შეზღუდული (სზაკ-ის 28.1 მუხ.), ხოლო „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონი უშვებს პერსონალურ მონაცემთა გაცემას, უკეთუ ეს კანონით არის გათვალისწინებული და აუცილებელია მონაცემთა დამმუშავებლის ან მესამე პირის კანონიერი ინტერესების დასაცავად („პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონის მე-5 მუხლის „ბ“ და „ე“ ქვ.პ.). პერსონალური მონაცემების დაცვის კანონმდებლობისათვის დამახასიათებელია მისი აგება იდენტიფიკაციის კრიტერიუმზე, რომლის თანახმად, პერსონალური მონაცემები იმთავითვე დახურულია, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი ან თუ პირი თავად არ ახდენს მონაცემის გახმაურებას, მონაცემი დაცვას ექვემდებარება, უკეთუ შესაძლებელია პირის იდენტიფიკაცია (იხ. სუსგ 28.03.2018წ. Nბს-936-932(კ-17)).

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ინფორმაციის თავისუფლება დემოკრატიული და სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპების გამოვლინებაა. საქართველოს კონსტიტუციაში საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უფლების განმტკიცებით სახელმწიფომ უზრუნველყო საჯარო დაწესებულებათა საქმიანობის შესაბამისი, დაშვებული მოცულობით ღიაობა, ამასთანავე, საზოგადოების ინფორმირებულობა ამგვარ დაწესებულებაში მიმდინარე პროცესებთან დაკავშირებით. ზემოხსენებული უფლება წარმოადგენს სახელისუფლებო საქმიანობის კონტროლის უმნიშვნელოვანეს ინსტრუმენტს, რამდენადაც საჯარო ინფორმაციაზე წვდომის გარეშე შეუძლებელი იქნებოდა საჯარო ფუნქციათა შესრულებაზე სრულყოფილი საზოგადოებრივი ზედამხედველობის განხორციელება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, საჯარო ინფორმაცია არის ოფიციალური დოკუმენტი (მათ შორის, ნახაზი, მაკეტი, გეგმა, სქემა, ფოტოსურათი, ელექტრონული ინფორმაცია, ვიდეო- და აუდიოჩანაწერები), ანუ საჯარო დაწესებულებაში დაცული, აგრეთვე საჯარო დაწესებულების ან მოსამსახურის მიერ სამსახურებრივ საქმიანობასთან დაკავშირებით მიღებული, დამუშავებული, შექმნილი ან გაგზავნილი ინფორმაცია, ასევე საჯარო დაწესებულების მიერ პროაქტიულად გამოქვეყნებული ინფორმაცია. ამავე კოდექსის 28-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საჯარო ინფორმაცია ღიაა, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა და დადგენილი წესით სახელმწიფო, კომერციული ან პროფესიული საიდუმლოებისთვის ან პერსონალური მონაცემებისთვის მიკუთვნებული ინფორმაციისა.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-10 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ყველას აქვს უფლება, გაეცნოს ადმინისტრაციულ ორგანოში არსებულ საჯარო ინფორმაციას, აგრეთვე მიიღოს მისი ასლები, თუ ისინი არ შეიცავენ სახელმწიფო, პროფესიულ ან კომერციულ საიდუმლოებას ან პერსონალურ მონაცემებს.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 27-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საჯარო დაწესებულება არის ადმინისტრაციული ორგანო, სახელმწიფო ან ადგილობრივი ბიუჯეტის სახსრებიდან დაფინანსებული კერძო სამართლის იურიდიული პირი ასეთი დაფინანსების ფარგლებში.

როგორც ზემოთ აღინიშნა, მოსარჩელის 2018 წლის 30 იანვრის №56668 განცხადების მე-3 პუნქტში მითითებული ინფორმაცია შეეხება საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის 2015 წლის 27 იანვრის №05/09 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს შიდა აუდიტისა და მონიტორინგის დეპარტამენტის დებულების“ (ძალადაკარგულია 2016 წლის 1 ივლისიდან) იმ სამართლებრივი ნორმების მითითების დავალებას, რომელთა საფუძველზეც და ფარგლებშიც ადმინისტრაციულმა ორგანომ შეისწავლა და მიიღო გადაწყვეტილება სსიპ „... სასწავლებელში“ 2009-2010 წლებში არსებულ მდგომარეობასთან დაკავშირებით. ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილია და მოსარჩელის მიერ საპირისპირო შეპასუხება არ არის წარმოდგენილი იმ გარემოებაზე, რომ თავად ადმინისტრაციული წარმოების მასალები და გადაწყვეტილება საჯარო ინფორმაციის სახით გადაცემული აქვს მოსარჩელეს. აღსანიშნავია ისიც, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული ნორმატიული აქტი - საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის 2015 წლის 27 იანვრის №05/09 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს შიდა აუდიტისა და მონიტორინგის დეპარტამენტის დებულება“ თავადვე შეიცავს სრულყოფილ ინფორმაციას სასარჩელო მოთხოვნაში მოცემულ საკვლევ საკითხთთან დაკავშირებით; კერძოდ, დებულების მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს შიდა აუდიტისა და მონიტორინგის დეპარტამენტის უფლებამოსილება ვრცელდება საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს სისტემაზე. დეპარტამენტის კომპეტენციის ფარგლებში შესწავლისა და ანალიზის საგანი შესაძლებელია იყოს სამინისტროს სისტემაში მიმდინარე ყველა პროცესი და საქმიანობის სფერო. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, დეპარტამენტი უფლებამოსილია: სამინისტროს სისტემაში განახორციელოს შიდა აუდიტორული შემოწმება აუდიტის შემდეგი სახეების გამოყენებით: სისტემური აუდიტი, შესაბამისობის აუდიტი, ეფექტიანობის აუდიტი, ფინანსური აუდიტი და ინფორმაციული ტექნოლოგიების აუდიტი (,,ა“ ქვეპუნქტი); ჩაატაროს სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფების, სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების ინსპექტირება, მოამზადოს ინსპექტირების დასკვნა და წარუდგინოს მინისტრს (,,ბ“ ქვეპუნქტი) და სხვა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მის უფლებამოსილებას მიკუთვნებული ფუნქციის განხორციელების პროცესში მიღებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, მათ შორის ადმინისტრაციული წარმოების მასალები, სავალდებულოა შეიცავდეს მისი მიღების სამართლებრივ საფუძვლებს (ზაკ-ის 53-ე მუხლი), შესაბამისად აღნიშნული დოკუმენტების, როგორც საჯარო ინფორმაციის დაინტერესებული პირისათვის გადაცემა, ადმინისტრაციულ ორგანოს დამატებით არ ავალდებულებს საჯარო ინფორმაციის კონტექსტში მიაწოდოს ინფორმაცია მისი მიღების სამართლებრივი საფუძვლების შესახებ. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, განსახილველ სასარჩელო მოთხოვნაში წარმოდგენილი ფორმულირება, მისი მიზნობრიობის გათვალისწინებით, არ ექცევა საჯარო ინფორმაციის ლეგალურ დეფინიციაში, შესაბამისად ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ მისი საჯარო ინფორმაციის ერთ-ერთ სახედ განხილვა, დაუსაბუთებელია და არ უნდა იქნას გაზიარებული.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მათი სამართლებრივი ანალიზის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში კასატორმა დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) წარმოადგინა, შესაბამისად საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გასაჩივრებული განჩინება და ახალი გადაწყვეტილებით ვ. კ-ის სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

პროცესის ხარჯების მხარეთა შორის განაწილების საკითხთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე კოდექსის 55-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სასამართლოს მიერ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით გაწეული ხარჯები და სახელმწიფო ბაჟი, რომელთა გადახდისაგან განთავისუფლებული იყო მოსარჩელე, გადახდება მოპასუხეს ბიუჯეტის შემოსავლის სასარგებლოდ, მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელიც დაკმაყოფილებულია.

კასატორი, როგორც სახელმწიფო ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაცია, ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის ,,უ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე. გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 08 დეკემბრის განჩინება და საქმეზე მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება;

3. ვ. კ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ.ვაჩაძე

ბ. სტურუა